महाकालसहस्रनामस्तोत्रम् १ Shri Mahakala Sahasranamastotra

श्रीप्रकृष्टनन्दोक्तागमेऋषिरुवाचमहाकालसहस्रं तु श्रोतुमिच्छामि सुव्रत! ।कथयस्व प्रसादेन शिष्याय वक्तुमर्हसि ॥ १॥

śrīprakṛṣṭanandoktāgameṛṣiruvācamahākālasahasraṃ tu śrotumicchāmi suvrata! |kathayasva prasādena śiṣyāya vaktumarhasi || 1||

सूत उवाचसुधामयः सुतः श्रीमान् सुदामा नाम वै द्विजः ।तेन गोपीपतिः कृष्णो विद्यामभ्यसितुङ्गतः ॥ २॥

sūta uvācasudhāmayaḥ sutaḥ śrīmān sudāmā nāma vai dvijaḥ |tena gopīpatiḥ kṛṣṇo vidyāmabhyasituṅgataḥ || 2||

सान्दीपनान्तिकेऽवन्त्यां गतौ तौ पठनार्थिनौ ।चतुःषष्टिः कलाः सर्वाः कृता विद्याश्चतुर्दश ॥ ३॥

sāndīpanāntike'vantyāṃ gatau tau paṭhanārthinau |catuḥṣaṣṭiḥ kalāḥ sarvāḥ kṛtā vidyāścaturdaśa || 3||

एकदा प्राह कृष्णं स सुदामा द्विजसत्तमः ।सुदामोवाचमहाकालं प्रतिबिल्वं केन मन्त्रेण वाऽर्पणम् ॥ ४॥

ekadā prāha kṛṣṇaṃ sa sudāmā dvijasattamaḥ |sudāmovācamahākālaṃ pratibilvaṃ kena mantreṇa vā'rpaṇam || 4||

करोमि वद मे कृष्ण ! कृपया सात्त्वताम्पते ! ।श्रीकृष्ण उवाचशृणु मित्र! महाप्राज्ञ! कथयामि तवाग्रतः ॥ ५॥

karomi vada me kṛṣṇa ! kṛpayā sāttvatāmpate ! |śrīkṛṣṇa uvācaśṛṇu mitra! mahāprājña! kathayāmi tavāgrataḥ || 5||

सहस्रं कालकालस्य महाकालस्य वै द्विज ! ।सुगोप्यं सर्वदा विप्र! भक्तायाभाषितं मया ॥ ६॥

sahasraṃ kālakālasya mahākālasya vai dvija ! |sugopyaṃ sarvadā vipra! bhaktāyābhāṣitaṃ mayā || 6||

कुरु बिल्वार्पणं तेन येन त्वं विन्दसे सुखम् ।सहस्रस्यास्य ऋष्योऽहं छन्दोऽनुष्टुप् तथैव च ॥ ७॥

kuru bilvārpaṇaṃ tena yena tvaṃ vindase sukham |sahasrasyāsya ṛṣyo'haṃ chando'nuṣṭup tathaiva ca || 7||

देवः प्रोक्तो महाकालो विनियोगश्च सिद्धये ।सङ्कल्प्यैवं ततो ध्यायेन्महाकालविभुं मुदा ॥ ८॥

devaḥ prokto mahākālo viniyogaśca siddhaye |saṅkalpyaivaṃ tato dhyāyenmahākālavibhuṃ mudā || 8||

विनियोगः ।ॐ अस्य श्रीमहाकालसहस्रनामस्तोत्रमालामन्त्रस्य श्रीकृष्णऋषिः ।अनुष्टुप्छन्दः । श्रीमहाकालो देवता । ॐ बीजम् । नमः शक्तिः ।महाकालायेति कीलकम् । सर्वार्थसिद्।ह्ध्यर्थे पाठे विनियोगः ।ऋष्यादिन्यासः ।ॐ श्रीकृष्णर्षये नमः शिरसि । अनुष्टुप्छन्दसे नमः मुखे ।महाकालदेवतायै नमः हृदये । ॐ बीजाय नमः गुह्ये ।नमः शक्तये नमः पादयोः । महाकालायेति कीलकाय नमः नाभौ ॥श्रीमहाकालप्रीत्यर्थे सहस्रनामस्तोत्रपाठे विनियोगाय नमः सर्वाङ्गे ॥करन्यासः एवं हृदयादिन्यासः ॥करन्यासः ।ॐ अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । महाकालाय तर्जनीभ्यां नमः ।नमः मध्यमाभ्यां नमः । ॐ अनामिकाभ्यां नमः ।महाकालाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।नमः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥अङ्गन्यासः ।ॐ हृदयाय नमः । महाकालाय शिरसे स्वाहा ।नमः शिखायै वषट् । ॐ कवचाय हुम् ।महाकालाय नेत्रत्रयाय वौषट् । नमः अस्त्राय फट् ।व्यापकन्यासः ॐ महाकालाय नमः ॥अथ ध्यानंकुङ्कुमागरुकस्तूरीकेशरेण विचर्चितम् ।नानापुष्पस्रजालङ्कृद्बिल्वमौलिवलान्वितम् ॥ ९॥

viniyogaḥ |oṃ asya śrīmahākālasahasranāmastotramālāmantrasya śrīkṛṣṇaṛṣiḥ |anuṣṭupchandaḥ | śrīmahākālo devatā | oṃ bījam | namaḥ śaktiḥ |mahākālāyeti kīlakam | sarvārthasid|hdhyarthe pāṭhe viniyogaḥ |ṛṣyādinyāsaḥ |oṃ śrīkṛṣṇarṣaye namaḥ śirasi | anuṣṭupchandase namaḥ mukhe |mahākāladevatāyai namaḥ hṛdaye | oṃ bījāya namaḥ guhye |namaḥ śaktaye namaḥ pādayoḥ | mahākālāyeti kīlakāya namaḥ nābhau ||śrīmahākālaprītyarthe sahasranāmastotrapāṭhe viniyogāya namaḥ sarvāṅge ||karanyāsaḥ evaṃ hṛdayādinyāsaḥ ||karanyāsaḥ |oṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | mahākālāya tarjanībhyāṃ namaḥ |namaḥ madhyamābhyāṃ namaḥ | oṃ anāmikābhyāṃ namaḥ |mahākālāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |namaḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||aṅganyāsaḥ |oṃ hṛdayāya namaḥ | mahākālāya śirase svāhā |namaḥ śikhāyai vaṣaṭ | oṃ kavacāya hum |mahākālāya netratrayāya vauṣaṭ | namaḥ astrāya phaṭ |vyāpakanyāsaḥ oṃ mahākālāya namaḥ ||atha dhyānaṃkuṅkumāgarukastūrīkeśareṇa vicarcitam |nānāpuṣpasrajālaṅkṛdbilvamaulivalānvitam || 9||

पुरो नन्दी स्थितो वामे गिरिराजकुमारिका ।ब्राह्मणैरावृतं नित्यं महाकालमहं भजे ॥ १०॥

puro nandī sthito vāme girirājakumārikā |brāhmaṇairāvṛtaṃ nityaṃ mahākālamahaṃ bhaje || 10||

॥ इति ध्यानम् ॥अथ सहस्रनामस्तोत्रम् ।ॐ महाकालो महारूपो महादेवो महेश्वरः ।महाप्राज्ञो महाशम्भुर्महेशो मोहभञ्जनः ॥ ११॥

|| iti dhyānam ||atha sahasranāmastotram |oṃ mahākālo mahārūpo mahādevo maheśvaraḥ |mahāprājño mahāśambhurmaheśo mohabhañjanaḥ || 11||

मान्यो मन्मथहन्ता च मोहनो मृत्युनाशनः ।मान्यदो माधवो मोक्षो मोक्षदो मरणापहा ॥ १२॥

mānyo manmathahantā ca mohano mṛtyunāśanaḥ |mānyado mādhavo mokṣo mokṣado maraṇāpahā || 12||

मुहूर्तो मुनिवन्द्यश्च मनुरूपो मनुर्मनुः ।मन्मथारिर्महाप्राज्ञो मनोनन्दो ममत्वहा ॥ १३॥

muhūrto munivandyaśca manurūpo manurmanuḥ |manmathārirmahāprājño manonando mamatvahā || 13||

मुनीशो मुनिकर्ता च महत्त्वं महदाधिपः ।मैनाको मैनकावन्द्यो मध्वरिप्राणवल्लभः ॥ १४॥

munīśo munikartā ca mahattvaṃ mahadādhipaḥ |maināko mainakāvandyo madhvariprāṇavallabhaḥ || 14||

महालयेश्वरो मोक्षो मेघनादेश्वराभिधः ।मुक्तीश्वरो महामुक्तो मन्त्रज्ञो मन्त्रकारकः ॥ १५॥

mahālayeśvaro mokṣo meghanādeśvarābhidhaḥ |muktīśvaro mahāmukto mantrajño mantrakārakaḥ || 15||

मङ्गलो मङ्गलाधीशो मध्यदेशपतिर्महान् ।मागधो मन्मथो मत्तो मातङ्गो मालतीपतिः ॥ १६॥

maṅgalo maṅgalādhīśo madhyadeśapatirmahān |māgadho manmatho matto mātaṅgo mālatīpatiḥ || 16||

माथुरो मथुरानाथो मालवाधीशमन्युपः ।मारुतिर्मीनपो मौनो मार्कण्डो मण्डलो मृडः ॥ १७॥

māthuro mathurānātho mālavādhīśamanyupaḥ |mārutirmīnapo mauno mārkaṇḍo maṇḍalo mṛḍaḥ || 17||

मधुप्रियो मधुस्नायी मिष्टभोजी मृणालधृक् ।मञ्जुलो मल्लमोदज्ञो मोदकृन्मोददायकः ॥ १८॥

madhupriyo madhusnāyī miṣṭabhojī mṛṇāladhṛk |mañjulo mallamodajño modakṛnmodadāyakaḥ || 18||

मुक्तिदो मुक्तरूपश्च मुक्तामालाविभूषितः ।मृकण्डो मोदपो मोदो मोदकाशनकारकः ॥ १९॥

muktido muktarūpaśca muktāmālāvibhūṣitaḥ |mṛkaṇḍo modapo modo modakāśanakārakaḥ || 19||

यज्ञो यज्ञपतिर्यज्ञो यज्ञेशो यज्ञनाशनः ।यज्ञतेजा यशो योगी योगीशो योगदायकः ॥ २०॥

yajño yajñapatiryajño yajñeśo yajñanāśanaḥ |yajñatejā yaśo yogī yogīśo yogadāyakaḥ || 20||

यतिरूपो याज्ञवल्क्यो यज्ञकृद् यज्ञलुप्तहा ।यज्ञमृद् यज्ञहा यज्ञो यज्ञभुग् यज्ञसाधकः ॥ २१॥

yatirūpo yājñavalkyo yajñakṛd yajñaluptahā |yajñamṛd yajñahā yajño yajñabhug yajñasādhakaḥ || 21||

यज्ञाङ्गो यज्ञहोता च यज्वानो यजनो यतिः ।यशःप्रदो यशःकर्ता यशो यज्ञोपवीतधृक् ॥ २२॥

yajñāṅgo yajñahotā ca yajvāno yajano yatiḥ |yaśaḥprado yaśaḥkartā yaśo yajñopavītadhṛk || 22||

यज्ञसेनो याज्ञिकश्च यशोदावरदायकः ।यमेशो यमकर्ता च यमदूतनिवारणः ॥ २३॥

yajñaseno yājñikaśca yaśodāvaradāyakaḥ |yameśo yamakartā ca yamadūtanivāraṇaḥ || 23||

याचको यमुनाक्रीडो याज्ञसेनीहितप्रदः ।यवप्रियो यवरूपो यवनान्तो यवी यवः ॥ २४॥

yācako yamunākrīḍo yājñasenīhitapradaḥ |yavapriyo yavarūpo yavanānto yavī yavaḥ || 24||

ऋग्वेदो रोगहन्ता च रन्तिदेवो रणाग्रणीः ।रैवतो रैवताधीशो रैवतेश्वरसंज्ञकः ॥ २५॥

ṛgvedo rogahantā ca rantidevo raṇāgraṇīḥ |raivato raivatādhīśo raivateśvarasaṃjñakaḥ || 25||

रामेश्वरो रकारश्च रामप्रियो रमाप्रियः ।रणी रणहरो रक्षो रक्षको ऋणहारकः ॥ २६॥

rāmeśvaro rakāraśca rāmapriyo ramāpriyaḥ |raṇī raṇaharo rakṣo rakṣako ṛṇahārakaḥ || 26||

रक्षिता राजरूपो राट् रवो रूपो रजःप्रदः ।रामचन्द्रप्रियो राजा रक्षोघ्नो राक्षसाधिपः ॥ २७॥

rakṣitā rājarūpo rāṭ ravo rūpo rajaḥpradaḥ |rāmacandrapriyo rājā rakṣoghno rākṣasādhipaḥ || 27||

रक्षसां वरदो रामो राक्षसान्तकरो रथी ।रथप्रियो रथस्थायी रथहा रथहारकः ॥ २८॥

rakṣasāṃ varado rāmo rākṣasāntakaro rathī |rathapriyo rathasthāyī rathahā rathahārakaḥ || 28||

रावणप्रियकृद्रावस्वरूपश्च ऋतूरजः ॥रतिवरप्रदाता च रन्तिदेववरप्रदः ॥ २९॥

rāvaṇapriyakṛdrāvasvarūpaśca ṛtūrajaḥ ||rativarapradātā ca rantidevavarapradaḥ || 29||

राजधानीप्रदो रेतो रेवाभञ्जो रवी रजी ।ऋत्विजो रसकर्ता च रसज्ञो रसदायकः ॥ ३०॥

rājadhānīprado reto revābhañjo ravī rajī |ṛtvijo rasakartā ca rasajño rasadāyakaḥ || 30||

रुद्रो रुद्राक्षधृग्रौद्रो रत्नो रत्नैर्विभूषितः ।रूपेश्वरो रमापूज्यो रुरुराज्यस्थलेश्वरः ॥ ३१॥

rudro rudrākṣadhṛgraudro ratno ratnairvibhūṣitaḥ |rūpeśvaro ramāpūjyo rururājyasthaleśvaraḥ || 31||

लक्षो लक्षपतिर्लिङ्गो लड्डुको लड्डुकप्रियः ।लीलाम्बरधरो लाभो लाभदो लाभकृत्सदा ॥ ३२॥

lakṣo lakṣapatirliṅgo laḍḍuko laḍḍukapriyaḥ |līlāmbaradharo lābho lābhado lābhakṛtsadā || 32||

लज्जारक्षो लघुरूपो लेखको लेखकप्रियः ।लाङ्गलो लवणाब्धीशो लक्ष्मीपूजितलक्षकः ॥ ३३॥

lajjārakṣo laghurūpo lekhako lekhakapriyaḥ |lāṅgalo lavaṇābdhīśo lakṣmīpūjitalakṣakaḥ || 33||

लोकपालेश्वरो लम्पो लङ्केशो लम्पकेश्वरः ।वहिर्नेत्रो वराङ्गश्च वसुरूपो वसुप्रदः ॥ ३४॥

lokapāleśvaro lampo laṅkeśo lampakeśvaraḥ |vahirnetro varāṅgaśca vasurūpo vasupradaḥ || 34||

वरेण्यो वरदो वेदो वेदवेदाङ्गपारगः ।वृद्धकालेश्वरो वृद्धो विभवो विभवप्रदः ॥ ३५॥

vareṇyo varado vedo vedavedāṅgapāragaḥ |vṛddhakāleśvaro vṛddho vibhavo vibhavapradaḥ || 35||

वेणुगीतप्रियो वैद्यो वाराणसीस्थितः सदा ।विश्वेशो विश्वकर्ता च विश्वनाथो विनायकः ॥ ३६॥

veṇugītapriyo vaidyo vārāṇasīsthitaḥ sadā |viśveśo viśvakartā ca viśvanātho vināyakaḥ || 36||

वेदज्ञो वर्णकृद्वर्णो वर्णाश्रमफलप्रदः ।विश्ववन्द्यो विश्ववेत्ता विश्वावसुर्विभावसुः ॥ ३७॥

vedajño varṇakṛdvarṇo varṇāśramaphalapradaḥ |viśvavandyo viśvavettā viśvāvasurvibhāvasuḥ || 37||

वित्तरूपो वित्तकर्ता वित्तदो विश्वभावनः ।विश्वात्मा वैश्वदेवश्च वनेशो वनपालकः ॥ ३८॥

vittarūpo vittakartā vittado viśvabhāvanaḥ |viśvātmā vaiśvadevaśca vaneśo vanapālakaḥ || 38||

वनवासी वृषस्थायी वृषभो वृषभप्रियः ।विल्वीदलप्रियो विल्वो विशालनेत्रसंस्थितः ॥ ३९॥

vanavāsī vṛṣasthāyī vṛṣabho vṛṣabhapriyaḥ |vilvīdalapriyo vilvo viśālanetrasaṃsthitaḥ || 39||

वृषध्वजो वृषाधीशो वृषभेशो वृषप्रियः ।विल्वेश्वरो वरो वीरो वीरेशश्च वनेश्वरः ॥ ४०॥

vṛṣadhvajo vṛṣādhīśo vṛṣabheśo vṛṣapriyaḥ |vilveśvaro varo vīro vīreśaśca vaneśvaraḥ || 40||

विभूतिभूषितो वेण्यो व्यालयज्ञोपवीतकः ।विश्वेश्वरो वरानन्दो वटरूपो वटेश्वरः ॥ ४१॥

vibhūtibhūṣito veṇyo vyālayajñopavītakaḥ |viśveśvaro varānando vaṭarūpo vaṭeśvaraḥ || 41||

सर्वेशः सत्त्वः सारङ्गो सत्त्वरूपः सनातनः ।सद्वन्द्यः सच्चिदानन्दः सदानन्दः शिवप्रियः ॥ ४२॥

sarveśaḥ sattvaḥ sāraṅgo sattvarūpaḥ sanātanaḥ |sadvandyaḥ saccidānandaḥ sadānandaḥ śivapriyaḥ || 42||

शिवदः शिवकृत्साम्बः शशिशेखरशोभनः ।शरण्यः सुखदः सेव्यः शतानन्दवरप्रदः ॥ ४३॥

śivadaḥ śivakṛtsāmbaḥ śaśiśekharaśobhanaḥ |śaraṇyaḥ sukhadaḥ sevyaḥ śatānandavarapradaḥ || 43||

सात्त्विकः सात्त्वतः शम्भुः शङ्करः सर्वगः शिवः ।सेवाफलप्रदाता च सेवकप्रतिपालकः ॥ ४४॥

sāttvikaḥ sāttvataḥ śambhuḥ śaṅkaraḥ sarvagaḥ śivaḥ |sevāphalapradātā ca sevakapratipālakaḥ || 44||

शत्रुघ्नः सामगः शौरिः सेनानीः शर्वरीप्रियः ।श्मशानी स्कन्दसद्वेदः सदा सुरसरित्प्रियः ॥ ४५॥

śatrughnaḥ sāmagaḥ śauriḥ senānīḥ śarvarīpriyaḥ |śmaśānī skandasadvedaḥ sadā surasaritpriyaḥ || 45||

सुदर्शनधरः शुद्धः सर्वसौभाग्यदायकः ।सौभाग्यः सुभगः सूरः सूर्यः सारङ्गमुक्तिदः ॥ ४६॥

sudarśanadharaḥ śuddhaḥ sarvasaubhāgyadāyakaḥ |saubhāgyaḥ subhagaḥ sūraḥ sūryaḥ sāraṅgamuktidaḥ || 46||

सप्तस्वरश्च सप्ताश्वः सप्तः सप्तर्षिपूजितः ।शितिकण्ठः शिवाधीशः सङ्गमः सङ्गमेश्वरः ॥ ४७॥

saptasvaraśca saptāśvaḥ saptaḥ saptarṣipūjitaḥ |śitikaṇṭhaḥ śivādhīśaḥ saṅgamaḥ saṅgameśvaraḥ || 47||

सोमेशः सोमतीर्थेशः सर्पधृक्स्वर्णकारकः ।स्वर्णजालेश्वरः सिद्धः सिद्धेशः सिद्धिदायकः ॥ ४८॥

someśaḥ somatīrtheśaḥ sarpadhṛksvarṇakārakaḥ |svarṇajāleśvaraḥ siddhaḥ siddheśaḥ siddhidāyakaḥ || 48||

सर्वसाक्षी सर्वरूपः सर्वज्ञः शास्त्रसंस्कृतः ।सौभाग्येश्वरः सिंहस्थः शिवेशः सिंहकेश्वरः ॥ ४९॥

sarvasākṣī sarvarūpaḥ sarvajñaḥ śāstrasaṃskṛtaḥ |saubhāgyeśvaraḥ siṃhasthaḥ śiveśaḥ siṃhakeśvaraḥ || 49||

शूलेश्वरः शुकानन्दः सहस्रधेनुकेश्वरः ।स्यन्दनस्थः सुराधीशः सनकाद्यर्चितः सुधीः ॥ ५०॥

śūleśvaraḥ śukānandaḥ sahasradhenukeśvaraḥ |syandanasthaḥ surādhīśaḥ sanakādyarcitaḥ sudhīḥ || 50||