शिवार्चनोपदेशम् गौतमप्रोक्तं Rishigautamaproktam Shivarchanopadesham

(शिवरहस्यान्तर्गते उग्राख्ये)त्रिकालमप्रमादेन शिवमर्चय यत्नतः ।गृहाण शाम्भवीं दीक्षां मोक्षार्थमपि यत्नतः ॥ ९६॥

(śivarahasyāntargate ugrākhye)trikālamapramādena śivamarcaya yatnataḥ |gṛhāṇa śāmbhavīṃ dīkṣāṃ mokṣārthamapi yatnataḥ || 96||

मोक्षस्तु न भवत्येव विना शङ्करदीक्षया ।सन्यासयोगो विज्ञेयो या दीक्षा शाम्भवी मता ॥ ९७॥

mokṣastu na bhavatyeva vinā śaṅkaradīkṣayā |sanyāsayogo vijñeyo yā dīkṣā śāmbhavī matā || 97||

त्रिपुण्ड्रधारणं कार्यं ललाटादिषु भस्मना ।रुद्राक्षधारणं कार्यमप्रमादेन सन्ततम् ॥ ९८॥

tripuṇḍradhāraṇaṃ kāryaṃ lalāṭādiṣu bhasmanā |rudrākṣadhāraṇaṃ kāryamapramādena santatam || 98||

लिङ्गपूजैव कर्तव्या केवला सर्वसाधनैः ।वेदावतंसः सततं जप्तः शैवः षडक्षरः ॥ ९९॥

liṅgapūjaiva kartavyā kevalā sarvasādhanaiḥ |vedāvataṃsaḥ satataṃ japtaḥ śaivaḥ ṣaḍakṣaraḥ || 99||

रुद्राध्यायजपः कार्यः शिवमन्त्रसमाश्रयः ।देवतासार्वभौमो यः सर्वदेवशिखामणिः ॥ १००॥

rudrādhyāyajapaḥ kāryaḥ śivamantrasamāśrayaḥ |devatāsārvabhaumo yaḥ sarvadevaśikhāmaṇiḥ || 100||

स एव सर्वदा ध्येयः पार्वतीरमणः प्रभुः ॥ १०१॥

sa eva sarvadā dhyeyaḥ pārvatīramaṇaḥ prabhuḥ || 101||

सदा भस्मवता भाव्यं सदा रुद्राक्षधारिणा ।श्रौतरुद्राक्षभस्मभ्यां विच्युतः पतितो भवेत् ॥ १०२॥

sadā bhasmavatā bhāvyaṃ sadā rudrākṣadhāriṇā |śrautarudrākṣabhasmabhyāṃ vicyutaḥ patito bhavet || 102||

शैवप्रतानि कार्याणि तत्तत्कालेषु भक्तितः ।शैवव्रतपरिभ्रष्टो भ्रष्ट एव भविष्यति ॥ १०३॥

śaivapratāni kāryāṇi tattatkāleṣu bhaktitaḥ |śaivavrataparibhraṣṭo bhraṣṭa eva bhaviṣyati || 103||

दशशैवव्रतान्याहुर्जाबालश्रुतिपारगाः ।तानि व्रतानि यत्नेन कार्याण्येव द्विजैः सदा ॥ १०४॥

daśaśaivavratānyāhurjābālaśrutipāragāḥ |tāni vratāni yatnena kāryāṇyeva dvijaiḥ sadā || 104||

प्रत्यष्टम्यां प्रयत्नेन कर्तव्यं नक्तभोजनम् ।कालाष्टम्यां तु तत्त्याज्यं भोजनं यत्नपूर्वकम् ॥ १०५॥

pratyaṣṭamyāṃ prayatnena kartavyaṃ naktabhojanam |kālāṣṭamyāṃ tu tattyājyaṃ bhojanaṃ yatnapūrvakam || 105||

अवश्यं सितभूतायां कर्तव्यं निशि भोजनम् ।असितायां तु भूतायां तन्न कार्यं द्विजातिभिः ॥ १०६॥

avaśyaṃ sitabhūtāyāṃ kartavyaṃ niśi bhojanam |asitāyāṃ tu bhūtāyāṃ tanna kāryaṃ dvijātibhiḥ || 106||

एकादश्यां सितायां तु त्याज्यं भोजनमास्तिकैः ।असितायां तु भोक्तव्यं नक्ततमभ्यर्च्य शङ्करम् ॥ १०७॥

ekādaśyāṃ sitāyāṃ tu tyājyaṃ bhojanamāstikaiḥ |asitāyāṃ tu bhoktavyaṃ naktatamabhyarcya śaṅkaram || 107||

त्रयोदश्यां तु भोक्तव्यं रात्रावेव प्रयत्नतः ।शिवलिङ्गार्चनं कार्यं स्वशक्त्या यत्नपूर्वकम् ॥ १०८॥

trayodaśyāṃ tu bhoktavyaṃ rātrāveva prayatnataḥ |śivaliṅgārcanaṃ kāryaṃ svaśaktyā yatnapūrvakam || 108||

निशि यत्नेन कर्तव्यं भोजनं सोमवासरे ।किमुतान्येषु दिवसेष्विति जाबालवादिनः ॥ १०९॥

niśi yatnena kartavyaṃ bhojanaṃ somavāsare |kimutānyeṣu divaseṣviti jābālavādinaḥ || 109||

ससोमा सितभूता या सार्द्रापातसमन्विता ।तस्यामुपोषणं कार्यं निशि जागरणं तथा ॥ ११०॥

sasomā sitabhūtā yā sārdrāpātasamanvitā |tasyāmupoṣaṇaṃ kāryaṃ niśi jāgaraṇaṃ tathā || 110||

भोजनीयः प्रयत्नेन शैवः शक्तिपुरःसरम् ।व्रतान्येतानि नियमात्कर्तव्यानि द्विजातिभिः ॥ १११॥

bhojanīyaḥ prayatnena śaivaḥ śaktipuraḥsaram |vratānyetāni niyamātkartavyāni dvijātibhiḥ || 111||

एतावन्तः शैवधर्माः शिवदीक्षेति गीयते ।शैवमध्ये वस प्रीत्या शैवान्पोषय सर्वदा ॥ ११२॥

etāvantaḥ śaivadharmāḥ śivadīkṣeti gīyate |śaivamadhye vasa prītyā śaivānpoṣaya sarvadā || 112||

शैवानेवार्चय प्रीत्या शैवानेव विलोकयेत् ।शिवालयानि यत्नेन कारयस्व यथोचितम् ॥ ११३॥

śaivānevārcaya prītyā śaivāneva vilokayet |śivālayāni yatnena kārayasva yathocitam || 113||

बहिर्बिल्ववनान्येव कारयस्व प्रयत्नतः ।बिल्वपत्राणि सततं त्वमेवाहर सादरम् ॥ ११४॥

bahirbilvavanānyeva kārayasva prayatnataḥ |bilvapatrāṇi satataṃ tvamevāhara sādaram || 114||

आहृत्य बिल्वपत्राणि पूजयस्व सदाशिवम् ।अनभ्यर्च्य महादेवं मा मा भुङ्क्ष्व भ्रमादपि ॥ ११५॥

āhṛtya bilvapatrāṇi pūjayasva sadāśivam |anabhyarcya mahādevaṃ mā mā bhuṅkṣva bhramādapi || 115||

शिवतीर्थमपीत्वापि मा मा भुङ्क्ष्व कदाचन ।कुरु यत्नेन सततं महादेवनिरीक्षणम् ॥ ११६॥

śivatīrthamapītvāpi mā mā bhuṅkṣva kadācana |kuru yatnena satataṃ mahādevanirīkṣaṇam || 116||

कुरु यत्नेन सततं शिवमन्त्रजपं सदा ।सर्वदा नीलकण्ठेति महादेवेति संवद ॥ ११७॥

kuru yatnena satataṃ śivamantrajapaṃ sadā |sarvadā nīlakaṇṭheti mahādeveti saṃvada || 117||

हृदि शङ्करमाराध्यं ध्यात्वा संवस सर्वदा ।रुद्राक्षभस्मना सम्यग्भूषयस्व स्वकं वपुः ॥ ११८॥

hṛdi śaṅkaramārādhyaṃ dhyātvā saṃvasa sarvadā |rudrākṣabhasmanā samyagbhūṣayasva svakaṃ vapuḥ || 118||

यदा पुत्रा भविष्यन्ति तदा तानखिलानपि ।शिवनामाङ्कितानेव कुरु यत्नेन सादरम् ॥ ११९॥

yadā putrā bhaviṣyanti tadā tānakhilānapi |śivanāmāṅkitāneva kuru yatnena sādaram || 119||

तानप्यवश्यं सम्बोध्य शाम्भवान्कुरु सर्वदा ।प्रत्यहं शिवपूजायां नियोजय नृपात्मजान् ॥ १२०॥

tānapyavaśyaṃ sambodhya śāmbhavānkuru sarvadā |pratyahaṃ śivapūjāyāṃ niyojaya nṛpātmajān || 120||

यदा तु फलदध्यादि भोक्तव्यं ते भविष्यति ।तदा स्तोकं नमः सोमेत्यादि मन्त्रान्पठ क्रमात् ॥ १२१॥

yadā tu phaladadhyādi bhoktavyaṃ te bhaviṣyati |tadā stokaṃ namaḥ sometyādi mantrānpaṭha kramāt || 121||

`हावुहावुहावु' इत्यादि मन्त्रान्पठ ततः परम् ।अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽङ्गुष्ठं च समाश्रितः ॥ १२२॥

`hāvuhāvuhāvu' ityādi mantrānpaṭha tataḥ param |aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo'ṅguṣṭhaṃ ca samāśritaḥ || 122||

ईशः सर्वस्य जगतः प्रभुः प्रीणाति विश्वभुक् ।इति वैदिकमन्त्रेण शिवपात्रं निवेदय ॥ १२३॥

īśaḥ sarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti viśvabhuk |iti vaidikamantreṇa śivapātraṃ nivedaya || 123||

शैवेभ्योऽप्यमुनान्नानि मनुनैव निवेदय ।ततः परं तु तत्त्वायामीत्यादिमनुपञ्चकम् ॥ १२४॥

śaivebhyo'pyamunānnāni manunaiva nivedaya |tataḥ paraṃ tu tattvāyāmītyādimanupañcakam || 124||

प्रत्येकं समनूद्यैव ततः प्राणाहुतिं कुरु ।ततः परमुमाकान्तं कवले कवले स्मर ॥ १२५॥

pratyekaṃ samanūdyaiva tataḥ prāṇāhutiṃ kuru |tataḥ paramumākāntaṃ kavale kavale smara || 125||

मध्ये जलादिपानेऽपि स्मर साम्बं महेश्वरम् ।स्मरन्हृदि महादेवं कुरु मौनेन भोजनम् ॥ १२६॥

madhye jalādipāne'pi smara sāmbaṃ maheśvaram |smaranhṛdi mahādevaṃ kuru maunena bhojanam || 126||

वक्तव्यं यदि मध्ये स्यात्तदा शिवकथां वद ।भुङ्क्ष्व शैवैः सहान्नानि पिब शैवैः सहामृतम् ॥ १२७॥

vaktavyaṃ yadi madhye syāttadā śivakathāṃ vada |bhuṅkṣva śaivaiḥ sahānnāni piba śaivaiḥ sahāmṛtam || 127||

वस शैवैः सदा प्रीत्या यज शैवैः सहेश्वरम् ।शृणु शैवकथां नित्यं घोरपातकनाशिनीम् ॥ १२८॥

vasa śaivaiḥ sadā prītyā yaja śaivaiḥ saheśvaram |śṛṇu śaivakathāṃ nityaṃ ghorapātakanāśinīm || 128||

वद शङ्कर सर्वेश महादेवेति सर्वदा ।अयं द्विजातिमात्रस्य धर्मोऽत्र समुदीरितः ॥ १२९॥

vada śaṅkara sarveśa mahādeveti sarvadā |ayaṃ dvijātimātrasya dharmo'tra samudīritaḥ || 129||

ब्रह्मक्षत्रियवैश्यानामेष धर्मः सनातनः ।शिवक्षेत्रमिदं ज्ञेयमरुणाचलनामकम् ॥ १३०॥

brahmakṣatriyavaiśyānāmeṣa dharmaḥ sanātanaḥ |śivakṣetramidaṃ jñeyamaruṇācalanāmakam || 130||

अरुणाचलनाथस्य त्रिकालं कुरु पूजनम् ।अशैवानां शिवक्षेत्रे प्रवेशो न यथातथा ॥ १३१॥

aruṇācalanāthasya trikālaṃ kuru pūjanam |aśaivānāṃ śivakṣetre praveśo na yathātathā || 131||

कुरु दैवादागतांस्तान्प्राणैरेव वियोजय ।वाजपेयफलं प्राप्यमशैवानां विनाशने ॥ १३२॥

kuru daivādāgatāṃstānprāṇaireva viyojaya |vājapeyaphalaṃ prāpyamaśaivānāṃ vināśane || 132||

शैवधर्मेषु सततं निष्णातो भव सर्वदा ।त्र्यम्बकेति च मन्त्रेण जप साम्बं सदाशिवम् ॥ १३३॥

śaivadharmeṣu satataṃ niṣṇāto bhava sarvadā |tryambaketi ca mantreṇa japa sāmbaṃ sadāśivam || 133||

त्र्यम्बकेति च मन्त्रेण यः पूजयति शङ्करम् ।स सर्वान् लभते कामानिति जाबालवादिनः ॥ १३४॥

tryambaketi ca mantreṇa yaḥ pūjayati śaṅkaram |sa sarvān labhate kāmāniti jābālavādinaḥ || 134||

त्र्यम्बकैकशरण्यांस्तान् साम्बकानिति मन्महे ।निरम्बकान्मन्महे तांस्त्रियम्बकपराङ्गमुखान् ॥ १३५॥ ??

tryambakaikaśaraṇyāṃstān sāmbakāniti manmahe |nirambakānmanmahe tāṃstriyambakaparāṅgamukhān || 135|| ??

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ऋषिगौतमप्रोक्तं शिवार्चनोपदेशं १सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः २१। ९६१३५॥

|| iti śivarahasyāntargate ṛṣigautamaproktaṃ śivārcanopadeśaṃ 1sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 21| 96135||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।उग्राख्यः सप्तमांशः ।अध्यायः २१ ।९६-१३५॥

– || śrīśivarahasyam |ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 21 | 96-135||