सर्वमसदेवनिरूपणम् Ribhuproktam Sarvamasadevanirupanam

(तत्सर्वमसदेव हि / असदेव हि केवलम्)(ऋभुनिदाघसंवादे)अत्यन्तं दुर्लभं वक्ष्ये वेदशास्त्रागमादिषु ।शृण्वन्तु सावधानेन असदेव हि केवलम् ॥ १६\।१॥यत्किञ्चिद्दृश्यते लोके यत्किञ्चिद्भाषते सदा ।यत्किञ्चिद्भुज्यते क्वापि तत्सर्वमसदेव हि ॥ १६\।२॥यद्यत्किञ्चिज्जपं वापि स्नानं वा जलमेव वा ।आत्मनोऽन्यत्परं यद्यदसत्सर्वं न संशयः ॥ १६\।३॥चित्तकार्यं बुद्धिकार्यं मायाकार्यं तथैव हि ।आत्मनोऽन्यत्परं किञ्चित्तत्सर्वमसदेव हि ॥ १६\।४॥अहन्तायाः परं रूपं इदन्त्वं सत्यमित्यपि ।आत्मनोऽन्यत्परं किञ्चित्तत्सर्वमसदेव हि ॥ १६\।५॥नानात्वमेव रूपत्वं व्यवहारः क्वचित्क्वचित् ।आत्मीय एव सर्वत्र तत्सर्वमसदेव हि ॥ १६\।६॥तत्त्वभेदं जगद्भेदं सर्वभेदमसत्यकम् ।इच्छाभेदं जगद्भेदं तत्सर्वमसदेव हि ॥ १६\।७॥द्वैतभेदं चित्रभेदं जाग्रद्भेदं मनोमयम् ।अहं भेदमिदं भेदमसदेव हि केवलम् ॥ १६\।८॥(अहं भेदमिदं भेदं तत्सर्वमसदेव हि) ॥ १६\।८॥स्वप्नभेदं सुप्तिभेदं तुर्यभेदमभेदकम् ।कर्तृभेदं कार्यभेदं गुणभेदं रसात्मकम् ।लिङ्गभेदमिदम्भेदमसदेव हि केवलम् ॥ १६\।९॥आत्मभेदमसद्भेदं सद्भेदमसदण्वपि ।अत्यन्ताभावसद्भेदमसदेव हि केवलम् ॥ १६\।१०॥अस्तिभेदं नास्तिभेदमभेदं भेदविभ्रमः ।भ्रान्तिभेदं भूतिभेदमसदेव हि केवलम् ॥ १६\।११॥पुनरन्यत्र सद्भेदमिदमन्यत्र वा भयम् ।पुण्यभेदं पापभेदं असदेव हि केवलम् ॥ १६\।१२॥(पुण्यभेदं पापभेदं असद्भेदमनण्वपि) ॥ १६\।१२॥सङ्कल्पभेदं तद्भेदं सदा सर्वत्र भेदकम् ।ज्ञानाज्ञानमयं सर्वं असदेव हि केवलम् ॥ १६\।१३॥ब्रह्मभेदं क्षत्रभेदं भूतभौतिकभेदकम् ।इदं भेदमहं भेदं असदेव हि केवलम् ॥ १६\।१४॥वेदभेदं देवभेदं लोकानां भेदमीदृशम् ।पञ्चाक्षरमसन्नित्यमसदेव हि केवलम् ॥ १६\।१५॥ज्ञानेन्द्रियमसन्नित्यं कर्मेन्द्रियमसत्सदा ।असदेव च शब्दाख्यं असत्यं तत्फलं तथा ॥ १६\।१६॥असत्यं पञ्चभूताख्यमसत्यं पञ्चदेवताः ।असत्यं पञ्चकोशाख्यमसदेव हि केवलम् ॥ १६\।१७॥असत्यं षड्विकारादि असत्यं षट्कमूर्मिणाम् ।असत्यमरिषड्वर्गमसत्यं षडृतुस्तदा (तथा)॥ १६।१८॥

(tatsarvamasadeva hi / asadeva hi kevalam)(ṛbhunidāghasaṃvāde)atyantaṃ durlabhaṃ vakṣye vedaśāstrāgamādiṣu |śṛṇvantu sāvadhānena asadeva hi kevalam || 16\|1||yatkiñciddṛśyate loke yatkiñcidbhāṣate sadā |yatkiñcidbhujyate kvāpi tatsarvamasadeva hi || 16\|2||yadyatkiñcijjapaṃ vāpi snānaṃ vā jalameva vā |ātmano'nyatparaṃ yadyadasatsarvaṃ na saṃśayaḥ || 16\|3||cittakāryaṃ buddhikāryaṃ māyākāryaṃ tathaiva hi |ātmano'nyatparaṃ kiñcittatsarvamasadeva hi || 16\|4||ahantāyāḥ paraṃ rūpaṃ idantvaṃ satyamityapi |ātmano'nyatparaṃ kiñcittatsarvamasadeva hi || 16\|5||nānātvameva rūpatvaṃ vyavahāraḥ kvacitkvacit |ātmīya eva sarvatra tatsarvamasadeva hi || 16\|6||tattvabhedaṃ jagadbhedaṃ sarvabhedamasatyakam |icchābhedaṃ jagadbhedaṃ tatsarvamasadeva hi || 16\|7||dvaitabhedaṃ citrabhedaṃ jāgradbhedaṃ manomayam |ahaṃ bhedamidaṃ bhedamasadeva hi kevalam || 16\|8||(ahaṃ bhedamidaṃ bhedaṃ tatsarvamasadeva hi) || 16\|8||svapnabhedaṃ suptibhedaṃ turyabhedamabhedakam |kartṛbhedaṃ kāryabhedaṃ guṇabhedaṃ rasātmakam |liṅgabhedamidambhedamasadeva hi kevalam || 16\|9||ātmabhedamasadbhedaṃ sadbhedamasadaṇvapi |atyantābhāvasadbhedamasadeva hi kevalam || 16\|10||astibhedaṃ nāstibhedamabhedaṃ bhedavibhramaḥ |bhrāntibhedaṃ bhūtibhedamasadeva hi kevalam || 16\|11||punaranyatra sadbhedamidamanyatra vā bhayam |puṇyabhedaṃ pāpabhedaṃ asadeva hi kevalam || 16\|12||(puṇyabhedaṃ pāpabhedaṃ asadbhedamanaṇvapi) || 16\|12||saṅkalpabhedaṃ tadbhedaṃ sadā sarvatra bhedakam |jñānājñānamayaṃ sarvaṃ asadeva hi kevalam || 16\|13||brahmabhedaṃ kṣatrabhedaṃ bhūtabhautikabhedakam |idaṃ bhedamahaṃ bhedaṃ asadeva hi kevalam || 16\|14||vedabhedaṃ devabhedaṃ lokānāṃ bhedamīdṛśam |pañcākṣaramasannityamasadeva hi kevalam || 16\|15||jñānendriyamasannityaṃ karmendriyamasatsadā |asadeva ca śabdākhyaṃ asatyaṃ tatphalaṃ tathā || 16\|16||asatyaṃ pañcabhūtākhyamasatyaṃ pañcadevatāḥ |asatyaṃ pañcakośākhyamasadeva hi kevalam || 16\|17||asatyaṃ ṣaḍvikārādi asatyaṃ ṣaṭkamūrmiṇām |asatyamariṣaḍvargamasatyaṃ ṣaḍṛtustadā (tathā)|| 16|18||

असत्यं द्वादशमासाः असत्यं वत्सरस्तथा ।असत्यं षडवस्थाख्यं षट्कालमसदेव हि ॥ १६\।१९॥असत्यमेव षट्शास्त्रं असदेव हि केवलम् ।असदेव सदा ज्ञानं असदेव हि केवलम् ॥ १६\।२०॥अनुक्तमुक्तं नोक्तं च असदेव हि केवलम् ।असत्प्रकरणं प्रोक्तं सर्ववेदेषु दुर्लभम् ॥ १६\।२१॥॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ऋभुप्रोक्तं सर्वमसदेवनिरूपणं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । शङ्कराख्यः षष्ठांशः । अध्यायः १६ । १२१॥

asatyaṃ dvādaśamāsāḥ asatyaṃ vatsarastathā |asatyaṃ ṣaḍavasthākhyaṃ ṣaṭkālamasadeva hi || 16\|19||asatyameva ṣaṭśāstraṃ asadeva hi kevalam |asadeva sadā jñānaṃ asadeva hi kevalam || 16\|20||anuktamuktaṃ noktaṃ ca asadeva hi kevalam |asatprakaraṇaṃ proktaṃ sarvavedeṣu durlabham || 16\|21|||| iti śivarahasyāntargate ṛbhuproktaṃ sarvamasadevanirūpaṇaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | śaṅkarākhyaḥ ṣaṣṭhāṃśaḥ | adhyāyaḥ 16 | 121||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।शन्कराख्यः षष्ठांशः ।अध्यायः १६ ।१-२१॥

– || śrīśivarahasyam |śankarākhyaḥ ṣaṣṭhāṃśaḥ |adhyāyaḥ 16 | 1-21||