शिवलिङ्गस्वरूपोपदेशम् मौद्गल्यमुनिप्रोक्तं Maudgalyamuniproktam Shivalingasvarupopadesham

(शिवरहस्यान्तर्गते उग्राख्ये)मौद्गल्य उवाचलिङ्गरूपी महादेवः शिवलिङ्गे समर्चितः ।ददाति महदैश्वर्यं मोक्षं चान्ते द्विजोत्तमाः ॥ ४८७॥

(śivarahasyāntargate ugrākhye)maudgalya uvācaliṅgarūpī mahādevaḥ śivaliṅge samarcitaḥ |dadāti mahadaiśvaryaṃ mokṣaṃ cānte dvijottamāḥ || 487||

नानाविधानि लिङ्गानि तान्युच्यन्ते मयाधुना ।गोमेदकाख्यमस्त्येकं लिङ्गं शङ्करसम्मतम् ॥ ४८८॥

nānāvidhāni liṅgāni tānyucyante mayādhunā |gomedakākhyamastyekaṃ liṅgaṃ śaṅkarasammatam || 488||

वैद्रुमं लिङ्गमस्त्येकं पद्मरागमयं तथा ।वज्रवैडूर्यलिङ्गानि तथा धातुमयानि च ॥ ४८९॥

vaidrumaṃ liṅgamastyekaṃ padmarāgamayaṃ tathā |vajravaiḍūryaliṅgāni tathā dhātumayāni ca || 489||

काश्मीरलिङ्गमस्त्येकं स्फाटिकं लिङ्गमस्ति च ।अन्नलिङ्गं धान्यलिङ्गं लिङ्गं गोमयनिर्मितम् ॥ ४९०॥

kāśmīraliṅgamastyekaṃ sphāṭikaṃ liṅgamasti ca |annaliṅgaṃ dhānyaliṅgaṃ liṅgaṃ gomayanirmitam || 490||

लावणं लिङ्गमस्त्येकं फलदारुमयं तथा ।भस्मना रचितं लिङ्गं मृन्मयं लिङ्गमस्ति च ॥ ४९१॥

lāvaṇaṃ liṅgamastyekaṃ phaladārumayaṃ tathā |bhasmanā racitaṃ liṅgaṃ mṛnmayaṃ liṅgamasti ca || 491||

नर्मदाजलसम्भूतं लिङ्गमेकं मुनीश्वराः ।शिलाजन्यं रसोत्पन्नं लिङ्गं जाबालचोदितम् ॥ ४९२॥

narmadājalasambhūtaṃ liṅgamekaṃ munīśvarāḥ |śilājanyaṃ rasotpannaṃ liṅgaṃ jābālacoditam || 492||

लिङ्गेष्वेतेषु सर्वेषु लिङ्गत्रयमनुत्तमम् ।तत्र सम्पूजितः शम्भुः प्रसीदति न संशयः ॥ ४९३॥

liṅgeṣveteṣu sarveṣu liṅgatrayamanuttamam |tatra sampūjitaḥ śambhuḥ prasīdati na saṃśayaḥ || 493||

मृद्बाणरसलिङ्गानि श्रेष्ठान्येतेषु वस्तुतः ।त्रिष्वाद्याद्बाणमुत्कृष्टं रसलिङ्गं ततोऽधिकम् ॥ ४९४॥

mṛdbāṇarasaliṅgāni śreṣṭhānyeteṣu vastutaḥ |triṣvādyādbāṇamutkṛṣṭaṃ rasaliṅgaṃ tato'dhikam || 494||

विद्युद्गोमुखवत्कार्यं मृन्मयं लिङ्गमुत्तमम् ।एवमन्यानि लिङ्गानि कर्तव्यानि मनीषिभिः ॥ ४९५॥

vidyudgomukhavatkāryaṃ mṛnmayaṃ liṅgamuttamam |evamanyāni liṅgāni kartavyāni manīṣibhiḥ || 495||

वक्षयेऽहं बाणलिङ्गस्य लक्षणं श्रुतिचोदितम् ।बाणलिङ्ग श्रुतिप्रोक्तं तल्लक्षणमपि द्विजाः ॥ ४९६॥

vakṣaye'haṃ bāṇaliṅgasya lakṣaṇaṃ śruticoditam |bāṇaliṅga śrutiproktaṃ tallakṣaṇamapi dvijāḥ || 496||

त्रिपञ्चसप्तधा यत्तु तुलातुलितमास्तिकाः ।न याति समतां तत्तु बाणलिङ्गमिति श्रुतम् ॥ ४९७॥

tripañcasaptadhā yattu tulātulitamāstikāḥ |na yāti samatāṃ tattu bāṇaliṅgamiti śrutam || 497||

सपीठमस्त्वपीठं वा बाणलिङ्गं शिवात्मकम् ।पूजनीयं प्रयत्नेन भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः ॥ ४९८॥

sapīṭhamastvapīṭhaṃ vā bāṇaliṅgaṃ śivātmakam |pūjanīyaṃ prayatnena bhuktimuktiphalepsubhiḥ || 498||

न प्रतिष्ठाद्यपेक्षापि बाणलिङ्गस्य वस्तुतः ।यतः कुतश्चिदानीय बाणलिङ्गं प्रपूजयेत् ॥ ४९९॥

na pratiṣṭhādyapekṣāpi bāṇaliṅgasya vastutaḥ |yataḥ kutaścidānīya bāṇaliṅgaṃ prapūjayet || 499||

नर्मदे नर्मदालिङ्गे निवसाम्यहमन्वहम् ।सन्देहं मा कुरुष्वेति प्राह शम्भुर्यतः पुरा ॥ ५००॥

narmade narmadāliṅge nivasāmyahamanvaham |sandehaṃ mā kuruṣveti prāha śambhuryataḥ purā || 500||

शिवलिङ्ग सहस्राणां पूजया यत्फलं लभेत् (भवेत्) ।ततः शतगुणं पुण्यं रत्नलिङ्गस्य पूजनं(नात्) ॥ ५०१॥

śivaliṅga sahasrāṇāṃ pūjayā yatphalaṃ labhet (bhavet) |tataḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ ratnaliṅgasya pūjanaṃ(nāt) || 501||

गोमेदकानि लिङ्गानि रत्नलिङ्गानि सुव्रताः ।रत्नलिङ्गसहस्राणां पूजया यत्फलं लभेत् (भवेत्) ॥ ५०२॥

gomedakāni liṅgāni ratnaliṅgāni suvratāḥ |ratnaliṅgasahasrāṇāṃ pūjayā yatphalaṃ labhet (bhavet) || 502||

ततः शतगुणं पुण्यं धातुलिङ्गस्य पुजने ।धातुलिङ्गेष्वपि श्रेष्ठं हेमलिङ्गं श्रुतिश्रुतम् ॥ ५०३॥

tataḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ dhātuliṅgasya pujane |dhātuliṅgeṣvapi śreṣṭhaṃ hemaliṅgaṃ śrutiśrutam || 503||

तत्र सम्पूजितः शम्भुः प्रसीदति न संशयः ।धातुलिङ्ग सहस्राणां पूजया यत्फलं भवेत् ॥ ५०४॥

tatra sampūjitaḥ śambhuḥ prasīdati na saṃśayaḥ |dhātuliṅga sahasrāṇāṃ pūjayā yatphalaṃ bhavet || 504||

ततः शतगुणं पुण्यं मृत्तिकालिङ्ग पूजने ।मृल्लिङ्गानां सहस्रस्य पूजया यत्फलं लभेत् (भवेत्) ॥ ५०५॥

tataḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ mṛttikāliṅga pūjane |mṛlliṅgānāṃ sahasrasya pūjayā yatphalaṃ labhet (bhavet) || 505||

ततः शतगुणं पुण्यं बाणलिङ्गस्य पूजने ।अनन्तबाणलिङ्गानां पूजया यत्फलं भवेत् (लभेत्) ॥ ५०६॥

tataḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ bāṇaliṅgasya pūjane |anantabāṇaliṅgānāṃ pūjayā yatphalaṃ bhavet (labhet) || 506||

ततोऽनन्तगुणं पुण्यं रसलिङ्गस्य पूजणे ।रसलिङ्गसमंलिङ्गं नास्ति न श्रूयतेऽपि च ॥ ५०७॥

tato'nantaguṇaṃ puṇyaṃ rasaliṅgasya pūjaṇe |rasaliṅgasamaṃliṅgaṃ nāsti na śrūyate'pi ca || 507||

रसलिङ्गे शिवः साक्षात्सच्चिदानन्दलक्षणः ।रसलिङ्गस्य माहात्म्यं जानाति भगवाञ्छिवः ॥ ५०८॥

rasaliṅge śivaḥ sākṣātsaccidānandalakṣaṇaḥ |rasaliṅgasya māhātmyaṃ jānāti bhagavāñchivaḥ || 508||

तदन्ये न विजानन्ति सत्यं सत्यं न संशयः ।न बहवो मुनयः पूर्वं रसलिङ्गार्चनाद्द्विजाः ॥ ५०९॥

tadanye na vijānanti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ |na bahavo munayaḥ pūrvaṃ rasaliṅgārcanāddvijāḥ || 509||

मोक्षं प्रापुरनायासाद्विना यागादिकर्मभिः ।शिवास्वयमुमाकान्तं रसलिङ्गस्वरूपिणम् ॥ ५१०॥

mokṣaṃ prāpuranāyāsādvinā yāgādikarmabhiḥ |śivāsvayamumākāntaṃ rasaliṅgasvarūpiṇam || 510||

पूजयामास तेनैव प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः ।रसः साक्षान्महादेवो रसो वै सः इति श्रुतः ॥ ५११॥

pūjayāmāsa tenaiva prasanno'bhūnmaheśvaraḥ |rasaḥ sākṣānmahādevo raso vai saḥ iti śrutaḥ || 511||

अतोरसात्मकं लिङ्गं जाबाले बहुधा श्रुतम् ।रसः सृष्टोमहेशेन भक्तानुग्रहकाङ्क्षया ॥ ५१२॥

atorasātmakaṃ liṅgaṃ jābāle bahudhā śrutam |rasaḥ sṛṣṭomaheśena bhaktānugrahakāṅkṣayā || 512||

तत्कृतं लिङ्गमुत्कृष्टं सर्वाभीष्टफलप्रदम् ।यं यं कामयते कामं रसलिङ्स्य पूजया ॥ ५१३॥

tatkṛtaṃ liṅgamutkṛṣṭaṃ sarvābhīṣṭaphalapradam |yaṃ yaṃ kāmayate kāmaṃ rasaliṅsya pūjayā || 513||

तं तमाप्नोति विप्रेन्द्राः सत्यं सत्यं न संशयः ।सर्वलिङ्गोत्तमं पुण्यं रसलिङ्गमनुत्तमम् ॥ ५१४॥

taṃ tamāpnoti viprendrāḥ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ |sarvaliṅgottamaṃ puṇyaṃ rasaliṅgamanuttamam || 514||

ततस्तत्पूजया शम्भुः साक्षात्सम्पूजितो भवेत् ।रसलिङ्गार्चनं श्रेष्ठं सर्वलिङ्गार्चनादपि ॥ ५१५॥

tatastatpūjayā śambhuḥ sākṣātsampūjito bhavet |rasaliṅgārcanaṃ śreṣṭhaṃ sarvaliṅgārcanādapi || 515||

ततस्तदेव यत्नेन पूजनीयं मनीषिभिः ।रसलिङ्गं यदि भवेत्पूजनीयं तदन्वहम् ॥ ५१६॥

tatastadeva yatnena pūjanīyaṃ manīṣibhiḥ |rasaliṅgaṃ yadi bhavetpūjanīyaṃ tadanvaham || 516||

तदभावे पूजनीयं बाणलिङ्गं प्रयत्नतः ।बाणलिङ्गं यदि गृहे न भविष्यति सर्वथा ॥ ५१७॥

tadabhāve pūjanīyaṃ bāṇaliṅgaṃ prayatnataḥ |bāṇaliṅgaṃ yadi gṛhe na bhaviṣyati sarvathā || 517||

पूजनीयं प्रयत्नेन मृत्तिकालिङ्गमास्तिकैः ।तदभावे पूजनीयं धातुलिङ्गं प्रयत्नतः ॥ ५१८॥

pūjanīyaṃ prayatnena mṛttikāliṅgamāstikaiḥ |tadabhāve pūjanīyaṃ dhātuliṅgaṃ prayatnataḥ || 518||

काश्मीरलिङ्गमभ्यर्च्यं तदभावे प्रयत्नतः ।तदभावे पूजनीयं शिलालिङ्गं प्रयत्नतः ॥ ५१९॥

kāśmīraliṅgamabhyarcyaṃ tadabhāve prayatnataḥ |tadabhāve pūjanīyaṃ śilāliṅgaṃ prayatnataḥ || 519||

तदभावे पूजनीयं दारुलिङ्गं प्रयत्नतः ।तदभावे पूजनीयमन्नलिङ्गं प्रयत्नतः ॥ ५२०॥

tadabhāve pūjanīyaṃ dāruliṅgaṃ prayatnataḥ |tadabhāve pūjanīyamannaliṅgaṃ prayatnataḥ || 520||

तदभावे तु भूत्यादिलिङ्गान्यर्च्यानि यत्नतः ।यादृशं तादृशं वाऽस्तु शिवलिङ्गं शिवात्मकम् ॥ ५२१॥

tadabhāve tu bhūtyādiliṅgānyarcyāni yatnataḥ |yādṛśaṃ tādṛśaṃ vā'stu śivaliṅgaṃ śivātmakam || 521||

पूजनीयं प्रयत्नेन द्विशैर्वेदोक्तमार्गतः ।शैवः पञ्चाक्षरो मन्त्रो यः सर्वश्रुति श्रुतः ॥ ५२२॥

pūjanīyaṃ prayatnena dviśairvedoktamārgataḥ |śaivaḥ pañcākṣaro mantro yaḥ sarvaśruti śrutaḥ || 522||

तेनैव मन्त्रराजेन पूजनीयो महेश्वरः ।श्रीमत्पञ्चाक्षरेणैव पूजितः श्रामहेश्वरः ॥ ५२३॥

tenaiva mantrarājena pūjanīyo maheśvaraḥ |śrīmatpañcākṣareṇaiva pūjitaḥ śrāmaheśvaraḥ || 523||

ददाति परमामृद्धिं मोक्षं चान्ते न संशयः ।श्रीमहादेवमाराध्य लिङ्गरूपिणमव्ययम् ॥ ५२४॥

dadāti paramāmṛddhiṃ mokṣaṃ cānte na saṃśayaḥ |śrīmahādevamārādhya liṅgarūpiṇamavyayam || 524||

पञ्चाक्षरेण सम्पूज्य मुक्ताः पूर्वमनन्तशः ।श्रौतेत मनुनाकार्यं श्रौत लिङ्गार्चन द्विजाः ॥ ५२५॥

pañcākṣareṇa sampūjya muktāḥ pūrvamanantaśaḥ |śrauteta manunākāryaṃ śrauta liṅgārcana dvijāḥ || 525||

श्रौतोमनुर्मन्त्रराजः शैवः पञ्चाक्षरः स्मृतः ।वैदिकैर्यत्नतः कार्यं वैदिकं लिङ्गपूजनम् ॥ ५२६॥

śrautomanurmantrarājaḥ śaivaḥ pañcākṣaraḥ smṛtaḥ |vaidikairyatnataḥ kāryaṃ vaidikaṃ liṅgapūjanam || 526||

अन्यथा रौरवं याति यावदाचन्द्रतारकम् ।लिङ्गपूजैव कर्तव्या वैदिकैर्वेदवादिभिः ॥ ५२७॥

anyathā rauravaṃ yāti yāvadācandratārakam |liṅgapūjaiva kartavyā vaidikairvedavādibhiḥ || 527||

शिवलिङ्गान्यपूजायां वैदिका नाधिकारिणः ।द्विजाः कलौकरिष्यन्ति शिवलिङ्गान्यपूजनम् ॥ ५२८॥

śivaliṅgānyapūjāyāṃ vaidikā nādhikāriṇaḥ |dvijāḥ kalaukariṣyanti śivaliṅgānyapūjanam || 528||

ते रौरवं प्रयास्यन्ति सत्यं सत्यं न संशयः ।यावन्न कलिरायाति तावद्यूयं प्रयत्नतः ॥ ५२९॥

te rauravaṃ prayāsyanti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ |yāvanna kalirāyāti tāvadyūyaṃ prayatnataḥ || 529||

शिवलिङ्गार्चनं कृत्वा लभध्वं मुक्तिमास्तिकाः ।श्रौतं शिवार्चनं यस्मात्कर्तव्यं मुक्तिकाङ्क्षिभिः ॥ ५३०॥

śivaliṅgārcanaṃ kṛtvā labhadhvaṃ muktimāstikāḥ |śrautaṃ śivārcanaṃ yasmātkartavyaṃ muktikāṅkṣibhiḥ || 530||

श्रौतलिङ्गार्चनत्यागे पतन्ति नरके ध्रुवम ।चरलिङ्गानि पूज्यानि स्थावरान्यपि यत्नतः ॥ ५३१॥

śrautaliṅgārcanatyāge patanti narake dhruvama |caraliṅgāni pūjyāni sthāvarānyapi yatnataḥ || 531||

त्रिकालं स्थावरं लिङ्गं पूजनीयं प्रयत्नतः ।कृत्वा स्थावरलिङ्गार्चां चरलिङ्गार्चनं विना ॥ ५३२॥

trikālaṃ sthāvaraṃ liṅgaṃ pūjanīyaṃ prayatnataḥ |kṛtvā sthāvaraliṅgārcāṃ caraliṅgārcanaṃ vinā || 532||

भोक्तव्यं स्थावरार्चां तु विना भुञ्जीत न द्विजाः ।स्थावरं लिङ्गमभ्यर्च्य स्पृष्ट्वा च प्रत्यहं द्विजैः ॥ ५३३॥

bhoktavyaṃ sthāvarārcāṃ tu vinā bhuñjīta na dvijāḥ |sthāvaraṃ liṅgamabhyarcya spṛṣṭvā ca pratyahaṃ dvijaiḥ || 533||

भोक्तव्यमन्यथा याति नरकं सूतकं विना ।न यत्र स्थावरंलिङ्गं यत्र स्थातव्यमेव च ॥ ५३४॥

bhoktavyamanyathā yāti narakaṃ sūtakaṃ vinā |na yatra sthāvaraṃliṅgaṃ yatra sthātavyameva ca || 534||

यतः स्थावरलिङ्गस्य पूजा नित्यं द्विजन्मनाम् ।सर्वथा स्थावरं लिङ्गं यदि न स्यात्तदा द्विजैः ॥ ५३५॥

yataḥ sthāvaraliṅgasya pūjā nityaṃ dvijanmanām |sarvathā sthāvaraṃ liṅgaṃ yadi na syāttadā dvijaiḥ || 535||

चरलिङ्गमुपस्पृश्य जप्यो रुद्रोऽष्टधा द्विजैः ।अथवा नार्मदं लिङ्गमनुलिप्तेऽवनीतले ॥ ५३६॥

caraliṅgamupaspṛśya japyo rudro'ṣṭadhā dvijaiḥ |athavā nārmadaṃ liṅgamanulipte'vanītale || 536||

स्थापयित्वा पूजनीयं शैवेन मनुना द्विजैः ।पूजान्ते तत्पुनर्ग्राह्य नार्मदं लिङ्गमास्तिकैः ॥ ५३७॥

sthāpayitvā pūjanīyaṃ śaivena manunā dvijaiḥ |pūjānte tatpunargrāhya nārmadaṃ liṅgamāstikaiḥ || 537||

नीत्वान्यत्रापि संस्थाप्य पूजनीयं पुनः पुनः ।यदि नार्मदलिङ्गस्याप्यभावः स्यात्तदा द्विजैः ॥ ५३८॥

nītvānyatrāpi saṃsthāpya pūjanīyaṃ punaḥ punaḥ |yadi nārmadaliṅgasyāpyabhāvaḥ syāttadā dvijaiḥ || 538||

सम्पूज्यं पार्थिव लिङ्गं स्थापयित्वाऽवनीतले ।मृल्लिङ्गार्चनमात्रेण स्थावरं लिङ्गमर्चितम् ॥ ५३९॥

sampūjyaṃ pārthiva liṅgaṃ sthāpayitvā'vanītale |mṛlliṅgārcanamātreṇa sthāvaraṃ liṅgamarcitam || 539||

स्थावरत्वं च मृल्लिङ्गे स्थावरत्वस्य कल्पनात् ।सद्योजातादिभिर्मन्त्रैः स्थापयित्वा स्थिरोभव ॥ ५४०॥

sthāvaratvaṃ ca mṛlliṅge sthāvaratvasya kalpanāt |sadyojātādibhirmantraiḥ sthāpayitvā sthirobhava || 540||

गृहाण पूजामिति च स्थावरत्वं च कल्पयेत् ।नित्यं बिल्वदलैः कार्यं भस्मना च शिवार्चनम् ॥ ५४१॥

gṛhāṇa pūjāmiti ca sthāvaratvaṃ ca kalpayet |nityaṃ bilvadalaiḥ kāryaṃ bhasmanā ca śivārcanam || 541||

धूपदीपादिक सर्वं कल्पनीयं स्वशक्तितः ।शिवलिङ्गार्चनं पुण्यं भुक्तिदं मुक्तिदं सदा ॥ ५४२॥

dhūpadīpādika sarvaṃ kalpanīyaṃ svaśaktitaḥ |śivaliṅgārcanaṃ puṇyaṃ bhuktidaṃ muktidaṃ sadā || 542||

काशीप्राप्तिकरं चैतत्किं निर्वाणं न यच्छति ।शिवलिङ्गार्चनाद्विप्राः काशीतत्वं च बुध्यते ॥ ५४३॥

kāśīprāptikaraṃ caitatkiṃ nirvāṇaṃ na yacchati |śivaliṅgārcanādviprāḥ kāśītatvaṃ ca budhyate || 543||

तादृशं तद्भक्तिदं च मुक्तिदं च भविष्यति । ५४४\।१॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते मौद्गल्यमुनिप्रोक्तं शिवलिङ्गस्वरूपोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः २७ मध्यार्जुनमहिमानुवर्णनम् । ४८७५४४\।१॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः २७ मध्यार्जुनमहिमानुवर्णनम् । ४८७-५४४।१॥

tādṛśaṃ tadbhaktidaṃ ca muktidaṃ ca bhaviṣyati | 544\|1|| iti śivarahasyāntargate maudgalyamuniproktaṃ śivaliṅgasvarūpopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 27 madhyārjunamahimānuvarṇanam | 487544\|1||– || śrīśivarahasyam | ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 27 madhyārjunamahimānuvarṇanam | 487-544|1||