mahAdevaproktam Mahadevaproktam Shivanamamarmopadesham

(शिवरहस्यान्तर्गते उग्राख्ये)शिवपार्तवतीसंवादेपार्वत्युवाच ।भगवन् श्रीमहादेव सर्वलोकशिवङ्कर । १९८\।२अद्यैकं प्रष्टुमिच्छामि तद्वदस्व कृपानिधे ।अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नामुक्तं त्वया पुरा ॥ १९९॥

(śivarahasyāntargate ugrākhye)śivapārtavatīsaṃvādepārvatyuvāca |bhagavan śrīmahādeva sarvalokaśivaṅkara | 198\|2adyaikaṃ praṣṭumicchāmi tadvadasva kṛpānidhe |aṣṭottarasahasraṃ tu nāmnāmuktaṃ tvayā purā || 199||

तानि नामानि मुख्यानि मुक्तिदानि न संशयः ।तत्राप्यत्युत्तमं नाम किमस्त्येकं वदस्व मे ॥ २००॥

tāni nāmāni mukhyāni muktidāni na saṃśayaḥ |tatrāpyatyuttamaṃ nāma kimastyekaṃ vadasva me || 200||

यन्नामजपमात्रेण मुक्तिर्हस्तगता भवेत् ।महादेव उवाच ।शिव इत्यस्ति यन्नाम तद्धि नामोत्तमोत्तमम् ॥ २०१॥

yannāmajapamātreṇa muktirhastagatā bhavet |mahādeva uvāca |śiva ityasti yannāma taddhi nāmottamottamam || 201||

तदेव परमं ब्रह्म तदेवाहं वरानने ।शिवनामस्वरूपेण व्यक्त ब्रह्माहमेव हि ॥ २०२॥

tadeva paramaṃ brahma tadevāhaṃ varānane |śivanāmasvarūpeṇa vyakta brahmāhameva hi || 202||

शिवनामाहमेवेति विजानीहि यथार्थतः ।तदव्यक्तं परं ब्रह्म वेदान्तप्रतिपादितम् ॥ २०३॥

śivanāmāhameveti vijānīhi yathārthataḥ |tadavyaktaṃ paraṃ brahma vedāntapratipāditam || 203||

तत्तदेव विजानीहि शिव इत्यक्षरद्वयम् ।इदं व्युत्पत्तिरहितं शिवनाम निरञ्जनम् ॥ २०४॥

tattadeva vijānīhi śiva ityakṣaradvayam |idaṃ vyutpattirahitaṃ śivanāma nirañjanam || 204||

निराकारं परं ब्रह्म नैतस्माद्ब्रह्म विद्यते ।उपासितव्यमेतद्धि ब्रह्मेत्यन्वहमादरात् ॥ २०५॥

nirākāraṃ paraṃ brahma naitasmādbrahma vidyate |upāsitavyametaddhi brahmetyanvahamādarāt || 205||

शिव इत्यक्षराकारमक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।नमःपूर्वं यकारान्तं ब्रह्मेदं चाद्य पूज्यते ॥ २०६॥

śiva ityakṣarākāramakṣaraṃ brahma śāśvatam |namaḥpūrvaṃ yakārāntaṃ brahmedaṃ cādya pūjyate || 206||

ब्रह्मस्वरूपमाप्नोति ब्रह्मविद्ब्राह्मणो जनः ।एवमेतद्ब्रह्मतत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः ॥ २०७॥

brahmasvarūpamāpnoti brahmavidbrāhmaṇo janaḥ |evametadbrahmatattvaṃ yo vijānāti tattvataḥ || 207||

स ब्रह्मविदिति ज्ञेयस्तदन्यो ब्रह्म (वि) तन्न हि ।ब्रह्मकोशं चतुर्जालं यं मृत्युर्नावपश्यति ॥ २०८॥

sa brahmaviditi jñeyastadanyo brahma (vi) tanna hi |brahmakośaṃ caturjālaṃ yaṃ mṛtyurnāvapaśyati || 208||

तदाप्यतीत्य प्राप्नोति ब्रह्म ब्रह्मविदीदृशम् ।एवमुक्ता महाविद्या ब्रह्मविद्या मयाधुना ॥ २०९॥

tadāpyatītya prāpnoti brahma brahmavidīdṛśam |evamuktā mahāvidyā brahmavidyā mayādhunā || 209||

गोपनीया प्रयत्नेन नाख्येया यस्यकस्य चित् ।इयं हि परमा विद्या मोक्षविद्येति गीयते ॥ २१०॥

gopanīyā prayatnena nākhyeyā yasyakasya cit |iyaṃ hi paramā vidyā mokṣavidyeti gīyate || 210||

नातः परं मोक्षविद्या सर्वस्वमियमेव हि ।तारकं ब्रह्म परमं शिव इत्यक्षरद्वयम् ॥ २११॥

nātaḥ paraṃ mokṣavidyā sarvasvamiyameva hi |tārakaṃ brahma paramaṃ śiva ityakṣaradvayam || 211||

नैतस्मादपरं किश्चित्तारकं ब्रह्म सर्वथा ।इदमेव परं ब्रह्म काश्यां मल्लिङ्गधारिणाम् ॥ २१२॥

naitasmādaparaṃ kiścittārakaṃ brahma sarvathā |idameva paraṃ brahma kāśyāṃ malliṅgadhāriṇām || 212||

अन्तकालोपरक्तानां मया देव्युपदिश्यते ।मल्लिङ्गमिति तज्ज्ञेयं केवलं भस्मधारणम् ॥ २१३॥

antakāloparaktānāṃ mayā devyupadiśyate |malliṅgamiti tajjñeyaṃ kevalaṃ bhasmadhāraṇam || 213||

रुद्राक्षधारणं तद्वत्केवलं लिङ्गपूजनम् ।पञ्चाक्षरं जपेन्नित्यं रुद्राध्यायं जपेत्तथा ॥ २१४॥

rudrākṣadhāraṇaṃ tadvatkevalaṃ liṅgapūjanam |pañcākṣaraṃ japennityaṃ rudrādhyāyaṃ japettathā || 214||

सोमवारव्रते निष्ठा मत्कथाश्रवणे रतिः ।इमानि मम लिङ्गानि येषामव्यभिचारतः ॥ २१५॥

somavāravrate niṣṭhā matkathāśravaṇe ratiḥ |imāni mama liṅgāni yeṣāmavyabhicārataḥ || 215||

तेभ्य एव पर ब्रह्म मया देव्युपदिश्यते ।इदं यत्तारकं ब्रह्म शिवनामाभिधं शिवे ॥ २१७॥

tebhya eva para brahma mayā devyupadiśyate |idaṃ yattārakaṃ brahma śivanāmābhidhaṃ śive || 217||

एतस्मिन्ब्रह्मणि श्रद्धा न विना मदनुग्रहम् ।अनन्तपुण्यपूतात्मा मदनुग्रहसंयुतः ॥ २१७॥

etasminbrahmaṇi śraddhā na vinā madanugraham |anantapuṇyapūtātmā madanugrahasaṃyutaḥ || 217||

तारकं ब्रह्म परममिदं मत्वाधितिष्ठति ।सर्वथा दीप्यते देवि न यस्मिन्मदनुग्रहः ॥ २१८॥

tārakaṃ brahma paramamidaṃ matvādhitiṣṭhati |sarvathā dīpyate devi na yasminmadanugrahaḥ || 218||

न तस्यात्र ब्रह्मबुद्धिर्जन्मकोट्यर्बुदैरपि ।ब्रह्मबुद्धिः न यस्यात्र म संसारी भविष्यति ॥ २१९॥

na tasyātra brahmabuddhirjanmakoṭyarbudairapi |brahmabuddhiḥ na yasyātra ma saṃsārī bhaviṣyati || 219||

पुनः पुनः स संसारी नरकं चाधिगच्छति ।मदर्थं कोटिशो धर्माः कृता येनमुहुर्मुहुः ॥ २२०॥

punaḥ punaḥ sa saṃsārī narakaṃ cādhigacchati |madarthaṃ koṭiśo dharmāḥ kṛtā yenamuhurmuhuḥ || 220||

तस्यात्र भवति श्रद्धा ब्रह्मबुद्धिश्च जायते ।परं ब्रह्मेदमेवेति यो जानाति विशेषतः ॥ २२१॥

tasyātra bhavati śraddhā brahmabuddhiśca jāyate |paraṃ brahmedameveti yo jānāti viśeṣataḥ || 221||

स न संसारभाग्भूयो भविष्यति वरानने ।अनेककल्पपर्यन्तं तपस्तप्तं भवेद्यदि ॥ २२२॥

sa na saṃsārabhāgbhūyo bhaviṣyati varānane |anekakalpaparyantaṃ tapastaptaṃ bhavedyadi || 222||

तदा ब्रह्मेदमेवेति विजानाति विशेषतः ।अनेककल्पपर्यन्तं यदि मल्लिङ्गधृग्भवेत् ॥ २२३॥

tadā brahmedameveti vijānāti viśeṣataḥ |anekakalpaparyantaṃ yadi malliṅgadhṛgbhavet || 223||

तदा ब्रह्मेदमेवेति विजानाति विशेषतः ।ब्रह्मविद्यामिमां देवि योऽन्यथा भावयिष्यति ॥ २२४॥

tadā brahmedameveti vijānāti viśeṣataḥ |brahmavidyāmimāṃ devi yo'nyathā bhāvayiṣyati || 224||

ब्रह्मविद्येयमधुना तुभ्यमुक्ता मया शिवे ।न मयोक्ता पुरान्यस्मै सत्यं सत्यं न संशयः ॥ २२५॥

brahmavidyeyamadhunā tubhyamuktā mayā śive |na mayoktā purānyasmai satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 225||

त्वयाप्यत्यन्तभक्ताय ब्रह्मविद्येयमुत्तमा ।वक्तव्यातिविनीताय नान्यस्मै तु कदाचन ॥ २२६॥

tvayāpyatyantabhaktāya brahmavidyeyamuttamā |vaktavyātivinītāya nānyasmai tu kadācana || 226||

विद्येयं गोपनीयैव प्रयत्नेन वरानने ।यतो मोक्षप्रदा विद्या सेयमेवेति मन्महे ॥ २२७॥

vidyeyaṃ gopanīyaiva prayatnena varānane |yato mokṣapradā vidyā seyameveti manmahe || 227||

त्वमत्यन्तप्रियासीति मोक्षविद्येयमम्बिके ।तुभ्यमुक्ता मया प्रीत्या गोपनीयापि वस्तुतः ॥ २२८॥

tvamatyantapriyāsīti mokṣavidyeyamambike |tubhyamuktā mayā prītyā gopanīyāpi vastutaḥ || 228||

गौतम उवाचइत्युक्तां परमां विद्यामिमां ज्ञात्वा तदा शिवा ।आचख्यौ स्वकुमाराय षण्मुखाय शिवाज्ञया ॥ २२९॥

gautama uvācaityuktāṃ paramāṃ vidyāmimāṃ jñātvā tadā śivā |ācakhyau svakumārāya ṣaṇmukhāya śivājñayā || 229||

आचख्यौ नन्दिकेशाय कुमारो गिरिजाज्ञया ।अगस्त्याय समाचख्यौ स कुमारज्ञया ततः ॥ २३०॥

ācakhyau nandikeśāya kumāro girijājñayā |agastyāya samācakhyau sa kumārajñayā tataḥ || 230||

अगस्त्यो मह्यमाचख्यौ नन्दिकेशाज्ञया ततः ।युष्मभ्यमुक्ता विद्येयं प्रसङ्गादधुना मया ॥ २३१॥

agastyo mahyamācakhyau nandikeśājñayā tataḥ |yuṣmabhyamuktā vidyeyaṃ prasaṅgādadhunā mayā || 231||

इयं तु परमा विद्या दुर्लभा मोक्षदा द्विजाः ।गोपनीया प्रयत्नेन ध्यातव्या च प्रयत्नतः ॥ २३२॥

iyaṃ tu paramā vidyā durlabhā mokṣadā dvijāḥ |gopanīyā prayatnena dhyātavyā ca prayatnataḥ || 232||

सदाशिवशिवेत्येव शिवनामानुकीर्तनम् ।कर्तव्यमतियत्नेन मुक्तिकामैरहर्निशम् ॥ २३३॥

sadāśivaśivetyeva śivanāmānukīrtanam |kartavyamatiyatnena muktikāmairaharniśam || 233||

यस्यास्त्यविकला बुद्धिः शिवनामानुकीर्तने ।तस्मिन्ननुग्रहोस्स्त्येव महादेवस्य सन्ततम् ॥ २३४॥

yasyāstyavikalā buddhiḥ śivanāmānukīrtane |tasminnanugrahosstyeva mahādevasya santatam || 234||

शङ्करानुगृहीतानां शिवनामानुकीर्तनम्(ने) ।भक्तिर्भवति नान्येषां सत्यं सत्यं न संशयः ॥ २३५॥

śaṅkarānugṛhītānāṃ śivanāmānukīrtanam(ne) |bhaktirbhavati nānyeṣāṃ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235||

शिवेति नाम विमलं येन सादरमुच्यते ।तेन घोरतरस्तूर्णं तीर्णः संसारसागरः ॥ २३६॥

śiveti nāma vimalaṃ yena sādaramucyate |tena ghoratarastūrṇaṃ tīrṇaḥ saṃsārasāgaraḥ || 236||

शिवनामाग्निनेवायं घोरसंसारसागरः ।शुष्यते तत्र सहसा नान्यदस्त्येव शोषकम् ॥ २३७॥

śivanāmāgninevāyaṃ ghorasaṃsārasāgaraḥ |śuṣyate tatra sahasā nānyadastyeva śoṣakam || 237||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते महादेवप्रोक्तं शिवनाममर्मोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः २३। १९८२३७॥

|| iti śivarahasyāntargate mahādevaproktaṃ śivanāmamarmopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 23| 198237||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।उग्राख्यः सप्तमांशः ।अध्यायः २३ ।१९८-२३७॥

– || śrīśivarahasyam |ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 23 | 198-237||