लिङ्गोपनिषत् Linga Upanishad

ॐ धर्मजिज्ञासा । ज्ञानं बुद्धिश्च । ज्ञानान्मोक्षकारणम् ।मोक्षान्मुक्तिस्वरूपम् । तथा ब्रह्मज्ञानाद्बुद्धिश्च । लिङ्गैक्यंदेहो लिङ्गभेदे न । अज्ञानात् ज्ञानं बुद्धिश्च । चतुर्वर्णानांधारणां कुर्यात् । पशुपक्षिमृगकीटकलिङ्गधारणमुच्यते ।पञ्चबन्धस्वरूपेण पञ्चबन्धा ज्ञानस्वरूपाः । पिण्डाज्जननम् ।तज्जननकाले धारणमुच्यते । सर्वलिङ्गं स्थापयतिपाणि मन्त्रं पवित्रम्, अयं मे हस्तो भगवान्इति धारयेत् । या ते रुद्र शिवा तनूरघोराऽपापकाशिनी,रुद्रपते जनिमा चारु चित्रम्, वयं सोम व्रते तव ।मनस्तनूषु बिभ्रतः । प्रजावन्तो अशीमहि ।, त्रियम्बकंयजामहे इति धारयेत् । ब्राह्मणानां धारणां कुर्यात् । पवित्रंते विततं ब्रह्मणस्पते, सोमारुद्रा युवमेतान्यस्मे विश्वातनूषु भेषजानि धत्तम् । अवस्यतं मुञ्चतं यन्नो अस्ति तनूषुबद्धं कृतमेनो अस्मत् । सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जननापृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्यनाभिम् । इति प्राकट्यं कुर्यात् । न कुर्यात्पशुभाषणम् ।श्रौतानामुपनयनकाले धारणम् । चतुर्थाश्रमः संन्यासाः ।पञ्चमो लिङ्गधारणम् । अत्याश्रमाणां मध्ये लिङ्गधारीश्रेष्ठो भवति । शिरसि महादेवस्तिष्ठतु इति धारयेत् ।अन्यायो न्यायः । पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाश इति पञ्चस्वरूपंलिङ्गम् । त्वक्च्छ्रोत्रनेत्रजिह्वाघ्राणपञ्चस्वरूपमिति लिङ्गम् ।रेतोबुद्।ह्ध्यापमनस्स्वरूपमिति लिङ्गम् । सङ्कल्प इति लिङ्गम् ।ज्योतिरहं विरजा विपाप्मां भूयासं स्वरूपमिति लिङ्गम् । व्रतं चरेत् ।सन्तिष्ठेन्नियमेन । सर्वं शाम्भवीरूपम् । शाम्भवी विद्योच्यते ।चरेदेतानि सूत्राणि । पञ्चमुखं पञ्चस्वरूपं पञ्चाक्षरंपञ्चसूत्रं ज्ञानम् । सिद्धिर्भवत्येव । ज्ञानाद्धारणं लिङ्गदेहप्रकार उच्यते । शिरःपाणिपादपायूपस्थं सर्वं लिङ्गस्वरूपम् ।ब्राह्मणो वदेत् ॥

oṃ dharmajijñāsā | jñānaṃ buddhiśca | jñānānmokṣakāraṇam |mokṣānmuktisvarūpam | tathā brahmajñānādbuddhiśca | liṅgaikyaṃdeho liṅgabhede na | ajñānāt jñānaṃ buddhiśca | caturvarṇānāṃdhāraṇāṃ kuryāt | paśupakṣimṛgakīṭakaliṅgadhāraṇamucyate |pañcabandhasvarūpeṇa pañcabandhā jñānasvarūpāḥ | piṇḍājjananam |tajjananakāle dhāraṇamucyate | sarvaliṅgaṃ sthāpayatipāṇi mantraṃ pavitram, ayaṃ me hasto bhagavāniti dhārayet | yā te rudra śivā tanūraghorā'pāpakāśinī,rudrapate janimā cāru citram, vayaṃ soma vrate tava |manastanūṣu bibhrataḥ | prajāvanto aśīmahi |, triyambakaṃyajāmahe iti dhārayet | brāhmaṇānāṃ dhāraṇāṃ kuryāt | pavitraṃte vitataṃ brahmaṇaspate, somārudrā yuvametānyasme viśvātanūṣu bheṣajāni dhattam | avasyataṃ muñcataṃ yanno asti tanūṣubaddhaṃ kṛtameno asmat | somāpūṣaṇā jananā rayīṇāṃ jananā divo jananāpṛthivyāḥ | jātau viśvasya bhuvanasya gopau devā akṛṇvannamṛtasyanābhim | iti prākaṭyaṃ kuryāt | na kuryātpaśubhāṣaṇam |śrautānāmupanayanakāle dhāraṇam | caturthāśramaḥ saṃnyāsāḥ |pañcamo liṅgadhāraṇam | atyāśramāṇāṃ madhye liṅgadhārīśreṣṭho bhavati | śirasi mahādevastiṣṭhatu iti dhārayet |anyāyo nyāyaḥ | pṛthivyāpastejo vāyurākāśa iti pañcasvarūpaṃliṅgam | tvakcchrotranetrajihvāghrāṇapañcasvarūpamiti liṅgam |retobud|hdhyāpamanassvarūpamiti liṅgam | saṅkalpa iti liṅgam |jyotirahaṃ virajā vipāpmāṃ bhūyāsaṃ svarūpamiti liṅgam | vrataṃ caret |santiṣṭhenniyamena | sarvaṃ śāmbhavīrūpam | śāmbhavī vidyocyate |caredetāni sūtrāṇi | pañcamukhaṃ pañcasvarūpaṃ pañcākṣaraṃpañcasūtraṃ jñānam | siddhirbhavatyeva | jñānāddhāraṇaṃ liṅgadehaprakāra ucyate | śiraḥpāṇipādapāyūpasthaṃ sarvaṃ liṅgasvarūpam |brāhmaṇo vadet ||

ओङ्कारो बाणः शक्तिरेव पीठं सिन्दूरवर्णं सर्वं लिङ्गस्वरूपम् ।कैवल्यं केवलं विद्यात् । व्यवहारपरः स्यात् । प्राण एवप्राणः । पूर्वं ब्रह्मा पीठम् । विष्णुर्बाणः । रुद्रः स्वरूपम् ।सर्वभूतैरथापरित्याज्यश्च । विग्रहमनुग्रहलिङ्गेषु शक्तिकपालेषुसर्ववशङ्करं विद्यात् । जातिविषयान् त्यजेत् । श्रौताश्रौतेषुधारणम् । वेदोक्तविधिना श्रौतं तद्रहितमश्रौतम् । सर्ववर्णेषुधारणं कैलाससिद्धिर्भवति । धारणं देहे कैलासस्वरूपम् ।धारणं देहे कैवल्यस्वरूपम् । धाल्रणं देहे प्रणवस्वरूपम् ।धारणं देहे वेदस्वरूपम् । धारणं देहे ब्रह्मस्वरूपम् । धारणंदेहे शिवस्वरूपम् । शिरसि बाणं बाहुनाभिपीठप्रकृतिरूपकं देहेधारणं यस्य न विद्यते तद्देहं न पश्येत् । शिरःकपालं केशान् नकुर्यात् । शिरःपीठं लिङ्गात्मकं सर्वम् । शाम्भवीविग्रह उच्यते ।प्राणादिलिङ्गस्वरूपं गुरोलिङ्गम् । गुरुसम्भवात्मकं लिङ्गं प्रगुरोः ।ततः प्रथमं प्रणिपतति । प्रणवस्वरूपं लिङ्गं ब्रह्मलिङ्गम् ।प्रकाशात्मकं लिङ्गं विद्यालिङ्गम् । विद्यालिङ्गं ज्ञानस्वरूपम् ।लिङ्गं प्रचरेच्छास्रात् । लिङ्गस्वरूपेयं सिद्विर्भविष्यति ।सर्वदेहेषु लिङ्गधारणं भवति । इति वेदपुरुषो मन्यते ।महापुरुषोपेतं यो वेद स एव नित्यपूतस्थः । स एव नित्यपूतस्थःस्याद्दैवलौकिकः पुरुषः । स एवामुष्मिकपुरुष इति मन्यन्ते ।जीवात्मा परमात्मा च स एवोच्यते । इष्टप्राणाभावेषु लिङ्गधारणंवदन्ति । इष्टे धारणम् । तिस्रः पुरस्त्रिपदा विश्वचर्षणी । पुरनाशेलिङ्गस्वरूपाज्ञासिद्धिर्भवत्यवज्ञानेऽसति । संयुक्तं लिङ्गं मोक्षएव भवत्येव । मोक्षमेव धारणं विद्यात् । उशन्तीव मातरं कुर्यात् ।इत्येवं वेदेत्युपनिषत् । ॐ तत्सत् ॥(शैवौपनिषदः)

oṅkāro bāṇaḥ śaktireva pīṭhaṃ sindūravarṇaṃ sarvaṃ liṅgasvarūpam |kaivalyaṃ kevalaṃ vidyāt | vyavahāraparaḥ syāt | prāṇa evaprāṇaḥ | pūrvaṃ brahmā pīṭham | viṣṇurbāṇaḥ | rudraḥ svarūpam |sarvabhūtairathāparityājyaśca | vigrahamanugrahaliṅgeṣu śaktikapāleṣusarvavaśaṅkaraṃ vidyāt | jātiviṣayān tyajet | śrautāśrauteṣudhāraṇam | vedoktavidhinā śrautaṃ tadrahitamaśrautam | sarvavarṇeṣudhāraṇaṃ kailāsasiddhirbhavati | dhāraṇaṃ dehe kailāsasvarūpam |dhāraṇaṃ dehe kaivalyasvarūpam | dhālraṇaṃ dehe praṇavasvarūpam |dhāraṇaṃ dehe vedasvarūpam | dhāraṇaṃ dehe brahmasvarūpam | dhāraṇaṃdehe śivasvarūpam | śirasi bāṇaṃ bāhunābhipīṭhaprakṛtirūpakaṃ dehedhāraṇaṃ yasya na vidyate taddehaṃ na paśyet | śiraḥkapālaṃ keśān nakuryāt | śiraḥpīṭhaṃ liṅgātmakaṃ sarvam | śāmbhavīvigraha ucyate |prāṇādiliṅgasvarūpaṃ guroliṅgam | gurusambhavātmakaṃ liṅgaṃ praguroḥ |tataḥ prathamaṃ praṇipatati | praṇavasvarūpaṃ liṅgaṃ brahmaliṅgam |prakāśātmakaṃ liṅgaṃ vidyāliṅgam | vidyāliṅgaṃ jñānasvarūpam |liṅgaṃ pracarecchāsrāt | liṅgasvarūpeyaṃ sidvirbhaviṣyati |sarvadeheṣu liṅgadhāraṇaṃ bhavati | iti vedapuruṣo manyate |mahāpuruṣopetaṃ yo veda sa eva nityapūtasthaḥ | sa eva nityapūtasthaḥsyāddaivalaukikaḥ puruṣaḥ | sa evāmuṣmikapuruṣa iti manyante |jīvātmā paramātmā ca sa evocyate | iṣṭaprāṇābhāveṣu liṅgadhāraṇaṃvadanti | iṣṭe dhāraṇam | tisraḥ purastripadā viśvacarṣaṇī | puranāśeliṅgasvarūpājñāsiddhirbhavatyavajñāne'sati | saṃyuktaṃ liṅgaṃ mokṣaeva bhavatyeva | mokṣameva dhāraṇaṃ vidyāt | uśantīva mātaraṃ kuryāt |ityevaṃ vedetyupaniṣat | oṃ tatsat ||(śaivaupaniṣadaḥ)

इति लिङ्गोपनिषत् समाप्ता ।

iti liṅgopaniṣat samāptā |