पितृकर्मोपदेशम् काश्यां Kashyam Pitrikarmopadesham

शिवपार्वतीसंवादेस्नानं कार्यं प्रयत्नेन ज्ञानवापीजले शुभे ।आमद्रव्येण विधिवच्छ्राद्धं कर्तव्यमादरात् ॥ १९४॥

śivapārvatīsaṃvādesnānaṃ kāryaṃ prayatnena jñānavāpījale śubhe |āmadravyeṇa vidhivacchrāddhaṃ kartavyamādarāt || 194||

हिरण्येनाथवा श्राद्धं कुर्यात्तद्दिन एव हि ।हव्यश्यामाकनीवारयवचूर्णादिभिः क्रमात् ॥ १९५॥

hiraṇyenāthavā śrāddhaṃ kuryāttaddina eva hi |havyaśyāmākanīvārayavacūrṇādibhiḥ kramāt || 195||

पिण्डदानं यथाशास्त्रं कर्तव्यं नियमेन च ।पितुः पिण्डत्रयं देयं मातुरप्यादरात्तथा ॥ १९६॥

piṇḍadānaṃ yathāśāstraṃ kartavyaṃ niyamena ca |pituḥ piṇḍatrayaṃ deyaṃ māturapyādarāttathā || 196||

अन्येषां तु यथा योग्यम्मेकैकं स्याद्यथाक्रमम् ।ततः कृष्णतिलैः शुद्धैः कृत्वा तु पितृतर्पणम् ॥ १९७॥

anyeṣāṃ tu yathā yogyammekaikaṃ syādyathākramam |tataḥ kṛṣṇatilaiḥ śuddhaiḥ kṛtvā tu pitṛtarpaṇam || 197||

ज्ञानवापीं समभ्यर्च्य ज्ञानेशं च समर्चयेत् ।विनायकान् ढुण्ढिराजं समभ्यर्च्य ततः परम् ॥ १९८॥

jñānavāpīṃ samabhyarcya jñāneśaṃ ca samarcayet |vināyakān ḍhuṇḍhirājaṃ samabhyarcya tataḥ param || 198||

मुक्तिमण्डपमासाद्य ध्यात्वा मामजमव्ययम् ।नन्दिकेशं समभ्यर्च्य द्वारपालानपि क्रमात् ॥ १९९॥

muktimaṇḍapamāsādya dhyātvā māmajamavyayam |nandikeśaṃ samabhyarcya dvārapālānapi kramāt || 199||

ततो मत्पूजनं कार्यं स्वशक्त्या च यथाविधि ।ततो वीरेशकुण्डादौ स्नानं कृत्वा यथाक्रमम् ॥ २००॥

tato matpūjanaṃ kāryaṃ svaśaktyā ca yathāvidhi |tato vīreśakuṇḍādau snānaṃ kṛtvā yathākramam || 200||

श्राद्धं पिण्डप्रदानादि कर्तव्यं विधिपूर्वकम् ।श्राद्धावशिष्टान् द्वित्रान्वा भक्षयित्वा तिलांस्ततः ॥ २०१॥

śrāddhaṃ piṇḍapradānādi kartavyaṃ vidhipūrvakam |śrāddhāvaśiṣṭān dvitrānvā bhakṣayitvā tilāṃstataḥ || 201||

कुर्याज्जागरणं सम्यङ्निराहारेण सादरम् ।ततस्तु पश्चिमे यामे पञ्चक्रोशाद्बहिर्व्रजेत् ॥ २०२॥

kuryājjāgaraṇaṃ samyaṅnirāhāreṇa sādaram |tatastu paścime yāme pañcakrośādbahirvrajet || 202||

कृत्वा शौचादिकं तत्र यथाशास्त्रं यथाविधि ।ततः काश्यां समागम्य स्नात्वा तीर्थोदके शुभे ॥ २०३॥

kṛtvā śaucādikaṃ tatra yathāśāstraṃ yathāvidhi |tataḥ kāśyāṃ samāgamya snātvā tīrthodake śubhe || 203||

सन्ध्यादिनित्ययात्रान्तं कर्म कृत्वा यथाक्रमम् ।शैवान्द्विजवरान् श्रेष्ठानाहूय शिवविग्रहान् ॥ २०४॥

sandhyādinityayātrāntaṃ karma kṛtvā yathākramam |śaivāndvijavarān śreṣṭhānāhūya śivavigrahān || 204||

तेषामामन्त्रणं देयं यथाशास्त्रं यथाक्रमम् ।ततः स्नात्वां विधानेन श्राद्धं कार्य प्रयत्नतः ॥ २०५॥

teṣāmāmantraṇaṃ deyaṃ yathāśāstraṃ yathākramam |tataḥ snātvāṃ vidhānena śrāddhaṃ kārya prayatnataḥ || 205||

स्वाद्वन्नैः शिवभक्तास्ते भोजनीया यथाविधि ।शैवं भोक्तारमुत्कृष्टं निकटस्थमनुत्तमम् ॥ २०६॥

svādvannaiḥ śivabhaktāste bhojanīyā yathāvidhi |śaivaṃ bhoktāramutkṛṣṭaṃ nikaṭasthamanuttamam || 206||

त्यक्त्वा यः कुरुते श्राद्धं तद्व्यर्थं नात्र संशयः ।अष्ट दिक्ष्वष्टतीर्थानि ज्ञानवाप्यां वसन्ति च ॥ २०७॥

tyaktvā yaḥ kurute śrāddhaṃ tadvyarthaṃ nātra saṃśayaḥ |aṣṭa dikṣvaṣṭatīrthāni jñānavāpyāṃ vasanti ca || 207||

तेषु स्नानं यथाशास्त्रं कर्तव्यं प्रीतिपूर्वकम् ।अष्टदिक्ष्वपिं कर्तव्यमेकैकत्र यथाक्रमम् ॥ २०८॥

teṣu snānaṃ yathāśāstraṃ kartavyaṃ prītipūrvakam |aṣṭadikṣvapiṃ kartavyamekaikatra yathākramam || 208||

पञ्चधा श्राद्धमनघैरन्नैश्चापि यथाविधि ।पूर्वदिग्भागमारम्भ्य सव्येनैव यथाक्रमम् ॥ २०९॥

pañcadhā śrāddhamanaghairannaiścāpi yathāvidhi |pūrvadigbhāgamārambhya savyenaiva yathākramam || 209||

स्नानादि कर्तव्यमप्रमादेन सर्वथा ।वेद गौरी ज्ञान धर्मं मोक्ष पुण्य कराणि च ॥ २१०॥

snānādi kartavyamapramādena sarvathā |veda gaurī jñāna dharmaṃ mokṣa puṇya karāṇi ca || 210||

पितृकार्याणि तीर्थानि ज्ञेयान्यष्टौ शुभानि मे ।चत्वारिंशद्यथाशास्त्रं ज्ञानवापीतटे शुभे ॥ २११॥

pitṛkāryāṇi tīrthāni jñeyānyaṣṭau śubhāni me |catvāriṃśadyathāśāstraṃ jñānavāpītaṭe śubhe || 211||

श्राद्धानि नियमेनैव कर्तव्यानि न संशयः ।एतेषु च समाप्तेषु तदनन्तरमादरात् ॥ २१२॥

śrāddhāni niyamenaiva kartavyāni na saṃśayaḥ |eteṣu ca samāpteṣu tadanantaramādarāt || 212||

पञ्च श्राद्धानि कार्याणि विधिवन्मुक्तिमण्टपे ।एकैकं श्राद्धमेकैकदिने कार्यं यथाक्रमम् ॥ २१३॥

pañca śrāddhāni kāryāṇi vidhivanmuktimaṇṭape |ekaikaṃ śrāddhamekaikadine kāryaṃ yathākramam || 213||

नै कस्मिन् दिवसेऽनेकं कर्म श्राद्धं विधीयते ।श्राद्धान्येवं विधायैव ज्ञानवापीतटे शुभे ॥ २१४॥

nai kasmin divase'nekaṃ karma śrāddhaṃ vidhīyate |śrāddhānyevaṃ vidhāyaiva jñānavāpītaṭe śubhe || 214||

मणिकर्णितटे कुर्यात्ततः श्राद्धं यथाविधि ।वीरेशकुण्डनिकटे ततः कार्यं प्रयत्नतः ॥ २१५॥

maṇikarṇitaṭe kuryāttataḥ śrāddhaṃ yathāvidhi |vīreśakuṇḍanikaṭe tataḥ kāryaṃ prayatnataḥ || 215||

तत पशुपतीशस्य कुण्डप्रान्ते मनोहरे ।कालकुण्डतटे कार्यं तदनन्तरमादरात् ॥ २१६॥

tata paśupatīśasya kuṇḍaprānte manohare |kālakuṇḍataṭe kāryaṃ tadanantaramādarāt || 216||

शिवगङ्गातटे कार्यं ततः सम्यग्यथाविधि ।कार्कोटकस्यापि कुण्डे तटप्रान्ते मनोहरे ॥ २१७॥

śivagaṅgātaṭe kāryaṃ tataḥ samyagyathāvidhi |kārkoṭakasyāpi kuṇḍe taṭaprānte manohare || 217||

ततः पिशाचतीर्थेऽपि कर्तव्यं विधिपूर्वकम ।ओङ्कारकुण्डप्रान्तेऽपि कर्तव्यं तदनन्तरम् ॥ २१८॥

tataḥ piśācatīrthe'pi kartavyaṃ vidhipūrvakama |oṅkārakuṇḍaprānte'pi kartavyaṃ tadanantaram || 218||

ततः पिलिप्पपिलाकुण्डे कर्तव्यं विधिपूर्वम् ।हंसतीर्थतटे कार्यं तदनन्तरमादरात् ॥ २१९॥

tataḥ pilippapilākuṇḍe kartavyaṃ vidhipūrvam |haṃsatīrthataṭe kāryaṃ tadanantaramādarāt || 219||

शक्रकुण्डेशकुण्डेऽपि तत्र कार्यं प्रयत्नतः ।ततः केदारकुण्डेऽपि कर्तव्यं विधिपूर्वकम् ॥ २२०॥

śakrakuṇḍeśakuṇḍe'pi tatra kāryaṃ prayatnataḥ |tataḥ kedārakuṇḍe'pi kartavyaṃ vidhipūrvakam || 220||

अर्ककुण्डे ततः कार्यं चन्द्रकूपे ततः परम् ।ततः सिद्धेशकुण्डेऽपि दुर्गाकुण्डे ततः परम् ॥ २२१॥

arkakuṇḍe tataḥ kāryaṃ candrakūpe tataḥ param |tataḥ siddheśakuṇḍe'pi durgākuṇḍe tataḥ param || 221||

कामाक्षीकुण्डनिकटे ततः कर्तव्यमादरात् ।सार्धांष्टकोटिलिङ्गानि कुण्डान्यपि वरानने ॥ २२२॥

kāmākṣīkuṇḍanikaṭe tataḥ kartavyamādarāt |sārdhāṃṣṭakoṭiliṅgāni kuṇḍānyapi varānane || 222||

श्रीमदन्तर्गृहे रम्ये सन्ति दिव्यानि भूरिशः ।अन्तर्गेहाद्बहिर्देवि लिङ्गसङ्ख्या न विद्यते ॥ २२३॥

śrīmadantargṛhe ramye santi divyāni bhūriśaḥ |antargehādbahirdevi liṅgasaṅkhyā na vidyate || 223||

कुण्डानामपि दिव्यानां सङ्ख्या नास्त्येव सर्वथा ।तेषु सर्वत्र कर्तव्यं श्राद्धं यद्यपि सर्वथा ॥ २२४॥

kuṇḍānāmapi divyānāṃ saṅkhyā nāstyeva sarvathā |teṣu sarvatra kartavyaṃ śrāddhaṃ yadyapi sarvathā || 224||

तथापि शक्तिहीनैस्तु श्राद्धं कार्य क्वचित्क्वचित् ।उक्तस्थलेषु कर्तव्यमवश्यं पितृतत्परैः ॥ २२५॥

tathāpi śaktihīnaistu śrāddhaṃ kārya kvacitkvacit |uktasthaleṣu kartavyamavaśyaṃ pitṛtatparaiḥ || 225||

श्राद्धमन्नेन विमले यथाशास्त्रं यथाक्रमम् ।उक्तस्थलेषु सर्वत्र पञ्चवारं यथाक्रमम् ॥ २२६॥

śrāddhamannena vimale yathāśāstraṃ yathākramam |uktasthaleṣu sarvatra pañcavāraṃ yathākramam || 226||

श्राद्धं कर्तव्यमन्नेन सर्वथैवाप्रमादतः ।अशक्तैस्तु त्रिवारं वा श्राद्धं कर्तव्यमादरात् ॥ २२७॥

śrāddhaṃ kartavyamannena sarvathaivāpramādataḥ |aśaktaistu trivāraṃ vā śrāddhaṃ kartavyamādarāt || 227||

द्विवारमधमेनापि कर्तव्यं नात्र संशयः ।श्राद्धान्येवं यथाशास्त्रं कृत्वा तदनु सादरम् ॥ २२८॥

dvivāramadhamenāpi kartavyaṃ nātra saṃśayaḥ |śrāddhānyevaṃ yathāśāstraṃ kṛtvā tadanu sādaram || 228||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते काश्यां पितृकर्मोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः १२ । १९४२२८॥

|| iti śivarahasyāntargate kāśyāṃ pitṛkarmopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 12 | 194228||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।उग्राख्यः सप्तमांशः ।अध्यायः १२ ।१९४-२२८॥

– || śrīśivarahasyam |ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 12 | 194-228||