शिवार्चनोपदेशम् कश्यपप्रोक्तं Kanvaprati Kashyapaproktam Shivarchanopadesham

कण्व उवाचसंसारदावखिन्नानां मर्त्यानामकृतात्मनाम् ।घोरसंसारविच्छेदः कथं भवति सत्वरम् ॥ १०९॥

kaṇva uvācasaṃsāradāvakhinnānāṃ martyānāmakṛtātmanām |ghorasaṃsāravicchedaḥ kathaṃ bhavati satvaram || 109||

किमर्चनीयं किं ध्येयं कि वा सर्वार्थदं महः ।किमाराध्यं किमाशास्यं तद्वदस्व महामुने ॥ ११०॥

kimarcanīyaṃ kiṃ dhyeyaṃ ki vā sarvārthadaṃ mahaḥ |kimārādhyaṃ kimāśāsyaṃ tadvadasva mahāmune || 110||

काश्यप उवाचशिवाभिधं महः सेव्यं सर्ववेदान्तसम्मतम् ।तत्सेवयैव सर्वेषां मुक्तिर्भवति शाश्वती ॥ १११॥

kāśyapa uvācaśivābhidhaṃ mahaḥ sevyaṃ sarvavedāntasammatam |tatsevayaiva sarveṣāṃ muktirbhavati śāśvatī || 111||

सच्चिदानन्दमद्वैतं यन्महः शिवसंज्ञितम् ।तन्महः सततं सेव्यमन्यत्त्यक्त्वाखिलं मुने ॥ ११२॥

saccidānandamadvaitaṃ yanmahaḥ śivasaṃjñitam |tanmahaḥ satataṃ sevyamanyattyaktvākhilaṃ mune || 112||

तुरीयमेकं विमलं शिवं मत्वा यथार्थतः ।ये भवन्ति शिवं नित्यं न ते संसारभागिनः ॥ ११३॥

turīyamekaṃ vimalaṃ śivaṃ matvā yathārthataḥ |ye bhavanti śivaṃ nityaṃ na te saṃsārabhāginaḥ || 113||

ये मायातीतमद्वैतं शिवमेव भजन्ति ते ।कदापि जननीगर्भं न विशन्त्येव सर्वथा ॥ ११४॥

ye māyātītamadvaitaṃ śivameva bhajanti te |kadāpi jananīgarbhaṃ na viśantyeva sarvathā || 114||

संसारदन्दशूकेन सन्दष्टा ये मुहुर्मुहुः ।ते तद्विषाद्विमुच्यन्ते शिवसेवौषधाशनाः ॥ ११५॥

saṃsāradandaśūkena sandaṣṭā ye muhurmuhuḥ |te tadviṣādvimucyante śivasevauṣadhāśanāḥ || 115||

संसारसागरोद्धारा शिवसेवारतिः शुभा ।ततः सर्वात्मना नित्यं कर्तव्यं शिवसेवनम् ॥ ११६॥

saṃsārasāgaroddhārā śivasevāratiḥ śubhā |tataḥ sarvātmanā nityaṃ kartavyaṃ śivasevanam || 116||

संसारसागरे घोरे ते मज्जन्ति मुहुर्मुहुः ।ये मुहुर्न भजन्तीशं शिवं संसारतारकम् ॥ ११७॥

saṃsārasāgare ghore te majjanti muhurmuhuḥ |ye muhurna bhajantīśaṃ śivaṃ saṃsāratārakam || 117||

अनन्यशरणा नित्यं शिवमव्यभिचारतः ।ये भजन्त्यन्वहं भक्त्या ते यान्ति शिवमद्वयम् ॥ ११८॥

ananyaśaraṇā nityaṃ śivamavyabhicārataḥ |ye bhajantyanvahaṃ bhaktyā te yānti śivamadvayam || 118||

बहुपुण्यफलैः कण्व शिवे भक्तिः प्रजायते ।साप्यनन्ततपोधर्मैर्भवत्यव्यभिचारिणी ॥ ११९॥

bahupuṇyaphalaiḥ kaṇva śive bhaktiḥ prajāyate |sāpyanantatapodharmairbhavatyavyabhicāriṇī || 119||

येषां चेतस्तपःपूतं तेषामेव महात्मनाम् ।जायते गिरिजाकान्ते भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ १२०॥

yeṣāṃ cetastapaḥpūtaṃ teṣāmeva mahātmanām |jāyate girijākānte bhaktiravyabhicāriṇī || 120||

या भक्तिः श्रीमहादेवे भवत्यव्यभिचारिणी ।सैव मोक्षप्रदेत्याहुर्वेदाः सर्वेऽपि सर्वदा ॥ १२१॥

yā bhaktiḥ śrīmahādeve bhavatyavyabhicāriṇī |saiva mokṣapradetyāhurvedāḥ sarve'pi sarvadā || 121||

ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानामधिपं गिरिजाधिपम् ।भजन्ति धीराः सततं निष्कलं निर्गुणं शिवम् ॥ १२२॥

brahmaviṣṇvādidevānāmadhipaṃ girijādhipam |bhajanti dhīrāḥ satataṃ niṣkalaṃ nirguṇaṃ śivam || 122||

रसना यस्य सततं शिवनामरसैषिणी ।स धन्यः स कृतार्थश्च तीर्णः संसारसागरात् ॥ १२३॥

rasanā yasya satataṃ śivanāmarasaiṣiṇī |sa dhanyaḥ sa kṛtārthaśca tīrṇaḥ saṃsārasāgarāt || 123||

संसारपाशसम्बद्धस्तावद्भवति मानवः ।न यावद्भजति प्रीत्या देवदेवं महेश्वरम् ॥ १२४॥

saṃsārapāśasambaddhastāvadbhavati mānavaḥ |na yāvadbhajati prītyā devadevaṃ maheśvaram || 124||

देवोत्तममनाद्यन्तं निरवद्यं महेश्वरम् ।भजन्ति येऽन्वहं प्रीत्या ते धन्या इति मन्महे ॥ १२५॥

devottamamanādyantaṃ niravadyaṃ maheśvaram |bhajanti ye'nvahaṃ prītyā te dhanyā iti manmahe || 125||

शिवं प्रयान्त्ययत्नेन सर्वेऽपि शिवपूजया ।अतो नानाविधोपायैः कर्तव्यं शिवपूजनम् ॥ १२६॥

śivaṃ prayāntyayatnena sarve'pi śivapūjayā |ato nānāvidhopāyaiḥ kartavyaṃ śivapūjanam || 126||

सर्वज्ञः श्रीमहादेवः स सर्वव्यापकोऽपि सन् ।स्वभक्तानुग्रहायात्र लिङ्गाकारेण तिष्ठति ॥ १२७॥

sarvajñaḥ śrīmahādevaḥ sa sarvavyāpako'pi san |svabhaktānugrahāyātra liṅgākāreṇa tiṣṭhati || 127||

विभूतिराशयो यत्र यत्र बिल्ववनान्यपि ।यत्र शैवाः शिवपरास्तत्र सन्निहितः शिवः ॥ १२८॥

vibhūtirāśayo yatra yatra bilvavanānyapi |yatra śaivāḥ śivaparāstatra sannihitaḥ śivaḥ || 128||

यत्र रुद्राक्षतरवो यत्र रुद्राक्षभूषणाः ।यत्र लिङ्गानि शैवानि तत्र सन्निहितः शिवः ॥ १२९॥

yatra rudrākṣataravo yatra rudrākṣabhūṣaṇāḥ |yatra liṅgāni śaivāni tatra sannihitaḥ śivaḥ || 129||

यत्र पञ्चाक्षरासक्तो यत्र श्रीरुद्रपूजकाः ।यत्र पाशुपताचारास्तत्र सन्निहितः शिवः ॥ १३०॥

yatra pañcākṣarāsakto yatra śrīrudrapūjakāḥ |yatra pāśupatācārāstatra sannihitaḥ śivaḥ || 130||

विभूतिराशयः सन्ति पश्यात्र शतशो मुने ।कोटिशः सन्ति पश्यात्र नवबिल्वदलान्यपि ॥ १३१॥

vibhūtirāśayaḥ santi paśyātra śataśo mune |koṭiśaḥ santi paśyātra navabilvadalānyapi || 131||

रुद्राक्षवृक्षान्पश्यात्र पक्वरुद्राक्षसंयुतान् ।कोटिशः सन्ति रुद्राक्षा महारुद्रप्रिया मुने ॥ १३२॥

rudrākṣavṛkṣānpaśyātra pakvarudrākṣasaṃyutān |koṭiśaḥ santi rudrākṣā mahārudrapriyā mune || 132||

रुद्राक्षदर्शनेनापि नश्यत्यघकुलं क्षणात् ।पश्य पश्यात्र रुद्राक्षान् राशीभूताननेकधा ॥ १३३॥

rudrākṣadarśanenāpi naśyatyaghakulaṃ kṣaṇāt |paśya paśyātra rudrākṣān rāśībhūtānanekadhā || 133||

अत्र नानामुखाः सन्ति रुद्राक्षाः शिवसम्मताः ।रुद्राक्षमालिकां कृत्वा कुरु रुद्राक्षधारणम् ॥ १३४॥

atra nānāmukhāḥ santi rudrākṣāḥ śivasammatāḥ |rudrākṣamālikāṃ kṛtvā kuru rudrākṣadhāraṇam || 134||

मुखं मुखेन संयोज्य कुरु रुद्राक्षमालिकाम् ।कण्ठकर्णादिदेशेषु बहुरुद्राक्षमालिकाः ॥ १३५॥

mukhaṃ mukhena saṃyojya kuru rudrākṣamālikām |kaṇṭhakarṇādideśeṣu bahurudrākṣamālikāḥ || 135||

सहस्रमात्रं रुद्राक्षा यस्याङ्गे सन्ति सर्वदा ।स सर्वदुःखनिर्मुक्तः प्रयाति शिवसन्निधिम् ॥ १३६॥

sahasramātraṃ rudrākṣā yasyāṅge santi sarvadā |sa sarvaduḥkhanirmuktaḥ prayāti śivasannidhim || 136||

एतानेकादशमुखान् रुद्राक्षान्पश्य कोटिशः ।अनर्घ्याननघान्पुण्यान्धारयस्व यथेच्छया ॥ १३७॥

etānekādaśamukhān rudrākṣānpaśya koṭiśaḥ |anarghyānanaghānpuṇyāndhārayasva yathecchayā || 137||

रुद्राक्षधारणं कृत्वा भस्मधारणपूर्वकम् ।कृतानन्तमहापापोऽप्यनायासेन मुच्यते ॥ १३८॥

rudrākṣadhāraṇaṃ kṛtvā bhasmadhāraṇapūrvakam |kṛtānantamahāpāpo'pyanāyāsena mucyate || 138||

मुने केवलभस्माङ्गैः कार्यं रुद्राक्षधारणम् ।तेषामेवाधिकारोऽस्ति पुण्ये रुद्राक्षधारणे ॥ १३९॥

mune kevalabhasmāṅgaiḥ kāryaṃ rudrākṣadhāraṇam |teṣāmevādhikāro'sti puṇye rudrākṣadhāraṇe || 139||

वेदस्याध्ययनं कार्यमुपनीतैर्यथा तथा ।रुद्राक्षधारणं कार्यं भस्मोद्धूलनपूर्वकम् ॥ १४०॥

vedasyādhyayanaṃ kāryamupanītairyathā tathā |rudrākṣadhāraṇaṃ kāryaṃ bhasmoddhūlanapūrvakam || 140||

यः शिवं पूजयेद्भक्तया स मोक्षमधिगच्छति ।भूतिरुद्राक्षपूताङ्गैः शिवैकपरदैवतैः ॥ १४१॥

yaḥ śivaṃ pūjayedbhaktayā sa mokṣamadhigacchati |bhūtirudrākṣapūtāṅgaiḥ śivaikaparadaivataiḥ || 141||

पूजितः श्रीमहादेवस्तेभ्यो मोक्षं प्रयच्छति ।भुक्तिमुक्तिप्रदं मत्वा शिवं शैवाः समाहिताः ॥ १४२॥

pūjitaḥ śrīmahādevastebhyo mokṣaṃ prayacchati |bhuktimuktipradaṃ matvā śivaṃ śaivāḥ samāhitāḥ || 142||

पूजयन्त्यतियत्नेन नित्यमव्यभिचारतः ।न जानीमः शितादन्यं न जानीम इतीश्वरम् ॥ १४३॥

pūjayantyatiyatnena nityamavyabhicārataḥ |na jānīmaḥ śitādanyaṃ na jānīma itīśvaram || 143||

पूजयन्त्यन्वहं भक्तया संसारच्छेदकारणम् ।संसारतरुमूलानि महेशार्चनवह्निना ॥ १४४॥

pūjayantyanvahaṃ bhaktayā saṃsāracchedakāraṇam |saṃsāratarumūlāni maheśārcanavahninā || 144||

सद्यो भवन्ति दग्धानि निःशेषं प्रबलान्यपि ।प्ररूढमूलसम्बद्ध महासंसारपादपम् ॥ १४५॥

sadyo bhavanti dagdhāni niḥśeṣaṃ prabalānyapi |prarūḍhamūlasambaddha mahāsaṃsārapādapam || 145||

शैवाः पदनखाग्रेण छित्वा यान्ति परं शिवम् ।अतः शिवपरो भूत्वा भस्मरुद्राक्षभूषितः ॥ १४६॥

śaivāḥ padanakhāgreṇa chitvā yānti paraṃ śivam |ataḥ śivaparo bhūtvā bhasmarudrākṣabhūṣitaḥ || 146||

पूजयस्व महादेवं पूजयस्वोत्तमं शिवम् ।इदं सिद्धिप्रदं क्षेत्रं सिद्धिलिङ्गमिदं मुने ॥ १४७॥

pūjayasva mahādevaṃ pūjayasvottamaṃ śivam |idaṃ siddhipradaṃ kṣetraṃ siddhiliṅgamidaṃ mune || 147||

अत्र संसारशान्त्यर्थं पूजयस्व महेश्वरम् ।शिवाराधनवृष्ट्यैव चित्तगह्वरदाहकः ॥ १४८॥

atra saṃsāraśāntyarthaṃ pūjayasva maheśvaram |śivārādhanavṛṣṭyaiva cittagahvaradāhakaḥ || 148||

शान्तो भवत्युज्ज्वलोऽपि संसारवनपावकः ।पुरा संसारशान्त्यर्थं बहवोऽत्र मुनीश्वराः ॥ १४९॥

śānto bhavatyujjvalo'pi saṃsāravanapāvakaḥ |purā saṃsāraśāntyarthaṃ bahavo'tra munīśvarāḥ || 149||

महेशाराधनं कृत्वा मुक्ताः संसारबन्धनात् ।विना शिवार्चनं कण्व संसारो न विनश्यति ॥ १५०॥

maheśārādhanaṃ kṛtvā muktāḥ saṃsārabandhanāt |vinā śivārcanaṃ kaṇva saṃsāro na vinaśyati || 150||

अतः संसारशान्त्यर्थं कुरुष्व शिवपूजनम् । १५१\।१।॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते कण्वप्रति कश्यपप्रोक्तं शिवार्चनोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः १३ । १०९१५१।१॥

ataḥ saṃsāraśāntyarthaṃ kuruṣva śivapūjanam | 151\|1||| iti śivarahasyāntargate kaṇvaprati kaśyapaproktaṃ śivārcanopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 13 | 109151|1||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः ।अध्यायः १३ ।१०९-१५१।१ ॥

– || śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 13 | 109-151|1 ||