शिवस्तोत्रम् (गौतममहर्षिकृतं ब्रह्मपुराणान्तर्गतम् भोगार्थिनां भोगमभीप्सितं च दातुं महान्त्यष्टवपूंषि धत्ते) Gautamamaharshikritam Shiva Stotram

गौतम उवाच ।भोगार्थिनां भोगमभीप्सितं च दातुं महान्त्यष्टवपूंषि धत्ते ।सोमो जनानां गुणवन्ति नित्यं देवं महादेवमिति स्तुवन्ति ॥ ४॥

gautama uvāca |bhogārthināṃ bhogamabhīpsitaṃ ca dātuṃ mahāntyaṣṭavapūṃṣi dhatte |somo janānāṃ guṇavanti nityaṃ devaṃ mahādevamiti stuvanti || 4||

कर्तुं स्वकीयैर्विषयैः सुखानि भर्तुं समस्तं सचराचरं च ।सम्पत्तये ह्यस्य विवृद्धये च महीमयं रूपमितीश्वरस्य ॥ ५॥

kartuṃ svakīyairviṣayaiḥ sukhāni bhartuṃ samastaṃ sacarācaraṃ ca |sampattaye hyasya vivṛddhaye ca mahīmayaṃ rūpamitīśvarasya || 5||

सृष्टेः स्थितेः संहरणाय भूमेराधारमाधातुमपां स्वरूपम् ।भेजे शिवः शान्ततनुर्जनानां सुखाय धर्माय जगत्प्रतिष्ठितम् ॥ ६॥

sṛṣṭeḥ sthiteḥ saṃharaṇāya bhūmerādhāramādhātumapāṃ svarūpam |bheje śivaḥ śāntatanurjanānāṃ sukhāya dharmāya jagatpratiṣṭhitam || 6||

कालव्यवस्थाममृतस्रवं च जीवस्थितिं सृष्टिमथो विनाशनम् ।मुदं प्रजानां सुखमुन्नतिं च चक्रेऽर्कचन्द्राग्निमयं शरीरम् ॥ ७॥

kālavyavasthāmamṛtasravaṃ ca jīvasthitiṃ sṛṣṭimatho vināśanam |mudaṃ prajānāṃ sukhamunnatiṃ ca cakre'rkacandrāgnimayaṃ śarīram || 7||

वृद्धिं गतिं शक्तिमथाक्षराणि जीवव्यवस्थां मुदमप्यनेकाम् ।स्रष्टुं कृतं वायुरितीशरूपं त्वं वोत्सि नूनं भगवन्भवन्तम् ॥ ८॥

vṛddhiṃ gatiṃ śaktimathākṣarāṇi jīvavyavasthāṃ mudamapyanekām |sraṣṭuṃ kṛtaṃ vāyuritīśarūpaṃ tvaṃ votsi nūnaṃ bhagavanbhavantam || 8||

भेदैर्विना नैव कृतिर्न धर्मो नात्मीयमन्यन्न दिशोऽन्तरिक्षम् ।द्यावापृथिव्यौ न च भुक्तिमुक्ती तस्मादिदं व्योमवपुस्तवेश ॥ ९॥

bhedairvinā naiva kṛtirna dharmo nātmīyamanyanna diśo'ntarikṣam |dyāvāpṛthivyau na ca bhuktimuktī tasmādidaṃ vyomavapustaveśa || 9||

धर्मं व्यवस्थापयितुं व्यवस्य ऋक्सामशास्त्राणि यजुश्च शाखाः ।लोके च गाथाः स्मृतयः पुराणमित्यादिशब्दात्मकतामुपैति ॥ १०॥

dharmaṃ vyavasthāpayituṃ vyavasya ṛksāmaśāstrāṇi yajuśca śākhāḥ |loke ca gāthāḥ smṛtayaḥ purāṇamityādiśabdātmakatāmupaiti || 10||

यष्टा क्रतुर्यान्यपि साधनानि ऋत्विक्प्रदेशं फलदेशकालाः ।त्वमेव शम्भो परमार्थतत्त्वं वदन्ति यज्ञाङ्गमयं वपुस्ते ॥ ११॥

yaṣṭā kraturyānyapi sādhanāni ṛtvikpradeśaṃ phaladeśakālāḥ |tvameva śambho paramārthatattvaṃ vadanti yajñāṅgamayaṃ vapuste || 11||

कर्ता प्रदाता प्रतिभूः प्रदानं सर्वज्ञसाक्षी पुरुषः परश्च ।प्रत्यात्मभूतः परमार्थरूपस्त्वमेव सर्वं किमु वाग्विलासैः ॥ १२॥

kartā pradātā pratibhūḥ pradānaṃ sarvajñasākṣī puruṣaḥ paraśca |pratyātmabhūtaḥ paramārtharūpastvameva sarvaṃ kimu vāgvilāsaiḥ || 12||

न वेदशास्त्रैर्गुरुभिः प्रदिष्टो न नासि बुद्।ह्ध्यादिभिरप्रधृष्यः ।अजोऽप्रमेयः शिवशब्दवाच्यस्त्वमस्ति(मेव)सत्यं भगवन्नमस्ते ॥ १३॥

na vedaśāstrairgurubhiḥ pradiṣṭo na nāsi bud|hdhyādibhirapradhṛṣyaḥ |ajo'prameyaḥ śivaśabdavācyastvamasti(meva)satyaṃ bhagavannamaste || 13||

आत्मैकतां स्वप्रकृतिं कदाचिदैक्षच्छिवः सम्पदियं ममेति ।पृथक्तदैवाभवदप्रतर्क्याचिन्त्यप्रभावो बहुविश्वमूर्तिः ॥ १४॥

ātmaikatāṃ svaprakṛtiṃ kadācidaikṣacchivaḥ sampadiyaṃ mameti |pṛthaktadaivābhavadapratarkyācintyaprabhāvo bahuviśvamūrtiḥ || 14||

भावोऽभिवृद्धा च भवे भवे च स्वकारणं कारणमास्थिता च ।नित्या शिवा सर्वसुलक्षणा वा विलक्षणा विश्वकरस्य शक्तिः ॥ १५॥

bhāvo'bhivṛddhā ca bhave bhave ca svakāraṇaṃ kāraṇamāsthitā ca |nityā śivā sarvasulakṣaṇā vā vilakṣaṇā viśvakarasya śaktiḥ || 15||

उत्पादनं संस्थितिरन्नवृद्धिलयाः सतां यत्र सनातनास्ते ।एकैव मूर्तिर्न समस्ति किञ्चिदसाध्यमस्या दयिता हरस्य ॥ १६॥

utpādanaṃ saṃsthitirannavṛddhilayāḥ satāṃ yatra sanātanāste |ekaiva mūrtirna samasti kiñcidasādhyamasyā dayitā harasya || 16||

यदर्थमन्नानि धनानि जीवा यच्छन्ति कुर्वन्ति तपांसि धर्मान् ।साऽपीयमम्बा जगतो जनित्री प्रिया तु सोमस्य महासुकीर्तिः ॥ १७॥

yadarthamannāni dhanāni jīvā yacchanti kurvanti tapāṃsi dharmān |sā'pīyamambā jagato janitrī priyā tu somasya mahāsukīrtiḥ || 17||

यदीक्षितं काङ्क्षति वासवोऽपि यन्नामतो मङ्गलमाप्नुयाच्च ।या व्याप्य विश्वं विमलीकरोति सोमा सदा सोमसमानरूपा ॥ १८॥

yadīkṣitaṃ kāṅkṣati vāsavo'pi yannāmato maṅgalamāpnuyācca |yā vyāpya viśvaṃ vimalīkaroti somā sadā somasamānarūpā || 18||

ब्रह्मादिजीवस्य चराचरस्य बुद्।ह्ध्यक्षिचैतन्यमनःसुखानि ।यस्याः प्रसादात्फलवन्ति नित्यं वागीश्वरी लोकगुरोः सुरम्या ॥ १९॥

brahmādijīvasya carācarasya bud|hdhyakṣicaitanyamanaḥsukhāni |yasyāḥ prasādātphalavanti nityaṃ vāgīśvarī lokaguroḥ suramyā || 19||

चतुर्मुखस्यापि मनो मलीनं किमन्यजन्तोरिति चिन्त्य माता ।गङ्गाऽवतारं विविधैरुपायैः सर्वं जगत्पावयितुं चकार ॥ २०॥

caturmukhasyāpi mano malīnaṃ kimanyajantoriti cintya mātā |gaṅgā'vatāraṃ vividhairupāyaiḥ sarvaṃ jagatpāvayituṃ cakāra || 20||

श्रुतीः समालक्ष्य हरप्रभुत्वं विश्वस्य लोकः सकलैः प्रमाणैः ।कृत्वा च धर्मान्बुभुजे च भोगान्विभूतिरेषा तु सदाशिवस्य ॥ २१॥

śrutīḥ samālakṣya haraprabhutvaṃ viśvasya lokaḥ sakalaiḥ pramāṇaiḥ |kṛtvā ca dharmānbubhuje ca bhogānvibhūtireṣā tu sadāśivasya || 21||

कार्यक्रियाकारकसाधनानां वेदोदितानामथ लौकिकानाम् ।यत्साध्यमुत्कृष्टतमं प्रियं च प्रोक्ता च सा सिद्धिरनादिकर्तुः ॥ २२॥

kāryakriyākārakasādhanānāṃ vedoditānāmatha laukikānām |yatsādhyamutkṛṣṭatamaṃ priyaṃ ca proktā ca sā siddhiranādikartuḥ || 22||

ध्यात्वा वरं ब्रह्म परं प्रधानं यत्सारभूतं यदुपासितव्यम् ।यत्प्राप्य मुक्ता न पुनर्भवन्ति सद्योगिनो मुक्तिरुमापतिः सः ॥ २३॥

dhyātvā varaṃ brahma paraṃ pradhānaṃ yatsārabhūtaṃ yadupāsitavyam |yatprāpya muktā na punarbhavanti sadyogino muktirumāpatiḥ saḥ || 23||

यथा यथा शम्भुरमेयमायारूपाणि धत्ते जगतो हिताय ।तद्योगयोग्यानि तथैव धत्से पतिव्रतात्वं त्वयि मातरेवम् ॥ २४॥

yathā yathā śambhurameyamāyārūpāṇi dhatte jagato hitāya |tadyogayogyāni tathaiva dhatse pativratātvaṃ tvayi mātarevam || 24||

इति ब्रह्मपुराणे पञ्चसप्ततितमाध्यायान्तर्गतंगौतममहर्षिकृतं शिवस्तोत्रं समाप्तम् ।ब्रह्मपुराण । अध्याय ७५/४२४॥ब्रह्मपुराण । अध्याय ७५/४-२४॥

iti brahmapurāṇe pañcasaptatitamādhyāyāntargataṃgautamamaharṣikṛtaṃ śivastotraṃ samāptam |brahmapurāṇa | adhyāya 75/424||brahmapurāṇa | adhyāya 75/4-24||