सरस्वतीस्तुतिः २ Sarasvati Stuti 2

ओङ्कार आरिप्सितकार्यसिद्धेर्बुद्धेः प्रचाराय परः प्रकारः ।निर्धूततत्तद्विषयप्रमादः श्रीशारदाया जयति प्रसादः ॥ १॥

oṅkāra āripsitakāryasiddherbuddheḥ pracārāya paraḥ prakāraḥ |nirdhūtatattadviṣayapramādaḥ śrīśāradāyā jayati prasādaḥ || 1||

ह्रीतेव यां वीक्ष्य मुखे मुरारेरुरःस्थिता श्रीर्भ्रमते जगत्सु ।सरस्वती सा स्वत एव तुष्ट्या विचारहेतोश्चिरमाविरास्ताम् ॥ २॥

hrīteva yāṃ vīkṣya mukhe murāreruraḥsthitā śrīrbhramate jagatsu |sarasvatī sā svata eva tuṣṭyā vicārahetościramāvirāstām || 2||

ऐश्वर्यबीजं परमेश्वरस्य विश्वैककर्तुस्तमसां विघाति ।वाग्दैवतं वाङ्मनसातिगं तत् परं महो मे स्फुरतां पुरस्तात् ॥ ३॥

aiśvaryabījaṃ parameśvarasya viśvaikakartustamasāṃ vighāti |vāgdaivataṃ vāṅmanasātigaṃ tat paraṃ maho me sphuratāṃ purastāt || 3||

ह्रीते इवाऽस्तां विभवेन यस्या इच्छाक्रिये नित्यमनुप्रवृत्ते ।तत्तत्स्वरूपप्रतिपत्तिहेतुः सा ज्ञानशक्तिर्मयि सन्निधत्ताम् ॥ ४॥

hrīte ivā'stāṃ vibhavena yasyā icchākriye nityamanupravṛtte |tattatsvarūpapratipattihetuḥ sā jñānaśaktirmayi sannidhattām || 4||

ओङ्कार एवाभित आत्तशक्तिर्यद्बीजमन्तर्धृतिवद्विभाति ।उद्भिद्य चित्ते स्वरसेन सिक्ता सा वाग्लता मे फलतादऽभीष्टम् ॥ ५॥

oṅkāra evābhita āttaśaktiryadbījamantardhṛtivadvibhāti |udbhidya citte svarasena siktā sā vāglatā me phalatāda'bhīṣṭam || 5||

सर्वः प्रपञ्चस्त्रिजगद्विधातुर्विना यदाभासमऽसन्निवाऽस्ते ।सारस्वतं तत्परमं महो मे हृद्व्योमगं सन्तमसं हिनस्तु ॥ ६॥

sarvaḥ prapañcastrijagadvidhāturvinā yadābhāsama'sannivā'ste |sārasvataṃ tatparamaṃ maho me hṛdvyomagaṃ santamasaṃ hinastu || 6||

रक्षातिरूक्षा भ्रमराक्षसेभ्यः शिक्षाधिगन्तुं परमार्थतत्त्वम् ।भिक्षापरानन्दमयीह साक्षात्सा ख्यातिमायातु सरस्वती मे ॥ ७॥

rakṣātirūkṣā bhramarākṣasebhyaḥ śikṣādhigantuṃ paramārthatattvam |bhikṣāparānandamayīha sākṣātsā khyātimāyātu sarasvatī me || 7||

स्वच्छीकृते यच्चरणाब्जरेणुविमर्शनैर्हृन्मुकुरे विभाति ।सत्सम्मुखीनं खलु सर्वतत्त्वं सरस्वती शाश्वतमाविरास्ताम् ॥ ८॥

svacchīkṛte yaccaraṇābjareṇuvimarśanairhṛnmukure vibhāti |satsammukhīnaṃ khalu sarvatattvaṃ sarasvatī śāśvatamāvirāstām || 8||

तैस्तैरनेकैः कविता सखेलमऽनेलमूकैरपि यत्प्रपद्ये ।तद्वैभवं यत्सुरसस्य सैषा वाग्देवता दर्शयताद्विमर्शान् ॥ ९॥

taistairanekaiḥ kavitā sakhelama'nelamūkairapi yatprapadye |tadvaibhavaṃ yatsurasasya saiṣā vāgdevatā darśayatādvimarśān || 9||

नश्यन्ति यद्।ह्ध्यानवशादविद्या विद्याऽनवद्या प्रतिभाति सद्यः ।उद्द्योतयन्ती हृदयं मदीयं सरस्वती शाश्वतमाविरास्ताम् ॥ १०॥

naśyanti yad|hdhyānavaśādavidyā vidyā'navadyā pratibhāti sadyaḥ |uddyotayantī hṛdayaṃ madīyaṃ sarasvatī śāśvatamāvirāstām || 10||

(१)मस्तूपमा वस्तुस्वधा किमस्तु सचेतसां चर्वितयद्रसानाम् ।सरस्वती सा स्वरसार्पणेन स्वतश्चिरं तर्पयतां गिरं मे ॥ ११॥

(1)mastūpamā vastusvadhā kimastu sacetasāṃ carvitayadrasānām |sarasvatī sā svarasārpaṇena svataściraṃ tarpayatāṃ giraṃ me || 11||

ओङ्कारयुग्मं वृतिवद्बहिस्तद्यस्या हि मायाद्वितयं तथान्तः ।वाग्देवता सा फलतादभीष्टं संसेविता कल्पलता बुधानाम् ॥ १२॥

oṅkārayugmaṃ vṛtivadbahistadyasyā hi māyādvitayaṃ tathāntaḥ |vāgdevatā sā phalatādabhīṣṭaṃ saṃsevitā kalpalatā budhānām || 12||

सन्मानसाब्जस्थितिरऽक्षमालाविद्यासुधाकुम्भविपञ्चिपाणिः ।चन्द्रावतंसाऽवतु हंसयाना मूर्ताप्यमूर्ता च सरस्वती नः ॥ १३॥

sanmānasābjasthitira'kṣamālāvidyāsudhākumbhavipañcipāṇiḥ |candrāvataṃsā'vatu haṃsayānā mūrtāpyamūrtā ca sarasvatī naḥ || 13||

वाच्यानि साक्षादिह वाचकेषु सङ्केतयन्तीमभिधानवृत्तिम् ।बिभर्ति या पुस्तकसत्स्वरूपां पुनातु सा वाङ्मयदेवताऽस्मान् ॥ १४॥

vācyāni sākṣādiha vācakeṣu saṅketayantīmabhidhānavṛttim |bibharti yā pustakasatsvarūpāṃ punātu sā vāṅmayadevatā'smān || 14||

प्रयोजनाद्रूढिवशाच्च लोके द्विस्तत्त्वताराः परिवर्तयन्ती ।या लक्षणां धारयतेऽक्षमालामिपाद(२)हं नौमि सरस्वतीं ताम् ॥ १५॥

prayojanādrūḍhivaśācca loke dvistattvatārāḥ parivartayantī |yā lakṣaṇāṃ dhārayate'kṣamālāmipāda(2)haṃ naumi sarasvatīṃ tām || 15||

पदैरसङ्केतमऽलक्ष्यमेवं संव्यञ्जयन्तीं किमपि स्वरेण ।१ मण्डं दधिभवं मस्त्वित्यमरः ।२ दऽसौ पातु सरस्वती नः इत्यपि पाठः ।या व्यञ्जनामेव विपञ्चिरूपां बिभर्ति तां नौमि गिरामधीशीम् ॥ १६॥

padairasaṅketama'lakṣyamevaṃ saṃvyañjayantīṃ kimapi svareṇa | 1 maṇḍaṃ dadhibhavaṃ mastvityamaraḥ | 2 da'sau pātu sarasvatī naḥ ityapi pāṭhaḥ |yā vyañjanāmeva vipañcirūpāṃ bibharti tāṃ naumi girāmadhīśīm || 16||

शतैः श्रुतीनां पथिभिर्ध्वनन्तीं गीतार्थसारोपनिषद्रहस्यम् ।अध्यात्मविद्यामिव वादयन्तीं वीणां भवेन्मे शरणाय वाणी ॥ १७॥

śataiḥ śrutīnāṃ pathibhirdhvanantīṃ gītārthasāropaniṣadrahasyam |adhyātmavidyāmiva vādayantīṃ vīṇāṃ bhavenme śaraṇāya vāṇī || 17||

या सच्चिदानन्दरसैकसारं करे सुधाकुम्भनिभाद्वहन्ती ।विश्वेश्वरं सिञ्चति सप्रपञ्चं सरस्वती साऽञ्चतु मे हृदब्जम् ॥ १८॥

yā saccidānandarasaikasāraṃ kare sudhākumbhanibhādvahantī |viśveśvaraṃ siñcati saprapañcaṃ sarasvatī sā'ñcatu me hṛdabjam || 18||

हंसः सदाऽनाहतनादरूपादुद्गत्वरो यां वहति स्वपक्षैः ।वाग्वादिनी सा निजपादपद्मधूलीभरैर्भूषयतां मनो मे ॥ १९॥

haṃsaḥ sadā'nāhatanādarūpādudgatvaro yāṃ vahati svapakṣaiḥ |vāgvādinī sā nijapādapadmadhūlībharairbhūṣayatāṃ mano me || 19||

ब्रह्मोदयस्थानमनादिसिद्धं पद्मं लसत्केसरसौरभाढ्यम् ।यस्या निवासोस्ति सरस्वती सा स्वतः स्रुतैः सिञ्चतु चिद्रसैर्माम् ॥ २०॥

brahmodayasthānamanādisiddhaṃ padmaṃ lasatkesarasaurabhāḍhyam |yasyā nivāsosti sarasvatī sā svataḥ srutaiḥ siñcatu cidrasairmām || 20||

मेधादयो यत्परिवारभूता ब्रह्मादिसेव्या निजकार्यसिद्।ह्ध्यै ।विश्वेश्वरी सा स्वरसप्रवाहैः सरस्वती सिञ्चतु हृत्सरोजम् ॥ २१॥

medhādayo yatparivārabhūtā brahmādisevyā nijakāryasid|hdhyai |viśveśvarī sā svarasapravāhaiḥ sarasvatī siñcatu hṛtsarojam || 21||

सञ्जीवनार्थं जगतां सुधांशुकलां किरीटे कलया बिभर्ति ।हृतान्धकारा करुणाकटाक्षैः प्रत्यक्षलक्ष्याऽस्तु सरस्वती सा ॥ २२॥

sañjīvanārthaṃ jagatāṃ sudhāṃśukalāṃ kirīṭe kalayā bibharti |hṛtāndhakārā karuṇākaṭākṣaiḥ pratyakṣalakṣyā'stu sarasvatī sā || 22||

इति श्रीमदाराध्यतमराजानकाऽऽनन्दकृतं सरस्वतीस्तोत्रम् ।

iti śrīmadārādhyatamarājānakā''nandakṛtaṃ sarasvatīstotram |