महासरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् २ सरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् २ Sarasvati Or Mahasarasvatisahasranamastotram

देव्युवाच ।भगवन् देवदेवेश शरणागतवत्सल ।वागेश्या नामसाहस्रां कथयस्वानुकम्पया ॥ १॥

devyuvāca |bhagavan devadeveśa śaraṇāgatavatsala |vāgeśyā nāmasāhasrāṃ kathayasvānukampayā || 1||

भैरव उवाच ।शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नामसाहस्रामुत्तमम् ।प्रकाश्यं दुर्लभं लोके दुःखदारिद्र्यनाशनम् ॥ २॥

bhairava uvāca |śṛṇu devi pravakṣyāmi nāmasāhasrāmuttamam |prakāśyaṃ durlabhaṃ loke duḥkhadāridryanāśanam || 2||

महापातककोटीनां परमैश्वर्यदायकम् ।सर्वागमरहस्याढ्यं देवानामपि दुर्लभम् ॥ ३॥

mahāpātakakoṭīnāṃ paramaiśvaryadāyakam |sarvāgamarahasyāḍhyaṃ devānāmapi durlabham || 3||

समस्तशोकशमनं मूलविद्यामयं परम् ।सर्वमन्त्रमयं दिव्यं भोगमोक्षफलप्रदम् ॥ ४॥

samastaśokaśamanaṃ mūlavidyāmayaṃ param |sarvamantramayaṃ divyaṃ bhogamokṣaphalapradam || 4||

देवीसरस्वतीनामसहस्रं पापनाशनम् ।अस्य श्रीसरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रस्य श्रीकण्वऋषिः विराट् छन्दःश्रीसरस्वती देवता ॐ बीजं ह्रीं शक्तिः ऐं कीलकंश्रीभोगापवर्गसिद्।ह्ध्यर्थे जपे पाठे विनियोगः ।ॐ ह्रीं ऐं ह्रीं महावाणी विद्या विद्येश्वरी तथा ॥ ५॥

devīsarasvatīnāmasahasraṃ pāpanāśanam |asya śrīsarasvatīsahasranāmastotrasya śrīkaṇvaṛṣiḥ virāṭ chandaḥśrīsarasvatī devatā oṃ bījaṃ hrīṃ śaktiḥ aiṃ kīlakaṃśrībhogāpavargasid|hdhyarthe jape pāṭhe viniyogaḥ |oṃ hrīṃ aiṃ hrīṃ mahāvāṇī vidyā vidyeśvarī tathā || 5||

सरस्वती च वागीशा देवी श्रीभगमालिनी ।महाविद्या महामाता महादेवो महेश्वरी ॥ ६॥

sarasvatī ca vāgīśā devī śrībhagamālinī |mahāvidyā mahāmātā mahādevo maheśvarī || 6||

वेणा वेणमुखी भव्या कुलाकुलविचारिणी ।अमूर्तामूर्तरूपा च विद्या चैकादशाक्षरी ॥ ७॥

veṇā veṇamukhī bhavyā kulākulavicāriṇī |amūrtāmūrtarūpā ca vidyā caikādaśākṣarī || 7||

स्वरूपा निर्गुणा सत्त्वा मदिरारुणलोचना ।साध्वो शूलवती शाला सुधाकलशधारिणी ॥ ८॥

svarūpā nirguṇā sattvā madirāruṇalocanā |sādhvo śūlavatī śālā sudhākalaśadhāriṇī || 8||

खड्गिनी पद्मिनी पद्मा पद्मकिञ्जल्करञ्जिता ।धराधरेन्द्रजनिता दक्षिणा दक्षजा दया ॥ ९॥

khaḍginī padminī padmā padmakiñjalkarañjitā |dharādharendrajanitā dakṣiṇā dakṣajā dayā || 9||

दयावती महामेधा मोदिनी बोधिनी गदा ।गदाधरार्चिता गोपा गङ्गा गोदावरी गया ॥ १०॥

dayāvatī mahāmedhā modinī bodhinī gadā |gadādharārcitā gopā gaṅgā godāvarī gayā || 10||

महाप्रभावसहिता महामेधा महाधृतिः ।महामोहा महातुष्टिः महापुष्टिर्महायशाः ॥ ११॥

mahāprabhāvasahitā mahāmedhā mahādhṛtiḥ |mahāmohā mahātuṣṭiḥ mahāpuṣṭirmahāyaśāḥ || 11||

वरप्रदा वीरगम्या वीरमाता वसुन्धरा ।वयोधाना वयस्या च वीरभूर्वीरनन्दिनी ॥ १२॥

varapradā vīragamyā vīramātā vasundharā |vayodhānā vayasyā ca vīrabhūrvīranandinī || 12||

बाला सरस्वती लक्ष्मीः दुर्गा दुर्गतिहारिणी ।खेटकायुधहस्ता च खरेशी खरसन्निभा ॥ १३॥

bālā sarasvatī lakṣmīḥ durgā durgatihāriṇī |kheṭakāyudhahastā ca khareśī kharasannibhā || 13||

शरीरशीर्षमध्यस्था वैखरी च खरेश्वरी ।वेद्या वेदप्रिया वैद्या चामुण्डा मुण्डधारिणी ॥ १४॥

śarīraśīrṣamadhyasthā vaikharī ca khareśvarī |vedyā vedapriyā vaidyā cāmuṇḍā muṇḍadhāriṇī || 14||

मुण्डमालार्चिता मुद्रा क्षोभनाकर्षणक्षमा ।ब्राह्मी नारायणी देवी कौमारी चापराजिता ॥ १५॥

muṇḍamālārcitā mudrā kṣobhanākarṣaṇakṣamā |brāhmī nārāyaṇī devī kaumārī cāparājitā || 15||

रुद्राणी च शचीन्द्राणी वाराही वीरसुन्दरी ।नारसिंही भैरवेशी भैरवाकारभीषणा ॥ १६॥

rudrāṇī ca śacīndrāṇī vārāhī vīrasundarī |nārasiṃhī bhairaveśī bhairavākārabhīṣaṇā || 16||

नानालङ्कारशोभाढ्या नागयज्ञोपवीतिनी ।वाणो वेणामुखी वीरा वीरेशो वीरमर्दिनी ॥ १७॥

nānālaṅkāraśobhāḍhyā nāgayajñopavītinī |vāṇo veṇāmukhī vīrā vīreśo vīramardinī || 17||

वीरारण्यकभाव्या च वैरहा शत्रुघातिनी ।वेदा वेदमयी विद्या विधातृवरदा विभा ॥ १८॥

vīrāraṇyakabhāvyā ca vairahā śatrughātinī |vedā vedamayī vidyā vidhātṛvaradā vibhā || 18||

बटुकी बटुकेशी च वसुधा वसुधारिणी ।वटुप्रिया वामनेत्रा लास्यहास्यैकवल्लभा ॥ १९॥

baṭukī baṭukeśī ca vasudhā vasudhāriṇī |vaṭupriyā vāmanetrā lāsyahāsyaikavallabhā || 19||

अरूपा निर्गुणा सत्या भवानी भवमोचिनी ।संसारतारिणी तारा त्रिपुरा त्रिपुरेश्वरी ॥ २०॥

arūpā nirguṇā satyā bhavānī bhavamocinī |saṃsāratāriṇī tārā tripurā tripureśvarī || 20||

त्रिकूटा त्रिपुरेशानी त्र्यम्बकेशी त्रिलोकधृक् ।त्रिवर्गेशी त्रयी त्र्यक्षी त्रिवर्गफलदायिनी ॥ २१॥

trikūṭā tripureśānī tryambakeśī trilokadhṛk |trivargeśī trayī tryakṣī trivargaphaladāyinī || 21||

अतीवसुन्दरी रम्या रेवा रावप्रिया रवा ।देवेशी देवमाता च देवी देववरप्रदा ॥ २२॥

atīvasundarī ramyā revā rāvapriyā ravā |deveśī devamātā ca devī devavarapradā || 22||

धवप्रिया धवहरा दुष्पूरा दुःखहा धवा ।धर्मा धर्मप्रिया धीरा धनदा धनहारिणी ॥ २३॥

dhavapriyā dhavaharā duṣpūrā duḥkhahā dhavā |dharmā dharmapriyā dhīrā dhanadā dhanahāriṇī || 23||

श्रीः कान्तिः कमला लक्ष्मीः पद्मा पद्मप्रिया हरा ।कमला कमलेशानी कामदा कामपालिनी ॥ २४॥

śrīḥ kāntiḥ kamalā lakṣmīḥ padmā padmapriyā harā |kamalā kamaleśānī kāmadā kāmapālinī || 24||

कुलका कालकूटा न काली कपालिनी शिवा ।खड्गा खड्गधरा खेटा खेटेशी खलनाशिनी ॥ २५॥

kulakā kālakūṭā na kālī kapālinī śivā |khaḍgā khaḍgadharā kheṭā kheṭeśī khalanāśinī || 25||

खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खेला खेलप्रिया सदा ।शाम्भवी शाङ्करी शाम्बी शिवा शुभप्रियङ्करी ॥ २६॥

khaṭvāṅgadhāriṇī khyātā khelā khelapriyā sadā |śāmbhavī śāṅkarī śāmbī śivā śubhapriyaṅkarī || 26||

शिवरूपा शिवा भूताशिवहा शिवभूषणा ।शिवदाशिवहर्त्री च शान्ता श्रद्धा प्रबोधिनी ॥ २७॥

śivarūpā śivā bhūtāśivahā śivabhūṣaṇā |śivadāśivahartrī ca śāntā śraddhā prabodhinī || 27||

शुभदा शुद्धरूपा च साधकानां वरप्रदा ।जीवरूपा जीवनादा जैनमार्गप्रबोधिनी ॥ २८॥

śubhadā śuddharūpā ca sādhakānāṃ varapradā |jīvarūpā jīvanādā jainamārgaprabodhinī || 28||

जेता जयत्री जयदा जगदभयकारिणी ।साङ्ख्यरूपा साङ्ख्यमुखा साङ्ख्येशी साङ्ख्यनाशिनी ॥ २९॥

jetā jayatrī jayadā jagadabhayakāriṇī |sāṅkhyarūpā sāṅkhyamukhā sāṅkhyeśī sāṅkhyanāśinī || 29||

साङ्ख्यदा बुद्धिदा नित्या योगमार्गप्रदर्शिनी ।योगप्रिया योगगम्या योगेशी योगधारिणी ॥ ३०॥

sāṅkhyadā buddhidā nityā yogamārgapradarśinī |yogapriyā yogagamyā yogeśī yogadhāriṇī || 30||

योगयुजा योगयज्ञा योगज्ञा रोगनाशिनी ।रोगप्रिया रोगहर्त्री रोगघ्नी रोगहा शिवा ॥ ३१॥

yogayujā yogayajñā yogajñā roganāśinī |rogapriyā rogahartrī rogaghnī rogahā śivā || 31||

रोगराज्ञी रोगकरा रोग्यारोगप्रदा सदा ।गङ्गा गोदावरी तापी तमसा वज्रदायिनी ॥ ३२॥

rogarājñī rogakarā rogyārogapradā sadā |gaṅgā godāvarī tāpī tamasā vajradāyinī || 32||

गया सरस्वती देवो गयारूपा गयाश्रया ।गोदा गोवर्द्धनेशानी गरलाशनवल्लभा ॥ ३३॥

gayā sarasvatī devo gayārūpā gayāśrayā |godā govarddhaneśānī garalāśanavallabhā || 33||

गां ज्ञातबीजनिलया गारुडी गरुडात्मिका ।गतिरूपा गतिशिवा गतिका राजभासिनी ॥ ३४॥

gāṃ jñātabījanilayā gāruḍī garuḍātmikā |gatirūpā gatiśivā gatikā rājabhāsinī || 34||

गमनी गमकारी च गमकाभागमप्रदा ।यमुना यामिनी यामी यमरूपा यमप्रदा ॥ ३५॥

gamanī gamakārī ca gamakābhāgamapradā |yamunā yāminī yāmī yamarūpā yamapradā || 35||

यमेश्वरी यमी धात्री यमा यमविधारिणी ।यमका यागविद्या च यशःपाप(?)यशःप्रदा ॥ ३६॥

yameśvarī yamī dhātrī yamā yamavidhāriṇī |yamakā yāgavidyā ca yaśaḥpāpa(?)yaśaḥpradā || 36||

यशोदा पतिसेव्या च यशा यशःप्रदा शिवा ।वितस्ता वैतिशीरूपा विद्या विद्यावरप्रदा ॥ ३७॥

yaśodā patisevyā ca yaśā yaśaḥpradā śivā |vitastā vaitiśīrūpā vidyā vidyāvarapradā || 37||

वैद्या विस्ताररूपा च वित्तरूपा वित्तेश्वरी ।सरी सरस्वतीरूपा सारसी च शशिप्रभा ॥ ३८॥

vaidyā vistārarūpā ca vittarūpā vitteśvarī |sarī sarasvatīrūpā sārasī ca śaśiprabhā || 38||

शारदा शारहन्त्री च चारचरण्यभूषणा ।गोदावरी गदाहस्ता गोपाला गोपवर्द्धिनी ॥ ३९॥

śāradā śārahantrī ca cāracaraṇyabhūṣaṇā |godāvarī gadāhastā gopālā gopavarddhinī || 39||

गोशृङ्गा गारुडरूपा प्रियाप्रियकरा सदा ।प्रीतिदा प्रीतिहन्त्री च प्रेतस्था प्रेतनाशिनी ॥ ४०॥

gośṛṅgā gāruḍarūpā priyāpriyakarā sadā |prītidā prītihantrī ca pretasthā pretanāśinī || 40||

प्रीतिभुक्ता स्पृहा चैव प्रीतानां क्षयकारिणी ।प्रीतेशी प्रमदा सिद्धा प्रकृष्टा प्रकृतोत्तमा ॥ ४१॥

prītibhuktā spṛhā caiva prītānāṃ kṣayakāriṇī |prīteśī pramadā siddhā prakṛṣṭā prakṛtottamā || 41||

प्रवृत्तिर्वृत्तरूपा च वृत्तदा वृत्तिनाशिनी ।वर्त्तुला वर्त्तुलेशाती वृत्तता वर्तुलप्रदा ॥ ४२॥

pravṛttirvṛttarūpā ca vṛttadā vṛttināśinī |varttulā varttuleśātī vṛttatā vartulapradā || 42||

अकाररूपा अमला निर्मला निर्मलेश्वरी ।अःस्वरूपा अकारेशी पापहा पाशहारिणी ॥ ४३॥

akārarūpā amalā nirmalā nirmaleśvarī |aḥsvarūpā akāreśī pāpahā pāśahāriṇī || 43||

परेशी परहारीच परापरविहारिणी ।परदा परमेशानी परमा परमेश्वरी ॥ ४४॥

pareśī parahārīca parāparavihāriṇī |paradā parameśānī paramā parameśvarī || 44||

चित्तदा चित्तहारी च चित्ता चित्तप्रदा परा ।फलदा स्फीतवक्त्रा च फकारा भीमनादिनी ॥ ४५॥

cittadā cittahārī ca cittā cittapradā parā |phaladā sphītavaktrā ca phakārā bhīmanādinī || 45||

फवर्णरूपा विमला फाल्गुणी विजयप्रदा ।फेसखस्तुरता पात्री पुत्रदा पुत्रिका प्रभा ॥ ४६॥

phavarṇarūpā vimalā phālguṇī vijayapradā |phesakhasturatā pātrī putradā putrikā prabhā || 46||

प्रभाकरी प्रभेशानी प्रभुरूपा प्रभुः शिवा ।चान्द्री चन्द्रकरा चिन्ता ज्योत्स्नाजालविनाशिनी ॥ ४७॥

prabhākarī prabheśānī prabhurūpā prabhuḥ śivā |cāndrī candrakarā cintā jyotsnājālavināśinī || 47||

तोरीचण्यकवर्णा च कृशाङ्गी कुलकूजिता ।सर्वानन्दस्वरूपा च सर्वसङ्कष्टतारिणी ॥ ४८॥

torīcaṇyakavarṇā ca kṛśāṅgī kulakūjitā |sarvānandasvarūpā ca sarvasaṅkaṣṭatāriṇī || 48||

नित्या नित्यमया नन्दा भद्रा नीलसरस्वती ।गायत्री सुचरित्रा च कौलव्रतपरायणा ॥ ४९॥

nityā nityamayā nandā bhadrā nīlasarasvatī |gāyatrī sucaritrā ca kaulavrataparāyaṇā || 49||

हिरण्यगर्भा भूगर्भा विश्वगर्भा यशस्विनी ।हेमचन्दनरम्याङ्गी दिव्यैश्वर्यविभूषिता ॥ ५०॥

hiraṇyagarbhā bhūgarbhā viśvagarbhā yaśasvinī |hemacandanaramyāṅgī divyaiśvaryavibhūṣitā || 50||

जगन्माता जगद्धात्री जगतामुपकारिणी ।ऐन्द्री सौम्या तथापाप्मा ब्रह्माणी वायवी तथा ॥ ५१॥

jaganmātā jagaddhātrī jagatāmupakāriṇī |aindrī saumyā tathāpāpmā brahmāṇī vāyavī tathā || 51||

आग्नेयी नैरृती चैव ईशानी चन्द्रिकाधिका ।सुमेरुतनया वन्द्या सर्वेषामुपकारिणी ॥ ५२॥

āgneyī nairṛtī caiva īśānī candrikādhikā |sumerutanayā vandyā sarveṣāmupakāriṇī || 52||

लक्षजिह्वा सरोजाक्षी मुण्डस्रजविभूषणा ।सर्वानन्दमयी सर्वा सर्वानन्दस्वरूपिणी ॥ ५३॥

lakṣajihvā sarojākṣī muṇḍasrajavibhūṣaṇā |sarvānandamayī sarvā sarvānandasvarūpiṇī || 53||

धृतिर्मेधा तथा लक्ष्मीः श्रद्धा पन्नगशायिनी ।रुक्मिणी जानकी दुर्गा शून्या शून्यवती रतिः ॥ ५४॥

dhṛtirmedhā tathā lakṣmīḥ śraddhā pannagaśāyinī |rukmiṇī jānakī durgā śūnyā śūnyavatī ratiḥ || 54||

कामाख्या मोक्षदानन्दा नारसिंही जयप्रदा ।महादेवरता चण्डी चण्डमुण्डविनाशिनी ॥ ५५॥

kāmākhyā mokṣadānandā nārasiṃhī jayapradā |mahādevaratā caṇḍī caṇḍamuṇḍavināśinī || 55||

दीर्घकेशी सुकेशी च पिङ्गकेशा महाकचा ।भवानी भवपत्नी च भवभीतिहरा शची ॥ ५६॥

dīrghakeśī sukeśī ca piṅgakeśā mahākacā |bhavānī bhavapatnī ca bhavabhītiharā śacī || 56||

पौरन्दरी तथा विष्णुमाया माहेश्वरी तथा ।सर्वेषां जननी नित्या सर्वाङ्गी वैरिमर्दिनी ॥ ५७॥

paurandarī tathā viṣṇumāyā māheśvarī tathā |sarveṣāṃ jananī nityā sarvāṅgī vairimardinī || 57||

काष्ठा निष्ठा प्रतिष्ठा च ज्येष्ठा श्रेष्ठा जयावहा ।सर्वसिद्धिप्रदा देवी सर्वाणी सिद्धसेविता ॥ ५८॥

kāṣṭhā niṣṭhā pratiṣṭhā ca jyeṣṭhā śreṣṭhā jayāvahā |sarvasiddhipradā devī sarvāṇī siddhasevitā || 58||

योगेश्वरी योगगम्या योगा योगेश्वरप्रिया ।ब्रह्मेशरुद्रनमिता सुरेश्वरी वरप्रदा ॥ ५९॥

yogeśvarī yogagamyā yogā yogeśvarapriyā |brahmeśarudranamitā sureśvarī varapradā || 59||

त्रिवृत्तस्था त्रिलोकस्था त्रिविक्रमपदोद्भवा ।खतारा तारिणी तारा दुर्गा सन्तारिणी परा ॥ ६०॥

trivṛttasthā trilokasthā trivikramapadodbhavā |khatārā tāriṇī tārā durgā santāriṇī parā || 60||

सुतारिणी तारगतिर्भृतिस्तारेश्वरप्रभा ।गुह्यविद्या महाविद्या यज्ञविद्या सुशोभना ॥ ६१॥

sutāriṇī tāragatirbhṛtistāreśvaraprabhā |guhyavidyā mahāvidyā yajñavidyā suśobhanā || 61||

अध्यात्मविद्या वै पूज्या वप्रस्था परमेश्वरी ।आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च यामिनी ॥ ६२॥

adhyātmavidyā vai pūjyā vaprasthā parameśvarī |ānvīkṣikī trayī vārttā daṇḍanītiśca yāminī || 62||

गौरी वागीश्वरी गोश्रीर्गायत्री कमलोद्भवा ।विश्वम्भरा विश्वरूपा विश्वमाता वसुन्धरा ॥ ६३॥

gaurī vāgīśvarī gośrīrgāyatrī kamalodbhavā |viśvambharā viśvarūpā viśvamātā vasundharā || 63||

सिद्धिः स्वाहा स्वधा स्वस्ति सुधा सर्वार्थसाधिनी ।इच्छा सृष्टिः धृतिर्भूतिः कीर्तिः श्रद्धा दया मतिः ॥ ६४॥

siddhiḥ svāhā svadhā svasti sudhā sarvārthasādhinī |icchā sṛṣṭiḥ dhṛtirbhūtiḥ kīrtiḥ śraddhā dayā matiḥ || 64||

श्रुतिर्मेधा धृतिश्चैव विश्वा विबुधवन्दिता ।अनसूया गतिर्धात्री काशश्वासहरा तथा ॥ ६५॥

śrutirmedhā dhṛtiścaiva viśvā vibudhavanditā |anasūyā gatirdhātrī kāśaśvāsaharā tathā || 65||

प्रतिज्ञा सत्कविर्भूतिर्द्यौः प्रभा विश्वभाविनी ।स्मृतिर्वाग्विश्वजननी पश्यन्ती मध्यमा समा ॥ ६६॥

pratijñā satkavirbhūtirdyauḥ prabhā viśvabhāvinī |smṛtirvāgviśvajananī paśyantī madhyamā samā || 66||

सन्ध्या मेधा प्रभा भीमा सर्वाकाराभयप्रदा ।काञ्ची काया महामाया मोहिनी माधवप्रिया ॥ ६७॥

sandhyā medhā prabhā bhīmā sarvākārābhayapradā |kāñcī kāyā mahāmāyā mohinī mādhavapriyā || 67||

सौम्या भोगा महाभोगा भोगिनी भोगदायिका ।प्रतीची कनकप्रख्या सुवर्णकमलासना ॥ ६८॥

saumyā bhogā mahābhogā bhoginī bhogadāyikā |pratīcī kanakaprakhyā suvarṇakamalāsanā || 68||

हिरण्यवर्णा सुश्रोणिर्हरिणी रमणी रमा ।चन्द्रा हिरण्मयी ज्योत्स्ना रमा शोभा शुभावहा ॥ ६९॥

hiraṇyavarṇā suśroṇirhariṇī ramaṇī ramā |candrā hiraṇmayī jyotsnā ramā śobhā śubhāvahā || 69||

त्रैलोक्यसुन्दरी रामा रमा विभववाहिनी ।पद्मस्था पद्मनिलया पद्ममालाविभूषिता ॥ ७०॥

trailokyasundarī rāmā ramā vibhavavāhinī |padmasthā padmanilayā padmamālāvibhūṣitā || 70||

पद्मयुग्मधरा कान्ता दिव्याभरणभूषिता ।महानारायणी देवी वैष्णवी वीरवन्दिता ॥ ७१॥

padmayugmadharā kāntā divyābharaṇabhūṣitā |mahānārāyaṇī devī vaiṣṇavī vīravanditā || 71||

कालसङ्कर्षिणी घोरा तत्त्वसङ्कर्षिणी हरा ।जगत्सम्पूरणी विश्वा महाभैरवभूषणा ॥ ७२॥

kālasaṅkarṣiṇī ghorā tattvasaṅkarṣiṇī harā |jagatsampūraṇī viśvā mahābhairavabhūṣaṇā || 72||

वारुणी वरदा वाच्या घण्टाकर्णप्रपूजिता ।नृसिंही भैरवी ब्राह्मी भास्करी व्योमचारिणी ॥ ७३॥

vāruṇī varadā vācyā ghaṇṭākarṇaprapūjitā |nṛsiṃhī bhairavī brāhmī bhāskarī vyomacāriṇī || 73||

ऐन्द्री कामधनुःसृष्टिः कामयोनिर्महाप्रभा ।वृक्षवेशा महाशक्तिः बीजशक्त्यात्मदर्शना ॥ ७४॥

aindrī kāmadhanuḥsṛṣṭiḥ kāmayonirmahāprabhā |vṛkṣaveśā mahāśaktiḥ bījaśaktyātmadarśanā || 74||

गरुडारूढहृदया चान्द्री च मधुरानना ।महोग्ररूपा वाराही नारसिंही हतापरा ॥ ७५॥

garuḍārūḍhahṛdayā cāndrī ca madhurānanā |mahograrūpā vārāhī nārasiṃhī hatāparā || 75||

युगान्तहुतभुग्ज्वाला कराला पिङ्गला करा ।त्रैलोक्यभूषणा भीमा श्यामा त्रैलोक्यमोहिनी ॥ ७६॥

yugāntahutabhugjvālā karālā piṅgalā karā |trailokyabhūṣaṇā bhīmā śyāmā trailokyamohinī || 76||

महोत्कटा महारामा महाचण्डा महाशना ।शङ्गिनी लेखिनी स्वस्था खिङ्खिनी(?) खेचरीश्वरी ॥ ७७॥

mahotkaṭā mahārāmā mahācaṇḍā mahāśanā |śaṅginī lekhinī svasthā khiṅkhinī(?) khecarīśvarī || 77||

भद्रकाली चित्ररूपा कौमारी भगमालिनी ।कल्याणी कामधुक् ज्वालामुखी चोत्पलमालिका ॥ ७८॥

bhadrakālī citrarūpā kaumārī bhagamālinī |kalyāṇī kāmadhuk jvālāmukhī cotpalamālikā || 78||

बन्धूका धनदा सूर्यहृदया नागहस्तिका ।अजिता कर्षिणी रीतिर्भुशुण्डी गरुडासना ॥ ७९॥

bandhūkā dhanadā sūryahṛdayā nāgahastikā |ajitā karṣiṇī rītirbhuśuṇḍī garuḍāsanā || 79||

वैश्वानरी महामारी महाकालविभूषिता ।महामयूरी विभवा सर्वानन्दा रतिप्रदा ॥ ८०॥

vaiśvānarī mahāmārī mahākālavibhūṣitā |mahāmayūrī vibhavā sarvānandā ratipradā || 80||

तद्गतिः पद्ममाला च वधूर्वेगविभाविनी ।भाविनी सत्क्रिया देवसेना हिरण्यरञ्जिनी ॥ ८१॥

tadgatiḥ padmamālā ca vadhūrvegavibhāvinī |bhāvinī satkriyā devasenā hiraṇyarañjinī || 81||

सहस्रदा यज्ञमाता हस्तिनादप्रबोधिनी ।विरूपाक्षी विशालाक्षी भक्तानां जयरक्षिणी ॥ ८२॥

sahasradā yajñamātā hastinādaprabodhinī |virūpākṣī viśālākṣī bhaktānāṃ jayarakṣiṇī || 82||

बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता ।घण्टानिनादबहुला जीमीतघननिःस्वना ॥ ८३॥

bahurūpā surūpā ca virūpā rūpavarjitā |ghaṇṭāninādabahulā jīmītaghananiḥsvanā || 83||

आर्या सौर्या सुमध्या च धर्मकामार्थमोक्षदा ।भक्तार्तिशमनी भव्या भवबन्धविमोचिनी ॥ ८४॥

āryā sauryā sumadhyā ca dharmakāmārthamokṣadā |bhaktārtiśamanī bhavyā bhavabandhavimocinī || 84||

दीक्षा वीक्षा परोक्षा च समीक्षा वीरवत्सला ।अतिसिद्धा सुसिद्धा च वेदविद्या धनार्चिता ॥ ८५॥

dīkṣā vīkṣā parokṣā ca samīkṣā vīravatsalā |atisiddhā susiddhā ca vedavidyā dhanārcitā || 85||

स्वदीप्तलिलिहाना च कराली विश्वपूरकी ।चिदाकाशरुचा राज्ञी तोषिनी विन्दुमालिनी ॥ ८६॥

svadīptalilihānā ca karālī viśvapūrakī |cidākāśarucā rājñī toṣinī vindumālinī || 86||

क्षीरधारा सजलदा स्वप्रभा च स्वरार्चिता ।हव्यगर्भा चाज्यगर्भा जुह्वती यज्ञसम्भवा ॥ ८७॥

kṣīradhārā sajaladā svaprabhā ca svarārcitā |havyagarbhā cājyagarbhā juhvatī yajñasambhavā || 87||

सर्वकामप्रभा भद्रा सुभद्रा सर्वमङ्गला ।श्वेता सशुक्लवसना शुक्लमाल्यानुलेपना ॥ ८८॥

sarvakāmaprabhā bhadrā subhadrā sarvamaṅgalā |śvetā saśuklavasanā śuklamālyānulepanā || 88||

हंसाहितकरी हंसी हृज्जा हृत्कमलालया ।सितातपत्रा सुश्रोणिः पद्मपत्रायतेक्षणा ॥ ८९॥

haṃsāhitakarī haṃsī hṛjjā hṛtkamalālayā |sitātapatrā suśroṇiḥ padmapatrāyatekṣaṇā || 89||

सावित्री सत्यसङ्कल्पा कामदा कामदायिनी ।दर्शनीया दशा दक्षा स्पृश्या सेवा वराङ्गना ॥ ९०॥

sāvitrī satyasaṅkalpā kāmadā kāmadāyinī |darśanīyā daśā dakṣā spṛśyā sevā varāṅganā || 90||

भोगप्रिया भोगवती भोगीन्द्रशयनासना ।अद्रिपुष्करिणी पुण्या पोषिणी पापसूदिनी ॥ ९१॥

bhogapriyā bhogavatī bhogīndraśayanāsanā |adripuṣkariṇī puṇyā poṣiṇī pāpasūdinī || 91||

श्रीमती च शुभाकारा परमैश्वर्यभूतिदा ।अचिन्त्यानन्तविभवा भावाभावविभाविनी ॥ ९२॥

śrīmatī ca śubhākārā paramaiśvaryabhūtidā |acintyānantavibhavā bhāvābhāvavibhāvinī || 92||

सुश्रोणिः सर्वदेहस्था सर्वभूजनसंस्कृता ।वाला वलाहका देवी गौतमी गोकुलालया ॥ ९३॥

suśroṇiḥ sarvadehasthā sarvabhūjanasaṃskṛtā |vālā valāhakā devī gautamī gokulālayā || 93||

तोषणी पूर्णचन्द्राभा एकानना शतानना ।शतक्रतुप्रिया शर्मदायिनी शर्मसुन्दरी ॥ ९४॥

toṣaṇī pūrṇacandrābhā ekānanā śatānanā |śatakratupriyā śarmadāyinī śarmasundarī || 94||

शिवप्रिया श्येनहस्ता सुकेशी शुक्रसुन्दरी ।शुक्रप्रिया शुक्ररतिः शुक्रेष्टा शुक्रसुन्दरी ॥ ९५॥

śivapriyā śyenahastā sukeśī śukrasundarī |śukrapriyā śukraratiḥ śukreṣṭā śukrasundarī || 95||

शुक्रानन्दा शुक्ररसा शुक्रिणी शुक्रसूदनी ।शोकहा शोकमालाढ्या शुक्ला शोकैकसुन्दरी ॥ ९६॥

śukrānandā śukrarasā śukriṇī śukrasūdanī |śokahā śokamālāḍhyā śuklā śokaikasundarī || 96||

शुक्लावासा शुक्लमुखी शोभनाश्वशुभा स्मृता ।भगेश्वरी भगावासा भोगिनी भोगवल्लभा ॥ ९७॥

śuklāvāsā śuklamukhī śobhanāśvaśubhā smṛtā |bhageśvarī bhagāvāsā bhoginī bhogavallabhā || 97||

नवपीठनिवासस्था शिवदा शिवसुन्दरी ।नवेन्द्रियैकनिलया गौरी गीर्वाणसुन्दरी ॥ ९८॥

navapīṭhanivāsasthā śivadā śivasundarī |navendriyaikanilayā gaurī gīrvāṇasundarī || 98||

नवगाथा रमाकाशा गाथा गुगणसुन्दरी ।नवरत्नविभूषाढ्या ब्राह्मी ब्रह्माण्डसुन्दरी ॥ ९९॥

navagāthā ramākāśā gāthā gugaṇasundarī |navaratnavibhūṣāḍhyā brāhmī brahmāṇḍasundarī || 99||

नवदीपैकवसना पीता पावनसुन्दरी ।नवपन्नगहाराढ्यप्रान्ता पन्नगसुन्दरी ॥ १००॥

navadīpaikavasanā pītā pāvanasundarī |navapannagahārāḍhyaprāntā pannagasundarī || 100||

नवमातृक्रमोल्लासा नव्या नक्षत्रसुन्दरी ।कलापिनी कालगम्या भयदा भयनाशिनी ॥ १०१॥

navamātṛkramollāsā navyā nakṣatrasundarī |kalāpinī kālagamyā bhayadā bhayanāśinī || 101||

सौदामनी मेघरवा दैत्यदानवमर्दिनी ।जगन्माता भवकरी भूतधात्री सुदुर्लभा ॥ १०२॥

saudāmanī megharavā daityadānavamardinī |jaganmātā bhavakarī bhūtadhātrī sudurlabhā || 102||

धन्या धन्येश्वरी भव्या रत्नधामाशुवर्द्धिनी ।गान्धर्वी रेवती गङ्गा शकुनी विमलानना ॥ १०३॥

dhanyā dhanyeśvarī bhavyā ratnadhāmāśuvarddhinī |gāndharvī revatī gaṅgā śakunī vimalānanā || 103||

दुर्गशान्तिकरी चैव तापसी मलयालया ।आज्या च वस्त्रकौमारी खेशया कुसुमाश्रया ॥ १०४॥

durgaśāntikarī caiva tāpasī malayālayā |ājyā ca vastrakaumārī kheśayā kusumāśrayā || 104||

जगच्छ्रीपा सिंहरथा दुर्जया खगवाहना ।मनोभवा कामचरी सिद्धिदा सिद्धसेविता ॥ १०५॥

jagacchrīpā siṃharathā durjayā khagavāhanā |manobhavā kāmacarī siddhidā siddhasevitā || 105||

व्योमलक्ष्मीर्महालक्ष्मीस्तेजोलक्ष्मीः स्वतेजसा ।रसलक्ष्मीर्जगद्योनिर्गन्धलक्ष्मीर्वनाश्रया ॥ १०६॥

vyomalakṣmīrmahālakṣmīstejolakṣmīḥ svatejasā |rasalakṣmīrjagadyonirgandhalakṣmīrvanāśrayā || 106||

श्रावणे श्रुतिदा नेत्रा रसनाप्रान्तचारिणी ।विरिञ्चिमाता विभवा वरदा ऋजुवाहना ॥ १०७॥

śrāvaṇe śrutidā netrā rasanāprāntacāriṇī |viriñcimātā vibhavā varadā ṛjuvāhanā || 107||

वीरा वीरेश्वरी वन्द्या विशोका वसुवर्धिनी ।अनाहता कुण्डलिनी नलिनी वनवासिनी ॥ १०८॥

vīrā vīreśvarī vandyā viśokā vasuvardhinī |anāhatā kuṇḍalinī nalinī vanavāsinī || 108||

राजगन्धर्ववनिता सुरेन्द्रनमिता सती ।सिनीवाली कुहू राका महोत्पलनिवासिनी ॥ १०९॥

rājagandharvavanitā surendranamitā satī |sinīvālī kuhū rākā mahotpalanivāsinī || 109||

अरुन्धती वसुमती भार्गवी विष्णुदेवता ।मायूरी वज्रवेताली वज्रहस्ता वरानना ॥ ११०॥

arundhatī vasumatī bhārgavī viṣṇudevatā |māyūrī vajravetālī vajrahastā varānanā || 110||

अनघा धारिणी धीरा धमनी मणिभूषणा ।राजश्रीरूपसहिता ब्रह्मश्रीर्ब्रह्मवन्दिता ॥ १११॥

anaghā dhāriṇī dhīrā dhamanī maṇibhūṣaṇā |rājaśrīrūpasahitā brahmaśrīrbrahmavanditā || 111||

जयत्री जयदा जेया स्वर्गश्रीः स्वर्गतिः सदा ।वलाका त्वङ्करहिता विशाला दीपनी रतिः ॥ ११२॥

jayatrī jayadā jeyā svargaśrīḥ svargatiḥ sadā |valākā tvaṅkarahitā viśālā dīpanī ratiḥ || 112||

सम्बोधिनी हारिणी च प्रभावा भवभूतिदा ।अमृतस्यन्दिनी जीवजननी घटिकाश्रिता ॥ ११३॥

sambodhinī hāriṇī ca prabhāvā bhavabhūtidā |amṛtasyandinī jīvajananī ghaṭikāśritā || 113||

धूम्रा कलावती प्राणा भास्वरांशुमती शुभा ।शुण्डाध्वनिः सती सृष्टिर्विकृष्टीरेवतीति च ॥ ११४॥

dhūmrā kalāvatī prāṇā bhāsvarāṃśumatī śubhā |śuṇḍādhvaniḥ satī sṛṣṭirvikṛṣṭīrevatīti ca || 114||

प्रायणी प्रायदा प्रख्या विश्वा पाण्डववासिनी ।ओं ऐं ह्रीं श्रीं सरस्वती देवी चैकादशाक्षरी ॥ ११५॥

prāyaṇī prāyadā prakhyā viśvā pāṇḍavavāsinī |oṃ aiṃ hrīṃ śrīṃ sarasvatī devī caikādaśākṣarī || 115||

इति वाण्याः परं नाम्नां सहस्रं शिवभाषितम् ।सर्वमन्त्रैकनिलयं सुन्दरीमानसप्रियम् ॥ ११६॥

iti vāṇyāḥ paraṃ nāmnāṃ sahasraṃ śivabhāṣitam |sarvamantraikanilayaṃ sundarīmānasapriyam || 116||

नवतत्त्वमयं दिव्यं ब्रह्माण्डान्तसुधामयम् ।भोगापवर्गदं पुण्यं सर्वतीर्थैकसाधकम् ॥ ११७॥

navatattvamayaṃ divyaṃ brahmāṇḍāntasudhāmayam |bhogāpavargadaṃ puṇyaṃ sarvatīrthaikasādhakam || 117||

वरदं सर्वदा शान्तं ग्रहाणां शान्तिकृत् परम् ।भूतप्रेतपिशाचानां यक्षराक्षसभीतिषु ॥ ११८॥

varadaṃ sarvadā śāntaṃ grahāṇāṃ śāntikṛt param |bhūtapretapiśācānāṃ yakṣarākṣasabhītiṣu || 118||

पठेद्वा पाठयेन्नाम्नां सहस्रं मन्त्रगर्भकम् ।दूरादेव पलायन्ते खगेशादिव पन्नगाः ॥ ११९॥

paṭhedvā pāṭhayennāmnāṃ sahasraṃ mantragarbhakam |dūrādeva palāyante khageśādiva pannagāḥ || 119||

कुष्ठादयो महारोगाः शममेष्यन्ति पाठनात् ।साधकस्य सदा पुण्यवर्द्धनं धनवर्द्धनम् ॥ १२०॥

kuṣṭhādayo mahārogāḥ śamameṣyanti pāṭhanāt |sādhakasya sadā puṇyavarddhanaṃ dhanavarddhanam || 120||

सर्वयज्ञैकफलदं सर्वमन्त्रैकसाधनम् ।भूर्जत्वचि लिखेन्मन्त्री रविवारे च साधकः ॥ १२१॥

sarvayajñaikaphaladaṃ sarvamantraikasādhanam |bhūrjatvaci likhenmantrī ravivāre ca sādhakaḥ || 121||

मारयेद्रिपुसङ्घातान् साधयेन्मन्त्रसञ्चयम् ।आकर्षयेदप्सरसः उच्चाटयति वैरिणः ॥ १२२॥

mārayedripusaṅghātān sādhayenmantrasañcayam |ākarṣayedapsarasaḥ uccāṭayati vairiṇaḥ || 122||

पठनाच्छ्रवणात् सत्यं धारणात्साधकोत्तमः ।इह लोके सुखी भूत्वा परत्र त्रिदिवं व्रजेत् ॥ १२३॥

paṭhanācchravaṇāt satyaṃ dhāraṇātsādhakottamaḥ |iha loke sukhī bhūtvā paratra tridivaṃ vrajet || 123||

पठेन्नाम्नां सहस्रं तु साधको मुच्यते भयात् ।कल्पकोटिशतैरम्यैः कल्पकोटिशतैरपि ॥ १२४॥

paṭhennāmnāṃ sahasraṃ tu sādhako mucyate bhayāt |kalpakoṭiśatairamyaiḥ kalpakoṭiśatairapi || 124||

प्रभावमेषां नाम्नां वै सहस्रस्य च वर्णितुम् ।न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मि पञ्चास्ये न युतः शिवे ॥ १२५॥

prabhāvameṣāṃ nāmnāṃ vai sahasrasya ca varṇitum |na śakto'smi na śakto'smi pañcāsye na yutaḥ śive || 125||

अलं विस्तारमात्रेण यः पठेत् साधकोत्तमः ।विचरेद्भुवनेऽप्येको यथाहं भैरवोत्तमः ॥ १२६॥

alaṃ vistāramātreṇa yaḥ paṭhet sādhakottamaḥ |vicaredbhuvane'pyeko yathāhaṃ bhairavottamaḥ || 126||

इति नाम्नां सहस्रं तु सर्वमन्त्रैकरूपकम् ।वागीश्याः सर्वसर्वस्वे रहस्यं स्वर्गवासिनाम् ॥ १२७॥

iti nāmnāṃ sahasraṃ tu sarvamantraikarūpakam |vāgīśyāḥ sarvasarvasve rahasyaṃ svargavāsinām || 127||

गुह्यं गुप्तं सदा गोप्यं गोप्तव्यं पशुसङ्कटे ।अदीक्षिते शठे क्रूरे निःसत्त्वे शुचिवर्जिते ॥ १२८॥

guhyaṃ guptaṃ sadā gopyaṃ goptavyaṃ paśusaṅkaṭe |adīkṣite śaṭhe krūre niḥsattve śucivarjite || 128||

दाम्भिके च खले मूर्खे प्रमत्ते विस्मृतेऽलसे ।गुरुशास्त्रसदाचारदूषके कलहप्रिये ॥ १२९॥

dāmbhike ca khale mūrkhe pramatte vismṛte'lase |guruśāstrasadācāradūṣake kalahapriye || 129||

अदीक्षिताय यो ददात् कुशीलाय दुरात्मने ।निन्दकायान्यशिष्याय स मन्त्री निरयीभवेत् ॥ १३०॥

adīkṣitāya yo dadāt kuśīlāya durātmane |nindakāyānyaśiṣyāya sa mantrī nirayībhavet || 130||

देयं शिष्याय शान्ताय कुलीनाय कृतार्थिने ।साधकाय समर्थाय गोपनीयं मुमुक्षुभिः ॥ १३१॥

deyaṃ śiṣyāya śāntāya kulīnāya kṛtārthine |sādhakāya samarthāya gopanīyaṃ mumukṣubhiḥ || 131||

इति श्रीरुद्रयामले तन्त्रे उमाहरसंवादे दशविद्यारहस्येसरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रं समाप्तम् ।

iti śrīrudrayāmale tantre umāharasaṃvāde daśavidyārahasyesarasvatīsahasranāmastotraṃ samāptam |