सरस्वतीनक्षत्रमालास्तवः Sarasvatinakshatramala Stava

अयि देवि सरस्वति! त्वदीयाःस्तुतिधाराः परिलेढुमुद्यतां नः ।स्वयमेव तव स्तवं दुहानांरसनां मातरिमां सनाथयेथाः ॥ १॥

ayi devi sarasvati! tvadīyāḥstutidhārāḥ parileḍhumudyatāṃ naḥ |svayameva tava stavaṃ duhānāṃrasanāṃ mātarimāṃ sanāthayethāḥ || 1||

अरुणाघरविश्वमग्बुजाक्षंकरुणावर्षि कटाक्ष केलिलक्षम् ।वदनं तव हन्त! भारति! त्वत्पथमुल्लङ्घय विशृङ्खलं चकास्ति ॥ २॥

aruṇāgharaviśvamagbujākṣaṃkaruṇāvarṣi kaṭākṣa kelilakṣam |vadanaṃ tava hanta! bhārati! tvatpathamullaṅghaya viśṛṅkhalaṃ cakāsti || 2||

अकलङ्कशरच्छशाङ्कलक्षाप्यसदृक्षा तव वाणि! व क्त्भङ्गयाः ।अधरः पुनरम्ब! पक्कविम्बीपटलीपाटलिमापवादवीरः ॥ ३॥

akalaṅkaśaracchaśāṅkalakṣāpyasadṛkṣā tava vāṇi! va ktbhaṅgayāḥ |adharaḥ punaramba! pakkavimbīpaṭalīpāṭalimāpavādavīraḥ || 3||

नवपल्लवदर्पविभ्रमान् वाशरदम्भोजवनच्छविच्छटां वा ।परिजेतुमलं भवत्पदश्रीरिति वादोऽप्यसदृक्षदिक्षु गण्यः ॥ ४॥

navapallavadarpavibhramān vāśaradambhojavanacchavicchaṭāṃ vā |parijetumalaṃ bhavatpadaśrīriti vādo'pyasadṛkṣadikṣu gaṇyaḥ || 4||

तव देवि! न केवलं मुखेन्दुर्विकलङ्केषु विशेषलेखनीयः ।अपि तु स्फुटमङ्घ्रिपङ्कजाग्रेविहरन्तः सुकृतो नखेन्दवोऽपि ॥ ५॥

tava devi! na kevalaṃ mukhendurvikalaṅkeṣu viśeṣalekhanīyaḥ |api tu sphuṭamaṅghripaṅkajāgreviharantaḥ sukṛto nakhendavo'pi || 5||

अणिमा तव हन्त! मध्यभागेमहिमानं निरुणद्धि निर्विवादम् ।परिपाटलिमा च पाणिपादाधरबिम्बे तनुकान्तिपाण्डिमानम् ॥ ६॥

aṇimā tava hanta! madhyabhāgemahimānaṃ niruṇaddhi nirvivādam |paripāṭalimā ca pāṇipādādharabimbe tanukāntipāṇḍimānam || 6||

अपि मौलिपदे पदं भवत्याःशशिना हन्त! जडेन शान्तमेनः ।अत एव भवत्पदाब्जसेवाविरही नित्यनिरूढमौग्ध्यकार्यः ॥ ७॥

api maulipade padaṃ bhavatyāḥśaśinā hanta! jaḍena śāntamenaḥ |ata eva bhavatpadābjasevāvirahī nityanirūḍhamaugdhyakāryaḥ || 7||

अविशङ्कित दोषगन्धवार्तांविशदाशेषगुणां विचित्रभूषाम् ।रसपोषविशेषितां विधातानयनैस्त्वां श्रवणैर्वयं भजामः ॥ ८॥

aviśaṅkita doṣagandhavārtāṃviśadāśeṣaguṇāṃ vicitrabhūṣām |rasapoṣaviśeṣitāṃ vidhātānayanaistvāṃ śravaṇairvayaṃ bhajāmaḥ || 8||

जननीं रजनीकरावतंसांजगतां जङ्गमपारिजातवल्लीम् ।करुणापरिणाहिनेत्रयात्रांकतिचित् त्वां हृदये वहन्ति धन्याः ॥ ९॥

jananīṃ rajanīkarāvataṃsāṃjagatāṃ jaṅgamapārijātavallīm |karuṇāpariṇāhinetrayātrāṃkaticit tvāṃ hṛdaye vahanti dhanyāḥ || 9||

परिमण्डलकान्तिभारनम्रांत्रिजगन्मङ्गलदीर्घदीपलेशाम् । (दीपलेखाम्)सुकृतां रसनाञ्चले ज्वलन्तींभवतीं चेतसि भावयन्ति धन्याः ॥ १०॥

parimaṇḍalakāntibhāranamrāṃtrijaganmaṅgaladīrghadīpaleśām | (dīpalekhām)sukṛtāṃ rasanāñcale jvalantīṃbhavatīṃ cetasi bhāvayanti dhanyāḥ || 10||

भवतीमवतीर्य चित्तवीथ्यांविहरन्तीं विविधैर्विभूतिभारैः ।भुवनाद्भुतविभ्रमाभिरामांपुलकैः कैरपि पूजयन्ति धन्याः ॥ ११॥

bhavatīmavatīrya cittavīthyāṃviharantīṃ vividhairvibhūtibhāraiḥ |bhuvanādbhutavibhramābhirāmāṃpulakaiḥ kairapi pūjayanti dhanyāḥ || 11||

पतता हृदि हर्षबाप्पमूर्त्यापयसा त्वामभिषिच्य कोऽपि हृद्याम् ।पुळकाङ्कुरभूषितां विधत्तेस्फुटमात्मीयतनूमिवार्द्रचेताः ॥ १२॥

patatā hṛdi harṣabāppamūrtyāpayasā tvāmabhiṣicya ko'pi hṛdyām |puḷakāṅkurabhūṣitāṃ vidhattesphuṭamātmīyatanūmivārdracetāḥ || 12||

मधुरस्मितधौतविश्वविद्याविभवोद्गारिमुखेन्दुसम्पदं त्वाम् ।परिभावयतां परं मुनीनांनिखिलाचार्यपदानि निर्वहन्ते ॥ १३॥

madhurasmitadhautaviśvavidyāvibhavodgārimukhendusampadaṃ tvām |paribhāvayatāṃ paraṃ munīnāṃnikhilācāryapadāni nirvahante || 13||

कमलेति भुजान्तरे मुरारेगिरिकन्येति शिवस्य वामपार्श्वे ।परिराजसि भारतीति धातु (परिलयि)र्वदनाम्भोजचतुष्पथे त्वमेका ॥ १४॥

kamaleti bhujāntare murāregirikanyeti śivasya vāmapārśve |parirājasi bhāratīti dhātu (parilayi)rvadanāmbhojacatuṣpathe tvamekā || 14||

चतुरेषु चतुर्षु वक्त्रचन्द्रेष्वधिवासं भवती विधर्विधत्ताम् ।बदने पुनरम्ब मादृशानांकिमिदं नृत्यसि नन्वियं कृपा ते ॥ १५॥

catureṣu caturṣu vaktracandreṣvadhivāsaṃ bhavatī vidharvidhattām |badane punaramba mādṛśānāṃkimidaṃ nṛtyasi nanviyaṃ kṛpā te || 15||

भवतीं भवतीव्रवेदनार्ताःपरमानन्दपयोधिवीचिमालाम् ।वचसामधिदेवते! वयं तेमनसा मङ्क्षु विगाह्य धन्यधन्याः ॥ १६॥

bhavatīṃ bhavatīvravedanārtāḥparamānandapayodhivīcimālām |vacasāmadhidevate! vayaṃ temanasā maṅkṣu vigāhya dhanyadhanyāḥ || 16||

जगतामधिपत्नि! निःसपत्नंत्वयि चित्तं मम मग्नमस्तु मातः ।पदयोर्द्वयमद्वयं पदं वातव जानन्नपि नाम धन्यधन्याः ॥ १७॥

jagatāmadhipatni! niḥsapatnaṃtvayi cittaṃ mama magnamastu mātaḥ |padayordvayamadvayaṃ padaṃ vātava jānannapi nāma dhanyadhanyāḥ || 17||

निखिलागम निर्विवादगीतंसहजानन्दतरङ्गदन्तुरं ते ।मनसः कुहरे वयं पदं तेगगनोल्लङ्घि कथं कथं वहामः ॥ १८॥

nikhilāgama nirvivādagītaṃsahajānandataraṅgadanturaṃ te |manasaḥ kuhare vayaṃ padaṃ tegaganollaṅghi kathaṃ kathaṃ vahāmaḥ || 18||

स्वरसप्रतिभासुरं पदं यत्सुखसाम्राज्यमनर्गलप्रसारम् ।अखिलाद्भुतमुज्झितोपमानंतदहो! नन्वसि धीरधीविलेह्यम् ॥ १९॥

svarasapratibhāsuraṃ padaṃ yatsukhasāmrājyamanargalaprasāram |akhilādbhutamujjhitopamānaṃtadaho! nanvasi dhīradhīvilehyam || 19||

अतिलङ्घित कालभेद वादंगलिताशेपदिशाविभागगन्धम् ।निरवग्रहनिश्चय प्रकाशस्फुटमाधुर्यमसि त्वमम्ब! तत्त्वम् ॥ २०॥

atilaṅghita kālabheda vādaṃgalitāśepadiśāvibhāgagandham |niravagrahaniścaya prakāśasphuṭamādhuryamasi tvamamba! tattvam || 20||

सकलव्यवहारदूरदूरंसरसं किञ्चिदकिञ्चनोपभोग्यम् ।हृदयं मदयन्मदीयमुच्चैहृषितं हृद्यमिदं पदं ननु त्वम् ॥ २१॥

sakalavyavahāradūradūraṃsarasaṃ kiñcidakiñcanopabhogyam |hṛdayaṃ madayanmadīyamuccaihṛṣitaṃ hṛdyamidaṃ padaṃ nanu tvam || 21||

निजयैव कयापि हन्त! कान्त्यादलितध्वान्तपरम्परोपरागम् ।मधुरिम्णि परं महिम्नि चोच्चैर्विशदं धाम विशृङ्खलं खलु त्वम् ॥ २२॥

nijayaiva kayāpi hanta! kāntyādalitadhvāntaparamparoparāgam |madhurimṇi paraṃ mahimni coccairviśadaṃ dhāma viśṛṅkhalaṃ khalu tvam || 22||

अपवर्गपदास्पदं पदं यद्यपवर्गः पशुपाशबन्धनानाम् ।अपतत् तव रूपमद्वितीयक्षममालक्षयतां सतां किल त्वम् ॥ २३॥

apavargapadāspadaṃ padaṃ yadyapavargaḥ paśupāśabandhanānām |apatat tava rūpamadvitīyakṣamamālakṣayatāṃ satāṃ kila tvam || 23||

सहजा तव कापि रूपसम्पद्वचसां वर्त्मनि नैव नैव नैव ।अपरा पुनरात्तचित्रवेषाभ्रुवनं पुष्यति भूमिकाविभूतिः ॥ २४॥

sahajā tava kāpi rūpasampadvacasāṃ vartmani naiva naiva naiva |aparā punarāttacitraveṣābhruvanaṃ puṣyati bhūmikāvibhūtiḥ || 24||

अथवा कथयेम तं भवत्यामहिमानं महतोऽपि भो! महत्याः ।अपि वाङ्मनसाध्वनि ध्वनन्तींकथयेत् कः खलु चिन्तयेच्च तां त्वाम् ॥ २५॥

athavā kathayema taṃ bhavatyāmahimānaṃ mahato'pi bho! mahatyāḥ |api vāṅmanasādhvani dhvanantīṃkathayet kaḥ khalu cintayecca tāṃ tvām || 25||

न तदस्ति विनापि यत् त्वया स्याचिदचि द्भ्यां प्रविभागभाञ्जि विश्वे ।तदहो महिमाद्भुतं तवेदंपरमस्मात् पुनरम्ब! यासि सासीः ॥ २६॥

na tadasti vināpi yat tvayā syācidaci dbhyāṃ pravibhāgabhāñji viśve |tadaho mahimādbhutaṃ tavedaṃparamasmāt punaramba! yāsi sāsīḥ || 26||

तदलं पदलङ्घिनि त्वदीयेमुखरीभ्रूय मुहुर्विभूतिपूरे ।अपि वा विनयोक्तिभिः कृतं तेशिशुसंलापवशो हि मातृवर्गः ॥ २७॥

tadalaṃ padalaṅghini tvadīyemukharībhrūya muhurvibhūtipūre |api vā vinayoktibhiḥ kṛtaṃ teśiśusaṃlāpavaśo hi mātṛvargaḥ || 27||

जय देवि! गुणत्रयैकवेषे!जय हे देवि! गुणत्रयैकभूषे! ।जय देवि! तमःप्रवेशदूरे!जय हे देवि! निजप्रकाशधारे! ॥ २८॥

jaya devi! guṇatrayaikaveṣe!jaya he devi! guṇatrayaikabhūṣe! |jaya devi! tamaḥpraveśadūre!jaya he devi! nijaprakāśadhāre! || 28||

इति ते स्तुतिमौक्तिकाद्भुतश्रीःस्वयमग्रन्थत हन्त! सन्निधानात् ।तदियं तव देवि! कण्ठभूषापदवीं प्राप्य कृतार्थतां प्रयातु ॥ २९॥

iti te stutimauktikādbhutaśrīḥsvayamagranthata hanta! sannidhānāt |tadiyaṃ tava devi! kaṇṭhabhūṣāpadavīṃ prāpya kṛtārthatāṃ prayātu || 29||

श्रीकृष्णलीलाशुकवाक्सुभिक्षंनक्षत्रमालेयमभूतपूर्वा ।कृष्णस्य देवस्य गिरश्च देव्याःकलाञ्चले वर्षतु हर्षधाराः ॥ ३०॥

śrīkṛṣṇalīlāśukavāksubhikṣaṃnakṣatramāleyamabhūtapūrvā |kṛṣṇasya devasya giraśca devyāḥkalāñcale varṣatu harṣadhārāḥ || 30||

इति कृष्णकेलिशुकवाङ्मयीमिमांमतिमान् जनः परिचिनोतु जिह्वया ।उरुचेतसा श्रवणमण्डलेन वात्रितयेन वा त्रिभुवनाद्भुतां सुधाम् ॥ ३१॥

iti kṛṣṇakeliśukavāṅmayīmimāṃmatimān janaḥ paricinotu jihvayā |urucetasā śravaṇamaṇḍalena vātritayena vā tribhuvanādbhutāṃ sudhām || 31||

(स्तवोऽयं गोश्रीराज्यान्तर्गतकणयन्नूर्देशस्थपटिञ्ञाट्टियेटत्तुगृहाभिजन रामन् वासुदेवन्नम्पूतिरिस्वामिकात् ।)इति श्रीलीलाशुकमुनिविरचिता सरस्वतीनक्षत्रमाला समाप्ता ।

(stavo'yaṃ gośrīrājyāntargatakaṇayannūrdeśasthapaṭiññāṭṭiyeṭattugṛhābhijana rāman vāsudevannampūtirisvāmikāt |)iti śrīlīlāśukamuniviracitā sarasvatīnakṣatramālā samāptā |