रामविश्वरूपस्तवः Shri Rama Vishvarupa Stava

सूत उवाचततो बदरिकारण्यं पुण्यं प्राप्य सुधर्मधीः ।व्यासं मुनिवरश्रेष्ठं नत्वा भीष्मोऽब्रवीद्वचः ॥ १॥

sūta uvācatato badarikāraṇyaṃ puṇyaṃ prāpya sudharmadhīḥ |vyāsaṃ munivaraśreṣṭhaṃ natvā bhīṣmo'bravīdvacaḥ || 1||

श्रीभीष्मःमया मुनिवरश्रेष्ठ विश्रुता हि सहस्रशः ।गणेशशक्तिसूर्येशचक्रिणां स्तुतयोऽमलाः ॥ २॥

śrībhīṣmaḥmayā munivaraśreṣṭha viśrutā hi sahasraśaḥ |gaṇeśaśaktisūryeśacakriṇāṃ stutayo'malāḥ || 2||

तेषु स्तोत्रेषु किं श्रेष्ठं ब्रूहि मे तन्मुनीश्वर ।श्रीव्यासःत्वया निर्दिष्टदेवानां स्तोत्रेषु च परं वरम् ॥ ३॥

teṣu stotreṣu kiṃ śreṣṭhaṃ brūhi me tanmunīśvara |śrīvyāsaḥtvayā nirdiṣṭadevānāṃ stotreṣu ca paraṃ varam || 3||

कोटिकोटिगुणाधिक्यं ब्रह्मणा कथितं पुरा ।वैष्णवस्तोत्रवर्येषु सर्वेष्वपि नदीसुत ॥ ४॥

koṭikoṭiguṇādhikyaṃ brahmaṇā kathitaṃ purā |vaiṣṇavastotravaryeṣu sarveṣvapi nadīsuta || 4||

अनन्तपुण्यफलदा रामस्येयं महास्तुतिः ।तामहं संप्रवक्ष्यामि शृणु भीष्म शुचिव्रत ॥ ५॥

anantapuṇyaphaladā rāmasyeyaṃ mahāstutiḥ |tāmahaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇu bhīṣma śucivrata || 5||

सर्वपापप्रशमनीं मानसेप्सितदायिनीम् ।निहत्य रावणं सङ्ख्ये त्रिलोकीजनदुर्जयम् ॥ ६॥

sarvapāpapraśamanīṃ mānasepsitadāyinīm |nihatya rāvaṇaṃ saṅkhye trilokījanadurjayam || 6||

महामोहमिवोद्रिक्तं ब्रह्मदत्तमहावरम् ।रामः परमधर्मात्मा मायामानुषविग्रहः ॥ ७॥

mahāmohamivodriktaṃ brahmadattamahāvaram |rāmaḥ paramadharmātmā māyāmānuṣavigrahaḥ || 7||

अयोध्यानगरीं प्राप्तो वृत्रहेवामरावतीम् ।अथ तस्मिन् दिने पुण्ये शुभलग्ने शुभान्विते ॥ ८॥

ayodhyānagarīṃ prāpto vṛtrahevāmarāvatīm |atha tasmin dine puṇye śubhalagne śubhānvite || 8||

राघवस्याभिषेकार्थं मङ्गलं चक्रिरे जनाः ।वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः ॥ ९॥

rāghavasyābhiṣekārthaṃ maṅgalaṃ cakrire janāḥ |vasiṣṭho vāmadevaśca jābāliratha kāśyapaḥ || 9||

मार्कण्डेयश्च मौद्गल्यः पर्वतो नारदस्तथा ।एते महर्षयस्तत्र जपहोमपुरस्सरम् ॥ १०॥

mārkaṇḍeyaśca maudgalyaḥ parvato nāradastathā |ete maharṣayastatra japahomapurassaram || 10||

अभिषेकं शुभं चक्रुः श्रीरामं रघुसत्तमम् ।नानारत्नमये दिव्ये हेमपीठे शुभान्विते ॥ ११॥

abhiṣekaṃ śubhaṃ cakruḥ śrīrāmaṃ raghusattamam |nānāratnamaye divye hemapīṭhe śubhānvite || 11||

निवेश्य सीतया तस्मिन् जनार्दनमिव श्रिया ।सौवर्णकलशैर्दिव्यैर्नानारत्नमयैः शुभैः ॥ १२॥

niveśya sītayā tasmin janārdanamiva śriyā |sauvarṇakalaśairdivyairnānāratnamayaiḥ śubhaiḥ || 12||

सर्वतीर्थोदकैः पुण्यैर्मङ्गलद्रव्यसंयुतैः ।दूर्वाग्रतुलसीपत्रगन्धपुष्पसमन्वितैः ॥ १३॥

sarvatīrthodakaiḥ puṇyairmaṅgaladravyasaṃyutaiḥ |dūrvāgratulasīpatragandhapuṣpasamanvitaiḥ || 13||

मन्त्रपूतजलैः शुभ्रैर्मुनयः संशितव्रताः ।जपन्तो वैष्णवान् मन्त्रांश्चतुर्वेदमयान् शुभान् ॥ १४॥

mantrapūtajalaiḥ śubhrairmunayaḥ saṃśitavratāḥ |japanto vaiṣṇavān mantrāṃścaturvedamayān śubhān || 14||

अभिषेकं शुभं चक्रुः काकुत्स्थं जगतां पतिम् ।तस्मिन् शुभतरे लग्ने देवदुन्दुभयो दिवि ॥ १५॥

abhiṣekaṃ śubhaṃ cakruḥ kākutsthaṃ jagatāṃ patim |tasmin śubhatare lagne devadundubhayo divi || 15||

निनेदुः पुष्पवर्षाणि ववृषुश्च समन्ततः ।दिव्याम्बरैर्भूषणैश्च दिव्यगन्धानुलेपनैः ॥ १६॥

nineduḥ puṣpavarṣāṇi vavṛṣuśca samantataḥ |divyāmbarairbhūṣaṇaiśca divyagandhānulepanaiḥ || 16||

पुष्पैर्नानाविधैर्दिव्यैर्देव्या सह रघूद्वहम् ।अलङ्कृतः स शुशुभे मुनिभिर्वेदपारगैः ॥ १७॥

puṣpairnānāvidhairdivyairdevyā saha raghūdvaham |alaṅkṛtaḥ sa śuśubhe munibhirvedapāragaiḥ || 17||

छत्रं च चामरं दिव्यं धृतवाँल्लक्ष्मणस्तदा ।पार्श्वे भरतशत्रुघ्नौ तालवृन्तौ विवेजतुः ॥ १८॥

chatraṃ ca cāmaraṃ divyaṃ dhṛtavām̐llakṣmaṇastadā |pārśve bharataśatrughnau tālavṛntau vivejatuḥ || 18||

दर्पणं प्रददौ श्रीमान् राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।दधार पूर्णकलशं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ १९॥

darpaṇaṃ pradadau śrīmān rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ |dadhāra pūrṇakalaśaṃ sugrīvo vānareśvaraḥ || 19||

जाम्बवांश्च महातेजाः पुष्पमालां मनोरमाम् ।वालिपुत्रस्तु ताम्बूलं सकर्पूरं ददौ प्रियात् ॥ २०॥

jāmbavāṃśca mahātejāḥ puṣpamālāṃ manoramām |vāliputrastu tāmbūlaṃ sakarpūraṃ dadau priyāt || 20||

हनुमान् दीपिकां दिव्यां सुषेणस्तु ध्वजं शुभम् ।परिवार्य महात्मानं मन्त्रिणःसमुपासिरे ॥ २१॥

hanumān dīpikāṃ divyāṃ suṣeṇastu dhvajaṃ śubham |parivārya mahātmānaṃ mantriṇaḥsamupāsire || 21||

धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः ।अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमः स्मृतः ॥ २२॥

dhṛṣṭirjayanto vijayaḥ surāṣṭro rāṣṭravardhanaḥ |akopo dharmapālaśca sumantraścāṣṭamaḥ smṛtaḥ || 22||

राजानश्च नरव्याघ्रा नानाजनपदेश्वराः ।पौराश्च नैगमा वृद्धा राजानः पर्युपासते ॥ २३॥

rājānaśca naravyāghrā nānājanapadeśvarāḥ |paurāśca naigamā vṛddhā rājānaḥ paryupāsate || 23||

ऋक्षैश्च वानरेन्द्रैश्च मन्त्रिभिः पृथिवीश्वरैः ।राक्षसैर्द्विजमुख्यैश्च किङ्करैश्च समन्वितः ॥ २४॥

ṛkṣaiśca vānarendraiśca mantribhiḥ pṛthivīśvaraiḥ |rākṣasairdvijamukhyaiśca kiṅkaraiśca samanvitaḥ || 24||

परव्योम्नि यथा नित्यैर्दैवतैः कमलापतिः ।तथा नृपवरः श्रीमान् साकेते शुशुभे सदा ॥ २५॥

paravyomni yathā nityairdaivataiḥ kamalāpatiḥ |tathā nṛpavaraḥ śrīmān sākete śuśubhe sadā || 25||

इन्दीवरदलश्यामं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ।आजानुबाहुं काकुत्स्थं पीतवस्त्रधरं हरिम् ॥ २६॥

indīvaradalaśyāmaṃ padmapatranibhekṣaṇam |ājānubāhuṃ kākutsthaṃ pītavastradharaṃ harim || 26||

कम्बुग्रीवं महोरस्कं विचित्राभरणैर्युतम् ।देव्या सह समासीनमभिषिक्तं रघूत्तमम् ॥ २७॥

kambugrīvaṃ mahoraskaṃ vicitrābharaṇairyutam |devyā saha samāsīnamabhiṣiktaṃ raghūttamam || 27||

विमानस्थाः सुरगणा हर्षनिर्भरमानसाः ।तुष्टुवुर्जयशब्दैश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ २८॥

vimānasthāḥ suragaṇā harṣanirbharamānasāḥ |tuṣṭuvurjayaśabdaiśca gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ || 28||

अभिषिक्तस्तदा रामो वसिष्ठाद्यैः समन्त्रिभिः ।शुशुभे सीतया देव्या नारायण इव श्रिया ॥ २९॥

abhiṣiktastadā rāmo vasiṣṭhādyaiḥ samantribhiḥ |śuśubhe sītayā devyā nārāyaṇa iva śriyā || 29||

अत्यमर्त्यतया रूपमुपमातीतमुज्ज्वलम् ।दृष्ट्वा तुष्टाव हृष्टात्मा शङ्करो द्रष्टुमागतः ॥ ३०॥

atyamartyatayā rūpamupamātītamujjvalam |dṛṣṭvā tuṣṭāva hṛṣṭātmā śaṅkaro draṣṭumāgataḥ || 30||

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सानन्दो गद्गदाकुलः ।हर्षयन् सकलान् देवान् मुनीनपि च मानवान् ॥ ३१॥

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sānando gadgadākulaḥ |harṣayan sakalān devān munīnapi ca mānavān || 31||

रुद्रःनमो मूलप्रकृतये नित्याय परमात्मने ।सच्चिदानन्दरूपाय विश्वरूपाय वेधसे ॥ ३२॥

rudraḥnamo mūlaprakṛtaye nityāya paramātmane |saccidānandarūpāya viśvarūpāya vedhase || 32||

नमो निरन्तरानन्दमूलकन्दाय विष्णवे ।जगत्त्रयकृतानन्दमूर्तये दिव्यमूर्तये ॥ ३३॥

namo nirantarānandamūlakandāya viṣṇave |jagattrayakṛtānandamūrtaye divyamūrtaye || 33||

नमो ब्रह्मेशपूज्याय सर्वदेवमयाय च ।नमो विष्णुस्वरूपाय सर्वरूपाय ते नरः ॥ ३४॥

namo brahmeśapūjyāya sarvadevamayāya ca |namo viṣṇusvarūpāya sarvarūpāya te naraḥ || 34||

उत्पत्तिस्थितिसंहारकारिणे त्रिगुणात्मने ।नमोऽस्तु निर्गतोपाधिस्वरूपाय मुदात्मने ॥ ३५॥

utpattisthitisaṃhārakāriṇe triguṇātmane |namo'stu nirgatopādhisvarūpāya mudātmane || 35||

अनया दिव्यया देव्या सीतयोपाधिधारिणे ।नमः पुम्प्रकृतिभ्यां च युवाभ्यां जगतां कृते ॥ ३६॥

anayā divyayā devyā sītayopādhidhāriṇe |namaḥ pumprakṛtibhyāṃ ca yuvābhyāṃ jagatāṃ kṛte || 36||

जगन्मातापितृभ्यां च सीतायै राघवाय च ।नमः प्रपञ्चरूपिण्यै निष्प्रपञ्चस्वरूपिणे ॥ ३७॥

jaganmātāpitṛbhyāṃ ca sītāyai rāghavāya ca |namaḥ prapañcarūpiṇyai niṣprapañcasvarūpiṇe || 37||

नमो ध्येयस्वरूपिण्यै योगिध्येयात्मधारिणे ।परिणामापरीणामनित्याभ्यां च नमो नमः ॥ ३८॥

namo dhyeyasvarūpiṇyai yogidhyeyātmadhāriṇe |pariṇāmāparīṇāmanityābhyāṃ ca namo namaḥ || 38||

कूटस्थबीजरूपाभ्यां जानक्यै राघवाय च ।सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुः सीता गौरी भवान् शिवः ॥ ३९॥

kūṭasthabījarūpābhyāṃ jānakyai rāghavāya ca |sītā lakṣmīrbhavān viṣṇuḥ sītā gaurī bhavān śivaḥ || 39||

सीता स्वयं हि सावित्री स्वयं ब्रह्मा चतुर्मुखः ।सीता शची भवानिन्द्रः सीता भैमी नलो भवान् ॥ ४०॥

sītā svayaṃ hi sāvitrī svayaṃ brahmā caturmukhaḥ |sītā śacī bhavānindraḥ sītā bhaimī nalo bhavān || 40||

सीता संहारिणी देवी यमरूपधरो भवान् ।सीता तु मानसी देवी निरृतिस्त्वं रघूत्तम ॥ ४१॥

sītā saṃhāriṇī devī yamarūpadharo bhavān |sītā tu mānasī devī nirṛtistvaṃ raghūttama || 41||

सीता तु भार्गवी देवी वरुणो यादसां पतिः ।सीता सदागतिर्देवी जगत्प्राणधरो भवान् ॥ ४२॥

sītā tu bhārgavī devī varuṇo yādasāṃ patiḥ |sītā sadāgatirdevī jagatprāṇadharo bhavān || 42||

सीता तु सर्वसम्पत्तिः कुबेरस्त्वं जगत्पते ।सीता च देवी रुद्राणी भवान् रुद्रो महाबलः ॥ ४३॥

sītā tu sarvasampattiḥ kuberastvaṃ jagatpate |sītā ca devī rudrāṇī bhavān rudro mahābalaḥ || 43||

सीता तु रोहिणी देवी चन्द्रस्त्वं लोकसौख्यदः ।सीता संज्ञा भवान् सूर्यः सीता रात्रिर्भवान् दिनम् ॥ ४४॥

sītā tu rohiṇī devī candrastvaṃ lokasaukhyadaḥ |sītā saṃjñā bhavān sūryaḥ sītā rātrirbhavān dinam || 44||

सीता देवी महाकाली महाकालो भवान् खलु ।स्त्रीलिङ्गं त्रिषु लोकेषु यत्तत्सर्वं हि जानकी ॥ ४॥

sītā devī mahākālī mahākālo bhavān khalu |strīliṅgaṃ triṣu lokeṣu yattatsarvaṃ hi jānakī || 4||

पुन्नामलाञ्छितं वस्तु यत्तत्सर्वं भवान् प्रभो ।सर्वत्र सर्वदेहेषु सीता षट्चक्रधारिणी ॥ ४६॥

punnāmalāñchitaṃ vastu yattatsarvaṃ bhavān prabho |sarvatra sarvadeheṣu sītā ṣaṭcakradhāriṇī || 46||

तथा त्वमपि च क्षान्तस्त्रीजातिर्विश्वभासिनी ।तस्माद्विश्वमिदं प्रोक्तं युवाभ्यां परिचिह्नितम् ॥ ४७॥

tathā tvamapi ca kṣāntastrījātirviśvabhāsinī |tasmādviśvamidaṃ proktaṃ yuvābhyāṃ paricihnitam || 47||

चिह्नितं शिवशक्तिभ्यां शरीरं नान्तरा प्रभो ।आवां राम जगत्पूज्यौ मम पूज्यौ युवां सदा ॥ ४८॥

cihnitaṃ śivaśaktibhyāṃ śarīraṃ nāntarā prabho |āvāṃ rāma jagatpūjyau mama pūjyau yuvāṃ sadā || 48||

त्वन्नामजापिनी गौरी त्वन्मन्त्रजपवानहम् ।मुमुक्षोर्मणिकण्ठ्यन्धु रन्ध्रोदकनिवासिनः (? ) ॥ ४९॥

tvannāmajāpinī gaurī tvanmantrajapavānaham |mumukṣormaṇikaṇṭhyandhu randhrodakanivāsinaḥ (? ) || 49||

अहं दिशामि ते मन्त्रं तारकब्रह्मवाचकम् ।श्रीरामरामरामेतीत्येतत्तारकमुच्यते ॥ ५०॥

ahaṃ diśāmi te mantraṃ tārakabrahmavācakam |śrīrāmarāmarāmetītyetattārakamucyate || 50||

अतस्त्वं जानकीनाथ परं ब्रह्मासि निश्चितम् ।त्वन्मायामोहिताः सर्वे न त्वां जानन्ति तत्त्वतः ॥ ५१॥

atastvaṃ jānakīnātha paraṃ brahmāsi niścitam |tvanmāyāmohitāḥ sarve na tvāṃ jānanti tattvataḥ || 51||

इत्युक्तः शम्भुना रामः प्रसादप्रवणोऽभवत् ।विश्वरूपधरः श्रीमानद्भुताकारदर्शनः ॥ ५२॥

ityuktaḥ śambhunā rāmaḥ prasādapravaṇo'bhavat |viśvarūpadharaḥ śrīmānadbhutākāradarśanaḥ || 52||

तं तथारूपमालोक्य नरवानरदेवताः ।न द्रष्टुमपि शक्तास्ते तैजसं महदद्भुतम् ॥ ५३॥

taṃ tathārūpamālokya naravānaradevatāḥ |na draṣṭumapi śaktāste taijasaṃ mahadadbhutam || 53||

भयाद्वै त्रिदशश्रेष्ठाः प्रणेमुश्चातिभक्तितः ।भीता विज्ञाय रामोऽपि नरवानरदेवताः ।मायामानुषतां प्राप्य सर्वानेवाब्रवीद्वचः ॥ ५४॥

bhayādvai tridaśaśreṣṭhāḥ praṇemuścātibhaktitaḥ |bhītā vijñāya rāmo'pi naravānaradevatāḥ |māyāmānuṣatāṃ prāpya sarvānevābravīdvacaḥ || 54||

श्रीरामचन्द्रःशृणुध्वं देवता यो मां प्रत्यहं संस्तविष्यति ।स्तवेन शम्भुनोक्तेन वेदतुल्येन मानवः ॥ ५५॥

śrīrāmacandraḥśṛṇudhvaṃ devatā yo māṃ pratyahaṃ saṃstaviṣyati |stavena śambhunoktena vedatulyena mānavaḥ || 55||

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो मत्सारूप्यं समश्नुते ।रणे जयमवाप्नोति न क्कचित् परिभूयते ॥ ५६॥

vimuktaḥ sarvapāpebhyo matsārūpyaṃ samaśnute |raṇe jayamavāpnoti na kkacit paribhūyate || 56||

भूतवेतालकृत्यादिग्रहैश्वापि न बाध्यते ।अपुत्रो लभते पुत्रं पतिं विन्दति कन्यका ॥ ५७॥

bhūtavetālakṛtyādigrahaiśvāpi na bādhyate |aputro labhate putraṃ patiṃ vindati kanyakā || 57||

दरिद्रः श्रियमाप्नोति स प्रभूतामनश्वराम् ।सर्वलोकप्रियो विद्वान् सर्वभूपालपूजितः ॥ ५८॥

daridraḥ śriyamāpnoti sa prabhūtāmanaśvarām |sarvalokapriyo vidvān sarvabhūpālapūjitaḥ || 58||

आत्मनोऽपि प्रियः स्त्रीणां जायते नात्र संशयः ।निर्विघ्नः सर्वकार्येषु सर्वारम्भो भवेन्नरः ॥ ५५॥

ātmano'pi priyaḥ strīṇāṃ jāyate nātra saṃśayaḥ |nirvighnaḥ sarvakāryeṣu sarvārambho bhavennaraḥ || 55||

यं यं कामयते मर्त्यः सुर्दुर्लभमनोरथम् ।षण्मासात्तं तमाप्नोति स्तवस्यास्य प्रकीर्तनात् ॥ ६०॥

yaṃ yaṃ kāmayate martyaḥ surdurlabhamanoratham |ṣaṇmāsāttaṃ tamāpnoti stavasyāsya prakīrtanāt || 60||

सर्ववेदेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थवरेषु च ।सर्वयज्ञेषु दानेषु तत्सर्वं लभते फलम् ॥ ६१॥

sarvavedeṣu yatpuṇyaṃ sarvatīrthavareṣu ca |sarvayajñeṣu dāneṣu tatsarvaṃ labhate phalam || 61||

श्रीव्यासःइत्युक्त्वा रामचन्द्रोऽपि प्रपूज्य च महेश्वरम् ।ब्रह्मादित्रिदशैः सर्वैर्विससर्ज समन्वितम् ॥ ६२॥

śrīvyāsaḥityuktvā rāmacandro'pi prapūjya ca maheśvaram |brahmāditridaśaiḥ sarvairvisasarja samanvitam || 62||

अर्चिता मानिताः सर्वानरवानर देवताः ।विसृष्टा रामचन्द्रेण प्रीत्या परमया युताः ॥ ६३॥

arcitā mānitāḥ sarvānaravānara devatāḥ |visṛṣṭā rāmacandreṇa prītyā paramayā yutāḥ || 63||

इत्थं विसृष्टाः खलु ते च सर्वेस्वं स्वं पदं जग्मुरतीव तुष्टाः ।हृष्टाः पठन्तः स्तवमीश्वरोक्तंरामं स्मरन्तो नरविश्वरूपम् ॥ ६४॥

itthaṃ visṛṣṭāḥ khalu te ca sarvesvaṃ svaṃ padaṃ jagmuratīva tuṣṭāḥ |hṛṣṭāḥ paṭhantaḥ stavamīśvaroktaṃrāmaṃ smaranto naraviśvarūpam || 64||

इति श्रीपाद्मपुराणे उत्तरखण्डे त्रिचत्वारिंशाधिकद्विशततमाध्यायान्तर्गतंमहादेवकृतं श्रीरामविश्वरूपसन्दर्शनस्तवः सम्पूर्णः ।पद्मपुराण । उत्तरखण्ड । अध्याय २४३/१६४॥पद्मपुराण । उत्तरखण्ड । अध्याय २४३/१-६४॥

iti śrīpādmapurāṇe uttarakhaṇḍe tricatvāriṃśādhikadviśatatamādhyāyāntargataṃmahādevakṛtaṃ śrīrāmaviśvarūpasandarśanastavaḥ sampūrṇaḥ |padmapurāṇa | uttarakhaṇḍa | adhyāya 243/164||padmapurāṇa | uttarakhaṇḍa | adhyāya 243/1-64||