लक्ष्मीसहस्रनामस्तोत्रम् २ Shrilakshmisahasranamastotram 2

(नारदीयोपपुराणतः)मित्रसह उवाचभगवन् सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।पावनानां हि महसां निदानं त्वं महामुने ॥ १॥

(nāradīyopapurāṇataḥ)mitrasaha uvācabhagavan sarvadharmajña sarvaśāstraviśārada |pāvanānāṃ hi mahasāṃ nidānaṃ tvaṃ mahāmune || 1||

अतर्कितेनागमेन तव तुष्टोऽस्मि सर्वदा ।हृदयं निर्वृतं मेऽद्य महादुःखौघपीडितम् ॥ २॥

atarkitenāgamena tava tuṣṭo'smi sarvadā |hṛdayaṃ nirvṛtaṃ me'dya mahāduḥkhaughapīḍitam || 2||

देवा गृहेषु सन्तुष्टाः तारिताः पितरश्च ये ।चिराय मे मनस्यस्ति संशयो बलवत्तरः ॥ ३॥

devā gṛheṣu santuṣṭāḥ tāritāḥ pitaraśca ye |cirāya me manasyasti saṃśayo balavattaraḥ || 3||

पृच्छामि त्वामहं तं वै उत्तरं दातुमर्हसि ।इष्टं मया च बहुभिः यज्ञैस्सम्पूर्णदक्षिणैः ॥ ४॥

pṛcchāmi tvāmahaṃ taṃ vai uttaraṃ dātumarhasi |iṣṭaṃ mayā ca bahubhiḥ yajñaissampūrṇadakṣiṇaiḥ || 4||

दानानि च महार्हाणि पात्रेषु स्पर्शितानि च ।अनृतं नोक्तपूर्वं मे प्रजा धर्मेण पालिताः ॥ ५॥

dānāni ca mahārhāṇi pātreṣu sparśitāni ca |anṛtaṃ noktapūrvaṃ me prajā dharmeṇa pālitāḥ || 5||

पतिव्रता महाभागा नित्यं सुस्निग्धभाषिणी ।पूज्यान् गृहागतान् सर्वानाराधयति नित्यदा ॥ ६॥

pativratā mahābhāgā nityaṃ susnigdhabhāṣiṇī |pūjyān gṛhāgatān sarvānārādhayati nityadā || 6||

तथा हि सेवते देवान् यथाऽहमपि नाशकम् ।भार्याऽनुकूला मे देवी मदयन्ती मनस्विनी ॥ ७॥

tathā hi sevate devān yathā'hamapi nāśakam |bhāryā'nukūlā me devī madayantī manasvinī || 7||

तथापि दुःखं सम्प्राप्तं मया द्वादशवार्षिकम् ।राक्षसत्वं महाघोरं सम्पूर्णनरकोपमम् ॥ ८॥

tathāpi duḥkhaṃ samprāptaṃ mayā dvādaśavārṣikam |rākṣasatvaṃ mahāghoraṃ sampūrṇanarakopamam || 8||

तत्र वृत्तानि कार्याणि स्मृत्वा मे वेपते मनः ।भक्षिताः कति वा तत्र द्विपदाश्च चतुष्पदाः ॥ ९॥

tatra vṛttāni kāryāṇi smṛtvā me vepate manaḥ |bhakṣitāḥ kati vā tatra dvipadāśca catuṣpadāḥ || 9||

तत्सर्वमस्तु तन्नैव चिन्त्यते शापहेतुकम् ।गुरुपुत्रे गुरुसमः शक्तिः सम्भक्षितो मया ॥ १०॥

tatsarvamastu tannaiva cintyate śāpahetukam |guruputre gurusamaḥ śaktiḥ sambhakṣito mayā || 10||

ब्रह्महत्याकृतं पापं कथं मे न भविष्यति ।शापाद्राक्षसता काले प्राप्ता यद्यपि तन्मया ॥ ११॥

brahmahatyākṛtaṃ pāpaṃ kathaṃ me na bhaviṣyati |śāpādrākṣasatā kāle prāptā yadyapi tanmayā || 11||

रात्रिन्दिवं मे दहति हृदयं हि सबन्धनम् ।न रोचते मे भुक्तिर्वा सुप्तिर्वापि गतिर्बहिः ॥ १२॥

rātrindivaṃ me dahati hṛdayaṃ hi sabandhanam |na rocate me bhuktirvā suptirvāpi gatirbahiḥ || 12||

महाबन्धनमेतन्मे राज्यं हि मनुते मनः ।किन्नु तत्कारणं येन प्राप्तोऽहं तादृशीं शुचम् ॥ १३॥

mahābandhanametanme rājyaṃ hi manute manaḥ |kinnu tatkāraṇaṃ yena prāpto'haṃ tādṛśīṃ śucam || 13||

वक्तुमर्हसि सर्वज्ञ तत्प्रायश्चित्तविस्तरम् ।उपादिश महामन्त्रतन्त्रज्ञ प्रणताय मे ॥ १४॥

vaktumarhasi sarvajña tatprāyaścittavistaram |upādiśa mahāmantratantrajña praṇatāya me || 14||

श्रीनारद उवाचशृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्राग्जन्मचरितं तव ।येनेदृशं त्वया प्राप्तं दुःखमत्यन्तदुस्सहम् ॥ १५॥

śrīnārada uvācaśṛṇu rājanpravakṣyāmi prāgjanmacaritaṃ tava |yenedṛśaṃ tvayā prāptaṃ duḥkhamatyantadussaham || 15||

पुराभूद्बाह्मणः कश्चित्ताम्रपर्णिनदीतटे ।दरिद्रोऽत्यन्तदुर्भाग्यः बहुपुत्रकुटुम्बवान् ॥ १६॥

purābhūdbāhmaṇaḥ kaścittāmraparṇinadītaṭe |daridro'tyantadurbhāgyaḥ bahuputrakuṭumbavān || 16||

कृष्णशर्मेति विख्यातः वेदवेदाङ्गतत्ववित् ।तव भार्याऽभवत्पुण्या सदा चण्डी कुरूपिणी ॥ १७॥

kṛṣṇaśarmeti vikhyātaḥ vedavedāṅgatatvavit |tava bhāryā'bhavatpuṇyā sadā caṇḍī kurūpiṇī || 17||

किन्तु शक्तिव्रताचारेऽप्रतिमा शुद्धमानसा ।कटुवाङ्मानिनी नाम्ना क्षुत्पिपासार्दिता सदा ॥ १८॥

kintu śaktivratācāre'pratimā śuddhamānasā |kaṭuvāṅmāninī nāmnā kṣutpipāsārditā sadā || 18||

दारिद्र्यशमनार्थं त्वं सर्वलक्षणलक्षितम् ।कल्पयित्व श्रियो मूर्तिं भक्त्या पूजितवान्गृहे ॥ १९॥

dāridryaśamanārthaṃ tvaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam |kalpayitva śriyo mūrtiṃ bhaktyā pūjitavāngṛhe || 19||

मानिन्यप्यन्वहं भक्त्या गोमयालेपनादिभिः ।रङ्गवल्याप्यलङ्कृत्य पूजास्थानं गृहे तव ॥ २०॥

māninyapyanvahaṃ bhaktyā gomayālepanādibhiḥ |raṅgavalyāpyalaṅkṛtya pūjāsthānaṃ gṛhe tava || 20||

पायसापूपनैवेद्यैः सा त्वां पर्यचरन्मुदा ।एकदा भृगुवारे त्वां सहस्रकमलार्चनम् ॥ २१॥

pāyasāpūpanaivedyaiḥ sā tvāṃ paryacaranmudā |ekadā bhṛguvāre tvāṃ sahasrakamalārcanam || 21||

विधातुं विष्णुपत्न्यास्तु पद्मान्यानयितुं गतः ।गतेऽर्धदिवसे गेहं प्राप्य खिन्नोऽनयोदितः ॥ २२॥

vidhātuṃ viṣṇupatnyāstu padmānyānayituṃ gataḥ |gate'rdhadivase gehaṃ prāpya khinno'nayoditaḥ || 22||

हन्तार्धदिवसोऽतीतः कदा देवानसङ्ख्यकान् ।अभ्यर्च्याथ श्रियो देव्याः सहस्रकमलार्चनम् ॥ २३॥

hantārdhadivaso'tītaḥ kadā devānasaṅkhyakān |abhyarcyātha śriyo devyāḥ sahasrakamalārcanam || 23||

कृत्वा भुक्त्वा कदाऽन्नं नो दर्शयिष्यसि ताम्यताम् ।बाला रुदन्ति क्षुधिताः पक्वं भवति शीतलम् ॥ २४॥

kṛtvā bhuktvā kadā'nnaṃ no darśayiṣyasi tāmyatām |bālā rudanti kṣudhitāḥ pakvaṃ bhavati śītalam || 24||

इति तस्यां भर्त्सयन्त्यां तूष्णीं पूजामधाद्भवान् ।सहस्रपद्मपूजायां चलन्त्यां मध्यतस्तु सा ॥ २५॥

iti tasyāṃ bhartsayantyāṃ tūṣṇīṃ pūjāmadhādbhavān |sahasrapadmapūjāyāṃ calantyāṃ madhyatastu sā || 25||

असमर्था क्षुधं सोढुं बालैस्सह बुभोज ह ।तदा त्वं कुपितोऽप्येनां न च किञ्चिदपि ब्रुवन् ॥ २६॥

asamarthā kṣudhaṃ soḍhuṃ bālaissaha bubhoja ha |tadā tvaṃ kupito'pyenāṃ na ca kiñcidapi bruvan || 26||

गृहान्निर्गत्य शान्तात्मा किं कृत्यमिति चिन्तयन् ।निर्यान्तं त्वां तु सा प्राह क्व गच्छसि सुदुर्मते ॥ २७॥

gṛhānnirgatya śāntātmā kiṃ kṛtyamiti cintayan |niryāntaṃ tvāṃ tu sā prāha kva gacchasi sudurmate || 27||

अनिर्वर्त्य श्रियः पूजां प्रारब्धां सुमहादरम् ।पृथङ्नैवेद्यमस्तीह नास्माभिर्भक्षितं हि तत् ॥ २८॥

anirvartya śriyaḥ pūjāṃ prārabdhāṃ sumahādaram |pṛthaṅnaivedyamastīha nāsmābhirbhakṣitaṃ hi tat || 28||

कालात्ययात्क्षुधार्तानां भुक्तिं देवी सहिष्यते ।तद्विधेहि श्रियः पूजां मा स्म निष्कारणं क्रुधः ॥ २९॥

kālātyayātkṣudhārtānāṃ bhuktiṃ devī sahiṣyate |tadvidhehi śriyaḥ pūjāṃ mā sma niṣkāraṇaṃ krudhaḥ || 29||

नरके मा पतो बुद्ध्या मां च पातय मा वृथा ।इति तस्यां ब्रुवाणायां त्वं गृहान्निरगाः क्रुधा ॥ ३०॥

narake mā pato buddhyā māṃ ca pātaya mā vṛthā |iti tasyāṃ bruvāṇāyāṃ tvaṃ gṛhānniragāḥ krudhā || 30||

सद्यः सन्यस्य विपिनेऽवात्सीस्त्वं विधिना किल ।यतित्वेऽपि सदा बुद्ध्या पूर्वाश्रमकथां स्मरन् ॥ ३१॥

sadyaḥ sanyasya vipine'vātsīstvaṃ vidhinā kila |yatitve'pi sadā buddhyā pūrvāśramakathāṃ smaran || 31||

दारिद्र्यं सर्वधर्माणां प्रत्यूहाय प्रवर्तते ।सत्यप्यस्मिन्धर्मपत्नी अनुकूला भवेद्यदि ॥ ३२॥

dāridryaṃ sarvadharmāṇāṃ pratyūhāya pravartate |satyapyasmindharmapatnī anukūlā bhavedyadi || 32||

नरस्य जन्म सुखितं नान्यथाऽर्थशतैरपि ।वन्ध्याजानिस्स भवतु अनुकूलकलत्रवान् ॥ ३३॥

narasya janma sukhitaṃ nānyathā'rthaśatairapi |vandhyājānissa bhavatu anukūlakalatravān || 33||

लभते जन्मसाफल्यमेतद्देव्याः प्रसादजम् ।इत्येवं चिन्तयन्नेव त्यक्त्वा देहं तरोस्तले ॥ ३४॥

labhate janmasāphalyametaddevyāḥ prasādajam |ityevaṃ cintayanneva tyaktvā dehaṃ tarostale || 34||

इक्ष्वाकुवंशे जातस्त्वं राजा मित्रसहाभिधः ।रुषा परवशो यस्मादसमाप्य श्रियोऽर्चनम् ॥ ३५॥

ikṣvākuvaṃśe jātastvaṃ rājā mitrasahābhidhaḥ |ruṣā paravaśo yasmādasamāpya śriyo'rcanam || 35||

निर्गतोऽसि गृहात्तस्माद्दुःखमेतदुपस्थितम् ।सापि त्वयि विनिर्याते पश्चात्तापवती भृशम् ॥ ३६॥

nirgato'si gṛhāttasmādduḥkhametadupasthitam |sāpi tvayi viniryāte paścāttāpavatī bhṛśam || 36||

प्रक्षालिताङ्घ्रिहस्ताऽथ प्रयताऽऽचम्य सत्वरम् ।नैवेद्यं स्वयमीश्वर्यै प्रणम्य च निवेद्य च ॥ ३७॥

prakṣālitāṅghrihastā'tha prayatā''camya satvaram |naivedyaṃ svayamīśvaryai praṇamya ca nivedya ca || 37||

अम्ब सर्वस्य लोकस्य जनन्यसि सहस्व तत् ।आगांसि मम नागारिकेतनोरःस्थलालये ॥ ३८॥

amba sarvasya lokasya jananyasi sahasva tat |āgāṃsi mama nāgāriketanoraḥsthalālaye || 38||

यस्यां जातौ तु मे भर्ता तत्पूजापुण्यतो भवेत् ।भवेयमहमप्यत्र जातौ तं चाप्नुयां यथा ॥ ३९॥

yasyāṃ jātau tu me bhartā tatpūjāpuṇyato bhavet |bhaveyamahamapyatra jātau taṃ cāpnuyāṃ yathā || 39||

कामक्रोधादिहीना स्यां तथाम्बानुग्रहं कुरु ।इति देवीं प्रार्थयन्ती जीवन्ती कृच्छ्रतो भुवि ॥ ४०॥

kāmakrodhādihīnā syāṃ tathāmbānugrahaṃ kuru |iti devīṃ prārthayantī jīvantī kṛcchrato bhuvi || 40||

त्यक्त्वा देहं पुनर्जाता राजवंशे सुपावने ।मदयन्तीति नाम्ना वै तव भार्याऽभवत्पुनः ॥ ४१॥

tyaktvā dehaṃ punarjātā rājavaṃśe supāvane |madayantīti nāmnā vai tava bhāryā'bhavatpunaḥ || 41||

अभुक्ते त्वयि भुत्क्या सा वन्ध्या जाता वधूमणिः ।उभयोर्भवतोर्लक्ष्मीपूजायामपराधतः ॥ ४२॥

abhukte tvayi bhutkyā sā vandhyā jātā vadhūmaṇiḥ |ubhayorbhavatorlakṣmīpūjāyāmaparādhataḥ || 42||

उभावपि महादुःखं प्राप्तौ द्वादशवर्षिकम् ।त्यक्त्वा राज्यं च कोशञ्च दरिद्रावतिदुःखितौ ॥ ४३॥

ubhāvapi mahāduḥkhaṃ prāptau dvādaśavarṣikam |tyaktvā rājyaṃ ca kośañca daridrāvatiduḥkhitau || 43||

मा ब्रह्महत्यादोषात्त्वं भैषी राजन् कथञ्चन ।यां जातिमनुविष्टो हि तादृशीं त्वं क्रियामधाः ॥ ४४॥

mā brahmahatyādoṣāttvaṃ bhaiṣī rājan kathañcana |yāṃ jātimanuviṣṭo hi tādṛśīṃ tvaṃ kriyāmadhāḥ || 44||

किन्तु भूयश्च्युते राज्याद्भेतव्यं श्रीप्रकोपतः ।नाम्नां तदद्य श्रीदेव्याः सहस्रेण शतेन च ॥ ४५॥

kintu bhūyaścyute rājyādbhetavyaṃ śrīprakopataḥ |nāmnāṃ tadadya śrīdevyāḥ sahasreṇa śatena ca || 45||

अष्टोत्तरेण पद्मानां पुञ्जतस्तां प्रपूजय ।भवेत्तव स्थिरं राज्यं दुःखं नाण्वपि ते भवेत् ॥ ४६॥

aṣṭottareṇa padmānāṃ puñjatastāṃ prapūjaya |bhavettava sthiraṃ rājyaṃ duḥkhaṃ nāṇvapi te bhavet || 46||

भार्या ते सापि शुश्रूषां स्वयमेव करोतु ते ।वर्षमात्रं पूजिता सा लक्ष्मीर्नारायणप्रिया ॥ ४७॥

bhāryā te sāpi śuśrūṣāṃ svayameva karotu te |varṣamātraṃ pūjitā sā lakṣmīrnārāyaṇapriyā || 47||

युवयोस्सर्वकामानां दात्री स्यान्नात्र संशयः ।स्त्रीसङ्गप्रतिहन्ताऽस्ति शापो यद्यपि ते प्रभो ॥ ४८॥

yuvayossarvakāmānāṃ dātrī syānnātra saṃśayaḥ |strīsaṅgapratihantā'sti śāpo yadyapi te prabho || 48||

प्रसोष्यते च तनयं तव भार्या कथञ्चन ।पुत्रपौत्राभिवृद्ध्या त्वं मोदिष्यसि महेन्द्रवत् ॥ ४९॥

prasoṣyate ca tanayaṃ tava bhāryā kathañcana |putrapautrābhivṛddhyā tvaṃ modiṣyasi mahendravat || 49||

यथा पृष्टं महाभाग दुःखहेतुस्तवोदितः ।उक्तस्तत्परिहारोऽपि किमिच्छसि पुनर्वद ॥ ५०॥

yathā pṛṣṭaṃ mahābhāga duḥkhahetustavoditaḥ |uktastatparihāro'pi kimicchasi punarvada || 50||