कनकधारास्तोत्रम् (सार्थम्, शङ्कराचार्यविरचितम्) Shri Kanakadhara Stotra with English translation (2)

वन्दे वन्दारुमन्दारमिन्दिरानन्दकन्दलम् ।अमन्दानन्दसन्दोहबन्धुरं सिन्धुराननम् ॥अङ्गं हरेः पुलकभूषणमाश्रयन्तीभृङ्गाङ्गनेव मुकुलाभरणं तमालम् ।अङ्गीकृताखिलविभूतिरपाङ्गलीलामाङ्गल्यदाऽस्तु मम मङ्गलदेवतायाः ॥ १॥

vande vandārumandāramindirānandakandalam |amandānandasandohabandhuraṃ sindhurānanam ||aṅgaṃ hareḥ pulakabhūṣaṇamāśrayantībhṛṅgāṅganeva mukulābharaṇaṃ tamālam |aṅgīkṛtākhilavibhūtirapāṅgalīlāmāṅgalyadā'stu mama maṅgaladevatāyāḥ || 1||

मुग्धा मुहुर्विदधती वदने मुरारेःप्रेमत्रपाप्रणिहितानि गतागतानि ।माला दृशोर्मधुकरीव महोत्पले यासा मे श्रियं दिशतु सागरसम्भवायाः ॥ २॥

mugdhā muhurvidadhatī vadane murāreḥprematrapāpraṇihitāni gatāgatāni |mālā dṛśormadhukarīva mahotpale yāsā me śriyaṃ diśatu sāgarasambhavāyāḥ || 2||

विश्वामरेन्द्रपदविभ्रमदानदक्षंआनन्दहेतुरधिकं मुरविद्विषोऽपि ।ईषन्निषीदतु मयि क्षणमीक्षणार्धम्इन्दीवरोदरसहोदरमिन्दिरायाः ॥ ३॥

viśvāmarendrapadavibhramadānadakṣaṃānandaheturadhikaṃ muravidviṣo'pi |īṣanniṣīdatu mayi kṣaṇamīkṣaṇārdhamindīvarodarasahodaramindirāyāḥ || 3||

आमीलिताक्षमधिगम्य मुदा मुकुन्दंआनन्दकन्दमनिमेषमनङ्गतन्त्रम् ।आकेकरस्थितकनीनिकपक्ष्मनेत्रंभूत्यै भवेन्मम भुजङ्गशयाङ्गनायाः ॥ ४॥

āmīlitākṣamadhigamya mudā mukundaṃānandakandamanimeṣamanaṅgatantram |ākekarasthitakanīnikapakṣmanetraṃbhūtyai bhavenmama bhujaṅgaśayāṅganāyāḥ || 4||

बाह्वन्तरे मधुजितः श्रितकौस्तुभे याहारावलीव हरिनीलमयी विभाति ।कामप्रदा भगवतोऽपि कटाक्षमालाकल्याणमावहतु मे कमलालयायाः ॥ ५॥

bāhvantare madhujitaḥ śritakaustubhe yāhārāvalīva harinīlamayī vibhāti |kāmapradā bhagavato'pi kaṭākṣamālākalyāṇamāvahatu me kamalālayāyāḥ || 5||

कालाम्बुदालिललितोरसि कैटभारेःधाराधरे स्फुरति या तडिदङ्गनेव ।मातुस्समस्तजगतां महनीयमूर्तिःभद्राणि मे दिशतु भार्गवनन्दनायाः ॥ ६॥

kālāmbudālilalitorasi kaiṭabhāreḥdhārādhare sphurati yā taḍidaṅganeva |mātussamastajagatāṃ mahanīyamūrtiḥbhadrāṇi me diśatu bhārgavanandanāyāḥ || 6||

प्राप्तं पदं प्रथमतः खलु यत्प्रभावात्माङ्गल्यभाजि मधुमाथिनि मन्मथेन ।मय्यापतेत्तदिह मन्थरमीक्षणार्धंमन्दालसं च मकरालयकन्यकायाः ॥ ७॥

prāptaṃ padaṃ prathamataḥ khalu yatprabhāvātmāṅgalyabhāji madhumāthini manmathena |mayyāpatettadiha mantharamīkṣaṇārdhaṃmandālasaṃ ca makarālayakanyakāyāḥ || 7||

दद्याद्दयानुपवनो द्रविणाम्बुधारांअस्मिन्नकिञ्चनविहङ्गशिशौ विषण्णे ।दुष्कर्मघर्ममपनीय चिराय दूरंनारायणप्रणयिनीनयनाम्बुवाहः ॥ ८॥

dadyāddayānupavano draviṇāmbudhārāṃasminnakiñcanavihaṅgaśiśau viṣaṇṇe |duṣkarmagharmamapanīya cirāya dūraṃnārāyaṇapraṇayinīnayanāmbuvāhaḥ || 8||

इष्टाविशिष्टमतयोऽपि यया दयार्द्रदृष्ट्या त्रिविष्टपपदं सुलभं लभन्ते ।दृष्टिः प्रहृष्टकमलोदरदीप्तिरिष्टांपुष्टिं कृषीष्ट मम पुष्करविष्टरायाः ॥ ९॥

iṣṭāviśiṣṭamatayo'pi yayā dayārdradṛṣṭyā triviṣṭapapadaṃ sulabhaṃ labhante |dṛṣṭiḥ prahṛṣṭakamalodaradīptiriṣṭāṃpuṣṭiṃ kṛṣīṣṭa mama puṣkaraviṣṭarāyāḥ || 9||

गीर्देवतेति गरुडध्वजसुन्दरीति (गरुडध्वजभामिनीति)शाकम्भरीति शशिशेखरवल्लभेति ।सृष्टिस्थितिप्रलयकेलिषु संस्थितायैतस्यै नमस्त्रिभुवनैकगुरोस्तरुण्यै ॥ १०॥

gīrdevateti garuḍadhvajasundarīti (garuḍadhvajabhāminīti)śākambharīti śaśiśekharavallabheti |sṛṣṭisthitipralayakeliṣu saṃsthitāyaitasyai namastribhuvanaikagurostaruṇyai || 10||

श्रुत्यै नमोऽस्तु शुभकर्मफलप्रसूत्यैरत्यै नमोऽस्तु रमणीयगुणार्णवायै ।शक्त्यै नमोऽस्तु शतपत्रनिकेतनायैपुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तमवल्लभायै ॥ ११॥

śrutyai namo'stu śubhakarmaphalaprasūtyairatyai namo'stu ramaṇīyaguṇārṇavāyai |śaktyai namo'stu śatapatraniketanāyaipuṣṭyai namo'stu puruṣottamavallabhāyai || 11||

नमोऽस्तु नालीकनिभाननायैनमोऽस्तु दुग्धोदधिजन्मभूम्यै ।नमोऽस्तु सोमामृतसोदरायैनमोऽस्तु नारायणवल्लभायै ॥ १२॥

namo'stu nālīkanibhānanāyainamo'stu dugdhodadhijanmabhūmyai |namo'stu somāmṛtasodarāyainamo'stu nārāyaṇavallabhāyai || 12||

सम्पत्कराणि सकलेन्द्रियनन्दनानिसाम्राज्यदानविभवानि सरोरुहाक्षि । (सरोरुहाणि)त्वद्वन्दनानि दुरितोद्धरणोद्यतानि (दुरिताहरणोद्यतानि, दुरितोत्तरणोद्यतानि)मामेव मातरनिशं कलयन्तु मान्ये ॥ १३॥

sampatkarāṇi sakalendriyanandanānisāmrājyadānavibhavāni saroruhākṣi | (saroruhāṇi)tvadvandanāni duritoddharaṇodyatāni (duritāharaṇodyatāni, duritottaraṇodyatāni)māmeva mātaraniśaṃ kalayantu mānye || 13||

यत्कटाक्षसमुपासनाविधिःसेवकस्य सकलार्थसम्पदः ।सन्तनोति वचनाङ्गमानसैःत्वां मुरारिहृदयेश्वरीं भजे ॥ १४॥

yatkaṭākṣasamupāsanāvidhiḥsevakasya sakalārthasampadaḥ |santanoti vacanāṅgamānasaiḥtvāṃ murārihṛdayeśvarīṃ bhaje || 14||

सरसिजनिलये सरोजहस्तेधवलतमांशुकगन्धमाल्यशोभे ।भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञेत्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् ॥ १५॥

sarasijanilaye sarojahastedhavalatamāṃśukagandhamālyaśobhe |bhagavati harivallabhe manojñetribhuvanabhūtikari prasīda mahyam || 15||

दिग् हस्तिभिः कनककुम्भमुखावसृष्टस्वर्वाहिनीविमलचारुजलप्लुताङ्गीम् ।प्रातर्नमामि जगतां जननीमशेषलोकाधिनाथगृहिणीममृताब्धिपुत्रीम् ॥ १६॥

dig hastibhiḥ kanakakumbhamukhāvasṛṣṭasvarvāhinīvimalacārujalaplutāṅgīm |prātarnamāmi jagatāṃ jananīmaśeṣalokādhināthagṛhiṇīmamṛtābdhiputrīm || 16||

कमले कमलाक्षवल्लभे त्वंकरुणापूरतरङ्गितैरपाङ्गैः ।अवलोकय मामकिञ्चनानांप्रथमं पात्रमकृत्रिमं दयायाः ॥ १७॥

kamale kamalākṣavallabhe tvaṃkaruṇāpūrataraṅgitairapāṅgaiḥ |avalokaya māmakiñcanānāṃprathamaṃ pātramakṛtrimaṃ dayāyāḥ || 17||

स्तुवन्ति ये स्तुतिभिरमीभिरन्वहंत्रयीमयीं त्रिभुवनमातरं रमाम् ।गुणाधिका गुरुतरभाग्यभागिनोभवन्ति ते भुवि बुधभाविताशयाः ॥ १८॥

stuvanti ye stutibhiramībhiranvahaṃtrayīmayīṃ tribhuvanamātaraṃ ramām |guṇādhikā gurutarabhāgyabhāginobhavanti te bhuvi budhabhāvitāśayāḥ || 18||

॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यकृत श्री कनकधारास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥नमोऽस्तु हेमाम्बुजपीठिकायैनमोऽस्तु भूमण्डलनायिकायै ।नमोऽस्तु देवादिदयापरायैनमोऽस्तु शार्ङ्गायुधवल्लभायै ॥ १९॥

|| iti śrīmacchaṅkarācāryakṛta śrī kanakadhārāstotraṃ sampūrṇam ||namo'stu hemāmbujapīṭhikāyainamo'stu bhūmaṇḍalanāyikāyai |namo'stu devādidayāparāyainamo'stu śārṅgāyudhavallabhāyai || 19||

नमोऽस्तु देव्यै भृगुनन्दनायैनमोऽस्तु विष्णोरुरसि स्थितायै ।नमोऽस्तु लक्ष्म्यै कमलालयायैनमोऽस्तु दामोदरवल्लभायै ॥ २०॥

namo'stu devyai bhṛgunandanāyainamo'stu viṣṇorurasi sthitāyai |namo'stu lakṣmyai kamalālayāyainamo'stu dāmodaravallabhāyai || 20||

नमोऽस्तु कान्त्यै कमलेक्षणायैनमोऽस्तु भूत्यै भुवनप्रसूत्यै ।नमोऽस्तु देवादिभिरर्चितायैनमोऽस्तु नन्दात्मजवल्लभायै ॥ २१॥

namo'stu kāntyai kamalekṣaṇāyainamo'stu bhūtyai bhuvanaprasūtyai |namo'stu devādibhirarcitāyainamo'stu nandātmajavallabhāyai || 21||

देवि प्रसीद जगदीश्वरि लोकमातःकल्याणगात्रि कमलेक्षणजीवनाथे ।दारिद्र्यभीतिहृदयं शरणागतं माम्आलोकय प्रतिदिनं सदयैरपाङ्गैः ॥ २२॥

devi prasīda jagadīśvari lokamātaḥkalyāṇagātri kamalekṣaṇajīvanāthe |dāridryabhītihṛdayaṃ śaraṇāgataṃ māmālokaya pratidinaṃ sadayairapāṅgaiḥ || 22||

अयं स्तवः स्वामिना शङ्करभगवत्पादेन ब्रह्मव्रतस्थेन कालटिनाम्नि स्वग्राम एवाकिञ्चन्यपरिखिन्नाया द्विजगृहिण्या निर्धनत्वमार्जनाय निरमायि ।तेन स्तवेन प्रीता लक्ष्मीर्विप्रं विपुलधनदानेनाप्रीणयदिति शङ्करविजयतः समाधिगम्यते\, स मुनिर्मुरजित्कुटुम्बिनीं पदचित्रैर्नवनीत कोमलैः ।मधुरैरूपतस्थिवां स्तवैः इत्यादिना ॥ एते श्रीमन्मातुरभ्यर्थनया स्तवमेतमतनिषतेति कालटिग्रामनिकटवर्तिनां विदुषां मतम् ।तदारभ्य कर्णाकर्णिकया तथानुश्रुतम् ।

ayaṃ stavaḥ svāminā śaṅkarabhagavatpādena brahmavratasthena kālaṭināmni svagrāma evākiñcanyaparikhinnāyā dvijagṛhiṇyā nirdhanatvamārjanāya niramāyi |tena stavena prītā lakṣmīrvipraṃ vipuladhanadānenāprīṇayaditi śaṅkaravijayataḥ samādhigamyate\, sa munirmurajitkuṭumbinīṃ padacitrairnavanīta komalaiḥ |madhurairūpatasthivāṃ stavaiḥ ityādinā || ete śrīmanmāturabhyarthanayā stavametamataniṣateti kālaṭigrāmanikaṭavartināṃ viduṣāṃ matam |tadārabhya karṇākarṇikayā tathānuśrutam |