आदिश्रीविद्योपनिषत् पटलः १ अथवा आदिशक्तिमहालक्ष्म्युपनिषद् Adishrividyopanishat Prathamah Patalah

ॐ आपो ह वै इदं सर्वमासीत् ।तासु चिद्रूपा परा शक्तिरवर्तत ।सा शक्तिर्महालक्ष्मीर्नारायणस्य हृदये ज्योतिरिवस्थित्वा स्वेनैव प्रकाशेन जगदिदमसृजत् ।एकदा देवर्षिर्नारदः क्षीरसागरतीरे पद्मासनांजगन्मातरं महालक्ष्मीं प्रणम्य पप्रच्छ ।नारद उवाच ।भगवति कमले देवि आदिशक्ते सनातनि ।किं तत्त्वं श्रीरिति ख्यातं कथं ब्रह्म त्वमिष्यसे ॥ १॥

oṃ āpo ha vai idaṃ sarvamāsīt |tāsu cidrūpā parā śaktiravartata |sā śaktirmahālakṣmīrnārāyaṇasya hṛdaye jyotirivasthitvā svenaiva prakāśena jagadidamasṛjat |ekadā devarṣirnāradaḥ kṣīrasāgaratīre padmāsanāṃjaganmātaraṃ mahālakṣmīṃ praṇamya papraccha |nārada uvāca |bhagavati kamale devi ādiśakte sanātani |kiṃ tattvaṃ śrīriti khyātaṃ kathaṃ brahma tvamiṣyase || 1||

किं वित्तं किं च सौन्दर्य किं राज्यं किं च मेधया ।किं मोक्षः किमहङ्कारः श्रीं त्वं देवि मे बोधय ॥ २॥

kiṃ vittaṃ kiṃ ca saundarya kiṃ rājyaṃ kiṃ ca medhayā |kiṃ mokṣaḥ kimahaṅkāraḥ śrīṃ tvaṃ devi me bodhaya || 2||

श्रीदेव्युवाच ।साधु पृष्टं त्वया वत्स शृणु तत्त्वं सनातनम् ।श्रीरहं ब्रह्मरूपेण चिदानन्दैकलक्षणा ॥ ३॥

śrīdevyuvāca |sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vatsa śṛṇu tattvaṃ sanātanam |śrīrahaṃ brahmarūpeṇa cidānandaikalakṣaṇā || 3||

नाहं जातिर्न वा नारी न पुंसो न च देवता ।नाहं नाम न रूपं च स्वप्रकाशा परा स्थितिः ॥ ४॥

nāhaṃ jātirna vā nārī na puṃso na ca devatā |nāhaṃ nāma na rūpaṃ ca svaprakāśā parā sthitiḥ || 4||

नारायणः परः पुंसां सनातनः पुमान् मतः ।तस्य शक्तिरहं देवी न मत्तोऽन्यः स विद्यते ॥ ५॥

nārāyaṇaḥ paraḥ puṃsāṃ sanātanaḥ pumān mataḥ |tasya śaktirahaṃ devī na matto'nyaḥ sa vidyate || 5||

शक्तिशक्तिमतोर्भेदो यथा वह्नेः सदा दाहः ।नारायणोऽहमित्येकं द्वैतं भक्तेः कृपामयम् ॥ ६॥

śaktiśaktimatorbhedo yathā vahneḥ sadā dāhaḥ |nārāyaṇo'hamityekaṃ dvaitaṃ bhakteḥ kṛpāmayam || 6||

मयि सर्वं प्रतिष्ठाति मयि सर्वं प्रलीयते ।मयि विश्वमिदं पूर्णं सूत्रे मणिगणा इव ॥ ७॥

mayi sarvaṃ pratiṣṭhāti mayi sarvaṃ pralīyate |mayi viśvamidaṃ pūrṇaṃ sūtre maṇigaṇā iva || 7||

अहमेव परं ब्रह्म अहमेव परा गतिः ।अहमेव जगन्माता चिदाकाशे व्यवस्थितम् ॥ ८॥

ahameva paraṃ brahma ahameva parā gatiḥ |ahameva jaganmātā cidākāśe vyavasthitam || 8||

अन्नेऽहं प्राणरूपेण मनसि ज्ञानरूपिणी ।वाचि सत्यस्वरूपाऽहं निद्रायां शान्तिरूपिणी ॥ ९॥

anne'haṃ prāṇarūpeṇa manasi jñānarūpiṇī |vāci satyasvarūpā'haṃ nidrāyāṃ śāntirūpiṇī || 9||

भूत्वा भूमिर्भराम्येतदापो भूत्वा प्रसूयते ।दीप्तिर्भूत्वा प्रकाशामि सर्वभूतहितैषिणी ॥ १०॥

bhūtvā bhūmirbharāmyetadāpo bhūtvā prasūyate |dīptirbhūtvā prakāśāmi sarvabhūtahitaiṣiṇī || 10||

श्रीः प्रथमं तु जीवनं द्वितीयं कमलं वपुः ।तृतीयं राज्यसौभाग्यं चतुर्थं ज्ञानमुत्तमम् ॥ ११॥

śrīḥ prathamaṃ tu jīvanaṃ dvitīyaṃ kamalaṃ vapuḥ |tṛtīyaṃ rājyasaubhāgyaṃ caturthaṃ jñānamuttamam || 11||

ज्ञानादूर्ध्वं परा श्रीश्च ज्ञानं यत्र न लीयते ।स्वात्मबोधो महालक्ष्मीः पूर्णानन्दप्रकाशिनी ॥ १२॥

jñānādūrdhvaṃ parā śrīśca jñānaṃ yatra na līyate |svātmabodho mahālakṣmīḥ pūrṇānandaprakāśinī || 12||

धनं साधनमित्युक्तं न तु धन्यं धनं स्मृतम् ।येन धर्मः प्रवर्धेत तद्धनं मे प्रियं सदा ॥ १३॥

dhanaṃ sādhanamityuktaṃ na tu dhanyaṃ dhanaṃ smṛtam |yena dharmaḥ pravardheta taddhanaṃ me priyaṃ sadā || 13||

भोगो दोषो न मे देवि यदा भुङ्क्ते न लोभतः ।भोगो बन्धो भवेद् यस्य स दरिद्रोऽपि मानवः ॥ १४॥

bhogo doṣo na me devi yadā bhuṅkte na lobhataḥ |bhogo bandho bhaved yasya sa daridro'pi mānavaḥ || 14||

त्यागेन भुज्यते श्रीश्च दानेन वर्धते ध्रुवम् ।नदीव वहते लक्ष्मीर्न स्थिरा लोभबन्धने ॥ १५॥

tyāgena bhujyate śrīśca dānena vardhate dhruvam |nadīva vahate lakṣmīrna sthirā lobhabandhane || 15||

यत्रान्नं बहुभिर्भुक्तं तद्गृहं मे तपोवनम् ।यत्रैकः क्षुधितो याति तद्गृहं शून्यमेव हि ॥ १६॥

yatrānnaṃ bahubhirbhuktaṃ tadgṛhaṃ me tapovanam |yatraikaḥ kṣudhito yāti tadgṛhaṃ śūnyameva hi || 16||

नारीणां मानसं रक्षेत् स्त्रीणां वाक्यमनुस्मरेत् ।यत्र नार्यः समं पूज्याः तत्र श्रीर्नित्यमासते ॥ १७॥

nārīṇāṃ mānasaṃ rakṣet strīṇāṃ vākyamanusmaret |yatra nāryaḥ samaṃ pūjyāḥ tatra śrīrnityamāsate || 17||

वृद्धान् बालांश्च दुर्बलान् सर्वभूतानि पालयेत् ।मयि भक्तिः परा तस्य न पुष्पैर्न च चन्दनैः ॥ १८॥

vṛddhān bālāṃśca durbalān sarvabhūtāni pālayet |mayi bhaktiḥ parā tasya na puṣpairna ca candanaiḥ || 18||

नारायणीति मां विद्धि विष्णोर्हृदयवासिनीम् ।श्रीवत्साङ्के व्यवस्थितां नित्यं प्रेमस्वरूपिणीम् ॥ १९॥

nārāyaṇīti māṃ viddhi viṣṇorhṛdayavāsinīm |śrīvatsāṅke vyavasthitāṃ nityaṃ premasvarūpiṇīm || 19||

ब्रह्मणो जननी चाहं रुद्रस्यापि जनन्यहम् ।सृष्टिसंहारमध्यस्था नारायणी परा शिवा ॥ २०॥

brahmaṇo jananī cāhaṃ rudrasyāpi jananyaham |sṛṣṭisaṃhāramadhyasthā nārāyaṇī parā śivā || 20||

ब्रह्मरूपेण सृजामि विष्णुरूपेण पालये ।रुद्ररूपेण संहर्त्री त्रिधा शक्तिरहं शिवा ॥ २१॥

brahmarūpeṇa sṛjāmi viṣṇurūpeṇa pālaye |rudrarūpeṇa saṃhartrī tridhā śaktirahaṃ śivā || 21||

अम्बिका जगतां माता जननी ब्रह्मरुद्रयोः ।विष्णोर्हृदयनिलया नारायणीति विश्रुता ॥ २२॥

ambikā jagatāṃ mātā jananī brahmarudrayoḥ |viṣṇorhṛdayanilayā nārāyaṇīti viśrutā || 22||

ध्यायेत् पद्मासनां देवीं चन्द्रकोटिसमप्रभाम् ।हस्ताभ्यां वरदां शान्तां हृदये ज्ञानदायिनीम् ॥ २३॥

dhyāyet padmāsanāṃ devīṃ candrakoṭisamaprabhām |hastābhyāṃ varadāṃ śāntāṃ hṛdaye jñānadāyinīm || 23||

न सुवर्णं न रत्नानि न बाह्यं मे प्रियं धनम् ।शुद्धचित्तं मम स्थानं निर्मलं प्रेम मे वपुः ॥ २४॥

na suvarṇaṃ na ratnāni na bāhyaṃ me priyaṃ dhanam |śuddhacittaṃ mama sthānaṃ nirmalaṃ prema me vapuḥ || 24||

मां भजेत् कर्मणा नित्यं न मन्त्रजापमात्रतः ।यः करोति हितं लोके स मां नित्यं समर्चयेत् ॥ २५॥

māṃ bhajet karmaṇā nityaṃ na mantrajāpamātrataḥ |yaḥ karoti hitaṃ loke sa māṃ nityaṃ samarcayet || 25||

विद्यया विनयः श्रीमान् विनयेन दया भवेत् ।दयया सर्वभूतेषु आत्मैकत्वं प्रजायते ॥ २७॥

vidyayā vinayaḥ śrīmān vinayena dayā bhavet |dayayā sarvabhūteṣu ātmaikatvaṃ prajāyate || 27||

यदा द्रष्टा च दृश्यं च दर्शनं चैकतां गतो ।तदा लक्ष्मीः परा विद्या तदा मोक्षः प्रजायते ॥ २८॥

yadā draṣṭā ca dṛśyaṃ ca darśanaṃ caikatāṃ gato |tadā lakṣmīḥ parā vidyā tadā mokṣaḥ prajāyate || 28||

नारद उवाच ।त्वमेव श्रीस्त्वमेवेशी त्वमेव ब्रह्म शाश्वतम् ।त्वयि विश्वं त्वयि प्राणाः त्वयि चित्तं प्रतिष्ठितम् ॥ २९॥

nārada uvāca |tvameva śrīstvameveśī tvameva brahma śāśvatam |tvayi viśvaṃ tvayi prāṇāḥ tvayi cittaṃ pratiṣṭhitam || 29||

श्रीदेव्युवाच ।एवं मां यो विजानीयाद् ब्रह्मरूपां सनातनीम् ।न स शोचति न द्वेष्टि न लोभेनाभिभूयते ॥ ३०॥

śrīdevyuvāca |evaṃ māṃ yo vijānīyād brahmarūpāṃ sanātanīm |na sa śocati na dveṣṭi na lobhenābhibhūyate || 30||

इदं रहस्यं वेदान्तं न धनार्थं न कीर्तये ।चेतसो विमलार्थाय सर्वभूतहिताय च ॥ ३१॥

idaṃ rahasyaṃ vedāntaṃ na dhanārthaṃ na kīrtaye |cetaso vimalārthāya sarvabhūtahitāya ca || 31||

य इमां पठते नित्यं श्रद्धया शुद्धमानसः ।तस्य श्रीर्वर्धते नित्यं धर्मे बुद्धिश्च वर्धते ॥ ३२॥

ya imāṃ paṭhate nityaṃ śraddhayā śuddhamānasaḥ |tasya śrīrvardhate nityaṃ dharme buddhiśca vardhate || 32||

इत्यादिशक्तिमहालक्ष्म्युपनिषदि आदिशक्तितत्त्वे प्रथमः पटलः समाप्तः ।उपनिषद्, प्लेअसे सेन्द् अ नोते।

ityādiśaktimahālakṣmyupaniṣadi ādiśaktitattve prathamaḥ paṭalaḥ samāptaḥ |upaniṣad, please send a note|