पुष्टिमार्गलक्षणानि Pushtimargalakshanani

सर्वसाधनराहित्यं फलास्तौ यत्र साधनम् ।फलं वा साधनं यत्र पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १॥

sarvasādhanarāhityaṃ phalāstau yatra sādhanam |phalaṃ vā sādhanaṃ yatra puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 1||

अनुग्रहेणैव सिद्धिलौकिकी यत्र वैदिकी ।प्रयत्नादन्यथा विद्मः पुष्टिमार्गः सः कथ्यते ॥ २॥

anugraheṇaiva siddhilaukikī yatra vaidikī |prayatnādanyathā vidmaḥ puṣṭimārgaḥ saḥ kathyate || 2||

स्वरूपमात्रपरता तात्पर्यज्ञानपूर्वकम् ।धर्मनिष्ठा यत्र चैव पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ३॥

svarūpamātraparatā tātparyajñānapūrvakam |dharmaniṣṭhā yatra caiva puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 3||

यत्राङ्गीकरणेनैव योग्यतादिविचारणम् ।अविलम्बः प्रभुकृतः पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ४॥

yatrāṅgīkaraṇenaiva yogyatādivicāraṇam |avilambaḥ prabhukṛtaḥ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 4||

यत्र प्रभुकृतं नैव गुणदोषविचारणम् ।अविलम्बः प्रभुकृतः पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ५॥

yatra prabhukṛtaṃ naiva guṇadoṣavicāraṇam |avilambaḥ prabhukṛtaḥ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 5||

न लोकवेदसापेक्षं सर्वथा यत्र वर्तते ।सापेक्षता स्वामिमुखे पूष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ६॥

na lokavedasāpekṣaṃ sarvathā yatra vartate |sāpekṣatā svāmimukhe pūṣṭimārgaḥ sa kathyate || 6||

वरणे दृश्यते यत्र हेतुर्नाणुरपि स्वतः ।वरणं च निजेच्छातः पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ७॥

varaṇe dṛśyate yatra heturnāṇurapi svataḥ |varaṇaṃ ca nijecchātaḥ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 7||

यत्र स्वतन्त्रता भक्तेराविर्भावानपेक्षणात् ।सानुभावस्वरूपत्वं पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ८॥

yatra svatantratā bhakterāvirbhāvānapekṣaṇāt |sānubhāvasvarūpatvaṃ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 8||

लोकवेदभयाभावो यत्र भावातिरेकतः ।सर्वबाधकतास्फूर्तिः पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ९॥

lokavedabhayābhāvo yatra bhāvātirekataḥ |sarvabādhakatāsphūrtiḥ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 9||

सम्बन्धः साधनं यत्र फलं सम्बन्ध एव हि ।सोऽपि कृष्णेच्छया जातः पुष्टिमार्गः सकथ्यते ॥ १०॥

sambandhaḥ sādhanaṃ yatra phalaṃ sambandha eva hi |so'pi kṛṣṇecchayā jātaḥ puṣṭimārgaḥ sakathyate || 10||

तत्सम्बधिषु तद्भावस्तद्भिन्नेषु विरोधिता ।उदासीनेषु समता पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ ११॥

tatsambadhiṣu tadbhāvastadbhinneṣu virodhitā |udāsīneṣu samatā puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 11||

विद्यमानस्य देहादेर्न स्वीयत्वेन भावनम् ।परोक्षेऽपि तदर्थित्वं पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १२॥

vidyamānasya dehāderna svīyatvena bhāvanam |parokṣe'pi tadarthitvaṃ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 12||

भजने यत्र सेव्यस्य नोपकारकृतिः क्वचित् ।पोषणं भावमात्रस्य पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १३॥

bhajane yatra sevyasya nopakārakṛtiḥ kvacit |poṣaṇaṃ bhāvamātrasya puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 13||

भजनस्यापवादो न क्रियते फलदानतः ।प्रभुणा यत्र तद्भावात्पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १४॥

bhajanasyāpavādo na kriyate phaladānataḥ |prabhuṇā yatra tadbhāvātpuṣṭimārgaḥ sa kathyate || 14||

यत्र वा सुखसम्बधो वियोगे सङ्गमादपि ।सर्वलीलानुभावेन पुष्टिमार्ग सः कथ्यते ॥ १५॥

yatra vā sukhasambadho viyoge saṅgamādapi |sarvalīlānubhāvena puṣṭimārga saḥ kathyate || 15||

फले च साधने चैव सर्वत्र विपरीतता ।फलाभावः साधनस्य पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १६॥

phale ca sādhane caiva sarvatra viparītatā |phalābhāvaḥ sādhanasya puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 16||

पश्चात्तापः सदा यत्र तत्सम्बन्धिकृतावपि ।वैन्योद्भावाय सततं पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १७॥

paścāttāpaḥ sadā yatra tatsambandhikṛtāvapi |vainyodbhāvāya satataṃ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 17||

आविर्भावाय सापेक्षं दैन्यं यत्र हि साधनम् ।फलं वियोगजं दैन्यं पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १८॥

āvirbhāvāya sāpekṣaṃ dainyaṃ yatra hi sādhanam |phalaṃ viyogajaṃ dainyaṃ puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 18||

विषयत्वेन तत्त्यागः स्वस्मिन् विषयातास्मृतेः ।यत्र वै सर्वभावेन पुष्टिमार्गः स कथ्यते ॥ १९॥

viṣayatvena tattyāgaḥ svasmin viṣayātāsmṛteḥ |yatra vai sarvabhāvena puṣṭimārgaḥ sa kathyate || 19||

एवंविधैर्विशेषेण प्रकारैस्तु सदाश्रितैः ।हृदि धृत्वा निजाचार्यान्पुष्टिमार्गो हि बुध्यताम् ॥ २०॥

evaṃvidhairviśeṣeṇa prakāraistu sadāśritaiḥ |hṛdi dhṛtvā nijācāryānpuṣṭimārgo hi budhyatām || 20||

इति श्रीहरिदासनिरूपितपुष्टिमार्गलक्षणानि सम्पूर्णानि ।

iti śrīharidāsanirūpitapuṣṭimārgalakṣaṇāni sampūrṇāni |