यतिपतिषण्णवतिः Yatipati Shannavatih

॥ श्रीः ॥॥ श्रीनिधये नमः ॥॥ श्रीमते रामानुजाय नमः ॥अथ (१)यतिपतिषण्णवतिः ॥कविताजितकल्लोलिकन्यकाकान्तवक्षसे ।करुणादिगुणाढ्याय कमलानिधये नमः ॥(१\। अनुष्टुभ्)वन्दे (२)नलाग्रजशरच्चापजं चापपत्तने ।कुर्वन् (३)नलानुजशरन्मधुजातयतिस्तुतिम् ॥ १॥

|| śrīḥ |||| śrīnidhaye namaḥ |||| śrīmate rāmānujāya namaḥ ||atha (1)yatipatiṣaṇṇavatiḥ ||kavitājitakallolikanyakākāntavakṣase |karuṇādiguṇāḍhyāya kamalānidhaye namaḥ ||(1\| anuṣṭubh)vande (2)nalāgrajaśaraccāpajaṃ cāpapattane |kurvan (3)nalānujaśaranmadhujātayatistutim || 1||

एवं शुभसन्देशावहरामानुजपत्रिकायै स्वकृतज्ञतां दर्शयन्तः९०तमे श्लोके श्लेषेण श्रीरामानुजसाम्यं तस्या उपपादयन्तिकवीश्वराः ॥पिङ्गलवत्सरे भगवतो रामानुजस्य अवतारः । स च भगवतःआदिशेषस्य अवतारविशेषः । छन्दश्शास्त्रकृत् पिङ्गलमुनिश्च तथाआदिशेषस्य अवतारविशेषः । अतः नानाविध (५४) वृत्तैरभिपूर्णेयंषण्णवतिः कल्पिता कविसार्वभौमैः ॥(२\। पङ्क्तिविशेषः यतिनुतिः(४))पिङ्गलनामकवत्सरजं मङ्गलदं यतिवृन्दपतिम् ।पिङ्गलदर्शितवृत्तकुलैः अङ्गलसच्छुभपुण्ड्रमये ॥ २॥

evaṃ śubhasandeśāvaharāmānujapatrikāyai svakṛtajñatāṃ darśayantaḥ90tame śloke śleṣeṇa śrīrāmānujasāmyaṃ tasyā upapādayantikavīśvarāḥ ||piṅgalavatsare bhagavato rāmānujasya avatāraḥ | sa ca bhagavataḥādiśeṣasya avatāraviśeṣaḥ | chandaśśāstrakṛt piṅgalamuniśca tathāādiśeṣasya avatāraviśeṣaḥ | ataḥ nānāvidha (54) vṛttairabhipūrṇeyaṃṣaṇṇavatiḥ kalpitā kavisārvabhaumaiḥ ||(2\| paṅktiviśeṣaḥ yatinutiḥ(4))piṅgalanāmakavatsarajaṃ maṅgaladaṃ yativṛndapatim |piṅgaladarśitavṛttakulaiḥ aṅgalasacchubhapuṇḍramaye || 2||

(३\। वियोगिनी)अभिवन्द्य यतीन्द्रसंश्रयान्अनघानाश्रितपापनाशकान् ।अहमद्य करोमि सन्मुनेःअतिहृद्यामलवृत्तमालिकाम् ॥ ३॥

(3\| viyoginī)abhivandya yatīndrasaṃśrayānanaghānāśritapāpanāśakān |ahamadya karomi sanmuneḥatihṛdyāmalavṛttamālikām || 3||

(४\। मालभारिणी)भगवन्नुदितो(५) भवस्य तारेमतमंहो ! स भवस्य तल्लुनासि ।मधुमासभवस्तथा कथं वामधुविद्वेषिणि सक्तमानसोऽभूः ॥ ४॥

(4\| mālabhāriṇī)bhagavannudito(5) bhavasya tārematamaṃho ! sa bhavasya tallunāsi |madhumāsabhavastathā kathaṃ vāmadhuvidveṣiṇi saktamānaso'bhūḥ || 4||

भगवन्नुदितो भवस्य तारेभवताराय नतस्य चेष्टसे त्वम् ।मधुमासभवस्तथैव संयक्मधुमद्भाष्ययुगं प्रणीतवान् त्वम् ॥ ५॥

bhagavannudito bhavasya tārebhavatārāya natasya ceṣṭase tvam |madhumāsabhavastathaiva saṃyakmadhumadbhāṣyayugaṃ praṇītavān tvam || 5||

(५\। श्रीः)श्रीस्ते । सा स्तात् ॥ ६॥

(5\| śrīḥ)śrīste | sā stāt || 6||

(६\। स्त्री)श्रीमन् ! योगिन् ! । विद्यां दद्याः ॥ ७॥

(6\| strī)śrīman ! yogin ! | vidyāṃ dadyāḥ || 7||

(७\। मृगी)दीव्यतान्मानसे । मे भवान् सन्ततम् ॥ ८॥

(7\| mṛgī)dīvyatānmānase | me bhavān santatam || 8||

(८\। कन्या)योगिन्नस्मत्स्वामिन् ! जीयाः । जीया योगिन्नस्मत्स्वामिन् ! ॥ ९॥

(8\| kanyā)yoginnasmatsvāmin ! jīyāḥ | jīyā yoginnasmatsvāmin ! || 9||

(९\। पङ्क्तिः)श्रीयतिनेतुः ध्यानविधाता । पश्यति तत्त्वं वेदशिरस्थम् ॥ १०॥

(9\| paṅktiḥ)śrīyatinetuḥ dhyānavidhātā | paśyati tattvaṃ vedaśirastham || 10||

(१०\। प्रिया)यतिराट्पदे निरतस्सदा ।यमभीकरो भविता पुमान् ॥ ११॥

(10\| priyā)yatirāṭpade niratassadā |yamabhīkaro bhavitā pumān || 11||

(११\। तनुमध्या)मूर्तिर्यतिनेतुः शोणायितवस्त्रा ।वंशं कलयन्ती पायादघराशेः ॥ १२॥

(11\| tanumadhyā)mūrtiryatinetuḥ śoṇāyitavastrā |vaṃśaṃ kalayantī pāyādagharāśeḥ || 12||

(१२\। नरप्रिया(६))भवति भाष्यकृत् भगवतः प्रियः ।भवभयापहो भज तमुन्नतम् ॥ १३॥

(12\| narapriyā(6))bhavati bhāṣyakṛt bhagavataḥ priyaḥ |bhavabhayāpaho bhaja tamunnatam || 13||

(१३\। सोमराजी)यदा लक्ष्मणार्यं मुदा पूजयेन्ना ।तदा वेदशीर्ष्णां विदा शंसितस्स्यात् ॥ १४॥

(13\| somarājī)yadā lakṣmaṇāryaṃ mudā pūjayennā |tadā vedaśīrṣṇāṃ vidā śaṃsitassyāt || 14||

(१४\। मदलेखा)राजायं यतिपङ्क्तेः राजा सन् द्विजपङ्क्तेः ।अज्ञानं भवरात्रेः नुद्यान्नस्तम एतत् ॥ १५॥

(14\| madalekhā)rājāyaṃ yatipaṅkteḥ rājā san dvijapaṅkteḥ |ajñānaṃ bhavarātreḥ nudyānnastama etat || 15||

रामायामयि रागं मा याया मम चित्त ! ।गोदायास्सहजेऽस्मिन् मायाया हृति यायाः ॥ १६॥

rāmāyāmayi rāgaṃ mā yāyā mama citta ! |godāyāssahaje'smin māyāyā hṛti yāyāḥ || 16||

(अनुष्टुभ्)श्रीमद्रामानुजौ वन्दे गीतातद्भाष्यदायिनौ ।वंशालङ्कृतहस्ताब्जौ गोदानाथसहोदरौ ॥ १७॥

(anuṣṭubh)śrīmadrāmānujau vande gītātadbhāṣyadāyinau |vaṃśālaṅkṛtahastābjau godānāthasahodarau || 17||

अद्वैतं श्रवसां नेत्रेः द्वैतं च रसनासु यः ।धत्ते स एव योगी सन् विशिष्टाद्वैतमब्रवीत् ॥ १८॥

advaitaṃ śravasāṃ netreḥ dvaitaṃ ca rasanāsu yaḥ |dhatte sa eva yogī san viśiṣṭādvaitamabravīt || 18||

(१५\। प्रमाणिका)श्रुतिस्मृतिप्रमाणिका यतिप्रकाण्डभारती ।सुधानिमग्नविग्रहं करोति पण्डितं जनम् ॥ १९॥

(15\| pramāṇikā)śrutismṛtipramāṇikā yatiprakāṇḍabhāratī |sudhānimagnavigrahaṃ karoti paṇḍitaṃ janam || 19||

(१६\। गजगतिः)बुधगणैरभिनुतो मुनिमणिः श्रितहरिः ।श्रुतिशिरःकृतमतिः शुभततिं वितनुताम् ॥ २०॥

(16\| gajagatiḥ)budhagaṇairabhinuto munimaṇiḥ śritahariḥ |śrutiśiraḥkṛtamatiḥ śubhatatiṃ vitanutām || 20||

(१७\। बृहतीविशेषः यादवी(७))यादववञ्चितचेता यः यादवपूजितपादो यः ।यादवपर्वतवासी यः यादववंशजचेता यः ॥ २१॥

(17\| bṛhatīviśeṣaḥ yādavī(7))yādavavañcitacetā yaḥ yādavapūjitapādo yaḥ |yādavaparvatavāsī yaḥ yādavavaṃśajacetā yaḥ || 21||

(१८\। बृहत्युपजातिः)ब्राह्मणराक्षसपीडायाः भूपतिपुत्रीं पालयता ।ख्यापितरामानुजनाम्ना संयमिराजा तेन वयम् ॥ २२॥

(18\| bṛhatyupajātiḥ)brāhmaṇarākṣasapīḍāyāḥ bhūpatiputrīṃ pālayatā |khyāpitarāmānujanāmnā saṃyamirājā tena vayam || 22||

(१९\। चम्पकमाला)हन्त सनाथा तेन न चिन्तासंसृतिरक्षोभूतपिशाचात् ।लक्ष्मणयोगीड्श्रीपदसक्तान्लक्ष्मणपूर्वः पातुमिहास्ति ॥ २३॥

(19\| campakamālā)hanta sanāthā tena na cintāsaṃsṛtirakṣobhūtapiśācāt |lakṣmaṇayogīḍśrīpadasaktānlakṣmaṇapūrvaḥ pātumihāsti || 23||

मत्तमयूरो बाणरणेऽभूत्खण्डितवीर्यो येन षडास्यः ।तं हि भुजङ्गं कञ्चन चित्तेहन्त विधत्ते श्रीयतिराजः ॥ २४॥

mattamayūro bāṇaraṇe'bhūtkhaṇḍitavīryo yena ṣaḍāsyaḥ |taṃ hi bhujaṅgaṃ kañcana cittehanta vidhatte śrīyatirājaḥ || 24||

(२०\। मत्ता)मा मा चेतो धनमदमत्तान्याया मर्त्यान् शृणु तव पथ्यम् ।योगीन्दो हे यतिशतमन्यो !नाथेत्येवं वद सुखभाक् स्याः ॥ २५॥

(20\| mattā)mā mā ceto dhanamadamattānyāyā martyān śṛṇu tava pathyam |yogīndo he yatiśatamanyo !nāthetyevaṃ vada sukhabhāk syāḥ || 25||

(२१\। पङ्क्तिविशेषः यतिमहिता(८))अयि भज मानस ! यतिराजंश्रितहितदायकपदरेणुम् ।यदि भवभीकुलमपनेतुंमतिरपि ते मुदमथ भोक्तुम् ॥ २६॥

(21\| paṅktiviśeṣaḥ yatimahitā(8))ayi bhaja mānasa ! yatirājaṃśritahitadāyakapadareṇum |yadi bhavabhīkulamapanetuṃmatirapi te mudamatha bhoktum || 26||

(२२\। त्वरितगतिः)मतमखिलं श्रुतिरहितंयतिपतिना परिमथितम् ।श्रुतिमधुरं परमरतंजगति ततं जयतितराम् ॥ २७॥

(22\| tvaritagatiḥ)matamakhilaṃ śrutirahitaṃyatipatinā parimathitam |śrutimadhuraṃ paramarataṃjagati tataṃ jayatitarām || 27||

(२३\। स्वागता)धन्विनव्यपुरजातरसायाःइष्टपूरकसहोदर ! धीर ! ।संयमीन्द्र ! करुणारसलीलासौधमानस ! सदा वस चित्ते ॥ २८॥

(23\| svāgatā)dhanvinavyapurajātarasāyāḥiṣṭapūrakasahodara ! dhīra ! |saṃyamīndra ! karuṇārasalīlāsaudhamānasa ! sadā vasa citte || 28||

शेमुषीति भवता किल पद्येसम्प्रयुक्तमयि ! शेष ! यतीन्द्र ! ।योऽमुमीरयति शब्दमभिज्ञःतस्य भाति हृदये स हि शेषी ॥ २९॥

śemuṣīti bhavatā kila padyesamprayuktamayi ! śeṣa ! yatīndra ! |yo'mumīrayati śabdamabhijñaḥtasya bhāti hṛdaye sa hi śeṣī || 29||

संयमीन्द्रपदपद्मभवान् येसंवहन्ति शिरसा शुभरेणून् ।सन्नमन्ति सहसा सुरलोकाःसङ्घशोऽतिविनयेन युतास्तान् ॥ ३०॥

saṃyamīndrapadapadmabhavān yesaṃvahanti śirasā śubhareṇūn |sannamanti sahasā suralokāḥsaṅghaśo'tivinayena yutāstān || 30||

(२४\। इन्द्रवज्रा)श्रीवारिजातोदितक्लृप्ततादृक्श्रीवाजिमेधोदितविग्रहाय ।श्रीवारणाद्रीश्वरभूषणायश्रीवारिदो भाति यतीश्वरो नः ॥ ३१॥

(24\| indravajrā)śrīvārijātoditaklṛptatādṛkśrīvājimedhoditavigrahāya |śrīvāraṇādrīśvarabhūṣaṇāyaśrīvārido bhāti yatīśvaro naḥ || 31||

(२५\। उपजातिः)सरस्वतीयं सरसा भवन्तंसन्न्यासिनं नाम सदाऽऽश्रयन्ती ।सन्न्यासिनी साधु बभूव तस्मात्सन्तं न योगं सहते स्वभर्तुः ॥ ३२॥

(25\| upajātiḥ)sarasvatīyaṃ sarasā bhavantaṃsannyāsinaṃ nāma sadā''śrayantī |sannyāsinī sādhu babhūva tasmātsantaṃ na yogaṃ sahate svabhartuḥ || 32||

श्रीलक्ष्मणाचार्यपदावलम्बीकदाऽपि कृच्छ्रं न समेति धन्यः ।श्रीलक्ष्मणे तत्पदसंश्रये चश्रीरामभद्रस्सुमनास्स तादृक् ॥ ३३॥

śrīlakṣmaṇācāryapadāvalambīkadā'pi kṛcchraṃ na sameti dhanyaḥ |śrīlakṣmaṇe tatpadasaṃśraye caśrīrāmabhadrassumanāssa tādṛk || 33||

(२६\। अनुकुला)संयमिनेतुश्चरणसरोजंसन्ततमन्तर्विलसतु मान्यम् ।सङ्कटसङ्घः प्रतिचकितो यत्सम्प्रति भीतः परिगलितोऽस्मत् ॥ ३४॥

(26\| anukulā)saṃyaminetuścaraṇasarojaṃsantatamantarvilasatu mānyam |saṅkaṭasaṅghaḥ praticakito yatsamprati bhītaḥ parigalito'smat || 34||

(२७\। दोधकम्)संयमिनायकपादभवानांसात्विकसन्ततिमौलिधृतानाम् ।संसृतिसम्भवतापहराणांसन्तु कणा मयि रेणुगणानाम् ॥ ३५॥

(27\| dodhakam)saṃyamināyakapādabhavānāṃsātvikasantatimaulidhṛtānām |saṃsṛtisambhavatāpaharāṇāṃsantu kaṇā mayi reṇugaṇānām || 35||

(२८\। वंशस्स्थम्)स नाम लोके मनुजो महीयतेस नाम दूरीकुरुतेऽघविभ्रमम् ।स नाम सर्वानिह विन्दते शुभान्सदा मुदा यो यतिराजसेवकः ॥ ३६॥

(28\| vaṃśasstham)sa nāma loke manujo mahīyatesa nāma dūrīkurute'ghavibhramam |sa nāma sarvāniha vindate śubhānsadā mudā yo yatirājasevakaḥ || 36||

(२९\। भुजङ्गप्रयातम्)अहो यादवाद्यैर्वनान्तर्विसृष्टःकिरातेन केनाऽपि जायायुतेन ।निमेषेण नीतोऽसि काञ्चीसमीपंरसं पातुकामेन नित्यं धरण्याम् ॥ ३७॥

(29\| bhujaṅgaprayātam)aho yādavādyairvanāntarvisṛṣṭaḥkirātena kenā'pi jāyāyutena |nimeṣeṇa nīto'si kāñcīsamīpaṃrasaṃ pātukāmena nityaṃ dharaṇyām || 37||

सुचित्रावतारं भवन्तं सुधीन्द्राःवदन्त्येव युक्तं ततस्संयमीन्द्र ! ।सुचित्रावतारो भवान् सत्यमेतत्किमत्रास्ति चित्रं परामर्शभाजाम् ॥ ३८॥

sucitrāvatāraṃ bhavantaṃ sudhīndrāḥvadantyeva yuktaṃ tatassaṃyamīndra ! |sucitrāvatāro bhavān satyametatkimatrāsti citraṃ parāmarśabhājām || 38||

(३०\। स्रग्विणी)लक्ष्मणं सन्मुनिं भावये सन्ततंभक्तिमत्तल्लजं श्रीपतेः पादयोः ।अम्बरं शोणितं दण्डकं पुण्ड्रकंबिभ्रतं विग्रहे मानसे सद्दयाम् ॥ ३९॥

(30\| sragviṇī)lakṣmaṇaṃ sanmuniṃ bhāvaye santataṃbhaktimattallajaṃ śrīpateḥ pādayoḥ |ambaraṃ śoṇitaṃ daṇḍakaṃ puṇḍrakaṃbibhrataṃ vigrahe mānase saddayām || 39||

(३१\। द्रुतविलम्बितम्)यतिपते ! कपिलादिमतानि तेभणितिभिः परमुन्नतयुक्तिभिः ।परिहृतानि विचिन्त्य विदः श्रुतेःपरमनन्दथुपूरितमानसाः ॥ ४०॥

(31\| drutavilambitam)yatipate ! kapilādimatāni tebhaṇitibhiḥ paramunnatayuktibhiḥ |parihṛtāni vicintya vidaḥ śruteḥparamanandathupūritamānasāḥ || 40||

भवभजं भज हे भवभञ्जकंभवपितुः पितुरान्तररञ्जकम् ।भवततिर्भवतीह परत्र साभव मनो ! मम तेन निराकुलम् ॥ ४१॥

bhavabhajaṃ bhaja he bhavabhañjakaṃbhavapituḥ piturāntararañjakam |bhavatatirbhavatīha paratra sābhava mano ! mama tena nirākulam || 41||

(३२\। कुसुमविचित्रा)यतिपतिवाणी सरलगभीराश्रुतिशतनन्द्या मुररिपुभोग्या ।मनसि मदीये विलसतु नित्यंपरमतजातैरपि बहुमान्या ॥ ४२॥

(32\| kusumavicitrā)yatipativāṇī saralagabhīrāśrutiśatanandyā muraripubhogyā |manasi madīye vilasatu nityaṃparamatajātairapi bahumānyā || 42||

(३३\। मणिमाला)नित्यं कुरु कण्ठे योगीश्वरनाम्नांवर्णावलिरूपां काञ्चिन्मणिमालाम् ।भीतिर्न भवाख्यात् भीमादहिराजात्चित्ते तव कुर्यात् नृत्तं मममित्र ! ॥ ४३॥

(33\| maṇimālā)nityaṃ kuru kaṇṭhe yogīśvaranāmnāṃvarṇāvalirūpāṃ kāñcinmaṇimālām |bhītirna bhavākhyāt bhīmādahirājātcitte tava kuryāt nṛttaṃ mamamitra ! || 43||

(३४\। ललिता)श्रीलक्ष्मणार्यमुनिनाथकीर्तनात्श्रीलक्षितात्मपृथुवक्षसो हरेः ।श्रीपूरितानि ललितानि ते पुरःश्रीमन् ! भवन्ति मम मित्र ! निश्चितम् ॥ ४४॥

(34\| lalitā)śrīlakṣmaṇāryamunināthakīrtanātśrīlakṣitātmapṛthuvakṣaso hareḥ |śrīpūritāni lalitāni te puraḥśrīman ! bhavanti mama mitra ! niścitam || 44||

(३५\। मञ्जुभाषिणी)प्रमदानुसारनिरतेन चेतसामदनानुकूलललितेन मोहिते ।भवभीतिदायिगहने कृतभ्रमेमयि लक्ष्मणार्य ! कुरु वीक्षणं मनाक् ॥ ४५॥

(35\| mañjubhāṣiṇī)pramadānusāraniratena cetasāmadanānukūlalalitena mohite |bhavabhītidāyigahane kṛtabhramemayi lakṣmaṇārya ! kuru vīkṣaṇaṃ manāk || 45||

प्रमिताक्षराऽपि सकलार्थशेवधिःयतिराजसूक्तिरनघा विराजते ।इति नाम हन्त विबुधा मुदा युताःसततं त्वदीयपदसेवने रताः ॥ ४६॥

pramitākṣarā'pi sakalārthaśevadhiḥyatirājasūktiranaghā virājate |iti nāma hanta vibudhā mudā yutāḥsatataṃ tvadīyapadasevane ratāḥ || 46||

यदि नाम भीतिमुपयासि संसृतेःयमयातनादिबहुघोरभाजनात् ।यदुवंशनाथललितैकमग्नहृत्यतिवृन्दनाथपदपङ्कजं भज ॥ ४७॥

yadi nāma bhītimupayāsi saṃsṛteḥyamayātanādibahughorabhājanāt |yaduvaṃśanāthalalitaikamagnahṛtyativṛndanāthapadapaṅkajaṃ bhaja || 47||

वनिताविलासरमणीयवक्षसावसुधातलेऽत्र बहुधा विहारिणा ।वसुदेवदेववरदेवकीभुवावदतीह योऽति यतिराट् तमाश्रये ॥ ४८॥

vanitāvilāsaramaṇīyavakṣasāvasudhātale'tra bahudhā vihāriṇā |vasudevadevavaradevakībhuvāvadatīha yo'ti yatirāṭ tamāśraye || 48||

मदनेन पापसदनेन केवलंमधुवैरिपादभजनैकवैरिणा ।मम मानसं हि परिमोहितं हितंमहितं हिताय यतिराजमाश्रये ॥ ४९॥

madanena pāpasadanena kevalaṃmadhuvairipādabhajanaikavairiṇā |mama mānasaṃ hi parimohitaṃ hitaṃmahitaṃ hitāya yatirājamāśraye || 49||

कलिकालजातकलुषाभिभूतधीःकमलाधिनाथहृदया प्रियोऽनिशम् ।(९) कमलासकुक्षिकरुणाजुषाऽमुनाकलयामि नाम कमलापतिं करे ॥ ५०॥

kalikālajātakaluṣābhibhūtadhīḥkamalādhināthahṛdayā priyo'niśam |(9) kamalāsakukṣikaruṇājuṣā'munākalayāmi nāma kamalāpatiṃ kare || 50||

यतिनायके त्रितनुदण्डमण्डितेगुणवारिधौ निखिलपुरुषार्थदे ।रतमानसाय नतिवृन्ददायिनीजनता शुभं निखिलमत्र विन्दते ॥ ५१॥

yatināyake tritanudaṇḍamaṇḍiteguṇavāridhau nikhilapuruṣārthade |ratamānasāya nativṛndadāyinījanatā śubhaṃ nikhilamatra vindate || 51||

दधिदुग्धकुन्दशरदिन्दुपाण्डरैःदश चैकमेकमिति पुण्ड्रजालकैः ।परिमण्डितं भजत हंसमद्भुतंरमणीयपिङ्गशुभरेखिकायुतैः ॥ ५२॥

dadhidugdhakundaśaradindupāṇḍaraiḥdaśa caikamekamiti puṇḍrajālakaiḥ |parimaṇḍitaṃ bhajata haṃsamadbhutaṃramaṇīyapiṅgaśubharekhikāyutaiḥ || 52||

(३६\। प्रहर्षिणी)उद्विग्नो भवविपिनादनेकदुःखात्उद्गन्तुं यदि कुरुषेऽथ मित्रराजम् ।उन्नाम्नो रविवसतेः गुणान् विवेक्तुःउद्योगं कुरु सुहृदस्य कीर्तने त्वम् ॥ ५३॥

(36\| praharṣiṇī)udvigno bhavavipinādanekaduḥkhātudgantuṃ yadi kuruṣe'tha mitrarājam |unnāmno ravivasateḥ guṇān vivektuḥudyogaṃ kuru suhṛdasya kīrtane tvam || 53||

(३७\। मत्तमयूरम्)काञ्चीपूर्णात् प्राप्य गिरः षट् करिशैलश्रीनाथप्रोक्ताः शुभदाः श्रीयतिराजः ।आश्रित्यासौ तं च महापूर्णगुरूद्धंहृष्टस्तस्थौ यस्तमुदारं कलयामि ॥ ५४॥

(37\| mattamayūram)kāñcīpūrṇāt prāpya giraḥ ṣaṭ kariśailaśrīnāthaproktāḥ śubhadāḥ śrīyatirājaḥ |āśrityāsau taṃ ca mahāpūrṇagurūddhaṃhṛṣṭastasthau yastamudāraṃ kalayāmi || 54||

(३८\। वसन्ततिलकं)शैलो हि तस्य वपुरेव हरेः कथं वापद्भ्यां चरेयामति कुञ्चितजानुभागः ।आरोहणं कलयति स्म गिरेर्महान् यःतस्याङ्घ्रिपद्मयुगलं शरणं प्रपद्ये ॥ ५५॥

(38\| vasantatilakaṃ)śailo hi tasya vapureva hareḥ kathaṃ vāpadbhyāṃ careyāmati kuñcitajānubhāgaḥ |ārohaṇaṃ kalayati sma girermahān yaḥtasyāṅghripadmayugalaṃ śaraṇaṃ prapadye || 55||

मन्मौलिमण्डनमहो महिता महीयंअस्याश्च मण्डनमिदं तव पादपद्मम् ।तन्न्यस्तुमत्र मयि किं चकितो यतीन्द्र !स्वामिन् ! इतीव वदति स्म गिरिश्च शेषः ॥ ५६॥

manmaulimaṇḍanamaho mahitā mahīyaṃasyāśca maṇḍanamidaṃ tava pādapadmam |tannyastumatra mayi kiṃ cakito yatīndra !svāmin ! itīva vadati sma giriśca śeṣaḥ || 56||

एतत् द्वयं समवलोक्य सपद्यनन्तःतत्रैव वेङ्कटपतिः स्वयमाविरासीत् ।यद्वन्दनोदितविलोचनमोदवारिसम्प्लावितस्स भगवानपि शैलराजः ॥ ५७॥

etat dvayaṃ samavalokya sapadyanantaḥtatraiva veṅkaṭapatiḥ svayamāvirāsīt |yadvandanoditavilocanamodavārisamplāvitassa bhagavānapi śailarājaḥ || 57||

श्रीरङ्गराजदयितासहसम्भवायश्रीदेवराजहृदयङ्गमनीरदाय ।श्रीश्रीनिवासधरणीधरविग्रहायसम्पत्कुमारजनकाय नमो नमस्ते ॥ ५८॥

śrīraṅgarājadayitāsahasambhavāyaśrīdevarājahṛdayaṅgamanīradāya |śrīśrīnivāsadharaṇīdharavigrahāyasampatkumārajanakāya namo namaste || 58||

पुण्ड्रत्रिदण्डपरिमण्डितगात्रमेनंपुण्ड्रेक्षुदण्डपरिमण्डितगात्रमेकम् ।पुंसोऽपि हन्त परमे पुरुषेऽनुरक्तान्पुण्यानतीव कलयन्तमवैमि कामम् ॥ ५९॥

puṇḍratridaṇḍaparimaṇḍitagātramenaṃpuṇḍrekṣudaṇḍaparimaṇḍitagātramekam |puṃso'pi hanta parame puruṣe'nuraktānpuṇyānatīva kalayantamavaimi kāmam || 59||

(३९\। अपराजिता)यतिपतिमतकाः परैरपराजिताःअपि यमपृतनां निजार्थमुपागताम् ।तनुगततुलसीस्रगादिपराजितांविदधति मयि सन्तु ते प्रसन्नाः ॥ ६०॥

(39\| aparājitā)yatipatimatakāḥ parairaparājitāḥapi yamapṛtanāṃ nijārthamupāgatām |tanugatatulasīsragādiparājitāṃvidadhati mayi santu te prasannāḥ || 60||

(४०\। प्रहरणकलिता)यतिपतिपदयोः नतिमिह वहतःमतिरतिसुभगा गतिरतिपरमा ।भगवति महती रतिरपि भविताभवति च भवतो न हि भयकणिका ॥ ६१॥

(40\| praharaṇakalitā)yatipatipadayoḥ natimiha vahataḥmatiratisubhagā gatiratiparamā |bhagavati mahatī ratirapi bhavitābhavati ca bhavato na hi bhayakaṇikā || 61||

(४१\। मालिनी)सरलमतिगभीरं पावनं धन्यलभ्यंमधुरतममुदारं मङ्गलं माननीयम् ।विरतविततितथ्यं भाषितं यस्य सर्वंस जयति यतिराजः सार्वभौमो गुरूणाम् ॥ ६२॥

(41\| mālinī)saralamatigabhīraṃ pāvanaṃ dhanyalabhyaṃmadhuratamamudāraṃ maṅgalaṃ mānanīyam |viratavitatitathyaṃ bhāṣitaṃ yasya sarvaṃsa jayati yatirājaḥ sārvabhaumo gurūṇām || 62||

अनुपममतिहृद्यं पावनं धन्यलभ्यंकलिबलमललोपं कल्पकं काङ्क्षितानाम् ।कमलनयनभोग्यं यद्वचो भाति सर्वंस जयति यतिराजः सार्वभौमो गुरूणाम् ॥ ६३॥

anupamamatihṛdyaṃ pāvanaṃ dhanyalabhyaṃkalibalamalalopaṃ kalpakaṃ kāṅkṣitānām |kamalanayanabhogyaṃ yadvaco bhāti sarvaṃsa jayati yatirājaḥ sārvabhaumo gurūṇām || 63||

कमलमिव मनोज्ञं (१)षड्पदानन्द्यभावं(षड्पद भृङ्गः । द्वयाख्यमन्त्रश्च ॥)विमलमिव नभो यत् (२)सत्कुलालोकपात्रं(सत्कुलं नक्षत्राणां कुलम् । सतां कुलं च ।)अमलमिव मुनीनां मानसं सर्वतत्त्वंप्रथयति वचनं ते लक्ष्मणाचार्यवर्य ! ॥ ६४॥

kamalamiva manojñaṃ (1)ṣaḍpadānandyabhāvaṃ(ṣaḍpada bhṛṅgaḥ | dvayākhyamantraśca ||)vimalamiva nabho yat (2)satkulālokapātraṃ(satkulaṃ nakṣatrāṇāṃ kulam | satāṃ kulaṃ ca |)amalamiva munīnāṃ mānasaṃ sarvatattvaṃprathayati vacanaṃ te lakṣmaṇācāryavarya ! || 64||

(४२\। चामरम्)शोणवस्त्रवेष्टितं विभाति यत्त्रिदण्डवत्पुण्ड्रजालमण्डितं च दारुपादुकायुतम् ।विष्णुचित्तबालिकास्यजातसूक्तिचिन्तकंलक्ष्मणार्यनामकं तदस्तु भूतये मम ॥ ६५॥

(42\| cāmaram)śoṇavastraveṣṭitaṃ vibhāti yattridaṇḍavatpuṇḍrajālamaṇḍitaṃ ca dārupādukāyutam |viṣṇucittabālikāsyajātasūkticintakaṃlakṣmaṇāryanāmakaṃ tadastu bhūtaye mama || 65||

संयमीन्द्रपादपद्मसङ्गतेन चेतसामानवोऽत्र नेतरत्र सङ्गमेति यस्स मे ।बन्धुरत्नमन्तरङ्गमित्ररत्नमिष्यतेदेशिकोऽपि सोऽयमेव तत् परं च दैवतम् ॥ ६६॥

saṃyamīndrapādapadmasaṅgatena cetasāmānavo'tra netaratra saṅgameti yassa me |bandhuratnamantaraṅgamitraratnamiṣyatedeśiko'pi so'yameva tat paraṃ ca daivatam || 66||

(४३\। पञ्चचामरम्)यतीन्द्रवक्त्रनिर्गतैश्शुभाक्षरैः प्रपूरितंश्रुतिस्मृतीतिहासतः समुद्धृतैस्तथा रसैः ।पराशरात्मजातजातसूत्रमार्गसङ्गतंपरावरज्ञभावितं विभाति भाष्यमद्भुतम् ॥ ६७॥

(43\| pañcacāmaram)yatīndravaktranirgataiśśubhākṣaraiḥ prapūritaṃśrutismṛtītihāsataḥ samuddhṛtaistathā rasaiḥ |parāśarātmajātajātasūtramārgasaṅgataṃparāvarajñabhāvitaṃ vibhāti bhāṣyamadbhutam || 67||

निधाय वेत्रमञ्जसा स्वमौलिवेष्टनान्तराप्रबोधमुद्रिकां वहन् प्रमोदपूरितान्तरः ।स्तोत्रसूत्रसत्करः परो जगाद यत्पुरायतीन्द्रभाष्यमण्डितं तदत्र भाति शोभनम् ॥ ६८॥

nidhāya vetramañjasā svamauliveṣṭanāntarāprabodhamudrikāṃ vahan pramodapūritāntaraḥ |stotrasūtrasatkaraḥ paro jagāda yatpurāyatīndrabhāṣyamaṇḍitaṃ tadatra bhāti śobhanam || 68||

सुनव्यकाव्यसेवनात् सुशास्त्रयुक्तिसेवनात्श्रुतिस्मृतीतिहासतः सदागमान्तसेवनात् ।यदत्र विन्दते परं जनो मनोविनोदनंततोऽपि गद्यसेवनात् यतीश्वरस्य विन्दति ॥ ६९॥

sunavyakāvyasevanāt suśāstrayuktisevanātśrutismṛtītihāsataḥ sadāgamāntasevanāt |yadatra vindate paraṃ jano manovinodanaṃtato'pi gadyasevanāt yatīśvarasya vindati || 69||

कृतागमार्थसङ्ग्रहः कृतान्तभूतभाषितःकृतान्तभीतिदायकः कृताननाभिनन्दितः ।कृतायितस्वकालकः कृताकृताघसत्क्रियंकृतानुकम्प एष मां कृती यतीश्वरोऽवतु ॥ ७०॥

kṛtāgamārthasaṅgrahaḥ kṛtāntabhūtabhāṣitaḥkṛtāntabhītidāyakaḥ kṛtānanābhinanditaḥ |kṛtāyitasvakālakaḥ kṛtākṛtāghasatkriyaṃkṛtānukampa eṣa māṃ kṛtī yatīśvaro'vatu || 70||

यतीश्वरः कृपामयः परं परो विराजतेय एष नित्यनामकं भृशं दृशाल्पकाकृतिम् ।गुरुं पुनः प्रभावतः प्रबन्धमद्भुतं परंविधाय पाति मानवान् पुराणपूरुषप्रियम् ॥ ७१॥

yatīśvaraḥ kṛpāmayaḥ paraṃ paro virājateya eṣa nityanāmakaṃ bhṛśaṃ dṛśālpakākṛtim |guruṃ punaḥ prabhāvataḥ prabandhamadbhutaṃ paraṃvidhāya pāti mānavān purāṇapūruṣapriyam || 71||

(४४\। शिखरिणी)महानामोदोऽयं मम मनसि लीलां वितनुतेयतीन्दोरास्येन्दोः अमृतमिव भूयो विगलितम् ।पिबाम्येवं नित्यं वचनमतिरम्यं भगवतःमनःकान्तं मान्यं मधुरमधुरं साम्यविधुरम् ॥ ७२॥

(44\| śikhariṇī)mahānāmodo'yaṃ mama manasi līlāṃ vitanuteyatīndorāsyendoḥ amṛtamiva bhūyo vigalitam |pibāmyevaṃ nityaṃ vacanamatiramyaṃ bhagavataḥmanaḥkāntaṃ mānyaṃ madhuramadhuraṃ sāmyavidhuram || 72||

यतीन्दोरास्येन्दोरमृतमिव पीत्वा विगलितंवचस्तादृक् श्रीमान् स्वयमुपगतो हर्षविवशः ।प्रियां त्यक्त्वा डिल्यां यदुशिखरिशीर्षे विजयतेततस्तामायातामपि स रमणीमाह तदिदम् ॥ ७३॥

yatīndorāsyendoramṛtamiva pītvā vigalitaṃvacastādṛk śrīmān svayamupagato harṣavivaśaḥ |priyāṃ tyaktvā ḍilyāṃ yaduśikhariśīrṣe vijayatetatastāmāyātāmapi sa ramaṇīmāha tadidam || 73||

(४५\। पृथ्वी)प्रणम्य यतिमण्डलप्रवरपादपङ्कोदितंप्रवेशमनवीनवाक्शिरसि यो विधत्ते पुमान् ।प्रमोदमतुलं वरं स किल सत्यमत्राश्नुतेप्रमोदभरपूरितो नयति कालमस्मिन् कालौ ॥ ७४॥

(45\| pṛthvī)praṇamya yatimaṇḍalapravarapādapaṅkoditaṃpraveśamanavīnavākśirasi yo vidhatte pumān |pramodamatulaṃ varaṃ sa kila satyamatrāśnutepramodabharapūrito nayati kālamasmin kālau || 74||

कलिः प्रथयतु स्वयं कमपि विभ्रमं सम्भ्रमात्कठोरमकपूरितं कलुषजालकन्दायितम् ।तथाऽपि सुखमेधते यतिवरस्य सूक्तौ रतःचिरन्तनसरस्वतीरसभरेण या पूरिता ॥ ७५॥

kaliḥ prathayatu svayaṃ kamapi vibhramaṃ sambhramātkaṭhoramakapūritaṃ kaluṣajālakandāyitam |tathā'pi sukhamedhate yativarasya sūktau rataḥcirantanasarasvatīrasabhareṇa yā pūritā || 75||

यतीश्वरसरस्वतीमनुभवन्ति ये कोविदाःयतीश्वरसरस्वतीमथ पठन्ति ये सादरम् ।यतीश्वरसरस्वतीमथ वहन्ति ये पुस्तकेयतीश्वरधियैव तान् इह नमामि सर्वानपि ॥ ७६॥

yatīśvarasarasvatīmanubhavanti ye kovidāḥyatīśvarasarasvatīmatha paṭhanti ye sādaram |yatīśvarasarasvatīmatha vahanti ye pustakeyatīśvaradhiyaiva tān iha namāmi sarvānapi || 76||

(४६\। मन्दाक्रान्ता)आसूर्याख्ये महति मधुरे मान्यवंशेऽवतीर्णःदिव्यक्षेत्रे सकलमहिते पावने दर्शनीये ।नाम्ना यत्तत् सुरनरभुवा भाषया मिश्रितेनप्रोक्तं जातं जगति विदितं श्रीपरुम्भूधुरीति ॥ ७७॥

(46\| mandākrāntā)āsūryākhye mahati madhure mānyavaṃśe'vatīrṇaḥdivyakṣetre sakalamahite pāvane darśanīye |nāmnā yattat suranarabhuvā bhāṣayā miśritenaproktaṃ jātaṃ jagati viditaṃ śrīparumbhūdhurīti || 77||

श्रीर्या श्लाघ्या भवति हि सतां तामिमां संवहन्तीधूर्या तां भूर्वहति यदियं श्रीपरुम्भूधुरीति ।तादृक् नाम्ना भवति जगति प्राप्तकीर्तिः पुरीयंनामन्युक्तान्यह ! विमृशतां भाति वर्णानि तत्त्वम् ॥ ७८॥

śrīryā ślāghyā bhavati hi satāṃ tāmimāṃ saṃvahantīdhūryā tāṃ bhūrvahati yadiyaṃ śrīparumbhūdhurīti |tādṛk nāmnā bhavati jagati prāptakīrtiḥ purīyaṃnāmanyuktānyaha ! vimṛśatāṃ bhāti varṇāni tattvam || 78||

(४७\। हरिणी)कुवलयदलश्यामे रामे रतस्सततं मुनिःयतिपतिरसावीहामुक्तो हितैकरतो नते ।मधुरमधुरा भाषावेषाः किरन् निजसंविदःकलयतु सदा नृत्तं चित्तं मदीयमुपाश्रितः ॥ ७९॥

(47\| hariṇī)kuvalayadalaśyāme rāme ratassatataṃ muniḥyatipatirasāvīhāmukto hitaikarato nate |madhuramadhurā bhāṣāveṣāḥ kiran nijasaṃvidaḥkalayatu sadā nṛttaṃ cittaṃ madīyamupāśritaḥ || 79||

(४८\। नर्कुटकम्)करधृतदण्डमस्तु मम मानसवाच्छितदंकटितटरक्तवस्त्रकमनीयवपुःप्रवरम् ।शुभमयशुभ्रपुण्ड्रसुभगाकृति मङ्गलदंयतिपतिनामकं किमपि दैवतमप्रतिमम् ॥ ८०॥

(48\| narkuṭakam)karadhṛtadaṇḍamastu mama mānasavācchitadaṃkaṭitaṭaraktavastrakamanīyavapuḥpravaram |śubhamayaśubhrapuṇḍrasubhagākṛti maṅgaladaṃyatipatināmakaṃ kimapi daivatamapratimam || 80||

यतिपतिमञ्जुवक्त्रगलिताक्षरपङ्क्तिधरंमतिमतिहर्षजालपरिवर्षणकर्मकृति (तम् ।) ।सति पथि नीयमाननिगमार्थमहाविभवंरतिमिह मे ददातु परपुंसि सुभाष्यमिदम् ॥ ८१॥

yatipatimañjuvaktragalitākṣarapaṅktidharaṃmatimatiharṣajālaparivarṣaṇakarmakṛti (tam |) |sati pathi nīyamānanigamārthamahāvibhavaṃratimiha me dadātu parapuṃsi subhāṣyamidam || 81||

(४९\। कुसुमितलतावेल्लिता)स्वामी काषायं वपुषि कलयन् हस्तपद्मे त्रिदण्डंश्रीमच्छ्रीचूर्णं परिगततनुं श्वेतपुण्ड्रैस्सुरम्यम् ।मौलौ सन्दृश्यां कचचयकृतां सच्छिखां भव्यमूर्तिंश्रीमानन्तर्मे विलसतु सदा संयमीन्द्रो महात्मा ॥ ८२॥

(49\| kusumitalatāvellitā)svāmī kāṣāyaṃ vapuṣi kalayan hastapadme tridaṇḍaṃśrīmacchrīcūrṇaṃ parigatatanuṃ śvetapuṇḍraissuramyam |maulau sandṛśyāṃ kacacayakṛtāṃ sacchikhāṃ bhavyamūrtiṃśrīmānantarme vilasatu sadā saṃyamīndro mahātmā || 82||

(५०\। विबुधप्रिया)वारणाद्रिशिरःस्थितं वरदं सुपर्वमहीरुहंवर्धयन् स्वकराम्बुना परमुन्नतं सकलेडितम् ।सर्वदाऽतुलसद्दयं चतुराननाध्वरसम्भवंसंयमिप्रवरो गुरुः गुणवान् सदा स विराजते ॥ ८३॥

(50\| vibudhapriyā)vāraṇādriśiraḥsthitaṃ varadaṃ suparvamahīruhaṃvardhayan svakarāmbunā paramunnataṃ sakaleḍitam |sarvadā'tulasaddayaṃ caturānanādhvarasambhavaṃsaṃyamipravaro guruḥ guṇavān sadā sa virājate || 83||

(५१\। शार्दूलविक्रीडितम्)वन्दे लक्ष्मणयोगिपादयुगलं शोणाब्जतुल्यप्रभंवीथीधूलिसमूहक्लृप्तकवचं भिक्षाटनप्रस्थितम् ।यद्विन्यासपवित्रितं क्षितिरजश्चक्राङ्करेखोज्ज्वलंस्वाङ्गुल्यग्रसमादृतं शुभकरं मौलौ विधत्ते जनः ॥ ८४॥

(51\| śārdūlavikrīḍitam)vande lakṣmaṇayogipādayugalaṃ śoṇābjatulyaprabhaṃvīthīdhūlisamūhaklṛptakavacaṃ bhikṣāṭanaprasthitam |yadvinyāsapavitritaṃ kṣitirajaścakrāṅkarekhojjvalaṃsvāṅgulyagrasamādṛtaṃ śubhakaraṃ maulau vidhatte janaḥ || 84||

श्रीमद्यामुनतीर्थसक्तहृदयौ पाण्याप्तवंशोत्तमौविख्यातौ भुवि यादवाश्रितपदौ रामानुजौ यौ तयोः ।एकः श्रीविबुधेन्द्रजातमहितं मूलं किलादौ जगौअन्यस्तस्य ततश्च भाष्यमनयोः पादाम्बुजान्याश्रये ॥ ८५॥

śrīmadyāmunatīrthasaktahṛdayau pāṇyāptavaṃśottamauvikhyātau bhuvi yādavāśritapadau rāmānujau yau tayoḥ |ekaḥ śrīvibudhendrajātamahitaṃ mūlaṃ kilādau jagauanyastasya tataśca bhāṣyamanayoḥ pādāmbujānyāśraye || 85||

(श्रीकृष्णयतिपत्योः श्लेषः)श्रीमल्लक्ष्मणयोगिराजवचसां माहात्म्यमत्यद्भुतंकोऽहं वक्तुमिदं वदन्ति सुधियः श्रीवत्सगुर्वादयः ।काणादप्रमुखेषु मास्तु धिषणा शास्त्रेषु काव्येषु वासर्वत्राऽपि जयं यतीश्वरगिरां सेवा प्रदद्यादिति ॥ ८६॥

(śrīkṛṣṇayatipatyoḥ śleṣaḥ)śrīmallakṣmaṇayogirājavacasāṃ māhātmyamatyadbhutaṃko'haṃ vaktumidaṃ vadanti sudhiyaḥ śrīvatsagurvādayaḥ |kāṇādapramukheṣu māstu dhiṣaṇā śāstreṣu kāvyeṣu vāsarvatrā'pi jayaṃ yatīśvaragirāṃ sevā pradadyāditi || 86||

शय्या पद्मविलोचनस्य महतः पुंसो भुजङ्गाधिपःसञ्जातो धरणौ किलायमभवत् पूर्वं महाभाष्यकृत् ।सञ्जातोऽथ च पिङ्गलाह्वयमुनिः छन्दश्चयं निर्ममेसञ्जातोऽथ च लक्ष्मणार्यमुनिराट् श्रीभाष्यकारोऽभवत् ॥ ८७॥

śayyā padmavilocanasya mahataḥ puṃso bhujaṅgādhipaḥsañjāto dharaṇau kilāyamabhavat pūrvaṃ mahābhāṣyakṛt |sañjāto'tha ca piṅgalāhvayamuniḥ chandaścayaṃ nirmamesañjāto'tha ca lakṣmaṇāryamunirāṭ śrībhāṣyakāro'bhavat || 87||

जातो भाष्यकृदेष भाष्यकृदभूत् श्रीपिङ्गलः पिङ्गलेवर्षेऽभूत् मधुरोदितोऽथ च मधौ मासे भवात्तारकः ।सञ्जातो भवतारके सकलमप्येतत् परं साम्प्रतंतस्मात् साम्प्रतमेनमस्मि शरणं यातो यतीनां पतिम् ॥ ८८॥

jāto bhāṣyakṛdeṣa bhāṣyakṛdabhūt śrīpiṅgalaḥ piṅgalevarṣe'bhūt madhurodito'tha ca madhau māse bhavāttārakaḥ |sañjāto bhavatārake sakalamapyetat paraṃ sāmprataṃtasmāt sāmpratamenamasmi śaraṇaṃ yāto yatīnāṃ patim || 88||

शास्त्रे शब्दमये ततान विहृतिं जन्मन्यसावादिमेमध्यस्थेऽथ च जन्मनीह विहृतिं छन्दःकुलेऽथोदिते ।जन्मन्यत्र विधाय भाष्यमुभयं गद्यत्रयं सारवत्वेदार्थस्य च सङ्ग्रहं यतिपतिः नित्यं स्थितो दीपवत् ॥ ८९॥

śāstre śabdamaye tatāna vihṛtiṃ janmanyasāvādimemadhyasthe'tha ca janmanīha vihṛtiṃ chandaḥkule'thodite |janmanyatra vidhāya bhāṣyamubhayaṃ gadyatrayaṃ sāravatvedārthasya ca saṅgrahaṃ yatipatiḥ nityaṃ sthito dīpavat || 89||

सञ्चारेण पवित्रितक्षितितलं सद्भिस्सदा सेवितंकाञ्चीपूर्णकृतीन्द्रवाग्विलसितैः विद्योतमानान्तरम् ।वेदार्थौघसमृद्धशोभननवग्रन्थोदयैकस्थलंश्रीरामानुजमग्र्यवर्णमधुरं सेवस्व हे चित्त ! मे ॥ ९०॥

sañcāreṇa pavitritakṣititalaṃ sadbhissadā sevitaṃkāñcīpūrṇakṛtīndravāgvilasitaiḥ vidyotamānāntaram |vedārthaughasamṛddhaśobhananavagranthodayaikasthalaṃśrīrāmānujamagryavarṇamadhuraṃ sevasva he citta ! me || 90||

(श्रीरामनुजश्रीरामनुजपत्रिकयोः श्लेषः)(५२\। स्रग्धरा)नामाभूत्ते त्रिवर्णं त्रिजगदभिहितं लक्ष्मण ! श्रीयतीन्दो !सौत्रं भाष्यं त्रिधेदं त्रिविधमपि कृतं गद्यमत्र त्वयेदम् ।वाणी सेयं त्रिधाम्नः विवृततनुरभूत् या त्रिषट्काभिरामात्रित्रिग्रन्थप्रणेतः ! त्रिमुनिवर नमस्ते गृहीतत्रिदण्ड ! ॥ ९१॥

(śrīrāmanujaśrīrāmanujapatrikayoḥ śleṣaḥ)(52\| sragdharā)nāmābhūtte trivarṇaṃ trijagadabhihitaṃ lakṣmaṇa ! śrīyatīndo !sautraṃ bhāṣyaṃ tridhedaṃ trividhamapi kṛtaṃ gadyamatra tvayedam |vāṇī seyaṃ tridhāmnaḥ vivṛtatanurabhūt yā triṣaṭkābhirāmātritrigranthapraṇetaḥ ! trimunivara namaste gṛhītatridaṇḍa ! || 91||

गाथाताथागतानां इति निगमशिरोदेशिकः प्राह यं तेस्तोत्रे श्लोकं महान्तं तमिह वयमहो कीर्तयन्तो महान्तम् ।विन्देमानन्दमन्तर्विधुतसमशुचो विस्तृतापार्थसार्थान्नान्यान् स्वप्नेऽपि यामो विमतसृतिमतो जीवसञ्जीवकामाः ॥ ९२॥

gāthātāthāgatānāṃ iti nigamaśirodeśikaḥ prāha yaṃ testotre ślokaṃ mahāntaṃ tamiha vayamaho kīrtayanto mahāntam |vindemānandamantarvidhutasamaśuco vistṛtāpārthasārthānnānyān svapne'pi yāmo vimatasṛtimato jīvasañjīvakāmāḥ || 92||

(५३\। पादाकुलकम्)मा मां रामां चेतो यायाःश्रीमद्रामावरजं यायाः ।रामास्सर्वा अनुजा एताःकामान्नेमा वामाः कुर्याः ॥ ९३॥

(53\| pādākulakam)mā māṃ rāmāṃ ceto yāyāḥśrīmadrāmāvarajaṃ yāyāḥ |rāmāssarvā anujā etāḥkāmānnemā vāmāḥ kuryāḥ || 93||

(५४\। गीतिः)यतिपतिपादपयोजेयदि मतिरीषन्निवेशिता भवति ।यम इति तस्य व पूरितियवलवमात्रं न विद्यते चिन्ता ॥ ९४॥

(54\| gītiḥ)yatipatipādapayojeyadi matirīṣanniveśitā bhavati |yama iti tasya va pūritiyavalavamātraṃ na vidyate cintā || 94||

पिङ्गलवत्सरजातःपिङ्गलमुनिरेव लक्ष्मणार्योऽयम् ।मङ्गलसन्ततिदायकतुङ्गगुणाश्लिष्टवृत्तकुलभूमिः ॥ ९५॥

piṅgalavatsarajātaḥpiṅgalamunireva lakṣmaṇāryo'yam |maṅgalasantatidāyakatuṅgaguṇāśliṣṭavṛttakulabhūmiḥ || 95||

लक्ष्मण ! यतिवर ! स भवान्अतिमहितो नस्सुबन्धुरत एव ।वासवभवाय दत्ताविवृता भवतात्र हृद्यगद्यकृता ॥ ९६॥

lakṣmaṇa ! yativara ! sa bhavānatimahito nassubandhurata eva |vāsavabhavāya dattāvivṛtā bhavatātra hṛdyagadyakṛtā || 96||

(उपजातिः)श्रीभाष्यसिंहासनमात्मनीनंअस्मत्कुलश्रीतिलकाय दत्वा ।स्वभागिनेयाय तुतोष भूयःयस्तं प्रपद्ये शरणं यतीन्द्रम् ॥ ९७॥

(upajātiḥ)śrībhāṣyasiṃhāsanamātmanīnaṃasmatkulaśrītilakāya datvā |svabhāgineyāya tutoṣa bhūyaḥyastaṃ prapadye śaraṇaṃ yatīndram || 97||

(गीतिः)यतिपतिषण्णवतिरियंद्विजपतिसुस्कन्धलालनीयाङ्गा ।ह्रस्वा च वर्धमानासेव्या परमेव देवता जयति ॥ ९८॥

(gītiḥ)yatipatiṣaṇṇavatiriyaṃdvijapatisuskandhalālanīyāṅgā |hrasvā ca vardhamānāsevyā parameva devatā jayati || 98||

यतिपतिषण्णवतिरियंसुगुणा शुद्धा सुवृत्तजातयुता ।ब्राह्मीं श्रियं वहन्तीकण्ठाभरणं सतां सदा भवतु ॥ ९९॥

yatipatiṣaṇṇavatiriyaṃsuguṇā śuddhā suvṛttajātayutā |brāhmīṃ śriyaṃ vahantīkaṇṭhābharaṇaṃ satāṃ sadā bhavatu || 99||

(त्वरितगतिः)यतिपतिषण्णवतिरियंकविमणिमानिधिरचिता ।निजपठने रतधिषणंसमकुशलं विरचयति ॥ १००॥

(tvaritagatiḥ)yatipatiṣaṇṇavatiriyaṃkavimaṇimānidhiracitā |nijapaṭhane ratadhiṣaṇaṃsamakuśalaṃ viracayati || 100||

यतिपतिषण्णवतिः ॥इति श्रीमदाशुकविसार्वभौमस्य श्रीनिधेः कृतिषुयतिपतिषण्णवतिं सम्पूर्णम् ।(१) आगामिनि पिङ्गले वत्सरे भगवतः श्रीरामानुजस्य षोडशीषष्टिपूर्तिः (९६० संवत्सराणां पूर्तिः) भविता । सा च उत्सवैःपूर्णा कर्तव्या । तदङ्गतया श्रीरामानुजविषयकाः प्रबन्धाःउपन्यासाश्च विद्वद्भिः कर्तव्याः । इति प्रार्थये ।इति श्रीकाञ्ची विद्वद्वरेण्य पद्मभूषण महामहिमोपाध्याय, प्रतिवादिभयङ्करमण्णङ्गराचार्य स्वामिनः स्वकीय रामानुजन् नामद्रमिडपत्रिकायां सन्देशमदिशन् । श्रीकवीश्वराः तेन सन्देशेनप्रचोदिताः ९६० संवत्सरपूर्तिजन्मर्क्षोत्सवत्वात् अस्य, ९६ श्लोकैःपूर्णां इमां यतिपतिषण्णवतिं अरचयन् ॥(२) नलाग्रजशरश्चापजः राक्षसवत्सरे धनुर्मासे जातः इत्यर्थः ।चापपत्तनेधनुष्पुरे । श्रीकविसार्वभौमानां गुरवः श्रीवात्स्यवेङ्कटशेषार्यमहादेशिकाः राक्षसवर्षे चापमासि अवतारं कृतवन्तः । ततएवं वर्णना ॥(३) नलानुजशरत्पिङ्गलवत्सरः । मधुजातःचैत्रमासे कृतावतारःमधुश्च माधवश्च वासन्तिकावृत् इति भगवती श्रुतिः ॥(४) नवमिदं वृत्तम् । यतिनुतिरिति नामधेयमस्य अस्माभिः दत्तम् ॥(५) भवस्य तारेः आर्द्रानक्षत्रेआर्द्रा नक्षत्रं रुद्रो देवता इति श्रुतिः ॥(६) नरप्रिया नवमिदं वृत्तं कविप्रयुक्तम् ।इदस्माभिः दत्तं नामधेयमस्य ॥(७) यादवी नवमिदं वृत्तम् । एतदस्माभिः दत्तं नामधेयम् ॥(८) यतिमहिता नवमिदं वृत्तम् । एतदस्माभिः दत्तं नामधेयम् ॥(९) कमला नाम यतिपतेः भगिनी । यस्याः वंशे जाता एते कवीश्वराः ॥कविताजितकल्लोलिकन्यकाकान्तवक्षसे ।करुणादिगुणाढ्याय कमलानिधये नमः ॥॥ श्रीनिधये नमः ॥

yatipatiṣaṇṇavatiḥ ||iti śrīmadāśukavisārvabhaumasya śrīnidheḥ kṛtiṣuyatipatiṣaṇṇavatiṃ sampūrṇam |(1) āgāmini piṅgale vatsare bhagavataḥ śrīrāmānujasya ṣoḍaśīṣaṣṭipūrtiḥ (960 saṃvatsarāṇāṃ pūrtiḥ) bhavitā | sā ca utsavaiḥpūrṇā kartavyā | tadaṅgatayā śrīrāmānujaviṣayakāḥ prabandhāḥupanyāsāśca vidvadbhiḥ kartavyāḥ | iti prārthaye |iti śrīkāñcī vidvadvareṇya padmabhūṣaṇa mahāmahimopādhyāya, prativādibhayaṅkaramaṇṇaṅgarācārya svāminaḥ svakīya rāmānujan nāmadramiḍapatrikāyāṃ sandeśamadiśan | śrīkavīśvarāḥ tena sandeśenapracoditāḥ 960 saṃvatsarapūrtijanmarkṣotsavatvāt asya, 96 ślokaiḥpūrṇāṃ imāṃ yatipatiṣaṇṇavatiṃ aracayan ||(2) nalāgrajaśaraścāpajaḥ rākṣasavatsare dhanurmāse jātaḥ ityarthaḥ |cāpapattanedhanuṣpure | śrīkavisārvabhaumānāṃ guravaḥ śrīvātsyaveṅkaṭaśeṣāryamahādeśikāḥ rākṣasavarṣe cāpamāsi avatāraṃ kṛtavantaḥ | tataevaṃ varṇanā ||(3) nalānujaśaratpiṅgalavatsaraḥ | madhujātaḥcaitramāse kṛtāvatāraḥmadhuśca mādhavaśca vāsantikāvṛt iti bhagavatī śrutiḥ ||(4) navamidaṃ vṛttam | yatinutiriti nāmadheyamasya asmābhiḥ dattam ||(5) bhavasya tāreḥ ārdrānakṣatreārdrā nakṣatraṃ rudro devatā iti śrutiḥ ||(6) narapriyā navamidaṃ vṛttaṃ kaviprayuktam |idasmābhiḥ dattaṃ nāmadheyamasya ||(7) yādavī navamidaṃ vṛttam | etadasmābhiḥ dattaṃ nāmadheyam ||(8) yatimahitā navamidaṃ vṛttam | etadasmābhiḥ dattaṃ nāmadheyam ||(9) kamalā nāma yatipateḥ bhaginī | yasyāḥ vaṃśe jātā ete kavīśvarāḥ ||kavitājitakallolikanyakākāntavakṣase |karuṇādiguṇāḍhyāya kamalānidhaye namaḥ |||| śrīnidhaye namaḥ ||