लिङ्गभङ्गमुक्तिशतकम् Shri Lingabhangamukti Shatakam

यः पूज्यः सकलामरैर्मुनिगणा ध्यायन्ति यं येन वैश्रेयोमार्गनियोजिताः सुयतयः कुर्वन्ति यस्मै नमः ।यस्मात् सर्वमभूत् प्रमातृपटलं यस्यांशकत्रैपदेयस्मिन्नाशमुपैति मायिकपदं तं रामचन्द्रं भजे ॥ १॥

yaḥ pūjyaḥ sakalāmarairmunigaṇā dhyāyanti yaṃ yena vaiśreyomārganiyojitāḥ suyatayaḥ kurvanti yasmai namaḥ |yasmāt sarvamabhūt pramātṛpaṭalaṃ yasyāṃśakatraipadeyasminnāśamupaiti māyikapadaṃ taṃ rāmacandraṃ bhaje || 1||

श्रीमत्त्रैपदरामचन्द्रपरमानन्दाम्बुधिं चिद्घनंनत्वा श्रीगुरुवासुदेवयतिराट्पादाम्बुजे चासकृत् ।मच्चित्तासुविरूपनाशविभवां मुक्तिं प्रवाञ्छन्हरेस्तुष्ट्यै लिङ्गविभङ्गमुक्तिशतकं कुर्वे हृदि स्याद्धरिः ॥ २॥

śrīmattraipadarāmacandraparamānandāmbudhiṃ cidghanaṃnatvā śrīguruvāsudevayatirāṭpādāmbuje cāsakṛt |maccittāsuvirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ pravāñchanharestuṣṭyai liṅgavibhaṅgamuktiśatakaṃ kurve hṛdi syāddhariḥ || 2||

सत्कर्माणि विशुद्धये स्वमनसः कृत्वाथ शुद्धेऽन्तरेछित्वा कर्मजबन्धनं दृढतरं वैराग्यतीक्ष्णासिना ।सन्न्यस्य श्रवणादिना स्वमनसो नाशाद्यमापुर्हरिंदद्यात् कारककर्मभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३॥

satkarmāṇi viśuddhaye svamanasaḥ kṛtvātha śuddhe'ntarechitvā karmajabandhanaṃ dṛḍhataraṃ vairāgyatīkṣṇāsinā |sannyasya śravaṇādinā svamanaso nāśādyamāpurhariṃdadyāt kārakakarmabhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 3||

वाक्छोत्रादिदशेन्द्रियासुमनसो वागादिरूपं भजंस्तत्तद्व्यापृतिशक्ततां प्रजनयन्निःसङ्गरूपेण यः ।आस्तेऽद्यापि समस्तभूतहृदये वेद्यादवेद्यात् परोदद्यात् सर्वविभासकत्वविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४॥

vākchotrādidaśendriyāsumanaso vāgādirūpaṃ bhajaṃstattadvyāpṛtiśaktatāṃ prajanayanniḥsaṅgarūpeṇa yaḥ |āste'dyāpi samastabhūtahṛdaye vedyādavedyāt parodadyāt sarvavibhāsakatvavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 4||

देशाद्भूमिरुपैति भूमपदवीं भूमेर्जलं तज्जलाद्वह्निर्वह्नितनोः सदागतिरसौ तस्माद्बृहद्व्योम खात् ।बीजं बीजतनोर्निरङ्कुशविभुर्निर्बीजभूमैव योदद्यात् केवलभूमरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५॥

deśādbhūmirupaiti bhūmapadavīṃ bhūmerjalaṃ tajjalādvahnirvahnitanoḥ sadāgatirasau tasmādbṛhadvyoma khāt |bījaṃ bījatanorniraṅkuśavibhurnirbījabhūmaiva yodadyāt kevalabhūmarūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 5||

अर्थादर्थमुपैति सूक्ष्मपदवीमर्थात्मनो मानसात्बुद्धिर्बुद्धितनोर्महत्तत इहाव्यक्तं ततः पूरुषः ।सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरः पुमान्परमको यस्मान्न सूक्ष्मान्तरंदद्यात् पूरुषशिष्टतत्त्वविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६॥

arthādarthamupaiti sūkṣmapadavīmarthātmano mānasātbuddhirbuddhitanormahattata ihāvyaktaṃ tataḥ pūruṣaḥ |sūkṣmāt sūkṣmataraḥ pumānparamako yasmānna sūkṣmāntaraṃdadyāt pūruṣaśiṣṭatattvavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 6||

सूर्यो यत्र ज भाति शीतकिरणो वह्निर्न भानां गणःसत्त्वादित्रिगुणं दशेन्द्रियमनःप्राणाः सुराणां गणः ।यं भान्तं ह्यनुभान्ति न स्वत इमे सूर्याग्निचन्द्रादयोदद्यात् सूर्यशशाङ्कभासकपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७॥

sūryo yatra ja bhāti śītakiraṇo vahnirna bhānāṃ gaṇaḥsattvāditriguṇaṃ daśendriyamanaḥprāṇāḥ surāṇāṃ gaṇaḥ |yaṃ bhāntaṃ hyanubhānti na svata ime sūryāgnicandrādayodadyāt sūryaśaśāṅkabhāsakapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 7||

पूरन्नादिसमस्तकोशकलितास्त्येकादशद्वारपैर्वागाद्यैशश्च सुरक्षितातिभयतः स्वस्वामिभागेच्छया ।तत्रासङ्गतया वसन्ननुदिनं यः प्रत्यगात्मा भवेदद्यात् केवलबोधरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८॥

pūrannādisamastakośakalitāstyekādaśadvārapairvāgādyaiśaśca surakṣitātibhayataḥ svasvāmibhāgecchayā |tatrāsaṅgatayā vasannanudinaṃ yaḥ pratyagātmā bhavedadyāt kevalabodharūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 8||

यज्ज्ञानक्षुरधारया हृदयचिद्ग्रन्थिर्दृढा भिद्यतेयत्साक्षात्करणेन संशयगणः कुत्रेति न ज्ञायते ।यज्ज्ञानाग्निरनन्तजन्मफलदं कर्मेन्धनं निर्दहेदृद्यात् कर्तृचिदैक्यमोहविकलां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९॥

yajjñānakṣuradhārayā hṛdayacidgranthirdṛḍhā bhidyateyatsākṣātkaraṇena saṃśayagaṇaḥ kutreti na jñāyate |yajjñānāgniranantajanmaphaladaṃ karmendhanaṃ nirdahedṛdyāt kartṛcidaikyamohavikalāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 9||

एकीकृत्य विराट्तनाविह पुनर्विश्वं स्वसूत्रेण तंसूत्रे स्वप्तपतिं च बीजतनुना प्राज्ञं पुनर्बीजकम् ।निर्बीजात्मतया विचिन्त्य यतयो यं तुर्यरूपं विदुर्दद्यात्तुर्यशिवाद्वयात्मविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १०॥

ekīkṛtya virāṭtanāviha punarviśvaṃ svasūtreṇa taṃsūtre svaptapatiṃ ca bījatanunā prājñaṃ punarbījakam |nirbījātmatayā vicintya yatayo yaṃ turyarūpaṃ vidurdadyātturyaśivādvayātmavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 10||

अन्नं प्राणतयावशिष्य मुनयः प्राणं मनोमात्रतोविज्ञानात्मतयावशिष्य च मनो ज्ञानं च मोदात्मना ।तं चाप्यात्मतयावशिष्य सहसा यं ब्रह्म पुच्छं विदुर्दद्यात् कोशविरूपनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ११॥

annaṃ prāṇatayāvaśiṣya munayaḥ prāṇaṃ manomātratovijñānātmatayāvaśiṣya ca mano jñānaṃ ca modātmanā |taṃ cāpyātmatayāvaśiṣya sahasā yaṃ brahma pucchaṃ vidurdadyāt kośavirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 11||

सत्यं वैकृतिशून्यमेकममलं ज्ञानं जगद्भासकंकालाकाशविदेशतोऽप्यतिविभु ब्रह्म ह्यनन्तं विदुः ।सत्यं ज्ञानमनन्तमस्म्ययमिति ध्यात्वा यमीशं विदुःदद्यात् सत्यसुबोधसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १९॥

satyaṃ vaikṛtiśūnyamekamamalaṃ jñānaṃ jagadbhāsakaṃkālākāśavideśato'pyativibhu brahma hyanantaṃ viduḥ |satyaṃ jñānamanantamasmyayamiti dhyātvā yamīśaṃ viduḥdadyāt satyasubodhasaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 19||

सूर्यो भाति सदागतिश्च पवते वह्निर्ज्वलत्यञ्जसामृत्युर्वज्रधरोऽपि शीतकिरणो राज्ञो भिया भृत्यवत् ।उद्यद्दण्डधरस्य यस्य भयतः सूर्यादयो वेपितादद्यात् सर्वनियामकाद्वयपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १३॥

sūryo bhāti sadāgatiśca pavate vahnirjvalatyañjasāmṛtyurvajradharo'pi śītakiraṇo rājño bhiyā bhṛtyavat |udyaddaṇḍadharasya yasya bhayataḥ sūryādayo vepitādadyāt sarvaniyāmakādvayapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 13||

निःसामान्यविशेषबोधनयने स्वस्मिन्नखण्डाद्वयेदुःसामान्यविशेषदृष्टियुगलं दुर्बुद्धिभीकल्पितम् ।प्रत्याख्याय विमूढकल्पितदृशं सन्न्यासिनो यं विदुर्दद्यादद्वयदृष्टिसाध्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १४॥

niḥsāmānyaviśeṣabodhanayane svasminnakhaṇḍādvayeduḥsāmānyaviśeṣadṛṣṭiyugalaṃ durbuddhibhīkalpitam |pratyākhyāya vimūḍhakalpitadṛśaṃ sannyāsino yaṃ vidurdadyādadvayadṛṣṭisādhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 14||

रूपं पश्यति येन वक्ति वचनं जिघ्रेत् सुगन्धादिकंगृह्णात्याशु ददाति वस्तुनिचयं जानात्यशेषं सदा ।यं प्रज्ञानमुदाहरन्ति मुनयो ब्रह्मादिकीटान्तगंदद्याज्ज्ञानघनस्वरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १५॥

rūpaṃ paśyati yena vakti vacanaṃ jighret sugandhādikaṃgṛhṇātyāśu dadāti vastunicayaṃ jānātyaśeṣaṃ sadā |yaṃ prajñānamudāharanti munayo brahmādikīṭāntagaṃdadyājjñānaghanasvarūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 15||

विश्वं येन समुत्थितं चिरतरं यत्सत्तया भाति सत्सम्यग्बोधदृशा विकारविलये यन्मात्रतः शिष्यते ।तरमाद्वस्तुविकारजातमनघा ब्रह्मेति जानन्ति यंदद्यात् सर्वविकारभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १६॥

viśvaṃ yena samutthitaṃ cirataraṃ yatsattayā bhāti satsamyagbodhadṛśā vikāravilaye yanmātrataḥ śiṣyate |taramādvastuvikārajātamanaghā brahmeti jānanti yaṃdadyāt sarvavikārabhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 16||

विश्वं ब्रह्मणि जातु जन्म न भजे सम्भूत्यभावश्रुतेर्नोत्पादस्य विनाशनं न घटते नाशप्रहाणश्रुतेः ।कार्याकार्यजनिप्रहाणरहितं यं निर्विकारं विदुर्दद्यात् कारणकार्यकर्त्रविकलां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १७॥

viśvaṃ brahmaṇi jātu janma na bhaje sambhūtyabhāvaśruternotpādasya vināśanaṃ na ghaṭate nāśaprahāṇaśruteḥ |kāryākāryajaniprahāṇarahitaṃ yaṃ nirvikāraṃ vidurdadyāt kāraṇakāryakartravikalāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 17||

प्रागाग्नेयविदिक्षु दिक्षु निखिलस्यान्तर्बहिः सर्वतःतिष्ठन्नूर्व उदेति नैत्युदयतां नास्तङ्गतः कुत्रचित् ।यः कोट्यर्कसमूहभासकरुचिश्चित्सूर्यरूपो हरिर्दद्यान्नित्यचिदर्करूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १८॥

prāgāgneyavidikṣu dikṣu nikhilasyāntarbahiḥ sarvataḥtiṣṭhannūrva udeti naityudayatāṃ nāstaṅgataḥ kutracit |yaḥ koṭyarkasamūhabhāsakaruciścitsūryarūpo harirdadyānnityacidarkarūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 18||

सर्वज्ञादिगुणान्वितः परशिवः किञ्चिज्ज्ञ एवापरोज्ञाज्ञत्वे प्रविहाय जीवपरयोर्लक्ष्यैकतां वेदतः ।ज्ञात्वा तत्त्वमसीति याति यतिराड्ब्रह्माहमस्मीति यंदद्याज्जीवपरैक्यसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १९॥

sarvajñādiguṇānvitaḥ paraśivaḥ kiñcijjña evāparojñājñatve pravihāya jīvaparayorlakṣyaikatāṃ vedataḥ |jñātvā tattvamasīti yāti yatirāḍbrahmāhamasmīti yaṃdadyājjīvaparaikyasaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 19||

नान्यत् पश्यति यत्र जातु यतिराण्णान्यच्छृणोत्यञ्जसानो जानाति विशेषवस्तुपटलं भूमाद्वयत्वश्रुतेः ।ज्ञात्वा नामहृदालयोपरिलसद्भूमात्मकं यं विदुर्दद्याद्भूमघनाद्वितीयविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २०॥

nānyat paśyati yatra jātu yatirāṇṇānyacchṛṇotyañjasāno jānāti viśeṣavastupaṭalaṃ bhūmādvayatvaśruteḥ |jñātvā nāmahṛdālayoparilasadbhūmātmakaṃ yaṃ vidurdadyādbhūmaghanādvitīyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 20||

दह्रे ब्रह्मपुराभिधानगगने लब्धासनो लोचनंकाणं प्राप्य च हृच्च जीवकलनां जाग्रन्मुखां भासयन् ।मूर्धानं प्रतिपद्य यो विजयते तुर्यस्वरूपो हरिर्दद्यात्तुर्यपरात्मसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २१॥

dahre brahmapurābhidhānagagane labdhāsano locanaṃkāṇaṃ prāpya ca hṛcca jīvakalanāṃ jāgranmukhāṃ bhāsayan |mūrdhānaṃ pratipadya yo vijayate turyasvarūpo harirdadyātturyaparātmasaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 21||

प्रत्यक्तत्वमहम्पदेन गदितं ब्रह्मेति शब्दात् परंभेदो मायिक एव जीवपरयोर्मायामृषात्वश्रुतेः ।प्रत्यग्ब्रह्म भवाम्यहं परशिवोऽस्मीतीह यं प्राप्नुयुर्दद्यात् प्रत्यगभिन्नभूरिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २२॥

pratyaktatvamahampadena gaditaṃ brahmeti śabdāt paraṃbhedo māyika eva jīvaparayormāyāmṛṣātvaśruteḥ |pratyagbrahma bhavāmyahaṃ paraśivo'smītīha yaṃ prāpnuyurdadyāt pratyagabhinnabhūrivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 22||

मूर्तामूर्तविभातदृश्यपटले मायामनःकल्पितेनेतीति श्रुतियुक्तितः प्रविलयं यातेऽथ यः शिष्यते ।मूर्तामूर्तविभागमोहरहितः सत्यस्य सत्योऽद्वयोदद्यान्निर्भयसत्यबोधविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २३॥

mūrtāmūrtavibhātadṛśyapaṭale māyāmanaḥkalpitenetīti śrutiyuktitaḥ pravilayaṃ yāte'tha yaḥ śiṣyate |mūrtāmūrtavibhāgamoharahitaḥ satyasya satyo'dvayodadyānnirbhayasatyabodhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 23||

वैराग्यात् प्रतिपद्य बालपदवीं सर्वत्र निःसङ्गतोमौनामौनविवेचनाहधिषणापाण्डित्यपारङ्गताः ।जीवन्मुक्तिमवाप्य तां पुनरमी विस्मृत्य यं प्राप्नुयुर्दद्यान्मौनविमुक्त शुद्धपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २५॥

vairāgyāt pratipadya bālapadavīṃ sarvatra niḥsaṅgatomaunāmaunavivecanāhadhiṣaṇāpāṇḍityapāraṅgatāḥ |jīvanmuktimavāpya tāṃ punaramī vismṛtya yaṃ prāpnuyurdadyānmaunavimukta śuddhapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 25||

क्षेत्रापत्यकलत्रवित्तविभवं त्यक्त्वा दवीयो भृशंश्रोतव्यादिगुणान्वितोऽयमजडानन्दावबोधाम्बुधिः ।ध्यातव्योऽनिशमप्रमादधिषणैर्यो निष्कलात्मा हरिर्दद्यान्निष्कलविष्णुरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २५॥

kṣetrāpatyakalatravittavibhavaṃ tyaktvā davīyo bhṛśaṃśrotavyādiguṇānvito'yamajaḍānandāvabodhāmbudhiḥ |dhyātavyo'niśamapramādadhiṣaṇairyo niṣkalātmā harirdadyānniṣkalaviṣṇurūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 25||

यस्यानन्दलवैकदेशविभवा व्याविद्धपापालयाःनिष्कामाञ्चितबुद्धयः श्रुतिशिरोऽभिज्ञा महाश्रोत्रियाः ।सम्राजो यतयो भवन्ति मुनयो ब्रह्मादयो नन्दिनोदद्याद्भूरिसुखस्वरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २६॥

yasyānandalavaikadeśavibhavā vyāviddhapāpālayāḥniṣkāmāñcitabuddhayaḥ śrutiśiro'bhijñā mahāśrotriyāḥ |samrājo yatayo bhavanti munayo brahmādayo nandinodadyādbhūrisukhasvarūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 26||

ओतप्रोततया चरस्थिरजगद्वृन्देऽनिशं व्याप्य तत्सत्तासूक्तिसुखैकरूपतनुता मिथ्याभिधां वारयन् ।ज्ञानां ब्रह्मतया विभाति य इहाज्ञानां जगद्भावतोदद्याद्विश्वविमोहभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २७॥

otaprotatayā carasthirajagadvṛnde'niśaṃ vyāpya tatsattāsūktisukhaikarūpatanutā mithyābhidhāṃ vārayan |jñānāṃ brahmatayā vibhāti ya ihājñānāṃ jagadbhāvatodadyādviśvavimohabhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 27||

यः साक्षादपरोक्षतः श्रुतिगिरोवाक्यार्थसंलग्नधी (श्रुतिगिशिरो)र्विद्वद्वृन्दहृदब्जसुन्दरगृहालङ्कारदीपायते ।यश्चैत्यालिगचित्तवृत्तितमसो मध्याह्नसूर्यायतेदद्यात् केवलबोधदीपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २८॥

yaḥ sākṣādaparokṣataḥ śrutigirovākyārthasaṃlagnadhī (śrutigiśiro)rvidvadvṛndahṛdabjasundaragṛhālaṅkāradīpāyate |yaścaityāligacittavṛttitamaso madhyāhnasūryāyatedadyāt kevalabodhadīpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 28||

सिद्धाध्यासनयुङ्निरुद्धपवनात् प्राणद्वयाग्न्यैक्यतस्तप्त्वा कुण्डलिनीं तया विधिधिराग्रन्थित्रयं भेदयन् ।षट्चक्राणि च चन्द्रसूर्यमिथुनाद्यं ब्रह्मरन्ध्रे विशेद्दद्याद्योगजमुख्यसिद्धिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ २९॥

siddhādhyāsanayuṅniruddhapavanāt prāṇadvayāgnyaikyatastaptvā kuṇḍalinīṃ tayā vidhidhirāgranthitrayaṃ bhedayan |ṣaṭcakrāṇi ca candrasūryamithunādyaṃ brahmarandhre viśeddadyādyogajamukhyasiddhivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 29||

भ्रूमध्यादिषु दृष्टियुग्मविलयात् प्राणानिले निश्चलेसङ्कल्पाद्यतिवृत्तिजुष्टमनसि स्थेयं गतेऽस्यासतः ।संशान्तानिलचित्तदृष्टिविभवं पश्यन्ति यं तारकादद्यात्तारकपूर्णसिद्धिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३०॥

bhrūmadhyādiṣu dṛṣṭiyugmavilayāt prāṇānile niścalesaṅkalpādyativṛttijuṣṭamanasi stheyaṃ gate'syāsataḥ |saṃśāntānilacittadṛṣṭivibhavaṃ paśyanti yaṃ tārakādadyāttārakapūrṇasiddhivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 30||

मेर्वभ्रादिवदप्रकम्प्यधिषणः सन्ताडितो दुर्जनैस्त्रासं नैति नमस्कृतोऽपि विबुधैर्हर्षं परालोकनात् ।यस्मिन् भूम्नि निरस्तमोहपटले विद्वान् समाप्तो भवेद्दद्याद्ब्रह्मविमग्नचित्तपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३१॥

mervabhrādivadaprakampyadhiṣaṇaḥ santāḍito durjanaistrāsaṃ naiti namaskṛto'pi vibudhairharṣaṃ parālokanāt |yasmin bhūmni nirastamohapaṭale vidvān samāpto bhaveddadyādbrahmavimagnacittapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 31||

देहादावभिमालतूलपटले बोधाग्निभस्मीकृते (मानतुलपटले)चित्ते चैत्यगतिं विहाय चपलां चित्तत्त्वभावं गते ।वक्तुं ध्यानमशक्यनिष्कलपदं यं योगिनः प्राप्नुयुर्दद्याद्वक्तुमशक्यसौख्यपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३२॥

dehādāvabhimālatūlapaṭale bodhāgnibhasmīkṛte (mānatulapaṭale)citte caityagatiṃ vihāya capalāṃ cittattvabhāvaṃ gate |vaktuṃ dhyānamaśakyaniṣkalapadaṃ yaṃ yoginaḥ prāpnuyurdadyādvaktumaśakyasaukhyapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 32||

संन्यस्य स्वगुरुं प्रणम्य विधिवत्तारं महावाक्यकंलब्ध्वा शान्तिमुपेत्य दिक्षु सुलभां भिक्षामटन्तोऽमलाः ।अन्तर्बाह्यविभागशून्यमतयः संन्यासिनो यं विदु ।र्दद्यान्मस्करिवर्यलब्धपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३३॥

saṃnyasya svaguruṃ praṇamya vidhivattāraṃ mahāvākyakaṃlabdhvā śāntimupetya dikṣu sulabhāṃ bhikṣāmaṭanto'malāḥ |antarbāhyavibhāgaśūnyamatayaḥ saṃnyāsino yaṃ vidu |rdadyānmaskarivaryalabdhapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 33||

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिभेदकलनां त्यक्त्वा बुधैः सेवितांतद्भावादि विभासयन्ननुदिनं प्रत्यक्स्वरूपेण यः ।आस्ते तद्गतदोषसङ्गरहितस्तुर्योऽविकारास्पदोदद्यात्तुर्यमहाप्रकाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३४॥

jāgratsvapnasuṣuptibhedakalanāṃ tyaktvā budhaiḥ sevitāṃtadbhāvādi vibhāsayannanudinaṃ pratyaksvarūpeṇa yaḥ |āste tadgatadoṣasaṅgarahitasturyo'vikārāspadodadyātturyamahāprakāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 34||

श्रुत्याचार्यकटाक्षतः स्वहृदये बोधं तरां प्रापितेप्रत्यग्वस्तुनि निश्चिते स्फुटमहं ब्रह्मास्मि सर्वातिगम् ।ब्रह्मैवाहमिति स्थिरानुभवतो यद्रूपतां प्राप्नुयुर्दद्याच्छुद्धपरानुभूतिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३५॥

śrutyācāryakaṭākṣataḥ svahṛdaye bodhaṃ tarāṃ prāpitepratyagvastuni niścite sphuṭamahaṃ brahmāsmi sarvātigam |brahmaivāhamiti sthirānubhavato yadrūpatāṃ prāpnuyurdadyācchuddhaparānubhūtivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 35||

नानावासनया जडीकृतमतेः सत्त्वेन दुर्वासनांदग्ध्वा सत्त्वसुवासनामपि पुनर्ब्रह्मप्रबोधाग्निना ।संशान्ताखिलवासने स्वहृदये निर्वासनं यं विदुर्दद्याद्बोधमहाग्निदीप्तिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३६॥

nānāvāsanayā jaḍīkṛtamateḥ sattvena durvāsanāṃdagdhvā sattvasuvāsanāmapi punarbrahmaprabodhāgninā |saṃśāntākhilavāsane svahṛdaye nirvāsanaṃ yaṃ vidurdadyādbodhamahāgnidīptivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 36||

मौनेनैव विजित्य वाग्भवरिपुं स्वल्पाशनात् कायजंचित्तोत्थामितवृत्तिदुर्जयरिपुं ब्रह्मानुसन्धानतः ।वैराग्येण विजित्य बोधदुरितं बोधेन यं प्राप्नुयुर्दद्याद्दुर्जयभङ्गरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३७॥

maunenaiva vijitya vāgbhavaripuṃ svalpāśanāt kāyajaṃcittotthāmitavṛttidurjayaripuṃ brahmānusandhānataḥ |vairāgyeṇa vijitya bodhaduritaṃ bodhena yaṃ prāpnuyurdadyāddurjayabhaṅgarūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 37||

देहादौ दृढभावनामहमिति त्यक्त्वा पराग्गामिनींप्रत्यग्भावनया प्रशान्तदुरितब्रह्मात्मगां भावनाम् ।आलम्ब्याचलवीचिसौख्यजलधौ यस्मिन्निमग्ना बुधादद्यात् सौख्यपयोधिमुग्धविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३८॥

dehādau dṛḍhabhāvanāmahamiti tyaktvā parāggāminīṃpratyagbhāvanayā praśāntaduritabrahmātmagāṃ bhāvanām |ālambyācalavīcisaukhyajaladhau yasminnimagnā budhādadyāt saukhyapayodhimugdhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 38||

सम्यक्ताडितकांस्यनादतुलिते तारे समुच्चारितेवीणावेणुमृदङ्गमद्दलमहामेरीध्वनिः श्रूयते ।तन्मध्ये प्रणवध्वनौ स्वमनसो नाशाद्यमीशं विदुर्दद्यान्नादमनोविनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ३९॥

samyaktāḍitakāṃsyanādatulite tāre samuccāritevīṇāveṇumṛdaṅgamaddalamahāmerīdhvaniḥ śrūyate |tanmadhye praṇavadhvanau svamanaso nāśādyamīśaṃ vidurdadyānnādamanovināśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 39||

पूर्वं रूपमपास्य रूपमपरं चित्ते गते स्वेच्छयातद्रपद्वयमध्यमेऽस्य मनसो वृत्तेरभावात्तदा ।सूक्ष्मात् सूक्ष्मधियो विदुर्यमजडानन्दं न तन्निष्कलंदद्यान्मानसवृत्तिशून्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४०॥

pūrvaṃ rūpamapāsya rūpamaparaṃ citte gate svecchayātadrapadvayamadhyame'sya manaso vṛtterabhāvāttadā |sūkṣmāt sūkṣmadhiyo viduryamajaḍānandaṃ na tanniṣkalaṃdadyānmānasavṛttiśūnyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 40||

रागद्वेषजपापपुण्यपटले निर्मूलभावं गतेस्वाज्ञाने प्रलयं गते दृढतरब्रह्मात्मबोधात्तराम् ।सत्यज्ञानसुखस्वरूपविभवो यः शिष्यते श्रीहरिर्दद्याच्छ्रीहरिबोधसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४१॥

rāgadveṣajapāpapuṇyapaṭale nirmūlabhāvaṃ gatesvājñāne pralayaṃ gate dṛḍhatarabrahmātmabodhāttarām |satyajñānasukhasvarūpavibhavo yaḥ śiṣyate śrīharirdadyācchrīharibodhasaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 41||

ज्ञानं प्राप्य गुरोर्मुखादनुदिनं सङ्कल्पमुन्मीलयन्लाभालाभविषादहर्षरहितप्रारब्धवेगात्तनुः ।तिष्ठेद्गच्छतु वेति दिक्षु विचरन् यस्मिन् समाप्तौ भवेद्दद्याच्छाश्वतबोधलब्धविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४२॥

jñānaṃ prāpya gurormukhādanudinaṃ saṅkalpamunmīlayanlābhālābhaviṣādaharṣarahitaprārabdhavegāttanuḥ |tiṣṭhedgacchatu veti dikṣu vicaran yasmin samāptau bhaveddadyācchāśvatabodhalabdhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 42||

धीसङ्कल्पितवस्त्वसन्मतियुतैरक्षैर्गृहीतं तु सत्सत्त्वासत्त्वविभेदवेदनदृशं ज्ञात्वा बहिश्चान्तरे ।तां दृष्टिं प्रविलाप्य भूम्नि मुनयो यं प्राप्नुयुः सद्धनंदद्यात् सद्धनदृष्टियोगविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४३॥

dhīsaṅkalpitavastvasanmatiyutairakṣairgṛhītaṃ tu satsattvāsattvavibhedavedanadṛśaṃ jñātvā bahiścāntare |tāṃ dṛṣṭiṃ pravilāpya bhūmni munayo yaṃ prāpnuyuḥ saddhanaṃdadyāt saddhanadṛṣṭiyogavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 43||

स्वाद्यस्वादकमध्यदर्शनवशात् स्वाद्यादिभावातिगंबुद्ध्वैव स्वदनं विकाररहितं वाग्बुद्।ह्ध्यगम्यं शिवम् ।स्वाद्यस्वादकभेददृष्टिविकला यं प्राप्नुयुश्चिद्घनंदद्याश्चिद्घनशुद्धसत्त्वविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४४॥

svādyasvādakamadhyadarśanavaśāt svādyādibhāvātigaṃbuddhvaiva svadanaṃ vikārarahitaṃ vāgbud|hdhyagamyaṃ śivam |svādyasvādakabhedadṛṣṭivikalā yaṃ prāpnuyuścidghanaṃdadyāścidghanaśuddhasattvavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 44||

तालोरूर्ध्वबिले निवेश्य रसनां धीवायुनोर्ध्वं नयन्भ्रूमध्ये च सहस्रपत्रकमले सूर्येन्दुसंयोगतः ।पीत्वैवामृतमेत्य तृप्तिमवशाद्यस्मिन्नचित्तो भवेद्दद्याल्लम्बिकयात्तबोधविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४५॥

tālorūrdhvabile niveśya rasanāṃ dhīvāyunordhvaṃ nayanbhrūmadhye ca sahasrapatrakamale sūryendusaṃyogataḥ |pītvaivāmṛtametya tṛptimavaśādyasminnacitto bhaveddadyāllambikayāttabodhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 45||

वेदान्तश्रवणादिपक्वधिषणाः स्वान्तर्बहिर्भावनांनिश्शेषं प्रविहाय जन्ममृतिदां निस्नेहदीपार्चिवत् ।चित्तारूपलयं प्रपद्य यतयो यस्मिन् समाप्तिं गतादद्यात् केवलचित्तभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४६॥

vedāntaśravaṇādipakvadhiṣaṇāḥ svāntarbahirbhāvanāṃniśśeṣaṃ pravihāya janmamṛtidāṃ nisnehadīpārcivat |cittārūpalayaṃ prapadya yatayo yasmin samāptiṃ gatādadyāt kevalacittabhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 46||

विज्ञानात्मतया हृदब्जकुहरे तिष्ठन् सदा देहिनांभूयस्त्वन्नचयादिसत्करणतो दुष्कृत्यतो नीचताम् ।सर्वेशत्वमवाप्य मायिकपदे यो वर्ततेऽद्याप्यजोदद्यादीश्वरसाम्यबोधविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४७॥

vijñānātmatayā hṛdabjakuhare tiṣṭhan sadā dehināṃbhūyastvannacayādisatkaraṇato duṣkṛtyato nīcatām |sarveśatvamavāpya māyikapade yo vartate'dyāpyajodadyādīśvarasāmyabodhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 47||

स्थूलेशस्तमसान्वितः पृथुतनुः सूत्रे रजस्संयुतोबीजेशस्तु विशुद्धसत्त्वगुणयुक् सर्वोपसंहारतः ।पूर्वोक्तत्रिगुणान्वितोऽप्यरिपुमान् यो निर्गुणः स्याद्धरिर्दद्यान्निर्गुणतुर्यविष्णुविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४८॥

sthūleśastamasānvitaḥ pṛthutanuḥ sūtre rajassaṃyutobījeśastu viśuddhasattvaguṇayuk sarvopasaṃhārataḥ |pūrvoktatriguṇānvito'pyaripumān yo nirguṇaḥ syāddharirdadyānnirguṇaturyaviṣṇuvibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 48||

निर्मायोऽपि विशुद्धसात्त्विकतनुं स्वीकृत्य लीलामयींसच्छिष्यान् प्रतिबोधयन् श्रुतिशिरोविज्ञानमव्याजतः ।श्रीमद्देशिकरूपमेत्य विचरेद्यो निष्कलात्मा हरिर्दद्यादेशिकलब्धबोधविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ४९॥

nirmāyo'pi viśuddhasāttvikatanuṃ svīkṛtya līlāmayīṃsacchiṣyān pratibodhayan śrutiśirovijñānamavyājataḥ |śrīmaddeśikarūpametya vicaredyo niṣkalātmā harirdadyādeśikalabdhabodhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 49||

यद्वद्व्योमघटादिवस्तुपटले तत्तत्परिच्छेदतांप्राप्तं भात्यविवेकिनां स्थिरचरे तद्वत् पुमानेकलः ।जीवोऽयं जगदीश्वरो जगदिदं ब्रह्मेति यो ज्ञानिनांदद्यात् सर्वविकल्पमङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५०॥

yadvadvyomaghaṭādivastupaṭale tattatparicchedatāṃprāptaṃ bhātyavivekināṃ sthiracare tadvat pumānekalaḥ |jīvo'yaṃ jagadīśvaro jagadidaṃ brahmeti yo jñānināṃdadyāt sarvavikalpamaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 50||

साङ्गोपाङ्गतया विभातनिगमा न्यायादिशास्त्राणि षढ्वेदार्थानुचराः पुराणनिचया येनार्थवन्तोऽभवन् ।ते किं ब्रह्म निदर्शयेयुरिति सद्बोधाद्यमीशं विदुर्दद्याद्वाक्यपदार्थदूरविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५१॥

sāṅgopāṅgatayā vibhātanigamā nyāyādiśāstrāṇi ṣaḍhvedārthānucarāḥ purāṇanicayā yenārthavanto'bhavan |te kiṃ brahma nidarśayeyuriti sadbodhādyamīśaṃ vidurdadyādvākyapadārthadūravibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 51||

जायासूनुधनेषणाविरहिता वेदान्तपारङ्गतास्वान्तर्बाह्यजचित्तचैत्यकलनाशून्या महाश्रोत्रियाः ।यद्विष्णोः परमं पदं प्रविततं पश्यन्त्यमी सूरयोदद्याद्विष्णुपदाभिधानविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५२॥

jāyāsūnudhaneṣaṇāvirahitā vedāntapāraṅgatāsvāntarbāhyajacittacaityakalanāśūnyā mahāśrotriyāḥ |yadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ pravitataṃ paśyantyamī sūrayodadyādviṣṇupadābhidhānavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 52||

सर्वज्ञं परमेश्वरं प्रणवगं प्रत्यक्परात्माभिधंभेदाभेदविभागशून्यविभवं ज्ञात्वा गुरोर्वेदतः ।भेदाभेदगतिं विहाय यतयो यं प्राप्नुयुः श्रीहरिंदद्यात् सर्वभिदाभिदादिरहितां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५३॥

sarvajñaṃ parameśvaraṃ praṇavagaṃ pratyakparātmābhidhaṃbhedābhedavibhāgaśūnyavibhavaṃ jñātvā gurorvedataḥ |bhedābhedagatiṃ vihāya yatayo yaṃ prāpnuyuḥ śrīhariṃdadyāt sarvabhidābhidādirahitāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 53||

आकाशादिकपञ्चभूतकलनासञ्जातनानाविधानेकपाणिहृदब्जमध्यविलसत्सर्वेन्द्रियोद्दीपकः ।चित्सामान्यकलेवरोऽखिलगुरुर्नारायणो यो भवेद्दद्यात् सर्वहृदब्जसूर्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५४॥

ākāśādikapañcabhūtakalanāsañjātanānāvidhānekapāṇihṛdabjamadhyavilasatsarvendriyoddīpakaḥ |citsāmānyakalevaro'khilagururnārāyaṇo yo bhaveddadyāt sarvahṛdabjasūryavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 54||

चित्तास्वादिविरूपनाशसमये सम्यक्प्रबुद्धात्मनोदेशे व्योम्नि च कालकूटपटले दग्धे प्रबोधाग्निना ।देशाभ्रादिगमानशून्यविभवो यः शिष्यते श्रीहरिर्दद्यात् प्राणविरूपनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५५॥

cittāsvādivirūpanāśasamaye samyakprabuddhātmanodeśe vyomni ca kālakūṭapaṭale dagdhe prabodhāgninā |deśābhrādigamānaśūnyavibhavo yaḥ śiṣyate śrīharirdadyāt prāṇavirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 55||

बीजं ब्रह्मणि कल्पितं भुजगवद्रजौ तदज्ञानतोबीजाद्विश्वमनन्यबोधत इदं विश्वं भजेद्बीजताम् ।बीजं प्रत्यगभिन्नतां यममलं निर्बीजसौख्य विदुर्दद्यादावृतिबीजभर्जनभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५६॥

bījaṃ brahmaṇi kalpitaṃ bhujagavadrajau tadajñānatobījādviśvamananyabodhata idaṃ viśvaṃ bhajedbījatām |bījaṃ pratyagabhinnatāṃ yamamalaṃ nirbījasaukhya vidurdadyādāvṛtibījabharjanabhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 56||

पूर्णब्रह्मविकल्पितत्वनिगमान्मायापदस्याधुनामिथ्यात्वं स्फुटमेव रज्जुफणिवत् सत्यं तदाधारकम् ।नष्टेऽबोधचये प्रबोधरविणा यत्पूर्णता शिष्यतेदद्यात् पूर्णचिदम्बुराशिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५७॥

pūrṇabrahmavikalpitatvanigamānmāyāpadasyādhunāmithyātvaṃ sphuṭameva rajjuphaṇivat satyaṃ tadādhārakam |naṣṭe'bodhacaye prabodharaviṇā yatpūrṇatā śiṣyatedadyāt pūrṇacidamburāśivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 57||

नानारूपविशेषमोहरहितं निर्मायतत्त्वं ततंसत्यं ज्ञानमपारसौख्यविभवं संशान्तनानाभिधम् ।ब्रह्मास्मीति यदानुभूय समतां यं साम्यभावं विदुर्दद्यात् साम्यसुखानुभूतिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ५८॥

nānārūpaviśeṣamoharahitaṃ nirmāyatattvaṃ tataṃsatyaṃ jñānamapārasaukhyavibhavaṃ saṃśāntanānābhidham |brahmāsmīti yadānubhūya samatāṃ yaṃ sāmyabhāvaṃ vidurdadyāt sāmyasukhānubhūtivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 58||

सौराः श्रेष्ठमुदाहरन्ति तरणिं शाक्ता भवानीं भृशंविष्णुं केचन वैष्णवा गणपतिं शैवाः शिवं भैरवम् ।इत्थम्भूतधियो यमद्वयतनुं जानन्ति नैवैकधादद्यात् सर्वमदान्धकारतरणिं मुक्तिं से रामोऽद्य मे ॥ ५९॥

saurāḥ śreṣṭhamudāharanti taraṇiṃ śāktā bhavānīṃ bhṛśaṃviṣṇuṃ kecana vaiṣṇavā gaṇapatiṃ śaivāḥ śivaṃ bhairavam |itthambhūtadhiyo yamadvayatanuṃ jānanti naivaikadhādadyāt sarvamadāndhakārataraṇiṃ muktiṃ se rāmo'dya me || 59||

पाणिं पाणितलेन पीड्य तरसा दन्तैः स्वदन्तान् रुषाचूर्णीकृत्य निहत्य मानसरिपुं भ्रूमध्यलक्ष्यासिना ।स्वाराज्यं प्रतिपद्य निर्भयतया यद्रूपमात्रो भवेद्दद्यात्तीव्रविरागबोधविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६०॥

pāṇiṃ pāṇitalena pīḍya tarasā dantaiḥ svadantān ruṣācūrṇīkṛtya nihatya mānasaripuṃ bhrūmadhyalakṣyāsinā |svārājyaṃ pratipadya nirbhayatayā yadrūpamātro bhaveddadyāttīvravirāgabodhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 60||

हृन्मध्ये रविपत्रमस्ति कमलं तन्मध्यखेऽस्त्येकलोधूमज्योतिसमानकान्तिकलितः पूर्जो बहिश्चान्तरा । (पूर्णो)चित्ते चैत्यततौ निरञ्जनतया यो भासयन् वर्ततेदद्यादेकलभूरिसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६१॥

hṛnmadhye ravipatramasti kamalaṃ tanmadhyakhe'styekalodhūmajyotisamānakāntikalitaḥ pūrjo bahiścāntarā | (pūrṇo)citte caityatatau nirañjanatayā yo bhāsayan vartatedadyādekalabhūrisaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 61||

आधारेऽस्त्यपुनर्भवाभिधसिरा तस्या मनोधारणात्सा वक्त्रं विकसीकरोत्यथ सिरावक्त्रान्तरे मानसम् ।दृक्प्राणाग्निभिरेत्य गच्छति लयं यस्मिन् हरौ योगिनोदद्यान्मानसदृष्टिचित्तलयजां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६२॥

ādhāre'styapunarbhavābhidhasirā tasyā manodhāraṇātsā vaktraṃ vikasīkarotyatha sirāvaktrāntare mānasam |dṛkprāṇāgnibhiretya gacchati layaṃ yasmin harau yoginodadyānmānasadṛṣṭicittalayajāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 62||

भित्त्वा कल्पसमाधिभाक् स्वमनसा भूमिं जलं चानलंवायुं व्योम सुसूक्ष्मभूतपटलं चेतो महच्चाक्षरम् ।अव्यक्तं च विभिद्य मृत्युमधुना यस्मिन् समाप्तो भवेद्दद्यात् सर्वलयामृताद्वयपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६३॥

bhittvā kalpasamādhibhāk svamanasā bhūmiṃ jalaṃ cānalaṃvāyuṃ vyoma susūkṣmabhūtapaṭalaṃ ceto mahaccākṣaram |avyaktaṃ ca vibhidya mṛtyumadhunā yasmin samāpto bhaveddadyāt sarvalayāmṛtādvayapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 63||

श्रोत्रादौ प्रविलाप्य चैत्यपटलं श्रोत्रादि दिक्पूर्वकेदिग्वातादि सिरासु ताश्च तं ? ज्ञानमध्ये च तत् ? । (उन्च्लेअर् इन् थे मनुस्च्रिप्त्मोदे तं च तुरीयके तदमृतं निर्बीजकं यं विदुर्दद्यादक्षविरूपनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६४॥

śrotrādau pravilāpya caityapaṭalaṃ śrotrādi dikpūrvakedigvātādi sirāsu tāśca taṃ ? jñānamadhye ca tat ? | (unclear in the manuscriptmode taṃ ca turīyake tadamṛtaṃ nirbījakaṃ yaṃ vidurdadyādakṣavirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 64||

ब्रह्मादिस्थिरजङ्गमान्तकलनातृष्णां मनोजृम्भितांआत्मानात्मविवेकजातसहजज्ञानाग्निना निर्दहन् ।यस्मिन् प्रत्यगभिन्नपूर्वविभवे योगी भजेदेकतांदद्याज्ज्ञानकृशानुदग्धकलनां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६५॥

brahmādisthirajaṅgamāntakalanātṛṣṇāṃ manojṛmbhitāṃātmānātmavivekajātasahajajñānāgninā nirdahan |yasmin pratyagabhinnapūrvavibhave yogī bhajedekatāṃdadyājjñānakṛśānudagdhakalanāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 65||

शब्दादौ विलयं गते दृढतरज्ञानादहोरात्रयुक्काले कालपदं गते स्वमनसि ध्यानात् स्थिरत्वं गते ।उन्मन्या विलसत्परावरगुरुं नारायणं यं विदुर्दद्यादुन्मनिभातचिद्घनपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६६॥

śabdādau vilayaṃ gate dṛḍhatarajñānādahorātrayukkāle kālapadaṃ gate svamanasi dhyānāt sthiratvaṃ gate |unmanyā vilasatparāvaraguruṃ nārāyaṇaṃ yaṃ vidurdadyādunmanibhātacidghanapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 66||

ध्यानादित्रिपुटिप्रहाणत इदं निर्वातदीपार्चिवत्संशान्ताखिलवीचिवार्धिजलवत् सङ्कल्पशून्यं मनः ।भूयात्तत्र विराजते परशिवानन्दात्मको यो हरिर्दद्याच्छैवपरात्मरूपविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६७॥

dhyānāditripuṭiprahāṇata idaṃ nirvātadīpārcivatsaṃśāntākhilavīcivārdhijalavat saṅkalpaśūnyaṃ manaḥ |bhūyāttatra virājate paraśivānandātmako yo harirdadyācchaivaparātmarūpavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 67||

दृग्युग्माखिलचित्तवृत्यचलगा सन्तृप्तिरल्पाशनंदेहस्याचलनं परानुभवतोऽवस्थात्रयातीतता ।यस्मिन्नस्तमनो मुनेरनुभवस्त्वेवं भवेत् सर्वदादद्यात् सिद्धिविभातकीर्तिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६८॥

dṛgyugmākhilacittavṛtyacalagā santṛptiralpāśanaṃdehasyācalanaṃ parānubhavato'vasthātrayātītatā |yasminnastamano muneranubhavastvevaṃ bhavet sarvadādadyāt siddhivibhātakīrtivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 68||

विस्मृत्याखिलबाह्यमान्तरमपि स्वोद्भूतविज्ञानतोब्रह्माब्धौ जलबिन्दुवत् प्रविलयं नीत्वा मनोवैभवम् ।वेदव्यासतनूद्भवः शुकमनिर्यस्मिन् समाप्तो भवेद्दद्याच्छीशुकलब्धसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ६९॥

vismṛtyākhilabāhyamāntaramapi svodbhūtavijñānatobrahmābdhau jalabinduvat pravilayaṃ nītvā manovaibhavam |vedavyāsatanūdbhavaḥ śukamaniryasmin samāpto bhaveddadyācchīśukalabdhasaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 69||

आत्मानात्मविवेचने श्रुतिगुरोर्वाक्यात्कृते सादरंसत्यं ब्रहाभिदा मृषेति विदिते ग्राह्याद्यभावान्मुनेः ।यस्मिन्नग्रहरूपभूम्न्यविलयं गत्वा समाप्तं मनोदद्यादग्रहभूरिलब्धविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७०॥

ātmānātmavivecane śrutigurorvākyātkṛte sādaraṃsatyaṃ brahābhidā mṛṣeti vidite grāhyādyabhāvānmuneḥ |yasminnagraharūpabhūmnyavilayaṃ gatvā samāptaṃ manodadyādagrahabhūrilabdhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 70||

जाग्रत्वप्नसुषुप्तिमोहतमसि स्वान्तं मुनेर्लीयतेतुर्याकल्पसमाधिनिष्ठमनसः सत्त्वाल्लयं नैति तत् ।तुर्योतीतपदे विरूपविलयाद्यस्मिन् समाप्तं भवेद्दद्यात्तुर्यविलक्षणाद्वयपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७१॥

jāgratvapnasuṣuptimohatamasi svāntaṃ munerlīyateturyākalpasamādhiniṣṭhamanasaḥ sattvāllayaṃ naiti tat |turyotītapade virūpavilayādyasmin samāptaṃ bhaveddadyātturyavilakṣaṇādvayapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 71||

चेतश्चैत्यविकारपूगरहिता चिद्ब्रह्मलीना यदाकिश्चिनैत्यनुभूतिसिद्धविभवो मुक्तावगम्यस्तदा ।सत्तासाम्यमुपेत्य यो विजयते नारायणः केवलोदद्यात् केवलभूमतत्त्वविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७२॥

cetaścaityavikārapūgarahitā cidbrahmalīnā yadākiścinaityanubhūtisiddhavibhavo muktāvagamyastadā |sattāsāmyamupetya yo vijayate nārāyaṇaḥ kevalodadyāt kevalabhūmatattvavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 72||

सङ्कल्पादिविमुक्तयोगिमनसि प्राणाग्निदृक्चेतसामग्नेऽत्यन्तमजातिगोत्रकलने स्वे धाम्नि बोधार्णवे ।सत्यानन्दविशुद्धबोधविभवो यः शिष्यते श्रीहरिर्दद्याज्जातिकुलाभिमानविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७३॥

saṅkalpādivimuktayogimanasi prāṇāgnidṛkcetasāmagne'tyantamajātigotrakalane sve dhāmni bodhārṇave |satyānandaviśuddhabodhavibhavo yaḥ śiṣyate śrīharirdadyājjātikulābhimānavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 73||

कर्तव्यार्थनिबन्धनं स्वमनसः कर्माख्ययोगामृतश्रेयःसाधनसाध्यबन्धनमिह ज्ञानाख्ययोगो वरः ।संशान्ताखिलयोगसाध्यविभवं यं ज्ञानिनः प्राप्नुयुर्दद्यात् साधनसाध्यभावरहितां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७४॥

kartavyārthanibandhanaṃ svamanasaḥ karmākhyayogāmṛtaśreyaḥsādhanasādhyabandhanamiha jñānākhyayogo varaḥ |saṃśāntākhilayogasādhyavibhavaṃ yaṃ jñāninaḥ prāpnuyurdadyāt sādhanasādhyabhāvarahitāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 74||

देहास्वोः क्षणभङ्गुरत्वनिगमाद्दारादिबाह्येऽन्तरेचित्ते चैत्यततावसङ्गमनसा सन्त्यज्य दुर्वासनाम् ।ब्रह्मास्मीति सुवासनापरवशो यं प्रैति नारायणंदद्यादैक्यसुवासनाफलभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७५॥

dehāsvoḥ kṣaṇabhaṅguratvanigamāddārādibāhye'ntarecitte caityatatāvasaṅgamanasā santyajya durvāsanām |brahmāsmīti suvāsanāparavaśo yaṃ praiti nārāyaṇaṃdadyādaikyasuvāsanāphalabhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 75||

भावाभावगतिं विहाय सदसद्भावं च धीकल्पितंसर्वाभासविवर्जितं स्थिरचराधारं परस्ताद्धि यः ।आलम्ब्याचलनिर्विकल्पमनसा यस्मिन् समाप्तो भवेद्दद्याद् बुद्धिविकल्पशून्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७६॥

bhāvābhāvagatiṃ vihāya sadasadbhāvaṃ ca dhīkalpitaṃsarvābhāsavivarjitaṃ sthiracarādhāraṃ parastāddhi yaḥ |ālambyācalanirvikalpamanasā yasmin samāpto bhaveddadyād buddhivikalpaśūnyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 76||

संशान्ताखिलहेयरन्धविषयध्वान्तं सकृद्भानतःसङ्कल्पोज्झितचित्तभावितपदं सूर्यादिसूर्यात्मकम् ।ब्रह्माहं प्रकृतेः परोऽहमिति यं स्वात्मानमेवं विदुर्दद्यात् प्राकृतवैकृतप्रलयजां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७७॥

saṃśāntākhilaheyarandhaviṣayadhvāntaṃ sakṛdbhānataḥsaṅkalpojjhitacittabhāvitapadaṃ sūryādisūryātmakam |brahmāhaṃ prakṛteḥ paro'hamiti yaṃ svātmānamevaṃ vidurdadyāt prākṛtavaikṛtapralayajāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 77||

कर्मज्ञानदशेन्द्रियाल्यविदितः प्राणादिपञ्चानिलध्वान्तस्फारसहस्रचण्डकिरणोऽहङ्कारशत्रुञ्जयः ।नानावृत्तिमनोधियः परतरानन्दात्मको यो हरिर्दद्यालिङ्गशरीरभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७८॥

karmajñānadaśendriyālyaviditaḥ prāṇādipañcāniladhvāntasphārasahasracaṇḍakiraṇo'haṅkāraśatruñjayaḥ |nānāvṛttimanodhiyaḥ paratarānandātmako yo harirdadyāliṅgaśarīrabhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 78||

सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरोऽस्मि योगिविदितो ज्यायानहं ज्यायसांसंशान्ताखिलवेदनोऽस्मि जगतः सत्तास्वरूपोऽस्म्यहम् ।एवं भावनया प्रशान्तदुरिता यं प्राप्नुयुः शाश्वतंदद्याच्छाश्वतसौख्यसिद्धिविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ७९॥

sūkṣmāt sūkṣmataro'smi yogividito jyāyānahaṃ jyāyasāṃsaṃśāntākhilavedano'smi jagataḥ sattāsvarūpo'smyaham |evaṃ bhāvanayā praśāntaduritā yaṃ prāpnuyuḥ śāśvataṃdadyācchāśvatasaukhyasiddhivibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 79||

मत्पुत्रो मम वित्तदारसुहृदो मत्क्षेत्रमित्यादिकंद्वैतं देहदशेन्द्रियासुधिषणातादात्म्यमेवाद्वयम ।द्वैताद्वैतमनोगतेः प्रविलयाद्यः शिष्यते निर्भयोदद्यान्निर्भयनिर्विकारपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८०॥

matputro mama vittadārasuhṛdo matkṣetramityādikaṃdvaitaṃ dehadaśendriyāsudhiṣaṇātādātmyamevādvayama |dvaitādvaitamanogateḥ pravilayādyaḥ śiṣyate nirbhayodadyānnirbhayanirvikārapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 80||

त्यक्ताहङ्कृतिचित्तचैत्यकलनासंवित्स्वरूपोऽस्म्यहंजीवेशादिभिदा विहीनपरमानन्दावबोधोऽस्म्यहम् ।मत्तो नान्यदिहास्ति किञ्चिदिति यं नारायणं प्राप्नुयुर्दद्यादद्वयभावनात्तपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८१॥

tyaktāhaṅkṛticittacaityakalanāsaṃvitsvarūpo'smyahaṃjīveśādibhidā vihīnaparamānandāvabodho'smyaham |matto nānyadihāsti kiñciditi yaṃ nārāyaṇaṃ prāpnuyurdadyādadvayabhāvanāttapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 81||

सर्वासर्वमहाभ्रमप्रविलयात् सर्वादिशून्योऽस्म्यहंसाक्षित्वं न हि मेऽस्ति साक्ष्यविलयादद्वैतबोधोऽस्म्यहम् ।स्वीये धामनि संस्थितोऽहमजरोऽस्म्येवं विदुर्यं हरिंदद्यात् साक्ष्यविरूपनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८२॥

sarvāsarvamahābhramapravilayāt sarvādiśūnyo'smyahaṃsākṣitvaṃ na hi me'sti sākṣyavilayādadvaitabodho'smyaham |svīye dhāmani saṃsthito'hamajaro'smyevaṃ viduryaṃ hariṃdadyāt sākṣyavirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 82||

नाहं देहमुखेन्द्रियालयमनो नाहं विकल्पान्वितोनाहं मायिकविश्वभेदनिचयो नाहं तदाधारकः ।ब्रह्मैवाहमितीह यं मुनिगणा ज्ञात्वा चिरात्प्राप्नुयुर्दद्यान्मायिकभावनालयभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८३॥

nāhaṃ dehamukhendriyālayamano nāhaṃ vikalpānvitonāhaṃ māyikaviśvabhedanicayo nāhaṃ tadādhārakaḥ |brahmaivāhamitīha yaṃ munigaṇā jñātvā cirātprāpnuyurdadyānmāyikabhāvanālayabhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 83||

द्वैताद्वैतविभागभेदरहितो वाग्बुद्।ह्ध्यगम्योऽस्म्यहंसत्यासत्यशुभाशुभालिरहितश्चिन्मात्ररूपोऽस्म्यहम् ।सत्यापारसुखात्मकोऽस्म्यहमिति प्राप्ता यमीशं हरिंदद्यान्मानसवागगम्यपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८४॥

dvaitādvaitavibhāgabhedarahito vāgbud|hdhyagamyo'smyahaṃsatyāsatyaśubhāśubhālirahitaścinmātrarūpo'smyaham |satyāpārasukhātmako'smyahamiti prāptā yamīśaṃ hariṃdadyānmānasavāgagamyapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 84||

मायाकल्पितभौतिकालिहृदयारूढामहम्भावनांपूर्णाहङ्कृतिरेकदा कबलयन् सर्वेश्वरः सर्वगः ।आस्ते तद्गतभेदपूगरहितो यो नित्यशुद्धोऽद्वयोदद्यादीश्वरपूर्णबोधविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८५॥

māyākalpitabhautikālihṛdayārūḍhāmahambhāvanāṃpūrṇāhaṅkṛtirekadā kabalayan sarveśvaraḥ sarvagaḥ |āste tadgatabhedapūgarahito yo nityaśuddho'dvayodadyādīśvarapūrṇabodhavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 85||

अन्तर्बाह्यज चित्रचैत्यकलनासङ्गानुसन्धानतोजीवन्मुक्तिमवाप्य वीतकलनान्नष्टेऽथ कर्मत्रये ।देहाक्षासुविरूपनाशविभवो यः शिष्यतेऽस्मद्गुरुर्दद्यात् स्थूलकलेवरादिरहितां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८६॥

antarbāhyaja citracaityakalanāsaṅgānusandhānatojīvanmuktimavāpya vītakalanānnaṣṭe'tha karmatraye |dehākṣāsuvirūpanāśavibhavo yaḥ śiṣyate'smadgururdadyāt sthūlakalevarādirahitāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 86||

मायाकल्पितदेशकालकलनासञ्जातनानाविधानेकोपाधिदृढानुभूतिममताहन्तातमोभास्करः ।यो निष्काममुनीन्द्रहृन्मणिगृहालङ्कारपादाम्बुजोदद्यात् कामगणक्षयात्तविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८७॥

māyākalpitadeśakālakalanāsañjātanānāvidhānekopādhidṛḍhānubhūtimamatāhantātamobhāskaraḥ |yo niṣkāmamunīndrahṛnmaṇigṛhālaṅkārapādāmbujodadyāt kāmagaṇakṣayāttavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 87||

सर्वोपाधिविहीनपुष्करतनुः संशान्तरूपाभिधोनानाकामनया विमुक्तमुनिहृत्पद्मावलीषट्पदः ।यो वाङ्मानसवृत्त्यगोचरमहानन्दावबोधाम्बुधिर्दद्यात सर्वहृदभ्रचिन्मणिभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८८॥

sarvopādhivihīnapuṣkaratanuḥ saṃśāntarūpābhidhonānākāmanayā vimuktamunihṛtpadmāvalīṣaṭpadaḥ |yo vāṅmānasavṛttyagocaramahānandāvabodhāmbudhirdadyāta sarvahṛdabhracinmaṇibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 88||

दासोऽहं तव मृत्युपाशकलितं मां रक्ष भक्तार्तिहन्एवं प्रार्थ्य विशुद्धिमेत्य मनसोऽहं त्वं त्वमेवास्म्यहम् ।भेदो नौ न हि मायिकोऽयमिति यं नारायणं प्राप्नुयुर्दद्याद्भागवतालिगम्यपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ८९॥

dāso'haṃ tava mṛtyupāśakalitaṃ māṃ rakṣa bhaktārtihanevaṃ prārthya viśuddhimetya manaso'haṃ tvaṃ tvamevāsmyaham |bhedo nau na hi māyiko'yamiti yaṃ nārāyaṇaṃ prāpnuyurdadyādbhāgavatāligamyapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 89||

मायाधीभवभेदकूलपटले निर्मायबोधाग्निना (बोधपटले)दग्धे काममकामखड्गदलिते कामे स्वभृत्यैः समम् ।संशान्ताखिलभेदकामकलनं ये स्वात्मरूपं विदुःदद्यात् कामभिदाविनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९०॥

māyādhībhavabhedakūlapaṭale nirmāyabodhāgninā (bodhapaṭale)dagdhe kāmamakāmakhaḍgadalite kāme svabhṛtyaiḥ samam |saṃśāntākhilabhedakāmakalanaṃ ye svātmarūpaṃ viduḥdadyāt kāmabhidāvināśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 90||

मायापादजपुष्करादिकमहाभूतालियोगोद्भवानेकब्रह्मकटाहकोटिपटलं त्रैगुण्यसङ्कल्पितः ।निस्त्रैगुण्यमहात्रिपादविभवो यः कल्पितः केनचिद्दद्यान्मायिकपादमोहविकलां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९१॥

māyāpādajapuṣkarādikamahābhūtāliyogodbhavānekabrahmakaṭāhakoṭipaṭalaṃ traiguṇyasaṅkalpitaḥ |nistraiguṇyamahātripādavibhavo yaḥ kalpitaḥ kenaciddadyānmāyikapādamohavikalāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 91||

यास्याम्यद्य विदेहमुक्तिपदवीं मुञ्चेह मां चित्त भोयद्वा चिद्गगने विरूपविलयं गच्छ त्वदीयैः समम् ।एवं चित्तशिशुं प्रबोध्य यतिराड्यस्मिन् समाप्तो भवेद्दद्यात् केवलवीतचित्तपदवीं मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९२॥

yāsyāmyadya videhamuktipadavīṃ muñceha māṃ citta bhoyadvā cidgagane virūpavilayaṃ gaccha tvadīyaiḥ samam |evaṃ cittaśiśuṃ prabodhya yatirāḍyasmin samāpto bhaveddadyāt kevalavītacittapadavīṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 92||

राग त्वं भज वीतरागपदवीं द्वेष त्वमद्वेषतांभीते त्वं भज निर्भयत्वमधुना द्वैत त्वमद्वैतताम् ।रागादिं विनियम्य निष्कलपदे यस्मिन् समाप्तो भवेद्दद्यान्निष्कलनिर्भयाद्वयपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९३॥

rāga tvaṃ bhaja vītarāgapadavīṃ dveṣa tvamadveṣatāṃbhīte tvaṃ bhaja nirbhayatvamadhunā dvaita tvamadvaitatām |rāgādiṃ viniyamya niṣkalapade yasmin samāpto bhaveddadyānniṣkalanirbhayādvayapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 93||

काम त्वं भज वीतकामपदवीं तृष्णे वितृष्णासुखंभो भो मानस निर्विकल्पमधुनाहङ्कारशान्तिं तराम् ।सान्त्वोक्त्यैव सुहृज्जनं परिहरन् यस्मिन् भजन्त्येकत्तांदद्यात्काममुखारिभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९४॥

kāma tvaṃ bhaja vītakāmapadavīṃ tṛṣṇe vitṛṣṇāsukhaṃbho bho mānasa nirvikalpamadhunāhaṅkāraśāntiṃ tarām |sāntvoktyaiva suhṛjjanaṃ pariharan yasmin bhajantyekattāṃdadyātkāmamukhāribhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 94||

विश्वाकारमतिं विहाय सहजानन्दावबोधां मतिंस्वीकृत्येव महानुभावचरणाः श्रीवीतहव्यादयः ।सत्यज्ञानसुखार्णवेऽतिविपुले यस्मिन् भजन्त्येकदांदद्यान्मौनिगणात्तसौख्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९५॥

viśvākāramatiṃ vihāya sahajānandāvabodhāṃ matiṃsvīkṛtyeva mahānubhāvacaraṇāḥ śrīvītahavyādayaḥ |satyajñānasukhārṇave'tivipule yasmin bhajantyekadāṃdadyānmaunigaṇāttasaukhyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 95||

ब्रह्मास्मीत्यनुभूतियोगदहने निर्वृत्तितैलैधितेहुत्वा मायिकचित्तचैत्यकलनां होमानलोत्थां सतीम् ।मुक्त्याख्यां परिरभ्य मस्करिवरो यत्सौख्यतल्पं गतोदद्याद्दृश्यविरूपनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९६॥

brahmāsmītyanubhūtiyogadahane nirvṛttitailaidhitehutvā māyikacittacaityakalanāṃ homānalotthāṃ satīm |muktyākhyāṃ parirabhya maskarivaro yatsaukhyatalpaṃ gatodadyāddṛśyavirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 96||

संशान्ताखिलपञ्चभूतकलनासञ्जातनानाजनिश्चातुर्विध्यनिरोधशून्यविभवो जन्माद्यभावश्रुतेः ।दीर्घह्रस्वबृहत्कृशादिरहितो यः सर्वदा भासतेदद्याज्जन्मनिरोधशून्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९७॥

saṃśāntākhilapañcabhūtakalanāsañjātanānājaniścāturvidhyanirodhaśūnyavibhavo janmādyabhāvaśruteḥ |dīrghahrasvabṛhatkṛśādirahito yaḥ sarvadā bhāsatedadyājjanmanirodhaśūnyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 97||

सत्यज्ञानसुखाज्ञतासमुदितासत्यादिमायात्रयप्रत्याख्यानमहावचोऽर्थविभवः प्राप्तः पुनः प्राप्यते ।मुक्तो मुच्यत एव नेतर इति ज्ञानाद्यदैक्यं व्रजेद्दद्याज्ज्ञानसुनिश्चितार्थविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९८॥

satyajñānasukhājñatāsamuditāsatyādimāyātrayapratyākhyānamahāvaco'rthavibhavaḥ prāptaḥ punaḥ prāpyate |mukto mucyata eva netara iti jñānādyadaikyaṃ vrajeddadyājjñānasuniścitārthavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 98||

स्वाज्ञाने सकलङ्कचित्तविभवे स्वज्ञानवैश्वानराद्दग्धे सम्यगनावृतः परशिवः स्वाराज्यसिंहासने ।एको यः परिशिष्यते परपुमान्नारायणोऽयं स्वयंदद्याद्द्वैतविरूपनाशविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ ९९॥

svājñāne sakalaṅkacittavibhave svajñānavaiśvānarāddagdhe samyaganāvṛtaḥ paraśivaḥ svārājyasiṃhāsane |eko yaḥ pariśiṣyate parapumānnārāyaṇo'yaṃ svayaṃdadyāddvaitavirūpanāśavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 99||

भूमब्रह्मणि मूढबुद्।ह्ध्यनुभवारूढं समस्तं जगन्नेतीति श्रुतिसिद्धयुक्तिपटलैर्नास्तीति निश्चित्य तत् ।त्यक्त्वा विश्वविनोदनं मुनिगणा यस्मिन् समाप्तिं गतादद्याद्विश्वविनोदभङ्गविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १००॥

bhūmabrahmaṇi mūḍhabud|hdhyanubhavārūḍhaṃ samastaṃ jagannetīti śrutisiddhayuktipaṭalairnāstīti niścitya tat |tyaktvā viśvavinodanaṃ munigaṇā yasmin samāptiṃ gatādadyādviśvavinodabhaṅgavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 100||

व्याविद्धाखिलवाक्यपादविभवो वाग्बुद्।ह्ध्यगम्योऽद्वयोनिःसाध्योऽयमसाधनो न हि भवो नान्तं गतः कुत्रचित् ।लक्ष्यालक्ष्यविभागमोहरहितो यः शिष्यते श्रीहरिर्दद्याल्लक्ष्यविलक्षणाद्वयपदां मुक्तिं स रामोऽद्य मे ॥ १०१॥

vyāviddhākhilavākyapādavibhavo vāgbud|hdhyagamyo'dvayoniḥsādhyo'yamasādhano na hi bhavo nāntaṃ gataḥ kutracit |lakṣyālakṣyavibhāgamoharahito yaḥ śiṣyate śrīharirdadyāllakṣyavilakṣaṇādvayapadāṃ muktiṃ sa rāmo'dya me || 101||

आविद्यार्थपदे विरूपविलयं याते स्वकार्यैः समंसंशान्ताखिलनामरूपविभवः प्रत्यक्परात्मैक्यकः ।चातुर्विध्यपदाभिधानरहितो यस्त्रैपदः शिष्यतेदद्यात् पादचतुष्ट्यैक्यविभवां मुक्तिं स रामोऽद्य ने ॥ १०२॥

āvidyārthapade virūpavilayaṃ yāte svakāryaiḥ samaṃsaṃśāntākhilanāmarūpavibhavaḥ pratyakparātmaikyakaḥ |cāturvidhyapadābhidhānarahito yastraipadaḥ śiṣyatedadyāt pādacatuṣṭyaikyavibhavāṃ muktiṃ sa rāmo'dya ne || 102||

श्रद्धाभक्तिपुरःसरं रहसि यो विष्ण्वालये वा पठेनानालिङ्गविभङ्गमुक्तिशतकं तात्पर्यतः सादरम् ।तस्य त्रैपदरामचन्द्रतरणिः स्वाज्ञानमुन्मूलयन्दास्यत्येव विदेहमुक्तिपदवीं शिष्टत्रिपाद्रूपिणीम् ॥ १०३॥

śraddhābhaktipuraḥsaraṃ rahasi yo viṣṇvālaye vā paṭhenānāliṅgavibhaṅgamuktiśatakaṃ tātparyataḥ sādaram |tasya traipadarāmacandrataraṇiḥ svājñānamunmūlayandāsyatyeva videhamuktipadavīṃ śiṣṭatripādrūpiṇīm || 103||

श्रीमत्पारमहंस्यधर्मनिरतश्रीवासुदेवेन्द्रचित्पादाम्भोजनिवासिषट्पदनिभश्रीरामचन्द्रेन्द्रतः ।वक्तुं ध्यातुमशक्यमायिकपदालङ्कारसङ्घाततोलिङ्गाकारविभङ्गमुक्तिशतकं ज्ञातं कटाक्षाद्धरेः ॥ १०४॥

śrīmatpāramahaṃsyadharmanirataśrīvāsudevendracitpādāmbhojanivāsiṣaṭpadanibhaśrīrāmacandrendrataḥ |vaktuṃ dhyātumaśakyamāyikapadālaṅkārasaṅghātatoliṅgākāravibhaṅgamuktiśatakaṃ jñātaṃ kaṭākṣāddhareḥ || 104||

॥ इति श्रीलिङ्गभङ्गमुक्तिशतकं सम्पूर्णम् ॥उपनिषद्ब्रह्मेन्द्र विरचितं

|| iti śrīliṅgabhaṅgamuktiśatakaṃ sampūrṇam ||upaniṣadbrahmendra viracitaṃ