यमुनालहरी Shri Yamuna Lahari

वरौवर्तिश्यामा तरणितनया दीनशरणापदाप्तानामन्दौ हरणविधिवैदग्धहृदया ।प्रवृत्ता गोलोकाद्यदमृतसुधारामलहरापुनन्ती त्रैलोक्यं पुनरपि निजे धाम्नि विशति ॥ १॥

varauvartiśyāmā taraṇitanayā dīnaśaraṇāpadāptānāmandau haraṇavidhivaidagdhahṛdayā |pravṛttā golokādyadamṛtasudhārāmalaharāpunantī trailokyaṃ punarapi nije dhāmni viśati || 1||

यदेकः सिद्धिनां किल जननि ! गोलोकसरणिःप्रवृत्तं सन्तापं प्रशमयितुमारोग्यजनकम् ।हृदञ्चिप्रोन्नत्यै मदुलहिमसिदाञ्जनमिदंत्वदीयं कीलालं मम दुरितजालं जरयतु ॥ २॥

yadekaḥ siddhināṃ kila janani ! golokasaraṇiḥpravṛttaṃ santāpaṃ praśamayitumārogyajanakam |hṛdañcipronnatyai madulahimasidāñjanamidaṃtvadīyaṃ kīlālaṃ mama duritajālaṃ jarayatu || 2||

तमो दूरीकुर्वन् मद कलहमोहादिकगणंतिरः कुर्वन् कामं अमुदितकुगर्वं हृदयतः ।सकृदृष्टिं यातस्तरणितनयेऽयं तव शुभःप्रवाहो नीराणां मयि विमलतत्वं वितरतु ॥ ३॥

tamo dūrīkurvan mada kalahamohādikagaṇaṃtiraḥ kurvan kāmaṃ amuditakugarvaṃ hṛdayataḥ |sakṛdṛṣṭiṃ yātastaraṇitanaye'yaṃ tava śubhaḥpravāho nīrāṇāṃ mayi vimalatatvaṃ vitaratu || 3||

अयि श्रीकृष्णाङ्गप्रचुरतरगन्धाक्तसलिलेरजस्तेऽसत्कर्माङ्कितहृदयसमार्जनकरम् ।मदीयेऽस्मिंश्चित्ते विविधविषयावासमलिनेचिदानन्दामोदं निगमतिबोधं प्रदिशतु ॥ ४॥

ayi śrīkṛṣṇāṅgapracurataragandhāktasalilerajaste'satkarmāṅkitahṛdayasamārjanakaram |madīye'smiṃścitte vividhaviṣayāvāsamalinecidānandāmodaṃ nigamatibodhaṃ pradiśatu || 4||

विचित्रं त्वत्तेजो भुवि किमु समर्थाः प्रकटितुंकवीन्द्रा योगीन्द्रादिविगतमुनीन्द्राः शुभधियः ।महित्वं तेऽनन्तं तपयति मखादीनपि यतस्त्वया स्पृष्टो वायुर्नरक पदहारीनरकदः ॥ ५॥

vicitraṃ tvattejo bhuvi kimu samarthāḥ prakaṭituṃkavīndrā yogīndrādivigatamunīndrāḥ śubhadhiyaḥ |mahitvaṃ te'nantaṃ tapayati makhādīnapi yatastvayā spṛṣṭo vāyurnaraka padahārīnarakadaḥ || 5||

पलायन्ते यस्या झटिति शुभनामग्रहयतोभयार्ताः पापानां विविधनिकराः कम्पनयुताः ।विनिन्दन्तो मर्त्यान् स्वकृतमलनाशाश्रितविधीनऽतः को वा दक्षस्तवचरण सेवां न हि चरेत् ॥ ६॥

palāyante yasyā jhaṭiti śubhanāmagrahayatobhayārtāḥ pāpānāṃ vividhanikarāḥ kampanayutāḥ |vinindanto martyān svakṛtamalanāśāśritavidhīna'taḥ ko vā dakṣastavacaraṇa sevāṃ na hi caret || 6||

जनः को वा दीनस्त्यजति तव पीताऽम्बरपदैर्विचित्रैः कलोल्लैर्निगमसरितस्वौरमसितम् ।यतः सत्कामानां भवति विमला सिद्धि रनिशंनिशम्यैतां कीर्तिं ह्यहमपि तवोपस्थितिमितः ॥ ७॥

janaḥ ko vā dīnastyajati tava pītā'mbarapadairvicitraiḥ kalollairnigamasaritasvauramasitam |yataḥ satkāmānāṃ bhavati vimalā siddhi raniśaṃniśamyaitāṃ kīrtiṃ hyahamapi tavopasthitimitaḥ || 7||

सदा दीनोद्धारे जयति तव तेजोऽमरनुतंप्रसिद्धं त्रैलोक्ये कविवरगिरा श्लाघितमहो ।इदानीं दौर्भाग्यं मम तु तदपि न्यूनयति वैयतस्वं निःस्नेहा भवसि मयि दीने पदमिते ॥ ८॥

sadā dīnoddhāre jayati tava tejo'maranutaṃprasiddhaṃ trailokye kavivaragirā ślāghitamaho |idānīṃ daurbhāgyaṃ mama tu tadapi nyūnayati vaiyatasvaṃ niḥsnehā bhavasi mayi dīne padamite || 8||

अयि श्रीगोविन्दालयकलनि ! मार्त्तण्डतनये !त्वयाऽहो वैषम्यं वद जननि ! लब्धं कुत इदम् ।प्रसूधर्मं यत्त्वं त्यजसि निजबालेषु विषमावरेष्विष्टा मूर्खेष्वितरनयनेति त्वऽघटते ॥ ९॥

ayi śrīgovindālayakalani ! mārttaṇḍatanaye !tvayā'ho vaiṣamyaṃ vada janani ! labdhaṃ kuta idam |prasūdharmaṃ yattvaṃ tyajasi nijabāleṣu viṣamāvareṣviṣṭā mūrkheṣvitaranayaneti tva'ghaṭate || 9||

इदं त्वद्द्वैषम्यं समुचितपदं नैति कठिनंयदीच्छा चेत्कर्तुं भवति तवचित्ते हठयुते ।तदा कार्य्यं चैतत्सततमपरेणैव विधिनाक्वचित्तत्प्रख्यातं तवसहजजातं रविसुते ॥ १०॥

idaṃ tvaddvaiṣamyaṃ samucitapadaṃ naiti kaṭhinaṃyadīcchā cetkartuṃ bhavati tavacitte haṭhayute |tadā kāryyaṃ caitatsatatamapareṇaiva vidhinākvacittatprakhyātaṃ tavasahajajātaṃ ravisute || 10||

तदेतद्वैषम्यं प्रधयितुमहं नैव विभवेविशुद्धा लोकन्ते किमु मम लघोः सूचनभरैः ।यतस्त्वं पुण्यानामतिशय समृद्धिं प्रकुरुषेऽन्यथात्वं पापानामिति जननि ! जागर्तिजगति ॥ ११॥

tadetadvaiṣamyaṃ pradhayitumahaṃ naiva vibhaveviśuddhā lokante kimu mama laghoḥ sūcanabharaiḥ |yatastvaṃ puṇyānāmatiśaya samṛddhiṃ prakuruṣe'nyathātvaṃ pāpānāmiti janani ! jāgartijagati || 11||

अबोधे विद्रोहं तमसि च विमोहं वितनुषेकलेः सैन्ये शोकं विषयिनि विमोकं रविसुते ।मखादीनां वृद्धिं जगति च समृद्धिं पदगतेतवाहो वैषम्यं कथितुमिह कः स्वाद्विभुरिदम् ॥ १२॥

abodhe vidrohaṃ tamasi ca vimohaṃ vitanuṣekaleḥ sainye śokaṃ viṣayini vimokaṃ ravisute |makhādīnāṃ vṛddhiṃ jagati ca samṛddhiṃ padagatetavāho vaiṣamyaṃ kathitumiha kaḥ svādvibhuridam || 12||

कृतान्तप्रेष्याणां पधिगमनदुःखं प्रहरसिविमानानां तत् त्वं वितरसि कलिन्दाचलभवे ।मलाढ्यानां यज्ञोद्भवफलमुताहो विदधतौसुरेन्द्राणां चित्ते गृहरणशङ्का वितनुते ॥ १३॥

kṛtāntapreṣyāṇāṃ padhigamanaduḥkhaṃ praharasivimānānāṃ tat tvaṃ vitarasi kalindācalabhave |malāḍhyānāṃ yajñodbhavaphalamutāho vidadhatausurendrāṇāṃ citte gṛharaṇaśaṅkā vitanute || 13||

इदं त्वद्वैषम्यं क्वनुगतमहो कृष्णरमितेस्वभावादुत्पन्नं मयि जननि संयाचनपरे ।यतो मत्पापानां प्रबलतरसम्बदनिचयेक्वतोपेक्षासि त्वं चरितमिदमत्यद्भुतपदम् ॥ १४॥

idaṃ tvadvaiṣamyaṃ kvanugatamaho kṛṣṇaramitesvabhāvādutpannaṃ mayi janani saṃyācanapare |yato matpāpānāṃ prabalatarasambadanicayekvatopekṣāsi tvaṃ caritamidamatyadbhutapadam || 14||

स्वसारो वर्तन्ते जगति सरलाः स्नेहसहितानिजानां भ्रातृणां सुखसदनसम्पद्वृतधियः ।चरित्रं चैतत्ते त्वमसि विषमा भ्रातरि निजेयतस्तस्यावासं गहनमिव शून्यं प्रकुरुषे ॥ १५॥

svasāro vartante jagati saralāḥ snehasahitānijānāṃ bhrātṛṇāṃ sukhasadanasampadvṛtadhiyaḥ |caritraṃ caitatte tvamasi viṣamā bhrātari nijeyatastasyāvāsaṃ gahanamiva śūnyaṃ prakuruṣe || 15||

अतस्वातो भीतिर्विषमपदतः कर्तुमुचिताभवानन्दाकाङ्क्षैस्दपि तवदास्यं त्वभिलषे ।यतो मे त्वङ्गात्रा सह विरोधोऽस्यऽघलिपेर्निदानादार्य्येऽतस्तव ! जननि पक्षेऽस्मि विबलः ॥ १६॥

atasvāto bhītirviṣamapadataḥ kartumucitābhavānandākāṅkṣaisdapi tavadāsyaṃ tvabhilaṣe |yato me tvaṅgātrā saha virodho'sya'ghalipernidānādāryye'tastava ! janani pakṣe'smi vibalaḥ || 16||

अतो द्वेषान्मातर्मयि तवपदालम्बनतयान जाने विद्वेषं कतिविधमुताहो जनयिता ।कृतान्तस्त्वङ्माता भयमिति मनो नैव कुरुतेयतस्त्वं किन्तस्मान्मानिजामनुगतं पातुमबला ॥ १७॥

ato dveṣānmātarmayi tavapadālambanatayāna jāne vidveṣaṃ katividhamutāho janayitā |kṛtāntastvaṅmātā bhayamiti mano naiva kuruteyatastvaṃ kintasmānmānijāmanugataṃ pātumabalā || 17||

स्वभावाद्वाऽमर्शाद्यमसदनलुण्ठाकतिलकेममेयं वै मातस्तवपदयुगे प्रार्थनपदी ।इदानीमारब्धे पितृपतिगृहालुण्ठन विधौमदेनो लेखानां कुरु रचितपत्राऽपहरणम् ॥ १८॥

svabhāvādvā'marśādyamasadanaluṇṭhākatilakemameyaṃ vai mātastavapadayuge prārthanapadī |idānīmārabdhe pitṛpatigṛhāluṇṭhana vidhaumadeno lekhānāṃ kuru racitapatrā'paharaṇam || 18||

जनं धर्मात्मानं त्वमसि यदि सन्तारयितुमुदयुता संसाराब्धेरहह तव कोऽवास्ति महिमा ।यदा पापात्मानं विगततरणोपायमबलंमुनीयासस्तर्हीह त्वयि किल महत्वं स्थितिमियात् ॥ १९॥

janaṃ dharmātmānaṃ tvamasi yadi santārayitumudayutā saṃsārābdherahaha tava ko'vāsti mahimā |yadā pāpātmānaṃ vigatataraṇopāyamabalaṃmunīyāsastarhīha tvayi kila mahatvaṃ sthitimiyāt || 19||

शिशूनां बाल्यत्वात्कृतमनुचितं बालचरितंविलोक्याऽऽमोदन्ते तदपहृतिमाकल्प पितरः ।अतो मे यत्किञ्चित्कुचरितमपीड्ये तदधुनास्वकीयाद्वात्सल्यादपहर तथा पालय शिशुम् ॥ २०॥

śiśūnāṃ bālyatvātkṛtamanucitaṃ bālacaritaṃvilokyā''modante tadapahṛtimākalpa pitaraḥ |ato me yatkiñcitkucaritamapīḍye tadadhunāsvakīyādvātsalyādapahara tathā pālaya śiśum || 20||

अथ त्वं मत्पापप्रचयमिह नेवान्तकपदंनयिष्यस्याऽऽर्य्ये चेद्भवति च तदाऽनर्थपदवी ।गमिष्यन्त्यौन्नत्यं विभयपमेनांस्यऽपि नृणांचरिष्यन्ती लायां स्वरुचि शुभनाशाय यमुने ॥ २१॥

atha tvaṃ matpāpapracayamiha nevāntakapadaṃnayiṣyasyā''ryye cedbhavati ca tadā'narthapadavī |gamiṣyantyaunnatyaṃ vibhayapamenāṃsya'pi nṛṇāṃcariṣyantī lāyāṃ svaruci śubhanāśāya yamune || 21||

अहं वै नो शक्ता तवदुरितसन्दारऽणविधौवदेच्चेदित्येवं कथमपि न कालिन्दि घटते ।यदेनो मेरोरऽप्यऽसि बलयुता मर्दनविधौत्वदग्रे का वार्ता मदघतृणराशेरिति शपे ॥ २२॥

ahaṃ vai no śaktā tavaduritasandāra'ṇavidhauvadeccedityevaṃ kathamapi na kālindi ghaṭate |yadeno merora'pya'si balayutā mardanavidhautvadagre kā vārtā madaghatṛṇarāśeriti śape || 22||

यदा पापाऽऽत्मानस्तवरजकणस्पर्शमऽपि वाऽऽप्य ते मालोके सन्दधति हरिरूपत्वमऽसिताः ।अयं कृष्णः किम्बा त्विति बहुपरामर्शमनसोभ्रमन्ति श्रीकष्णानुगसखिगणा द्वापरपराः ॥ २३॥

yadā pāpā''tmānastavarajakaṇasparśama'pi vā''pya te māloke sandadhati harirūpatvama'sitāḥ |ayaṃ kṛṣṇaḥ kimbā tviti bahuparāmarśamanasobhramanti śrīkaṣṇānugasakhigaṇā dvāparaparāḥ || 23||

सशङ्कं लोकन्ते तवमहिमवैचितत्र्यकुतुकंसुलेखा लेखानां विधिभिरपि लेखा न लिखितुम् ।समर्था जायन्ते कथमिह तदा लेखविषयेविभुः को वा भूयात्तदवरगुणाविष्टधिषणः ॥ २४॥

saśaṅkaṃ lokante tavamahimavaicitatryakutukaṃsulekhā lekhānāṃ vidhibhirapi lekhā na likhitum |samarthā jāyante kathamiha tadā lekhaviṣayevibhuḥ ko vā bhūyāttadavaraguṇāviṣṭadhiṣaṇaḥ || 24||

भवेन्नास्मिंश्चित्तं किमपि गणनाऽतर्क्यविषयेमहिम्नि त्वत्यादाम्बुजमहस आत्मेश्वरि ! यतः ।भवाब्धिं सन्तीर्णास्तवजलनिकादिभिरहोमहाघा यावन्तो न हि नभसि तारास्तरणिजे ॥ २५॥

bhavennāsmiṃścittaṃ kimapi gaṇanā'tarkyaviṣayemahimni tvatyādāmbujamahasa ātmeśvari ! yataḥ |bhavābdhiṃ santīrṇāstavajalanikādibhirahomahāghā yāvanto na hi nabhasi tārāstaraṇije || 25||

भवत्या एतादृक् चरणमहिमा वै समुचितःपुनन्त्या प्राचीनाऽघगृहहृदयानुत्पथगतान् ।यतो ब्रह्माण्डानामधिपतिरनन्तोऽपि विवश।स्तवप्रेम्णा मातर्दधत ग्रह केलिं तवतटे ॥ २६॥

bhavatyā etādṛk caraṇamahimā vai samucitaḥpunantyā prācīnā'ghagṛhahṛdayānutpathagatān |yato brahmāṇḍānāmadhipatirananto'pi vivaśa|stavapremṇā mātardadhata graha keliṃ tavataṭe || 26||

अथाऽपि श्रीकृष्णालयविविधसत्केलिकुतुकेकवीन्द्रास्वत्पादाम्बुजयुगलमेवाविधिधियः ।गुणन्ति त्वत् कीर्तिं विशदयितुमात्मीयरसनंममाप्येवं भावो हृदय उदितो मुग्धमनसः ॥ २७॥

athā'pi śrīkṛṣṇālayavividhasatkelikutukekavīndrāsvatpādāmbujayugalamevāvidhidhiyaḥ |guṇanti tvat kīrtiṃ viśadayitumātmīyarasanaṃmamāpyevaṃ bhāvo hṛdaya udito mugdhamanasaḥ || 27||

त्वदीये प्रत्यक्षे महिमनिहि विश्वाससहितोमली को वा न स्यात्तवचरणसेवाभिलषकः ।यतस्वय्यावासात्कठिन उरगः कालिय इतःफणासु क्रीडन्तं निगमपदवीगम्यमजितम् ॥ २८॥

tvadīye pratyakṣe mahimanihi viśvāsasahitomalī ko vā na syāttavacaraṇasevābhilaṣakaḥ |yatasvayyāvāsātkaṭhina uragaḥ kāliya itaḥphaṇāsu krīḍantaṃ nigamapadavīgamyamajitam || 28||

अतस्वं गोविन्दं नवहरिणकौशेय वसनंलसन्तं त्वत्तीरे वृषभदयिता पालनपरम् ।विहारैः कौमारैः सखिभिरपि सङ्क्रीडनपरंविभुं मत्याणेशं कुरु झटिति मदृष्ठिविषये ॥ २९॥

atasvaṃ govindaṃ navahariṇakauśeya vasanaṃlasantaṃ tvattīre vṛṣabhadayitā pālanaparam |vihāraiḥ kaumāraiḥ sakhibhirapi saṅkrīḍanaparaṃvibhuṃ matyāṇeśaṃ kuru jhaṭiti madṛṣṭhiviṣaye || 29||

क्वता येन क्रीडा लसति तवतीरे कलशिकाजलादाने काले पशुपरमणीनां सुखकरा ।विचित्रैर्माधुर्यैः सरसवचनैर्भावसहितैर्वृतं तं स्वीकर्त्तुं कलय किल मां तत्प्रियसखि ॥ ३०॥

kvatā yena krīḍā lasati tavatīre kalaśikājalādāne kāle paśuparamaṇīnāṃ sukhakarā |vicitrairmādhuryaiḥ sarasavacanairbhāvasahitairvṛtaṃ taṃ svīkarttuṃ kalaya kila māṃ tatpriyasakhi || 30||

विहारि नियाख्ये तवपुलिन देशस्थल मितेसखीरूपेणाय्यें रसपतिनिकुञ्जोद्भवसुखम् ।त्वया प्राप्तं सोऽपि त्वयि वसति साक्षाद्भरिरतःश्रमः कस्ते मह्यं प्रभुचरण पद्मेक्षणविधौ ॥ ३१॥

vihāri niyākhye tavapulina deśasthala mitesakhīrūpeṇāyyeṃ rasapatinikuñjodbhavasukham |tvayā prāptaṃ so'pi tvayi vasati sākṣādbharirataḥśramaḥ kaste mahyaṃ prabhucaraṇa padmekṣaṇavidhau || 31||

त्वयि स्नानान्मातः पशुपतनयाभिः पतिरितोविर्भुब्रहमादीनां व्रजपदयिता जीवनधनम् ।पुलिन्दीभिश्चापि प्रभुचरणपङ्केरुहरसोवने प्राप्तःसाक्षात्दिति तवपदस्नानमहिमा ॥ ३२॥

tvayi snānānmātaḥ paśupatanayābhiḥ patiritovirbhubrahamādīnāṃ vrajapadayitā jīvanadhanam |pulindībhiścāpi prabhucaraṇapaṅkeruharasovane prāptaḥsākṣātditi tavapadasnānamahimā || 32||

विलीयन्ते कर्माण्ययि तवपदा वर्चति जनेतदा तस्यार्चायै कलयति विधिं निर्ज्जरगणः ।तवभ्रातुर्मन्त्रो निजलिपि विनाशं वितनुतेतमानितुं कृष्णः परिषदिनियुङ्तेऽनुगगणान् ॥ ३३॥

vilīyante karmāṇyayi tavapadā varcati janetadā tasyārcāyai kalayati vidhiṃ nirjjaragaṇaḥ |tavabhrāturmantro nijalipi vināśaṃ vitanutetamānituṃ kṛṣṇaḥ pariṣadiniyuṅte'nugagaṇān || 33||

भवत्याः श्रीमातर्मधुचरणपङ्केरुहयशोजनः को वा शृण्वंस्त्रिदशपुरवद्यो न हि भवेत् ।सवातः सुश्लोकं विषम हदयानामपि गतिप्रदं को वा दत्तो भुवि न श्रुणुयाद्वा न हि पठेत् ॥ ३४॥

bhavatyāḥ śrīmātarmadhucaraṇapaṅkeruhayaśojanaḥ ko vā śṛṇvaṃstridaśapuravadyo na hi bhavet |savātaḥ suślokaṃ viṣama hadayānāmapi gatipradaṃ ko vā datto bhuvi na śruṇuyādvā na hi paṭhet || 34||

भवत्यास्तीरस्था द्रुममृगविहङ्गादय उशत्ययोमध्याविष्टाः कमठमकराद्या अपिवराः ।यतो जीवन्तस्ते परमपुरुषानन्दजलाधौनिमग्नाः सन्तऽन्ते झटिति लयमायान्ति परमे ॥ ३५॥

bhavatyāstīrasthā drumamṛgavihaṅgādaya uśatyayomadhyāviṣṭāḥ kamaṭhamakarādyā apivarāḥ |yato jīvantaste paramapuruṣānandajalādhaunimagnāḥ santa'nte jhaṭiti layamāyānti parame || 35||

कदाप्येको यज्ञः क्षिति विबुधशप्तः स्मरवशःसुरापी मांसाशी श्रुतिसृतिविरोधी तवतटे ।भमन् दष्टो दैवात्पथिगतभुजङ्गेन सहसामृतो रेणुस्पर्शाद्धरिमित इति त्वत्पदमहः ॥ ३६॥

kadāpyeko yajñaḥ kṣiti vibudhaśaptaḥ smaravaśaḥsurāpī māṃsāśī śrutisṛtivirodhī tavataṭe |bhaman daṣṭo daivātpathigatabhujaṅgena sahasāmṛto reṇusparśāddharimita iti tvatpadamahaḥ || 36||

मृतेऽरण्ये दुष्टे भसक उरुदुर्गन्धिक्वमिलेत्वदप्सु, स्नात्वाऽन्यैः क्वतसमर उड्डीयपतितः ।वटः कश्चिद्दैवात्तवजलरजःश्लिष्टपतनस्ततः स्पर्शामुक्तो भसक इति ते देविमहिमा ॥ ३७॥

mṛte'raṇye duṣṭe bhasaka urudurgandhikvamiletvadapsu, snātvā'nyaiḥ kvatasamara uḍḍīyapatitaḥ |vaṭaḥ kaściddaivāttavajalarajaḥśliṣṭapatanastataḥ sparśāmukto bhasaka iti te devimahimā || 37||

यदार्येते रोधद्वयलसितपादाशनलताविता नराच्छन्नं दिनमणिविभातापरहितम् ।घनश्यामाङ्गा भज्जितमरकताभं शिक्करंमदीय स्नानाय प्रतिदिनमिदं वारि भवतात् ॥ ३८॥

yadāryete rodhadvayalasitapādāśanalatāvitā narācchannaṃ dinamaṇivibhātāparahitam |ghanaśyāmāṅgā bhajjitamarakatābhaṃ śikkaraṃmadīya snānāya pratidinamidaṃ vāri bhavatāt || 38||

मदीयेऽस्मिंश्चित्ते गगनमणिकन्ये रुचिरियंवसंस्त्वत्तीरे श्रीपरमपदगोवर्धनधरम् ।स्मरेयं गोविन्दं सकलमपहायांशु विषयंत्वयेत्यार्ये पाल्या कुरु मयि कृपां दीन उचिताम् ॥ ३९॥

madīye'smiṃścitte gaganamaṇikanye ruciriyaṃvasaṃstvattīre śrīparamapadagovardhanadharam |smareyaṃ govindaṃ sakalamapahāyāṃśu viṣayaṃtvayetyārye pālyā kuru mayi kṛpāṃ dīna ucitām || 39||

ततो वृन्दारण्ये तवपुलिन सद् वृक्षकालितेनिकुञ्जे कीडन्तं स्वपदरमणीभिः परिवृतम् ।हरिं राधायुक्तं कनकमणिसिंहासनयुतंनिरीक्षन्नर्चिष्ये तवचरण जाऽनुग्रहलवात् ॥ ४०॥

tato vṛndāraṇye tavapulina sad vṛkṣakālitenikuñje kīḍantaṃ svapadaramaṇībhiḥ parivṛtam |hariṃ rādhāyuktaṃ kanakamaṇisiṃhāsanayutaṃnirīkṣannarciṣye tavacaraṇa jā'nugrahalavāt || 40||

कदाहं स्यां मातस्तवचरण पङ्केरुहक्वपाभराद्वर्ये नित्यं निगम शुभसारैयाशरणः ।परानन्दाऽऽपुष्टः परिहृतमवानन्दनिकरःप्रसीद श्रीकृष्णे कुरु मयि दयां कृष्णदयिते ॥ ४१॥

kadāhaṃ syāṃ mātastavacaraṇa paṅkeruhakvapābharādvarye nityaṃ nigama śubhasāraiyāśaraṇaḥ |parānandā''puṣṭaḥ parihṛtamavānandanikaraḥprasīda śrīkṛṣṇe kuru mayi dayāṃ kṛṣṇadayite || 41||

इदानीं सन्देहो भवति मयि कालिन्दिरविजेस्वभावादुत्पन्नं विविधजनतोद्धारक गुणम् ।अथादयाहो मातर्गतमहह किं विस्मृतिपदंयदङ्घ्याव्यामोदं वितरसि न मे दीनगतिदे ॥ ४२॥

idānīṃ sandeho bhavati mayi kālindiravijesvabhāvādutpannaṃ vividhajanatoddhāraka guṇam |athādayāho mātargatamahaha kiṃ vismṛtipadaṃyadaṅghyāvyāmodaṃ vitarasi na me dīnagatide || 42||

त्वदङ्घ्यज्जालम्बाद्धिगतसुरभीतीरविसुतेह्ययं चिन्ताहीनो निजभवसमुद्धारविषये ।इदानीं मत्त्यागो यदि बतविधेयो जननि तेतदा मे स्याङ्गानिस्तव तु यशसामन्त विषयः ॥ ४३॥

tvadaṅghyajjālambāddhigatasurabhītīravisutehyayaṃ cintāhīno nijabhavasamuddhāraviṣaye |idānīṃ mattyāgo yadi batavidheyo janani tetadā me syāṅgānistava tu yaśasāmanta viṣayaḥ || 43||

पुनन्ती त्वं लोकांस्यजसि निजतोका निति शुभेचरित्रं को ब्रूयात् क्षम मयि सहस्त्रांशुतनये ।कथं मे त्वं पुत्रो भवसि वद चेच्छङकस इतिस्वयं प्राप्तोऽपि स्यात्सुत इति दृढाऽस्ति श्रुतिरिह ॥ ४४॥

punantī tvaṃ lokāṃsyajasi nijatokā niti śubhecaritraṃ ko brūyāt kṣama mayi sahastrāṃśutanaye |kathaṃ me tvaṃ putro bhavasi vada cecchaṅakasa itisvayaṃ prāpto'pi syātsuta iti dṛḍhā'sti śrutiriha || 44||

सुता नो जायन्ते जगति मलमूत्रादिरहितास्तथा नो मातापि श्रुतिपथमिता ग्लानिसहिता ।सदाचारश्चैकं जयति नु तिरस्कृत्य तमहोकथं मत्तो ग्लानिं कुरुष इह मातर्मलिनतः ॥ ४५॥

sutā no jāyante jagati malamūtrādirahitāstathā no mātāpi śrutipathamitā glānisahitā |sadācāraścaikaṃ jayati nu tiraskṛtya tamahokathaṃ matto glāniṃ kuruṣa iha mātarmalinataḥ || 45||

अयि श्रीगोविन्दप्रियसखिसहस्रांशुतनयेतमीनाशो न स्वाद्यदि तवपितुः कः करगुणः ।तथा त्वत्पादानाऽऽश्रयिण इह मेऽन्तःकरणतस्तमोलोपो न स्यात् किमु तवयशस्तर्हि भविता ॥ ४६॥

ayi śrīgovindapriyasakhisahasrāṃśutanayetamīnāśo na svādyadi tavapituḥ kaḥ karaguṇaḥ |tathā tvatpādānā''śrayiṇa iha me'ntaḥkaraṇatastamolopo na syāt kimu tavayaśastarhi bhavitā || 46||

तवालम्बान्मातर्मदकलहमोहादिकखलान्कदर्थीकृत्येभं भवनिधिमहं तर्त्तुमबलः ।समोहे हे कृष्णे मम पणमिमं पालय शिशोर्निरीक्षन् कीर्तिं स्वामपि जननि मा हासय रिपून् ॥ ४७॥

tavālambānmātarmadakalahamohādikakhalānkadarthīkṛtyebhaṃ bhavanidhimahaṃ tarttumabalaḥ |samohe he kṛṣṇe mama paṇamimaṃ pālaya śiśornirīkṣan kīrtiṃ svāmapi janani mā hāsaya ripūn || 47||

नमस्ते कालिन्दि प्रभुचरणपङ्केरुहरजस्तुलस्यामोदान्भोविविधगमनाऽऽनन्दरसदे ।तरङ्गैः प्रोत्तुङ्गैः कलिकलुषभङ्गैः शिवतमैर्मदन्गम्मार्जन्ती मम मन दूने प्रेरय निजे ॥ ४८॥

namaste kālindi prabhucaraṇapaṅkeruharajastulasyāmodānbhovividhagamanā''nandarasade |taraṅgaiḥ prottuṅgaiḥ kalikaluṣabhaṅgaiḥ śivatamairmadangammārjantī mama mana dūne preraya nije || 48||

क्वचिद्गोभिर्वत्सैः क्वचिदपि मयूरादिनिकरैःक्वचिद्वास्नातीनां पशुपरमणीनां नवगणैः ।क्वचिद्वेदाभ्याऽऽगमजपपरैर्ब्राह्मणगणैर्व्रजे याति शोभा मम हृदयलोभाय भवतात् ॥ ४९॥

kvacidgobhirvatsaiḥ kvacidapi mayūrādinikaraiḥkvacidvāsnātīnāṃ paśuparamaṇīnāṃ navagaṇaiḥ |kvacidvedābhyā''gamajapaparairbrāhmaṇagaṇairvraje yāti śobhā mama hṛdayalobhāya bhavatāt || 49||

कपालुत्वं ते वा इह जगति को वा निगदितुंसमर्थः सम्भूयात्कविसदसि साहित्यचतुरः ।सुनीतिर्वालो यत्तवतटनिवासेन झटितिप्रपेदे श्रीकृष्णं त्विति खलु न को वेत्ति यमुने ॥ ५०॥

kapālutvaṃ te vā iha jagati ko vā nigadituṃsamarthaḥ sambhūyātkavisadasi sāhityacaturaḥ |sunītirvālo yattavataṭanivāsena jhaṭitiprapede śrīkṛṣṇaṃ tviti khalu na ko vetti yamune || 50||

पयोदाभे मातस्तव शुभपयःपान विधिनाऽम्बरीषो दुर्वासः कृतकठिनपाशादपि दृढः ।भयं नैक प्राधिषदपि हरिचक्राऽविततनुर्ह्यतः को वा न स्यात्ततवसलिलपानाऽर्पितमनाः ॥ ५१॥

payodābhe mātastava śubhapayaḥpāna vidhinā'mbarīṣo durvāsaḥ kṛtakaṭhinapāśādapi dṛḍhaḥ |bhayaṃ naika prādhiṣadapi haricakrā'vitatanurhyataḥ ko vā na syāttatavasalilapānā'rpitamanāḥ || 51||

कृतान्तस्त्वांङ्गाता तवदपकृतालम्बनजनान्समर्चन्नानन्दं भजति च पयःपाननिरतान् ।कथं वा नो कुर्याद्यदुचितमिदं धर्मपथगःस्वसुपुन्नान् यस्माद्यजतिविभवैर्मातुलगणः ॥ ५२॥

kṛtāntastvāṃṅgātā tavadapakṛtālambanajanānsamarcannānandaṃ bhajati ca payaḥpānaniratān |kathaṃ vā no kuryādyaducitamidaṃ dharmapathagaḥsvasupunnān yasmādyajativibhavairmātulagaṇaḥ || 52||

उषो मज्जन्तीनां व्रजपदयितानां तनुगतैःसुरागैरामोदैः शिवशिवकरैः पिञ्जचररुचि ।त्वदीयं कीलालं त्रिदशनिकरैः प्रार्थमनिषं कथंन स्यान्मातर्बुधजनमनोहारि यमुने ॥ ५३॥

uṣo majjantīnāṃ vrajapadayitānāṃ tanugataiḥsurāgairāmodaiḥ śivaśivakaraiḥ piñjacararuci |tvadīyaṃ kīlālaṃ tridaśanikaraiḥ prārthamaniṣaṃ kathaṃna syānmātarbudhajanamanohāri yamune || 53||

मधोः पुर्य्याः प्राच्यां दिशि लसति भूयोजन मितेविचित्रे रायाख्ये नगर उरु कालात् स्वपितृभिः ।कृतं वासं त्यक्त्वा तवजलनिधानैकविधिनास्वमुक्ते संसिध्ययाऽहमुशतिवृन्दावन इतः ॥ ५४॥

madhoḥ puryyāḥ prācyāṃ diśi lasati bhūyojana mitevicitre rāyākhye nagara uru kālāt svapitṛbhiḥ |kṛtaṃ vāsaṃ tyaktvā tavajalanidhānaikavidhināsvamukte saṃsidhyayā'hamuśativṛndāvana itaḥ || 54||

खलो वा नीचो वा निगमविमुखो वा शठमतिर्मन्दो वा क्रोधो वा कलिमलरतो वा विषयधीः ।अहं याहक् तादृक् तवचरणपङ्केरुहरजःप्रपन्नोऽहं मातस्विह यदुचितं तत्कुरु हितम् ॥ ५५॥

khalo vā nīco vā nigamavimukho vā śaṭhamatirmando vā krodho vā kalimalarato vā viṣayadhīḥ |ahaṃ yāhak tādṛk tavacaraṇapaṅkeruharajaḥprapanno'haṃ mātasviha yaducitaṃ tatkuru hitam || 55||

नमस्ते कृष्णायै दिनमणिसुतायै भवकृतेनमः श्रीकालिन्द्यैः जनशरणदात्र्यै शुभभुवे ।नमः संशुद्धायै यदुपतिगृहिण्यैः किल नमोनमस्ते श्रीवृन्दावमपुलिनकेल्यायऽयि नमः ॥ ५६॥

namaste kṛṣṇāyai dinamaṇisutāyai bhavakṛtenamaḥ śrīkālindyaiḥ janaśaraṇadātryai śubhabhuve |namaḥ saṃśuddhāyai yadupatigṛhiṇyaiḥ kila namonamaste śrīvṛndāvamapulinakelyāya'yi namaḥ || 56||

स्वान्तः सुखाय यमुनालहरीकृतेयंश्लोकैसचिश्च्छिखरिणीत्यभिधानवृत्तैः ।प्रेम्णाऽर्पिता रविसुतापदयोश्च दुर्गादत्ताऽभिधेन कविनन्दकिशोरजेन ॥ ५७॥

svāntaḥ sukhāya yamunālaharīkṛteyaṃślokaisaciścchikhariṇītyabhidhānavṛttaiḥ |premṇā'rpitā ravisutāpadayośca durgādattā'bhidhena kavinandakiśorajena || 57||

इति श्रीनन्दकिशोरात्मजदुर्गादत्तकृताश्रीयमुनालहरी समाप्ता ।

iti śrīnandakiśorātmajadurgādattakṛtāśrīyamunālaharī samāptā |