नर्मदालहरी Shri Narmadalahari

नर्मदे हरसम्भूते हरलिङ्गार्चनादृते ।हरलिङ्गाञ्चिततटे जयाघं नर्मदे हर ॥नमः प्रातर्मातर्गिरिशदुहितर्नर्मद उत ।क्षपायां रेवे ते नम इतमते मेकलसुते ॥नमो नित्यं सत्यं हि त उदकमत्यन्तकमकम् ।हरत्याधिं सा त्वमखिलविषहे मेऽर्पय सुखम् ॥ १॥

narmade harasambhūte haraliṅgārcanādṛte |haraliṅgāñcitataṭe jayāghaṃ narmade hara ||namaḥ prātarmātargiriśaduhitarnarmada uta |kṣapāyāṃ reve te nama itamate mekalasute ||namo nityaṃ satyaṃ hi ta udakamatyantakamakam |haratyādhiṃ sā tvamakhilaviṣahe me'rpaya sukham || 1||

महेशाङ्गोद्भूता सुरवरनराणामभिमता ।युता सिद्धैर्याता प्रसभमिव पाश्चात्यजलधिम् ॥वृता भीमेनैषा हृतभजकदोषा वरवृषा ।सुभूषा सद्वेषा रुचिरवपुषा भात्यतिरुषा ॥ २॥

maheśāṅgodbhūtā suravaranarāṇāmabhimatā |yutā siddhairyātā prasabhamiva pāścātyajaladhim ||vṛtā bhīmenaiṣā hṛtabhajakadoṣā varavṛṣā |subhūṣā sadveṣā ruciravapuṣā bhātyatiruṣā || 2||

तटे यस्यास्तप्त्वा तप उपरिगैर्दुश्चरमरम् ।वरं ह्यत्रेः पत्नी परममनसूया गतभया ॥स्वपुत्रत्वेनैव त्रिभुवनसमाराध्यमभवम् ।समापास्मद्दैवं क इह सरितं तां तु न नमेत् ॥ ३॥

taṭe yasyāstaptvā tapa uparigairduścaramaram |varaṃ hyatreḥ patnī paramamanasūyā gatabhayā ||svaputratvenaiva tribhuvanasamārādhyamabhavam |samāpāsmaddaivaṃ ka iha saritaṃ tāṃ tu na namet || 3||

प्रयान्तीं सिन्धुं या प्रतिहतगतिर्विन्ध्यपदतो ।महावेगाऽभङ्गा सकलमलभङ्गा वरभगा ॥नगान्भित्वानेकानपि विविधलोकान्स्वबलतः ।पुनातीयं रेवा जगति वरभावाऽहृतभवा ॥ ४॥

prayāntīṃ sindhuṃ yā pratihatagatirvindhyapadato |mahāvegā'bhaṅgā sakalamalabhaṅgā varabhagā ||nagānbhitvānekānapi vividhalokānsvabalataḥ |punātīyaṃ revā jagati varabhāvā'hṛtabhavā || 4||

प्रसिद्धाऽऽस्ते यस्याजनिरमरकण्ठेऽमरवृते ।मते नाभिः सिद्धेश्वरपुर उतासौ भृगुपुरे ॥परे सिन्धौ लीना जगति मलिनानां सुमतिदा ।समुद्धर्त्री भर्त्री निजभजकलोकस्य गतिदा ॥ ५॥

prasiddhā''ste yasyājaniramarakaṇṭhe'maravṛte |mate nābhiḥ siddheśvarapura utāsau bhṛgupure ||pare sindhau līnā jagati malinānāṃ sumatidā |samuddhartrī bhartrī nijabhajakalokasya gatidā || 5||

सरस्वत्याः सत्या जलमिह पुनाति त्रिदिनतः ।स्म कालिन्द्या नद्या अपि च सलिलं सप्तदिनतः ॥महाभङ्गा गङ्गाखिलदुरितभङ्गा सपदि सा ।महाभावा रेवा कथमपि हि दृष्ट्यैव सहसा ॥ ६॥

sarasvatyāḥ satyā jalamiha punāti tridinataḥ |sma kālindyā nadyā api ca salilaṃ saptadinataḥ ||mahābhaṅgā gaṅgākhiladuritabhaṅgā sapadi sā |mahābhāvā revā kathamapi hi dṛṣṭyaiva sahasā || 6||

स्वभावादासिन्धोरियमचलजाभास्ति सुलभा ।त्रिषु स्थानेष्वेषा हृतमलिनदोषा न सुलभा ॥नगर्यामोङ्काराभिधपशुपतेरुत्तरगति।र्युता वौराभिख्येऽपि च भृगुमुनेः क्षेत्र उशति ॥ ७॥

svabhāvādāsindhoriyamacalajābhāsti sulabhā |triṣu sthāneṣveṣā hṛtamalinadoṣā na sulabhā ||nagaryāmoṅkārābhidhapaśupateruttaragati|ryutā vaurābhikhye'pi ca bhṛgumuneḥ kṣetra uśati || 7||

पुनन्त्यन्या मान्या अपि जगति गङ्गादिसरितः ।प्रयागादिस्थाने महति न हि सर्वत्र दुरितात् ॥इयं रेवा देवाधिपतिशिवसेव्योभयतटा ।तटे यत्र क्वापि स्वकमिह पुनात्याजलनिधेः ॥ ८॥

punantyanyā mānyā api jagati gaṅgādisaritaḥ |prayāgādisthāne mahati na hi sarvatra duritāt ||iyaṃ revā devādhipatiśivasevyobhayataṭā |taṭe yatra kvāpi svakamiha punātyājalanidheḥ || 8||

त्रिशूलाङ्कान्यच्छान्यगणितविमानानि त उप।र्युपर्यस्याः कूलं सुविमलमुपादाय सततम् ॥स्थिताः शम्भोर्दूता मृतमिह तु नेतुं शिवपुरम् ।वरं तेषामुच्चैरहमहमिकाशब्द उदितः ॥ ९॥

triśūlāṅkānyacchānyagaṇitavimānāni ta upa|ryuparyasyāḥ kūlaṃ suvimalamupādāya satatam ||sthitāḥ śambhordūtā mṛtamiha tu netuṃ śivapuram |varaṃ teṣāmuccairahamahamikāśabda uditaḥ || 9||

बहिःशब्दात्तस्मात्प्रविगलितधैर्या यमभटाः ।मृतान्नेतुं प्राप्ता अपि सपदि ते वेपितहृदः ॥अधीरा धीरा द्राक् तत उत परावृत्य सजवाः ।स्ववासं सञ्जग्मुः खलु तत इतः को नरकभाक् ॥ १०॥

bahiḥśabdāttasmātpravigalitadhairyā yamabhaṭāḥ |mṛtānnetuṃ prāptā api sapadi te vepitahṛdaḥ ||adhīrā dhīrā drāk tata uta parāvṛtya sajavāḥ |svavāsaṃ sañjagmuḥ khalu tata itaḥ ko narakabhāk || 10||

प्रभावोऽस्या मृत्युञ्जयदुहितुरेवं हि सरितो ।यतोऽतोऽसौ रेवा नृमरणभवान्तास्ति विदिता ॥न तां कः सेवेतानुपदमृतभीतिर्हतमतिः ।समानां तापानामपि च दुरितानां प्रशमनीम् ॥ ११॥

prabhāvo'syā mṛtyuñjayaduhiturevaṃ hi sarito |yato'to'sau revā nṛmaraṇabhavāntāsti viditā ||na tāṃ kaḥ sevetānupadamṛtabhītirhatamatiḥ |samānāṃ tāpānāmapi ca duritānāṃ praśamanīm || 11||

यदीयाम्बुस्पृष्टः स्पृशति गतियोगेन पवनो ।मनोहृद्यं यं तं तमपि स पुनातीति महिमा ॥प्रतीतो यस्याः सा जगति गतिदाऽसावभयदा ।सदा सक्तान्युक्तान्किमुत भजतामुद्धरति नो ॥ १२॥

yadīyāmbuspṛṣṭaḥ spṛśati gatiyogena pavano |manohṛdyaṃ yaṃ taṃ tamapi sa punātīti mahimā ||pratīto yasyāḥ sā jagati gatidā'sāvabhayadā |sadā saktānyuktānkimuta bhajatāmuddharati no || 12||

यदीयं पानीयं सदमृतमयं चित्सुखमयम् ।सुपेयं चायुष्यं मतिदमुत वर्चस्यमभयम् ॥यशस्यं चक्षुष्यं विहितविजयं स्वग्र्यमलयम् ।सुभव्यं सद्गेयं सकलजगदारोग्यविजयम् ॥ १३॥

yadīyaṃ pānīyaṃ sadamṛtamayaṃ citsukhamayam |supeyaṃ cāyuṣyaṃ matidamuta varcasyamabhayam ||yaśasyaṃ cakṣuṣyaṃ vihitavijayaṃ svagryamalayam |subhavyaṃ sadgeyaṃ sakalajagadārogyavijayam || 13||

सुरप्रार्थ्यं पथ्यं स्वयमिह च पूज्यं विजयते ।जगन्मान्यं धन्यं मलहृदिह लभ्यं तु नियतेः ॥नियोगात्सा रेवा नृभवदवदावार्तिशमनी ।मनीषीड्या पायादविरतमपायाद्वरधुनी ॥ १४॥

suraprārthyaṃ pathyaṃ svayamiha ca pūjyaṃ vijayate |jaganmānyaṃ dhanyaṃ malahṛdiha labhyaṃ tu niyateḥ ||niyogātsā revā nṛbhavadavadāvārtiśamanī |manīṣīḍyā pāyādaviratamapāyādvaradhunī || 14||

नियम्यात्मानं ये विहितनियमाः सन्ततपरिक्रमं कुर्वन्त्यस्या अमलजलसेवैकनियमाः ॥सुपूतास्ते धन्या जगति बहुमान्याः परगतिम् ।व्रजन्त्येवं रेवा जयति खलु शर्वाङ्गजनिता ॥ १५॥

niyamyātmānaṃ ye vihitaniyamāḥ santataparikramaṃ kurvantyasyā amalajalasevaikaniyamāḥ ||supūtāste dhanyā jagati bahumānyāḥ paragatim |vrajantyevaṃ revā jayati khalu śarvāṅgajanitā || 15||

अये रेवे देवेडितगुणगणे मत्र्यतरणे ।क्षणेनापि स्नानात्परमगतिदाभीष्टवरदा ॥त्वमेवातो देवा अपि तव न चेच्छन्ति तव तटम् ।परित्यक्तुं वक्तुं तव गुणगणान्कः प्रभुरिह ॥ १६॥

aye reve deveḍitaguṇagaṇe matryataraṇe |kṣaṇenāpi snānātparamagatidābhīṣṭavaradā ||tvamevāto devā api tava na cecchanti tava taṭam |parityaktuṃ vaktuṃ tava guṇagaṇānkaḥ prabhuriha || 16||

यदीये सत्तोये हिमनगसुतागर्भगगणाधिप्आस्योत्कृत्यारं शिर इह सुरारिः स्वहितकृत् ॥महामायावी प्राक्षिपदपभयोऽतक्र्यमहिमेश्वरस्यात्माच्छीर्षाद्गतरुधिरसंस्पर्शवशतः ॥ १७॥

yadīye sattoye himanagasutāgarbhagagaṇādhipāsyotkṛtyāraṃ śira iha surāriḥ svahitakṛt ||mahāmāyāvī prākṣipadapabhayo'takryamahimeśvarasyātmācchīrṣādgatarudhirasaṃsparśavaśataḥ || 17||

ततोऽनन्ता आब्धेः स्मरहरसुतायास्तु सलिलेऽमलेऽनन्ता जाता इह रुधिरभासः खलु शिलाः ॥अभूवन्गाणेशा अखिलमलसङ्क्षालनपरा ।वरापूज्या विघ्नक्षपणपटवस्तेऽपि वरदाः ॥ १८॥

tato'nantā ābdheḥ smaraharasutāyāstu salile'male'nantā jātā iha rudhirabhāsaḥ khalu śilāḥ ||abhūvangāṇeśā akhilamalasaṅkṣālanaparā |varāpūjyā vighnakṣapaṇapaṭavaste'pi varadāḥ || 18||

यदीये पानीये भृशममृतसंस्पर्धिजननि ।क्षपायां ते चोङ्कारेश्वरवरपुरात्पूर्वत उत ॥महोत्तुङ्गस्थानात्पतित उपलास्ते पशुपतेर्भवन्त्याहो बाणाभिधपरमलिङ्गानि बहुशः ॥ १९॥

yadīye pānīye bhṛśamamṛtasaṃspardhijanani |kṣapāyāṃ te coṅkāreśvaravarapurātpūrvata uta ||mahottuṅgasthānātpatita upalāste paśupaterbhavantyāho bāṇābhidhaparamaliṅgāni bahuśaḥ || 19||

महान्तस्ते बाणा अपि परमसूक्ष्माः कतिपयाः ।शुभा कर्पूराभाः शशधरकलाढ्याः कतिपयाः ॥परे केचिच्चित्रा अपि च निखिलास्तेऽत्र भजनात् ।गजारेः सायुज्यं ददत इति रेवाम्बुमहिमा ॥ २०॥

mahāntaste bāṇā api paramasūkṣmāḥ katipayāḥ |śubhā karpūrābhāḥ śaśadharakalāḍhyāḥ katipayāḥ ||pare keciccitrā api ca nikhilāste'tra bhajanāt |gajāreḥ sāyujyaṃ dadata iti revāmbumahimā || 20||

एवम्प्रभावे जय देवि रेवे\, प्रसीद मे तेऽम्बु सदैव सेवे ।श्रीनर्मदे देवि नमो नमस्ते श्रीशर्मदे सोमसुते नमस्ते ॥ २१॥

evamprabhāve jaya devi reve\, prasīda me te'mbu sadaiva seve |śrīnarmade devi namo namaste śrīśarmade somasute namaste || 21||

अवतु विगतरोषास्मान्महासिन्धुयोषापरिहृतनतदोषा या नमोमात्रतोषा ।जयतु भजकपोषा सा स्रवन्ती विशेषानिरुपमतमभूषा मालिनी दिव्यवेषा ॥ २२॥

avatu vigataroṣāsmānmahāsindhuyoṣāparihṛtanatadoṣā yā namomātratoṣā |jayatu bhajakapoṣā sā sravantī viśeṣānirupamatamabhūṣā mālinī divyaveṣā || 22||

सन्मानसस्वच्छसुदिव्यनीरानीरागयोग्याश्रितरम्यतीरा ।धीरार्चिता नित्यमखण्डपूरासा रातु रेवेष्टमनन्तसारा ॥ २३॥

sanmānasasvacchasudivyanīrānīrāgayogyāśritaramyatīrā |dhīrārcitā nityamakhaṇḍapūrāsā rātu reveṣṭamanantasārā || 23||

स्वभक्तवरदे सुरद्विषदभेद्यसद्वर्मदे ।सुदुर्गतिदकर्मदे हतगदेऽपि सद्धर्मदे ॥अये नदि न दीनतां व्रजसि कर्हिचिच्छर्मदे ।प्रसीद जनकामदे जय नमोऽस्तु ते नर्मदे ॥ २४॥

svabhaktavarade suradviṣadabhedyasadvarmade |sudurgatidakarmade hatagade'pi saddharmade ||aye nadi na dīnatāṃ vrajasi karhiciccharmade |prasīda janakāmade jaya namo'stu te narmade || 24||

यन्मूलेस्त्यमरेश्वरो विजयते श्रीसिद्धनाथस्तथाकावेरीपरिवेष्टितो गतिद ओङ्कारोऽपरे चामिताः ।मध्येऽन्येऽपि च शूलपाणिसहिताः पाश्चात्यभागे स्थिताःसर्वे ते भजतामभीष्टफलदा वर्वर्ति सा नर्मदा ॥ २५॥

yanmūlestyamareśvaro vijayate śrīsiddhanāthastathākāverīpariveṣṭito gatida oṅkāro'pare cāmitāḥ |madhye'nye'pi ca śūlapāṇisahitāḥ pāścātyabhāge sthitāḥsarve te bhajatāmabhīṣṭaphaladā varvarti sā narmadā || 25||

(हारबन्धः)हरपरमरये समस्तमघं ममकुरु गुरुकरुणां समस्तमते मयि ॥खलबलदलने समस्तमनोमलम् ।हर दरमरमप्यमत्र्यमतेऽमले ॥ २६॥

(hārabandhaḥ)haraparamaraye samastamaghaṃ mamakuru gurukaruṇāṃ samastamate mayi ||khalabaladalane samastamanomalam |hara daramaramapyamatryamate'male || 26||

यस्य स्मृत्या च सद्यः कलिमलविलयो जायते भावुकानाम् ।यत्स्मृत्या स्मर्तृगामी भवभयहृदुपेत्यात्मदो भावुकानाम् ॥दत्तात्रेयस्य तस्य प्रशमितमनसः सद्वरीवर्ति मातुः ।स्थानं यस्यास्तटे सा विजयत उशती नर्मदा शर्मदा नः ॥ २७॥

yasya smṛtyā ca sadyaḥ kalimalavilayo jāyate bhāvukānām |yatsmṛtyā smartṛgāmī bhavabhayahṛdupetyātmado bhāvukānām ||dattātreyasya tasya praśamitamanasaḥ sadvarīvarti mātuḥ |sthānaṃ yasyāstaṭe sā vijayata uśatī narmadā śarmadā naḥ || 27||

(अलङ्कारः)कुष्टाद्यार्तोऽप्यरोगो भवति सदनसूयाश्यमे यत्तटे यन् ।मध्ये शुक्लादितीर्थान्यपि झटिति पुनन्त्युद्धरत्याशु या च ॥प्रेतश्राद्धेन नारायणबलित इतं दुर्गतिं मुक्तिदां ताम् ।रेवामस्तौदखेदां परमसुहितदां नर्मदां वासुदेवः ॥ १॥

(alaṅkāraḥ)kuṣṭādyārto'pyarogo bhavati sadanasūyāśyame yattaṭe yan |madhye śuklāditīrthānyapi jhaṭiti punantyuddharatyāśu yā ca ||pretaśrāddhena nārāyaṇabalita itaṃ durgatiṃ muktidāṃ tām |revāmastaudakhedāṃ paramasuhitadāṃ narmadāṃ vāsudevaḥ || 1||

(गोमूत्रिकाबन्ध)भवान्तकेऽभयं देहि तापं मे हर नर्मदे ॥भवात्मके नयं देहि पापं मे हर नर्मदे ॥जय जय शिवकन्ये नर्मदे शर्मदे त्वम् ।जय जय जनमान्ये धर्मदेऽधर्मदे त्वम् ॥जय जय सुवदान्ये धर्मदे कर्मदे त्वम् ।जय जय भुवि धन्ये भर्मदे वर्मदे त्वम् ॥इति श्रीवासुदेवानन्दसरस्वतीविरचिता श्रीनर्मदालहरी सम्पूर्णा ।

(gomūtrikābandha)bhavāntake'bhayaṃ dehi tāpaṃ me hara narmade ||bhavātmake nayaṃ dehi pāpaṃ me hara narmade ||jaya jaya śivakanye narmade śarmade tvam |jaya jaya janamānye dharmade'dharmade tvam ||jaya jaya suvadānye dharmade karmade tvam |jaya jaya bhuvi dhanye bharmade varmade tvam ||iti śrīvāsudevānandasarasvatīviracitā śrīnarmadālaharī sampūrṇā |