सरयूसहस्रनामस्तोत्रम् Sharayunamasahasranamastotram From Bhushundiramayana

शुक उवाचसाब्रवीज्जातमात्रैव भूमानं पुरुषं ततः ।रामप्रेमोद्गमोद्भूतरोमाञ्चव्याप्तविग्रहम् ॥ १॥

śuka uvācasābravījjātamātraiva bhūmānaṃ puruṣaṃ tataḥ |rāmapremodgamodbhūtaromāñcavyāptavigraham || 1||

सरयूरुवाचकि नु कुर्यामहे भूमन् किं च मे नाम निश्चितम् ।भवत्पार्श्वेऽथवान्यत्र कुत्र मेऽवास्थितिर्भवेत् ॥ २॥

sarayūruvācaki nu kuryāmahe bhūman kiṃ ca me nāma niścitam |bhavatpārśve'thavānyatra kutra me'vāsthitirbhavet || 2||

रामप्रेमोद्भवानन्दात्सुस्रुर्नेत्राणि नः पृथक् ।तुदत्थबाष्पवारिभ्यः सम्भूता त्वं तरङ्गिणी ॥ ३॥

rāmapremodbhavānandātsusrurnetrāṇi naḥ pṛthak |tudatthabāṣpavāribhyaḥ sambhūtā tvaṃ taraṅgiṇī || 3||

सरयूरिति ते नाम तस्मान्निश्चितमेव मे ।नयनोत्थैर्जलैर्जाता तस्मान्नेत्रजलेति च ॥ ४॥

sarayūriti te nāma tasmānniścitameva me |nayanotthairjalairjātā tasmānnetrajaleti ca || 4||

वसिष्ठश्च भवत्तीरे तपसा सिद्धिमेष्यति ।वासिष्ठीति भुवि ख्यातं तव नाम भविष्यति ॥ ५॥

vasiṣṭhaśca bhavattīre tapasā siddhimeṣyati |vāsiṣṭhīti bhuvi khyātaṃ tava nāma bhaviṣyati || 5||

साकेतनगरे गत्वा रामस्य सुखवर्द्धिनी ।रामगङ्गेति ते नाम भुवि ख्यातं भविष्यति ॥ ६॥

sāketanagare gatvā rāmasya sukhavarddhinī |rāmagaṅgeti te nāma bhuvi khyātaṃ bhaviṣyati || 6||

पूर्वं तु तमसा जाता ऐरावतरदाहतात् ।महाशैलस्य शिखरात्पश्चात्त्वं विश्वपाविनी ॥ ७॥

pūrvaṃ tu tamasā jātā airāvataradāhatāt |mahāśailasya śikharātpaścāttvaṃ viśvapāvinī || 7||

द्विर्वहेति च ते नाम लोके ख्यातं भविष्यति ।प्रेमानन्दात्समुद्भूतां तस्मात्प्रेमजलेति च ॥ ८॥

dvirvaheti ca te nāma loke khyātaṃ bhaviṣyati |premānandātsamudbhūtāṃ tasmātpremajaleti ca || 8||

अथ तेऽहं प्रवक्ष्यामि नामसाहस्रकं शुभम् ।यस्य श्रवणमात्रेण प्रेमानन्दः प्रवर्द्धते ॥ ९॥

atha te'haṃ pravakṣyāmi nāmasāhasrakaṃ śubham |yasya śravaṇamātreṇa premānandaḥ pravarddhate || 9||

सरयूः प्रेमसरयूः प्रेमानन्दसरोजला ।प्रेमपूर्णा प्रेममयी प्रेमतोया महोदका ॥ १०॥

sarayūḥ premasarayūḥ premānandasarojalā |premapūrṇā premamayī prematoyā mahodakā || 10||

रामगङ्गा रामनदी रामप्रेमा महानदी ।सुधावर्णा चन्द्रवर्णा धनसाररसोदका ॥ ११॥

rāmagaṅgā rāmanadī rāmapremā mahānadī |sudhāvarṇā candravarṇā dhanasārarasodakā || 11||

रसात्मिका रसमयी रसपूर्णा रसोदका ।रसा रसप्रिया रस्या रसारम्या रसावहा ॥ १२॥

rasātmikā rasamayī rasapūrṇā rasodakā |rasā rasapriyā rasyā rasāramyā rasāvahā || 12||

सुधामा वसुधा लक्ष्मीर्वसुधामा वसूद्भवा ।सरिद्वरा सरिच्छ्रेष्ठा सरिद्रूपा सरोमयी ॥ १३॥

sudhāmā vasudhā lakṣmīrvasudhāmā vasūdbhavā |saridvarā saricchreṣṭhā saridrūpā saromayī || 13||

रामकेलिकरी रामा रामचित्तप्रसादिनी ।लोकसन्तापहरिणी हनुमत्सेवितोदका ॥ १४॥

rāmakelikarī rāmā rāmacittaprasādinī |lokasantāpahariṇī hanumatsevitodakā || 14||

मरीचिर्मरुदाराध्या रामचन्द्रतनुप्रभा ।द्रवदव्यमयो देवी दोलारूढामृतद्रवा ॥ १५॥

marīcirmarudārādhyā rāmacandratanuprabhā |dravadavyamayo devī dolārūḍhāmṛtadravā || 15||

द्राविणी द्रविणावासा द्रवामृतमयी सरित् ।सरणी सारिणी सारा साररूपा सरोवरा ॥ १६॥

drāviṇī draviṇāvāsā dravāmṛtamayī sarit |saraṇī sāriṇī sārā sārarūpā sarovarā || 16||

पुरुषाश्रुमयी मोदा प्रमोदवनवाहिनी ।कल्लोलिनी कलिहरा कल्मषध्नी कलाधरा ॥ १७॥

puruṣāśrumayī modā pramodavanavāhinī |kallolinī kaliharā kalmaṣadhnī kalādharā || 17||

कलामयी कलापूर्णा चन्द्रिका रामचन्द्रिका ।वैकुण्ठवाहिनी वर्या वरेण्या वारिदेवता ॥ १८॥

kalāmayī kalāpūrṇā candrikā rāmacandrikā |vaikuṇṭhavāhinī varyā vareṇyā vāridevatā || 18||

गुडूची गुडसुस्वादुर्गौडी गुडसमुद्भवा ।वासिष्ठी च वशिष्ठश्रीर्वसिष्ठाराध्यदेवता ॥ १९॥

guḍūcī guḍasusvādurgauḍī guḍasamudbhavā |vāsiṣṭhī ca vaśiṣṭhaśrīrvasiṣṭhārādhyadevatā || 19||

वसिष्ठावशिनी वश्या वश्याकर्षणकारिणी ।सूवर्णा चैव सौवर्णीसुवर्णसिकतावहा ॥ २०॥

vasiṣṭhāvaśinī vaśyā vaśyākarṣaṇakāriṇī |sūvarṇā caiva sauvarṇīsuvarṇasikatāvahā || 20||

सुवर्णतटिनी चैव सुवर्णस्रवणोदका ।विधिनेत्रजला वैधी विधिप्रेमा विधिप्रिया ॥ २१॥

suvarṇataṭinī caiva suvarṇasravaṇodakā |vidhinetrajalā vaidhī vidhipremā vidhipriyā || 21||

उत्तरङ्गा च तरला तारकापतिनिर्मला ।तमसा तामसहरा तमोहर्त्री तमोवहा ॥ २२॥

uttaraṅgā ca taralā tārakāpatinirmalā |tamasā tāmasaharā tamohartrī tamovahā || 22||

तीक्ष्णा तोक्ष्णगतिस्तुङ्गा तुङ्गवीचिर्विनोदिनी ।तुङ्गतीरा तुङ्गभवा तुङ्गतीरप्रसारिणी ॥ २३॥

tīkṣṇā tokṣṇagatistuṅgā tuṅgavīcirvinodinī |tuṅgatīrā tuṅgabhavā tuṅgatīraprasāriṇī || 23||

तुङ्गतोया तुङ्गवहा तुङ्गगा तुङ्गगामिनी ।तडित्प्रभा तडिद्रूपा तडिद्वीचिस्तड्ज्जिला ॥ २४॥

tuṅgatoyā tuṅgavahā tuṅgagā tuṅgagāminī |taḍitprabhā taḍidrūpā taḍidvīcistaḍjjilā || 24||

तप्तोदका तप्ततनुस्तापहा तापसाश्रया ।तपःसिद्धिकरी तापी तपनातापहारिणी ॥ २५॥

taptodakā taptatanustāpahā tāpasāśrayā |tapaḥsiddhikarī tāpī tapanātāpahāriṇī || 25||

तापसन्तापहरिणी तपनोत्था तपोमयी ।तापिनी तपनाकारा तपर्तुः सुखकारिणी ॥ २६॥

tāpasantāpahariṇī tapanotthā tapomayī |tāpinī tapanākārā tapartuḥ sukhakāriṇī || 26||

तरङ्गिणी तरलिनी तरणी तारिणी तरिः ।स्थेमा स्थिरगतिः स्थात्रीस्थावरोत्था स्थिरोदका ॥ २७॥

taraṅgiṇī taralinī taraṇī tāriṇī tariḥ |sthemā sthiragatiḥ sthātrīsthāvarotthā sthirodakā || 27||

स्थैर्यकर्त्री स्थिराकारा स्थिरा स्थावरदेवता ।पूता पूतगतिः पूतलोकपावनकारिणी ॥ २८॥

sthairyakartrī sthirākārā sthirā sthāvaradevatā |pūtā pūtagatiḥ pūtalokapāvanakāriṇī || 28||

पाविनी पवनाकारा पवमानगुणप्रदा ।शीतला शीतसलिला शीतलाकृतिवाहिनी ॥ २९॥

pāvinī pavanākārā pavamānaguṇapradā |śītalā śītasalilā śītalākṛtivāhinī || 29||

मन्दा मन्दगतिर्मन्दा मन्दलस्वरपूरणी ।मन्दाकिनी मदाघूणी मन्दमन्दगमोदका ॥ ३०॥

mandā mandagatirmandā mandalasvarapūraṇī |mandākinī madāghūṇī mandamandagamodakā || 30||

मीनाढ्या मीनसुखदा मीनकेलिविधायिनी ।महोर्भिमालिनी मान्या माननीयमहागुणा ॥ ३१॥

mīnāḍhyā mīnasukhadā mīnakelividhāyinī |mahorbhimālinī mānyā mānanīyamahāguṇā || 31||

मरुत्सेव्या मरुल्लोला मरुत्तनृपसेविता ।इक्ष्वाकुसेविततटा ईक्षाकृतमहोत्सवा ॥ ३२॥

marutsevyā marullolā maruttanṛpasevitā |ikṣvākusevitataṭā īkṣākṛtamahotsavā || 32||

ईक्षणीया इक्षुमती इक्षुखण्डरसोदका ।कर्पूरनीरा कर्पूरा कर्पूरधवलोदका ॥ ३३॥

īkṣaṇīyā ikṣumatī ikṣukhaṇḍarasodakā |karpūranīrā karpūrā karpūradhavalodakā || 33||

नागकन्या नगारुढा नगराजविभेदिनी ।पातालगङ्गा पूताङ्गी पूजनीया परापरा ॥ ३४॥

nāgakanyā nagāruḍhā nagarājavibhedinī |pātālagaṅgā pūtāṅgī pūjanīyā parāparā || 34||

पारावारैकनिलया पारावारविहारिणी ।परिगता परप्रेमा परप्रीतिविवर्द्धिनी ॥ ३५॥

pārāvāraikanilayā pārāvāravihāriṇī |parigatā parapremā paraprītivivarddhinī || 35||

फल्गूजला फल्गुजला फाल्गुनस्य वरप्रदा ।फेनावृता फेनसिता फेनोद्वमनकारिणी ॥ ३६॥

phalgūjalā phalgujalā phālgunasya varapradā |phenāvṛtā phenasitā phenodvamanakāriṇī || 36||

फलकारा फलकरी फलिनी फलपूजिता ।फणीन्द्रफणसंसेव्या फणिकङ्कणभूषिता ॥ ३७॥

phalakārā phalakarī phalinī phalapūjitā |phaṇīndraphaṇasaṃsevyā phaṇikaṅkaṇabhūṣitā || 37||

खराकारा खरतरा खरराक्षसहारिणी ।खगेन्द्रभजनीया च खगवंशविवर्द्धिनी ॥ ३८॥

kharākārā kharatarā khararākṣasahāriṇī |khagendrabhajanīyā ca khagavaṃśavivarddhinī || 38||

खगारुढा खगैः स्तुत्या खगजा च खगामिनी ।खसाराध्या खसवृता खसवंशैकजीवना ॥ ३९॥

khagāruḍhā khagaiḥ stutyā khagajā ca khagāminī |khasārādhyā khasavṛtā khasavaṃśaikajīvanā || 39||

खेलागतिः खलहरा खलतापरिहारिणी ।खदिनी खादिनी खेद्या खेदहा खेलकारिणी ॥ ४०॥

khelāgatiḥ khalaharā khalatāparihāriṇī |khadinī khādinī khedyā khedahā khelakāriṇī || 40||

गणनीया गणैः पूज्या गाणपत्यमहाफला ।गणेशपूजिता गण्या गणदुःखनिवारिणी ॥ ४१॥

gaṇanīyā gaṇaiḥ pūjyā gāṇapatyamahāphalā |gaṇeśapūjitā gaṇyā gaṇaduḥkhanivāriṇī || 41||

गुणाढ्या गुणसम्पन्ना गुणगुम्फितविग्रहा ।गुणनीया गुरुगुणा गुरुपूज्या गुरुद्रवा ॥ ४२॥

guṇāḍhyā guṇasampannā guṇagumphitavigrahā |guṇanīyā guruguṇā gurupūjyā gurudravā || 42||

गुर्वी गीष्पतिसंसेव्या गिराचार्या गिराश्रया ।गिरीन्द्रकन्दरावासा गिरीशसेवितोदका ॥ ४३॥

gurvī gīṣpatisaṃsevyā girācāryā girāśrayā |girīndrakandarāvāsā girīśasevitodakā || 43||

कोटिचान्द्रमसज्योतिः कोटिचान्द्रिमहोज्ज्वला ।कटाहभेदनपरा कठोरजवगामिनी ॥ ४४॥

koṭicāndramasajyotiḥ koṭicāndrimahojjvalā |kaṭāhabhedanaparā kaṭhorajavagāminī || 44||

कठशाखापाठरता काठकानां वरप्रदा ।काष्ठापरा काष्ठभेदा काष्ठाष्टकविनोदिनी ॥ ४५॥

kaṭhaśākhāpāṭharatā kāṭhakānāṃ varapradā |kāṣṭhāparā kāṣṭhabhedā kāṣṭhāṣṭakavinodinī || 45||

करवीरप्रसूनाढ्या करवालसितिच्छविः ।कम्बुश्वेता कबुकण्ठा कम्बुभृत्प्राणवल्लभा ॥ ४६॥

karavīraprasūnāḍhyā karavālasiticchaviḥ |kambuśvetā kabukaṇṭhā kambubhṛtprāṇavallabhā || 46||

धर्माढ्या धर्मशमनी धर्मपाठविनोदिनी ।धर्मयोगसुसन्तुष्टा घटाकारा घटोदका ॥ ४७॥

dharmāḍhyā dharmaśamanī dharmapāṭhavinodinī |dharmayogasusantuṣṭā ghaṭākārā ghaṭodakā || 47||

घट्टिनी घट्टसुखदा घट्टपालवरप्रदा ।घटकोटिसुसम्पन्ना घटाटोपजलोर्मिभृत् ॥ ४८॥

ghaṭṭinī ghaṭṭasukhadā ghaṭṭapālavarapradā |ghaṭakoṭisusampannā ghaṭāṭopajalormibhṛt || 48||

चाञ्चल्यदारिणीन्द्राणी चाण्डालगतिदायिनी ।चण्डातपक्लेशहरा चण्डा चण्डिममण्डिता ॥ ४९॥

cāñcalyadāriṇīndrāṇī cāṇḍālagatidāyinī |caṇḍātapakleśaharā caṇḍā caṇḍimamaṇḍitā || 49||

चाम्पेयकुसुमप्रीता चपला चपलाकृतिः ।चम्पूग्रन्थविधानज्ञा चञ्चूपुटहृतोदका ॥ ५०॥

cāmpeyakusumaprītā capalā capalākṛtiḥ |campūgranthavidhānajñā cañcūpuṭahṛtodakā || 50||