गङ्गाष्टकम् (कालिदासकृतम् २) Gangashtakam 2 By Khalidasa

श्रीगणेशाय नमः ॥कत्यक्षीणि करोटयः कति कति द्वीपिद्विपानां त्वचःकाकोलाः कति पन्नगाः कति सुधाधाम्नश्च खण्डा कति ।किं च त्वं च कति त्रिलोकजननित्वद्वारिपूरोदरेमज्जज्जन्तुकदम्बकं समुदयत्येकैकमादाय यत् ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ ||katyakṣīṇi karoṭayaḥ kati kati dvīpidvipānāṃ tvacaḥkākolāḥ kati pannagāḥ kati sudhādhāmnaśca khaṇḍā kati |kiṃ ca tvaṃ ca kati trilokajananitvadvāripūrodaremajjajjantukadambakaṃ samudayatyekaikamādāya yat || 1||

देवि त्वत्पुलिनाङ्गणे स्थितिजुषां निर्मानिनां ज्ञानिनांस्वल्पाहारनिबद्धशुद्धवपुषां तार्णं गृहं श्रेयसे ।नान्यत्र क्षितिमण्डलेश्वरशतैः संरक्षितो भूपतेःप्रासादो ललनागणैरधिगतो भोगीन्द्रभोगोन्नतः ॥ २॥

devi tvatpulināṅgaṇe sthitijuṣāṃ nirmānināṃ jñānināṃsvalpāhāranibaddhaśuddhavapuṣāṃ tārṇaṃ gṛhaṃ śreyase |nānyatra kṣitimaṇḍaleśvaraśataiḥ saṃrakṣito bhūpateḥprāsādo lalanāgaṇairadhigato bhogīndrabhogonnataḥ || 2||

तत्तत्तीर्थगतैः कदर्थनशतैः किं तैरनर्थाश्रितैर्ज्योतिष्टोममुखैः किमीशविमुखैर्यज्ञैरवज्ञाद्दतै ।सूते केशववासवादिविबुधागाराभिरामां श्रियं गङ्गेदेवि भवत्तटे यदि कुटीवासः प्रयासं विना ॥ ३॥

tattattīrthagataiḥ kadarthanaśataiḥ kiṃ tairanarthāśritairjyotiṣṭomamukhaiḥ kimīśavimukhairyajñairavajñāddatai |sūte keśavavāsavādivibudhāgārābhirāmāṃ śriyaṃ gaṅgedevi bhavattaṭe yadi kuṭīvāsaḥ prayāsaṃ vinā || 3||

गङ्गातीरमुपेत्य शीतलशिलामालम्ब्य हेमाचलींयैराकर्णि कुतूहलाकुलतया कल्लोलकोलाहलः ।ते शृण्वन्ति सुपर्वपर्वतशिलासिंहासनाध्यासनाःसङ्गीतागमशुद्धसिद्धरमणीमंजीरधीरध्वनिम् ॥ ४॥

gaṅgātīramupetya śītalaśilāmālambya hemācalīṃyairākarṇi kutūhalākulatayā kallolakolāhalaḥ |te śṛṇvanti suparvaparvataśilāsiṃhāsanādhyāsanāḥsaṅgītāgamaśuddhasiddharamaṇīmaṃjīradhīradhvanim || 4||

दूरं गच्छ सकच्छगं च भवतो नालोकयामोमुखं रे पाराक वराक साकमितरैर्नाकप्रदैर्गम्यताम् ।सद्यः प्रोद्यतमन्दमारुतरजःप्राप्ता कपोलस्थलेगङ्गाम्भःकणिका विमुक्तगणिकासङ्गाय सम्भाव्यते ॥ ५॥

dūraṃ gaccha sakacchagaṃ ca bhavato nālokayāmomukhaṃ re pārāka varāka sākamitarairnākapradairgamyatām |sadyaḥ prodyatamandamārutarajaḥprāptā kapolasthalegaṅgāmbhaḥkaṇikā vimuktagaṇikāsaṅgāya sambhāvyate || 5||

विष्णोः सङ्गतिकारिणी हरजटाजूटाटवीचारिणीप्रायश्चित्तनिवारिणी जलकणैः पुण्यौधविस्तारिणी ।भूभृत्कन्दरदारिणी निजजले मज्जज्जनोत्तारिणीश्रेयः स्वर्गविहारिणी विजयते गङ्गा मनोहारिणी ॥ ६॥

viṣṇoḥ saṅgatikāriṇī harajaṭājūṭāṭavīcāriṇīprāyaścittanivāriṇī jalakaṇaiḥ puṇyaudhavistāriṇī |bhūbhṛtkandaradāriṇī nijajale majjajjanottāriṇīśreyaḥ svargavihāriṇī vijayate gaṅgā manohāriṇī || 6||

वाचालं विकलं खलं श्रितमलं कामाकुलं व्याकुलंचाण्डालं तरलं निपीतगरलं दोषाविलं चाखिलम् ।कुम्भीपाकगतं तमन्तककरादाकृष्य कस्तारयेन्मातर्जह्नुनरेन्द्रनन्दिनि तव स्वल्पोदबिन्दुं विना ॥ ७॥

vācālaṃ vikalaṃ khalaṃ śritamalaṃ kāmākulaṃ vyākulaṃcāṇḍālaṃ taralaṃ nipītagaralaṃ doṣāvilaṃ cākhilam |kumbhīpākagataṃ tamantakakarādākṛṣya kastārayenmātarjahnunarendranandini tava svalpodabinduṃ vinā || 7||

श्लेषमश्लेषणयानलेऽमृतबिले शाकाकुले व्याकुलेकण्ठे घर्घरघोषनादमलिने काये च सम्मीलति ।यां ध्यायन्न्पि भारभङ्गुरतरां प्राप्नोति मुक्तिं नरःस्नातुश्वेतसि जाह्न्वी निवसतां संसारसन्तापहृत् ॥ ८॥

śleṣamaśleṣaṇayānale'mṛtabile śākākule vyākulekaṇṭhe ghargharaghoṣanādamaline kāye ca sammīlati |yāṃ dhyāyannpi bhārabhaṅguratarāṃ prāpnoti muktiṃ naraḥsnātuśvetasi jāhnvī nivasatāṃ saṃsārasantāpahṛt || 8||

इति श्रीमत्कालिदासविरचितं गङ्गाष्टकस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

iti śrīmatkālidāsaviracitaṃ gaṅgāṣṭakastotraṃ sampūrṇam ||