दूर्वायुगलार्पणस्तोत्रम् Durva Yugalarpana Stotram

श्रीमन्मङ्गलमङ्गलं गणपति ब्रह्मण्यदेवं कविंज्येष्ठं श्रेष्ठतमं वरेण्यममृतं विघ्नेभपञ्चाननम् ।त्वां सर्वेप्सितदं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १॥

śrīmanmaṅgalamaṅgalaṃ gaṇapati brahmaṇyadevaṃ kaviṃjyeṣṭhaṃ śreṣṭhatamaṃ vareṇyamamṛtaṃ vighnebhapañcānanam |tvāṃ sarvepsitadaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 1||

ब्रह्मानन्दरसाम्बुधिं गुणनिधिं धीऋद्धिसिद्धीश्वरंसिन्दूरारुणविग्रहं त्रिनयनं सद्भक्तहृन्मोदकम् ।त्वां गौरीशसुतं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ २॥

brahmānandarasāmbudhiṃ guṇanidhiṃ dhīṛddhisiddhīśvaraṃsindūrāruṇavigrahaṃ trinayanaṃ sadbhaktahṛnmodakam |tvāṃ gaurīśasutaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 2||

ओङ्कारादिमबीजकारणमनिर्वाच्यं जगत्कारणंयोगीहृत्कमलं प्रबोधनकरं भानुं भवापद्धरम् ।त्वां भालेन्दुमहं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ३॥

oṅkārādimabījakāraṇamanirvācyaṃ jagatkāraṇaṃyogīhṛtkamalaṃ prabodhanakaraṃ bhānuṃ bhavāpaddharam |tvāṃ bhālendumahaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 3||

उद्यद्भास्करकोटिभाप्रतिमभं दिव्या गदालङ्कृतंविघ्नेशं विकटं विशालजठरं मन्दारपुष्पप्रियम् ।त्वां त्रैलोक्यपतिं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ४॥

udyadbhāskarakoṭibhāpratimabhaṃ divyā gadālaṅkṛtaṃvighneśaṃ vikaṭaṃ viśālajaṭharaṃ mandārapuṣpapriyam |tvāṃ trailokyapatiṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 4||

हस्तैर्यः सततं वराभयसृणीपर्शून्वहन्तं मुदाशूर्पश्रोत्रकमम्बुजेक्षणमघौघध्वान्तवैकर्तनम् ।त्वामाम्नायनिधिं प्रणम्य गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ५॥

hastairyaḥ satataṃ varābhayasṛṇīparśūnvahantaṃ mudāśūrpaśrotrakamambujekṣaṇamaghaughadhvāntavaikartanam |tvāmāmnāyanidhiṃ praṇamya gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 5||

शुण्डाग्रे धृतमोदकं प्रमुदितं सन्मूषिकेन ध्वजंनूपूरादिकिरीटकुण्डलधरं देवं महातुन्दिलम् ।त्वां सङ्कष्टहरं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ६॥

śuṇḍāgre dhṛtamodakaṃ pramuditaṃ sanmūṣikena dhvajaṃnūpūrādikirīṭakuṇḍaladharaṃ devaṃ mahātundilam |tvāṃ saṅkaṣṭaharaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 6||

दानद्राविलगण्डमण्डलयुगं मोदाहृभ्रामरंभक्तारिष्टचिनष्टिविग्रहधरं श्रीवक्रतुण्डं मुहुः ।त्वां वागीशमहं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ७॥

dānadrāvilagaṇḍamaṇḍalayugaṃ modāhṛbhrāmaraṃbhaktāriṣṭacinaṣṭivigrahadharaṃ śrīvakratuṇḍaṃ muhuḥ |tvāṃ vāgīśamahaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 7||

आशापूरकमद्रिराजतनयासत्कुक्षिशुक्त्युद्भवंढुण्ढिं क्षिप्रवरप्रदानसुमुखं चिन्तामणिं सिद्धिदम् ।त्वां विद्याम्बुनिधिं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ८॥

āśāpūrakamadrirājatanayāsatkukṣiśuktyudbhavaṃḍhuṇḍhiṃ kṣipravarapradānasumukhaṃ cintāmaṇiṃ siddhidam |tvāṃ vidyāmbunidhiṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 8||

भूतानां प्रभावाप्ययावनगुणानामादिबीजं परंभात्यस्तिप्रियनामरूपगणपं नैर्गुण्यसौख्यास्पदम् ।त्वां सर्वार्तिहरं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ९॥

bhūtānāṃ prabhāvāpyayāvanaguṇānāmādibījaṃ paraṃbhātyastipriyanāmarūpagaṇapaṃ nairguṇyasaukhyāspadam |tvāṃ sarvārtiharaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 9||

हेरम्बं भवघोरमूलविपिनं ध्वान्तार्तिविच्छेदकंसद्यस्तापहरं सुधाकरमनन्तानन्तलीलास्पदम् ।त्वां सर्वज्ञमहं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १०॥

herambaṃ bhavaghoramūlavipinaṃ dhvāntārtivicchedakaṃsadyastāpaharaṃ sudhākaramanantānantalīlāspadam |tvāṃ sarvajñamahaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 10||

ईड्यं श्रेष्ठतमं गुरुं गुरुतमं श्रीज्येष्ठराजं कविंपूर्णानन्दसुधापयोनिधिशयं धीप्रेरकं द्योतकम् ।त्वां प्रज्ञानघनं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ ११॥

īḍyaṃ śreṣṭhatamaṃ guruṃ gurutamaṃ śrījyeṣṭharājaṃ kaviṃpūrṇānandasudhāpayonidhiśayaṃ dhīprerakaṃ dyotakam |tvāṃ prajñānaghanaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 11||

ध्येयं ब्रह्मसनातनं यदुदितं गाणेशविद्याचणैःवेदज्ञैः सुविविच्य तत्त्वमसि वाक्यार्थस्य सन्दर्शकैः ।तत्तत्वं त्वमिति प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १२॥

dhyeyaṃ brahmasanātanaṃ yaduditaṃ gāṇeśavidyācaṇaiḥvedajñaiḥ suvivicya tattvamasi vākyārthasya sandarśakaiḥ |tattatvaṃ tvamiti praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 12||

यः काशिगृहेऽवतीर्य शिशुभिः लीलां जगत्पावनींकृत्वा देवनरान्तकादि दितिजान् हत्वाहरद्भूभरम् ।त्वां बल्लाळमहं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १३॥

yaḥ kāśigṛhe'vatīrya śiśubhiḥ līlāṃ jagatpāvanīṃkṛtvā devanarāntakādi ditijān hatvāharadbhūbharam |tvāṃ ballāḷamahaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 13||

आहुर्यं मुनयोऽनुविप्रतममित्याद्यं कवीनां कविंकार्यं प्राकृतिकं विचित्रमखिलं नो भासते यदृते ।तं त्वामेकरदं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १४॥

āhuryaṃ munayo'nuvipratamamityādyaṃ kavīnāṃ kaviṃkāryaṃ prākṛtikaṃ vicitramakhilaṃ no bhāsate yadṛte |taṃ tvāmekaradaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 14||

संहृत्यात्मनि यः प्रसुप्तिसमये विश्वं समग्रं त्विदंशेते स्वात्मसुखार्णवे सुवितते शेषाख्यतल्पे शुभे ।त्वां स्वात्माभिरमं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १५॥

saṃhṛtyātmani yaḥ prasuptisamaye viśvaṃ samagraṃ tvidaṃśete svātmasukhārṇave suvitate śeṣākhyatalpe śubhe |tvāṃ svātmābhiramaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 15||

ध्यात्वा त्वां हृदये मया परिचिता नो मान्त्रिकी तान्त्रिकीदीक्षादीक्षितशिक्षिताकथमहं स्यां त्वत्कृपाभाजनम् ।त्वां चित्तार्त्तिहरं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १६॥

dhyātvā tvāṃ hṛdaye mayā paricitā no māntrikī tāntrikīdīkṣādīkṣitaśikṣitākathamahaṃ syāṃ tvatkṛpābhājanam |tvāṃ cittārttiharaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 16||

भक्तास्त्वां करुणं त्वमेवमिति यत् नित्यं ब्रुवन्ति स्फुटंतद्दीने मयि चातकेऽल्पमतिके तूर्ण कृपां वर्षय ।त्वां भूतीशमहं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १७॥

bhaktāstvāṃ karuṇaṃ tvamevamiti yat nityaṃ bruvanti sphuṭaṃtaddīne mayi cātake'lpamatike tūrṇa kṛpāṃ varṣaya |tvāṃ bhūtīśamahaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 17||

षट्पञ्चाशतधाष्टधा च दशधा भूत्वा पुनः पञ्चधाकाश्यां षोडशधा च यो निवसति श्रीविश्वनाथप्रियः ।त्वां लीलात्ततनुं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १८॥

ṣaṭpañcāśatadhāṣṭadhā ca daśadhā bhūtvā punaḥ pañcadhākāśyāṃ ṣoḍaśadhā ca yo nivasati śrīviśvanāthapriyaḥ |tvāṃ līlāttatanuṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 18||

दूर्वालङ्करणं तया प्रतिदिनं दूर्वावनान्तश्चरंदूर्वातल्पशयं शिरस्यपि तथा दूर्वाकिरीटोद्वहम् ।त्वादूर्वात्तहृदं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यै तत्त्वमङ्गीकुरु ॥ १९॥

dūrvālaṅkaraṇaṃ tayā pratidinaṃ dūrvāvanāntaścaraṃdūrvātalpaśayaṃ śirasyapi tathā dūrvākirīṭodvaham |tvādūrvāttahṛdaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyai tattvamaṅgīkuru || 19||

दूर्वे त्वां प्रणमाम्यहं मयि कृपांस् कुर्वाशु मातर्विभुंमद्विज्ञप्त्युररीकृतौ निजपति स्वापेक्षया प्रार्थय ।तेऽतिप्रीतिकरस्तवैव वचसा गन्धाक्षतैर्संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यः स्वीकरोत्यद्भुतम् ॥ २०॥

dūrve tvāṃ praṇamāmyahaṃ mayi kṛpāṃs kurvāśu mātarvibhuṃmadvijñaptyurarīkṛtau nijapati svāpekṣayā prārthaya |te'tiprītikarastavaiva vacasā gandhākṣatairsaṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyaḥ svīkarotyadbhutam || 20||

(या प्रीतिर्ममजायतेऽतिविमला दूर्वाङ्कुरैरर्चकेसा नैकाक्षरविद्यया च यजतो चान्यैः कुतः साधनैः ।श्रुत्वैतद्वचनं प्रणम्य मनसा गन्धाक्षतैः संयुतंदूर्वायुग्ममिदं मयार्पितमिभास्यः स्वीकरोत्यद्भुतम् ॥ २१॥

(yā prītirmamajāyate'tivimalā dūrvāṅkurairarcakesā naikākṣaravidyayā ca yajato cānyaiḥ kutaḥ sādhanaiḥ |śrutvaitadvacanaṃ praṇamya manasā gandhākṣataiḥ saṃyutaṃdūrvāyugmamidaṃ mayārpitamibhāsyaḥ svīkarotyadbhutam || 21||

ये दूर्वायुगलार्पणस्तुतिमिमां श्रीमद्गणेशप्रियांध्यात्वा स्वात्मनि मङ्गलालयममुं भक्त्या पठन्ति प्रगे ।ते वै वैश्रवणोपमास्त्रिभुवने भक्त्या तु सौख्यं महत्गाणेशं पदमाप्नुवन्ति न पुनः पश्यन्ति गर्भालयम् ॥ २२॥)

ye dūrvāyugalārpaṇastutimimāṃ śrīmadgaṇeśapriyāṃdhyātvā svātmani maṅgalālayamamuṃ bhaktyā paṭhanti prage |te vai vaiśravaṇopamāstribhuvane bhaktyā tu saukhyaṃ mahatgāṇeśaṃ padamāpnuvanti na punaḥ paśyanti garbhālayam || 22||)

इति बृहद्विष्णुयामले दूर्वायुगलार्पणस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti bṛhadviṣṇuyāmale dūrvāyugalārpaṇastotraṃ sampūrṇam |