दुर्गाचरणस्मरणम् Durga Charanasmaranam

भातु भव्या भवानीयं भावनाभाविता शुभा ।भवाङ्गसङ्गतो यस्या भूतयो भान्ति भूतले ॥ १॥

bhātu bhavyā bhavānīyaṃ bhāvanābhāvitā śubhā |bhavāṅgasaṅgato yasyā bhūtayo bhānti bhūtale || 1||

भास्वन्ती भुवनाभिरामभरिताभोगप्रभाभासुराभूत्येकप्रभुतामुपेत्य भुवने या भासते भर्गगा ।भूयोऽमी भुवनेश्वराः सुरगणा यत्पादपाथोद्भवैःपूर्णैः पूतपरा भवन्ति गलिताऽज्ञानान्धकारैर्बुधाः ॥ २॥

bhāsvantī bhuvanābhirāmabharitābhogaprabhābhāsurābhūtyekaprabhutāmupetya bhuvane yā bhāsate bhargagā |bhūyo'mī bhuvaneśvarāḥ suragaṇā yatpādapāthodbhavaiḥpūrṇaiḥ pūtaparā bhavanti galitā'jñānāndhakārairbudhāḥ || 2||

वीणावादनतत्पराऽर्थलहरीमुद्वेल्लयन्ती सतीसा माता जगतां जयत्यतिशयज्ञानप्रदा भारती ।यस्याःपादनखप्रभामनुसरँश्चन्द्रोऽम्बरे चञ्चतेरागेणापगतादरो जलजनिः पुष्पाञ्जलिर्याचते ॥ ३॥

vīṇāvādanatatparā'rthalaharīmudvellayantī satīsā mātā jagatāṃ jayatyatiśayajñānapradā bhāratī |yasyāḥpādanakhaprabhāmanusaram̐ścandro'mbare cañcaterāgeṇāpagatādaro jalajaniḥ puṣpāñjaliryācate || 3||

आस्तां समस्तवरवस्तुवितानवृन्देमातुश्चराचरनमस्कृतपादरेणुः ।सैका सुरासुरविवन्दिशिरोऽर्चिता स्याद्भर्गोत्तमाङ्गमिलिता भजतां विभूत्यै ॥ ४॥

āstāṃ samastavaravastuvitānavṛndemātuścarācaranamaskṛtapādareṇuḥ |saikā surāsuravivandiśiro'rcitā syādbhargottamāṅgamilitā bhajatāṃ vibhūtyai || 4||

भास्वत्करैः समुचितं विकचं करोतिशम्भोर्विलोचनगतेन च सङ्गितं तत् ।पादाम्बुजं विकसितं न मृषोक्तिरेषावैधो विधिर्न विबुधैरपि वाधनीयः ॥ ५॥

bhāsvatkaraiḥ samucitaṃ vikacaṃ karotiśambhorvilocanagatena ca saṅgitaṃ tat |pādāmbujaṃ vikasitaṃ na mṛṣoktireṣāvaidho vidhirna vibudhairapi vādhanīyaḥ || 5||

उत्तमाङ्गसुभगा सुरापगा मौलिलब्धशरणा दिवश्च्चुता ।साहसैकरसिका शिवा हि सा पद्गताऽश्रायनतिर्नचाश्रिते ॥ ६॥

uttamāṅgasubhagā surāpagā maulilabdhaśaraṇā divaśccutā |sāhasaikarasikā śivā hi sā padgatā'śrāyanatirnacāśrite || 6||

सुधान्धःपतिस्ते सुधासुन्दरं किंनमत्यङ्घ्रियुग्मं यतो भाग्यवान्सः ।धरायां धियः साधुतैषां त्वदर्थेधराया धवत्वं कियत्तद्यशोऽदः ॥ ७॥

sudhāndhaḥpatiste sudhāsundaraṃ kiṃnamatyaṅghriyugmaṃ yato bhāgyavānsaḥ |dharāyāṃ dhiyaḥ sādhutaiṣāṃ tvadarthedharāyā dhavatvaṃ kiyattadyaśo'daḥ || 7||

पार्वतीपतिरयं वृषध्वजः किं श्रुतेरपि पतिर्न गीयते ।तेन किं सुरपतिप्रपूजितः सेव्यसेवकमतिर्न चिन्त्यते ॥ ८॥

pārvatīpatirayaṃ vṛṣadhvajaḥ kiṃ śruterapi patirna gīyate |tena kiṃ surapatiprapūjitaḥ sevyasevakamatirna cintyate || 8||

जटा सा धुता देवनद्या जलेनन पूतेति तेनानतेनापि मूर्ध्ना ।उमापादपद्मप्रसूतैः परागैःप्रयुक्तः प्रणामः शिवस्याऽस्तु भूत्यै ॥ ९॥

jaṭā sā dhutā devanadyā jalenana pūteti tenānatenāpi mūrdhnā |umāpādapadmaprasūtaiḥ parāgaiḥprayuktaḥ praṇāmaḥ śivasyā'stu bhūtyai || 9||

नमामः प्रयामः पदद्वन्द्वचन्द्रंचमत्कारचञ्चच्चरित्रं च शृण्मः ।भजामोर्चयामः श्रवः सौम्यवर्णमुमे गौरि दुर्गे शिवेऽम्बे भवानि ॥ १०॥ (शिवेऽम्बे अम्ब इ, ईकारो लक्ष्मीस्तत्सम्बुद्धौ)

namāmaḥ prayāmaḥ padadvandvacandraṃcamatkāracañcaccaritraṃ ca śṛṇmaḥ |bhajāmorcayāmaḥ śravaḥ saumyavarṇamume gauri durge śive'mbe bhavāni || 10|| (śive'mbe amba i, īkāro lakṣmīstatsambuddhau)

इति दुर्गाचरणस्मरणं सम्पूर्णम् ।रचयिता श्रीगिरिजादत्तपाठकः काव्यतीर्थ आयुर्वेदाचार्यः ।प्रधानाध्यापकः श्रीकालिकेश्वरायुर्वेदविद्यालयस्य । (सं\। १९९५, इ\।स\।१९३८)

iti durgācaraṇasmaraṇaṃ sampūrṇam |racayitā śrīgirijādattapāṭhakaḥ kāvyatīrtha āyurvedācāryaḥ |pradhānādhyāpakaḥ śrīkālikeśvarāyurvedavidyālayasya | (saṃ\| 1995, i\|sa\|1938)