वैकृतिकरहस्यम् Vaikritikam Rahasyam

श्रीगणेशाय नमः ॥ऋषिरुवाच ।त्रिगुणा तामसी देवी सात्त्विकी या त्वयोदिता ।सा शर्वा चण्डिका दुर्गा भद्रा भगवतीर्यते ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ ||ṛṣiruvāca |triguṇā tāmasī devī sāttvikī yā tvayoditā |sā śarvā caṇḍikā durgā bhadrā bhagavatīryate || 1||

योगनिद्रा हरेरुक्ता महाकाली तमोगुणा ।मधुकैटभनाशार्थं यां तुष्टावाम्बुजासनः ॥ २॥

yoganidrā hareruktā mahākālī tamoguṇā |madhukaiṭabhanāśārthaṃ yāṃ tuṣṭāvāmbujāsanaḥ || 2||

दशवक्त्रा दशभुजा दशपादाञ्जनप्रभा ।विशालया राजमाना त्रिंशल्लोचनमालया ॥ ३॥

daśavaktrā daśabhujā daśapādāñjanaprabhā |viśālayā rājamānā triṃśallocanamālayā || 3||

स्फुरद्दशनदंष्ट्रा सा भीमरूपापि भूमिप ।रूपसौभाग्यकान्तीनां सा प्रतिष्ठां महाश्रियाम् ॥ ४॥

sphuraddaśanadaṃṣṭrā sā bhīmarūpāpi bhūmipa |rūpasaubhāgyakāntīnāṃ sā pratiṣṭhāṃ mahāśriyām || 4||

खड्गबाणगदाशूलशङ्खचक्रभुशुडिभृत् ।परिघं कार्मुकं शीर्षं निश्चोतद्रुधिरं दधौ ॥ ५॥

khaḍgabāṇagadāśūlaśaṅkhacakrabhuśuḍibhṛt |parighaṃ kārmukaṃ śīrṣaṃ niścotadrudhiraṃ dadhau || 5||

एषा सा वैष्णवी माया महाकाली दुरत्यया ।आराधिता वशीकुर्यात्पूजाकर्तुश्चराचरम् ॥ ६॥

eṣā sā vaiṣṇavī māyā mahākālī duratyayā |ārādhitā vaśīkuryātpūjākartuścarācaram || 6||

सर्वदेवशरीरेभ्यो याऽऽविर्भूताऽमितप्रभा ।त्रिगुणा सा महालक्ष्मीः साक्षान्महिषमर्दिनी ॥ ७॥

sarvadevaśarīrebhyo yā''virbhūtā'mitaprabhā |triguṇā sā mahālakṣmīḥ sākṣānmahiṣamardinī || 7||

श्वेतानना नीलभुजा सुश्वेतस्तनमण्डला ।रक्तमध्या रक्तपादा रक्तजङ्घोरुरुन्मदा ॥ ८॥

śvetānanā nīlabhujā suśvetastanamaṇḍalā |raktamadhyā raktapādā raktajaṅghorurunmadā || 8||

सुचित्रजघना चित्रमाल्याम्बरविभूषणा ।चित्रानुलेपना कान्तिरूपसौभाग्यशालिनी ॥ ९॥

sucitrajaghanā citramālyāmbaravibhūṣaṇā |citrānulepanā kāntirūpasaubhāgyaśālinī || 9||

अष्टादशभुजा पूज्या सा सहस्रभुजा सती ।आयुधान्यत्र वक्ष्यन्ते दक्षिणाधःकरक्रमात् ॥ १०॥

aṣṭādaśabhujā pūjyā sā sahasrabhujā satī |āyudhānyatra vakṣyante dakṣiṇādhaḥkarakramāt || 10||

अक्षमाला च कमलं बाणोऽसिः कुलिशं गदा ।चक्रं त्रिशूलं परशुः शङ्खो घण्टा च पाशकः ॥ ११॥

akṣamālā ca kamalaṃ bāṇo'siḥ kuliśaṃ gadā |cakraṃ triśūlaṃ paraśuḥ śaṅkho ghaṇṭā ca pāśakaḥ || 11||

शक्तिर्दण्डश्चर्म चापं पानपात्रं कमण्डलुः ।अलङ्कृतभुजामेभिरायुधैः कमलासनाम् ॥ १२॥

śaktirdaṇḍaścarma cāpaṃ pānapātraṃ kamaṇḍaluḥ |alaṅkṛtabhujāmebhirāyudhaiḥ kamalāsanām || 12||

सर्वदेवमयीमीशां महालक्ष्मीमिमां नृप ।पूजयेत्सर्वलोकानां स देवानां प्रभुर्भवेत् ॥ १३॥

sarvadevamayīmīśāṃ mahālakṣmīmimāṃ nṛpa |pūjayetsarvalokānāṃ sa devānāṃ prabhurbhavet || 13||

गौरीदेहात्समुद्भूता या सत्त्वैकगुणाश्रया ।साक्षात्सरस्वती प्रोक्ता शुम्भासुरनिबर्हिणी ॥ १४॥

gaurīdehātsamudbhūtā yā sattvaikaguṇāśrayā |sākṣātsarasvatī proktā śumbhāsuranibarhiṇī || 14||

दधौ चाष्टभुजा बाणान्मुसलं शूलचक्रभृत् ।शङ्खं घण्टां लाङ्गलं च कार्मुकं वसुधाधिप ॥ १५॥

dadhau cāṣṭabhujā bāṇānmusalaṃ śūlacakrabhṛt |śaṅkhaṃ ghaṇṭāṃ lāṅgalaṃ ca kārmukaṃ vasudhādhipa || 15||

एषा सम्पूजिता भक्त्या सर्वज्ञत्वं प्रयच्छति ।निशुम्भमथिनी देवी शुम्भासुरनिबर्हिणी ॥ १६॥

eṣā sampūjitā bhaktyā sarvajñatvaṃ prayacchati |niśumbhamathinī devī śumbhāsuranibarhiṇī || 16||

इत्युक्तानि स्वरूपाणि मूर्तीनां तव पार्थिव ।उपासनं जगन्मातुः पृथगासां निशामय ॥ १७॥

ityuktāni svarūpāṇi mūrtīnāṃ tava pārthiva |upāsanaṃ jaganmātuḥ pṛthagāsāṃ niśāmaya || 17||

महालक्ष्मीर्यदा पूज्या महाकाली सरस्वती ।दक्षिणोत्तरयोः पूज्ये पृष्ठतो मिथुनत्रयम् ॥ १८॥

mahālakṣmīryadā pūjyā mahākālī sarasvatī |dakṣiṇottarayoḥ pūjye pṛṣṭhato mithunatrayam || 18||

विरञ्चिः स्वरया मध्ये रुद्रो गौर्या च दक्षिणे ।वामे लक्ष्म्या हृषीकेशः पुरतो देवतात्रयम् ॥ १९॥

virañciḥ svarayā madhye rudro gauryā ca dakṣiṇe |vāme lakṣmyā hṛṣīkeśaḥ purato devatātrayam || 19||

अष्टादशभुजा मध्ये वामे चास्या दशानना ।दक्षिणेऽष्टभुजा लक्ष्मीर्महतीति समर्चयेत् ॥ २०॥

aṣṭādaśabhujā madhye vāme cāsyā daśānanā |dakṣiṇe'ṣṭabhujā lakṣmīrmahatīti samarcayet || 20||

अष्टादशभुजा चैषा यदा पूज्या नराधिप ।दशानना चाष्टभुजा दक्षिणोत्तरयोस्तदा ॥ २१॥

aṣṭādaśabhujā caiṣā yadā pūjyā narādhipa |daśānanā cāṣṭabhujā dakṣiṇottarayostadā || 21||

कालमृत्यू च सम्पूज्यौ सर्वारिष्टप्रशान्तये ।यदा चाष्टभुजा पूज्या शुम्भासुरनिबर्हिणी ॥ २२॥

kālamṛtyū ca sampūjyau sarvāriṣṭapraśāntaye |yadā cāṣṭabhujā pūjyā śumbhāsuranibarhiṇī || 22||

नवास्याः शक्तयः पूज्यास्तदा रुद्रविनायकौ ।नमो देव्या इति स्तोत्रैर्महालक्ष्मीं समर्चयेत् ॥ २३॥

navāsyāḥ śaktayaḥ pūjyāstadā rudravināyakau |namo devyā iti stotrairmahālakṣmīṃ samarcayet || 23||

अवतारत्रयार्चायां स्तोत्रमन्त्रास्तदाश्रयाः ।अष्टादशभुजा चैषा पूज्या महिषमर्दिनी ॥ २४॥

avatāratrayārcāyāṃ stotramantrāstadāśrayāḥ |aṣṭādaśabhujā caiṣā pūjyā mahiṣamardinī || 24||

महालक्ष्मीर्महाकाली सैव प्रोक्ता सरस्वती ।ईश्वरी पुण्यपापानां सर्वलोकमहेश्वरी ॥ २५॥

mahālakṣmīrmahākālī saiva proktā sarasvatī |īśvarī puṇyapāpānāṃ sarvalokamaheśvarī || 25||

महिषान्तकरी येन पूजिता स जगत्प्रभुः ।पूजयेज्जगतां धात्रीं चण्डिकां भक्तवत्सलाम् ॥ २६॥

mahiṣāntakarī yena pūjitā sa jagatprabhuḥ |pūjayejjagatāṃ dhātrīṃ caṇḍikāṃ bhaktavatsalām || 26||

अर्घादिभिरलङ्कारैर्गन्धपुष्पैस्तथोत्तमैः ।धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्नानाभक्ष्यसमन्वितैः ॥ २७॥

arghādibhiralaṅkārairgandhapuṣpaistathottamaiḥ |dhūpairdīpaiśca naivedyairnānābhakṣyasamanvitaiḥ || 27||

रुधिराक्तेन बलिना मांसेन सुरया नृप ।प्रणामाचमनीयेन चन्दनेन सुगन्धिना ॥ २८॥

rudhirāktena balinā māṃsena surayā nṛpa |praṇāmācamanīyena candanena sugandhinā || 28||

सकर्पूरैश्च ताम्बूलैर्भक्तिभावसमन्वितैः ।वामभागेऽग्रतो देव्याश्छिन्नशीर्षं महासुरम् ॥ २९॥

sakarpūraiśca tāmbūlairbhaktibhāvasamanvitaiḥ |vāmabhāge'grato devyāśchinnaśīrṣaṃ mahāsuram || 29||

पूजयेन्महिषं येन प्राप्तं सायुज्यमीशया ।दक्षिणे पुरतः सिंहं समग्रं धर्ममीश्वरम् ॥ ३०॥

pūjayenmahiṣaṃ yena prāptaṃ sāyujyamīśayā |dakṣiṇe purataḥ siṃhaṃ samagraṃ dharmamīśvaram || 30||

वाहनं पूजयेद्देव्या धृतं येन चराचरम् ।ततः कृताञ्जलिर्भूत्वा स्तुवीत चरितैरिमैः ॥ ३१॥

vāhanaṃ pūjayeddevyā dhṛtaṃ yena carācaram |tataḥ kṛtāñjalirbhūtvā stuvīta caritairimaiḥ || 31||

एकेन वा मध्यमेन नैकेनेतरयोरिह ।चरितार्धं तु न जपेज्जपञ्छिद्रमवाप्नुयात् ॥ ३२॥

ekena vā madhyamena naikenetarayoriha |caritārdhaṃ tu na japejjapañchidramavāpnuyāt || 32||

स्तोत्रमन्त्रैः स्तुवीतेमां यदि वा जगदम्बिकाम् ।प्रदक्षिणानमस्कारान्कृत्वा मूर्घ्नि कृताञ्जलिः ॥ ३३॥

stotramantraiḥ stuvītemāṃ yadi vā jagadambikām |pradakṣiṇānamaskārānkṛtvā mūrghni kṛtāñjaliḥ || 33||

क्षमापयेज्जगद्धात्रीं मुहुर्मुहुरतद्रितः ।प्रतिश्लोकं च जुहुयात्पायसं तिलसर्पिषा ॥ ३४॥

kṣamāpayejjagaddhātrīṃ muhurmuhuratadritaḥ |pratiślokaṃ ca juhuyātpāyasaṃ tilasarpiṣā || 34||

जुहुयात्स्तोत्रमन्त्रैर्वा चण्डिकायै शुभं हविः ।नमोनमःपदैर्देवीं पूजयेत्सुसमाहितः ॥ ३५॥

juhuyātstotramantrairvā caṇḍikāyai śubhaṃ haviḥ |namonamaḥpadairdevīṃ pūjayetsusamāhitaḥ || 35||

प्रयतः प्राञ्जलिः प्रह्वः प्राणानारोप्य चात्मनि ।सुचिरं भावयेद्देवीं चण्डिकां तन्मयो भवेत् ॥ ३६॥

prayataḥ prāñjaliḥ prahvaḥ prāṇānāropya cātmani |suciraṃ bhāvayeddevīṃ caṇḍikāṃ tanmayo bhavet || 36||

एवं यः पूजयेद्भक्त्या प्रत्यहं परमेश्वरीम् ।भुक्त्वा भोगान् यथाकामं देवीसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ३७॥

evaṃ yaḥ pūjayedbhaktyā pratyahaṃ parameśvarīm |bhuktvā bhogān yathākāmaṃ devīsāyujyamāpnuyāt || 37||

यो न पूजयते नित्यं चण्डिकां भक्तवत्सलाम् ।भस्मीकृत्यास्य पुण्यानि निर्दहेत्परमेश्वरी ॥ ३८॥

yo na pūjayate nityaṃ caṇḍikāṃ bhaktavatsalām |bhasmīkṛtyāsya puṇyāni nirdahetparameśvarī || 38||

तस्मात्पूजय भूपाल सर्वलोकमहेश्वरीम् ।यथोक्तेन विधानेन चण्डिकां सुखमाप्स्यसि ॥ ३९॥

tasmātpūjaya bhūpāla sarvalokamaheśvarīm |yathoktena vidhānena caṇḍikāṃ sukhamāpsyasi || 39||

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सूर्यसावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्येवैकृतिकं रहस्यं सम्पूर्णम् ॥ अध्याय १५

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sūryasāvarṇike manvantare devīmāhātmyevaikṛtikaṃ rahasyaṃ sampūrṇam || adhyāya 15