आनन्दलहरी Anandalahari

भवानि स्तोतुं त्वां प्रभवति चतुर्भिर्न वदनैःप्रजानामीशानस्त्रिपुरमथनः पञ्चभिरपि ।न षड्भिः सेनानीर्दशशतमुखैरप्यहिपतिःतदान्येषां केषां कथय कथमस्मिन्नवसरः ॥ १॥घृतक्षीरद्राक्षामधुमधुरिमा कैरपि पदैःविशिष्यानाख्येयो भवति रसनामात्र विषयः ।तथा ते सौन्दर्यं परमशिवदृङ्मात्रविषयःकथंकारं ब्रूमः सकलनिगमागोचरगुणे ॥ २॥मुखे ते ताम्बूलं नयनयुगळे कज्जलकलाललाटे काश्मीरं विलसति गळे मौक्तिकलता ।स्फुरत्काञ्ची शाटी पृथुकटितटे हाटकमयीभजामि त्वां गौरीं नगपतिकिशोरीमविरतम् ॥ ३॥विराजन्मन्दारद्रुमकुसुमहारस्तनतटीनदद्वीणानादश्रवणविलसत्कुण्डलगुणानताङ्गी मातङ्गी रुचिरगतिभङ्गी भगवतीसती शम्भोरम्भोरुहचटुलचक्षुर्विजयते ॥ ४॥नवीनार्कभ्राजन्मणिकनकभूषणपरिकरैःवृताङ्गी सारङ्गीरुचिरनयनाङ्गीकृतशिवा ।तडित्पीता पीताम्बरललितमञ्जीरसुभगाममापर्णा पूर्णा निरवधिसुखैरस्तु सुमुखी ॥ ५॥हिमाद्रेः संभूता सुललितकरैः पल्लवयुतासुपुष्पा मुक्ताभिर्भ्रमरकलिता चालकभरैः ।कृतस्थाणुस्थाना कुचफलनता सूक्तिसरसारुजां हन्त्री गन्त्री विलसति चिदानन्दलतिका ॥ ६॥सपर्णामाकीर्णां कतिपयगुणैः सादरमिहश्रयन्त्यन्ये वल्लीं मम तु मतिरेवं विलसति ।अपर्णैका सेव्या जगति सकलैर्यत्परिवृतःपुराणोऽपि स्थाणुः फलति किल कैवल्यपदवीम् ॥ ७॥विधात्री धर्माणां त्वमसि सकलाम्नायजननीत्वमर्थानां मूलं धनदनमनीयांघ्रिकमले ।त्वमादिः कामानां जननि कृतकन्दर्पविजयेसतां मुक्तेर्बीजं त्वमसि परमब्रह्ममहिषी ॥ ८॥प्रभूता भक्तिस्ते यदपि न ममालोलमनसःत्वया तु श्रीमत्या सदयमवलोक्योऽहमधुना ।पयोदः पानीयं दिशति मधुरं चातकमुखेभृशं शङ्के कैर्वा विधिभिरनुनीता मम मतिः ॥ ९॥कृपापाङ्गालोकं वितर तरसा साधुचरितेन ते युक्तोपेक्षा मयि शरणदीक्षामुपगते ।न चेदिष्टं दद्यादनुपदमहो कल्पलतिकाविशेषः सामान्यैः कथमितरवल्लीपरिकरैः ॥ १०॥महान्तं विश्वासं तव चरणपङ्केरुहयुगेनिधायान्यन्नैवाश्रितमिह मया दैवतमुमे ।तथापि त्वच्चेतो यदि मयि न जायेत सदयंनिरालम्बो लम्बोदरजननि कं यामि शरणम् ॥ ११॥अयः स्पर्शे लग्नं सपदि लभते हेमपदवींयथा रथ्यापाथः शुचि भवति गंगौघमिलितम् ।तथा तत्तत्पापैरतिमलिनमन्तर्मम यदित्वयि प्रेम्णासक्तं कथमिव न जायेत विमलम् ॥ १२॥त्वदन्यस्मादिच्छाविषयफललाभे न नियमःत्वमर्थानामिच्छाधिकमपि समर्था वितरणे ।इति प्राहुः प्राञ्चः कमलभवनाद्यास्त्वयि मनःत्वदासक्तं नक्तं दिवमुचितमीशानि कुरु तत् ॥ १३॥स्फुरन्नानारत्नस्फटिकमयभित्तिप्रतिफलत्त्वदाकारं चञ्चच्छशधरकलासौधशिखरम् ।मुकुन्दब्रह्मेन्द्रप्रभृतिपरिवारं विजयतेतवागारं रम्यं त्रिभुवनमहाराजगृहिणि ॥ १४॥निवासः कैलासे विधिशतमखाद्याः स्तुतिकराःकुटुम्बं त्रैलोक्यं कृतकरपुटः सिद्धिनिकरः ।महेशः प्राणेशस्तदवनिधराधीशतनयेन ते सौभाग्यस्य क्वचिदपि मनागस्ति तुलना ॥ १५॥वृषो वृद्धो यानं विषमशनमाशा निवसनंश्मशानं क्रीडाभूर्भुजगनिवहो भूषणविधिःसमग्रा सामग्री जगति विदितैव स्मररिपोःयदेतस्यैश्वर्यं तव जननि सौभाग्यमहिमा ॥ १६॥अशेषब्रह्माण्डप्रलयविधिनैसर्गिकमतिःश्मशानेष्वासीनः कृतभसितलेपः पशुपतिः ।दधौ कण्ठे हालाहलमखिलभूगोलकृपयाभवत्याः संगत्याः फलमिति च कल्याणि कलये ॥ १७॥त्वदीयं सौन्दर्यं निरतिशयमालोक्य परयाभियैवासीद्।ह्गंगा जलमयतनुः शैलतनये ।तदेतस्यास्तस्माद्वदनकमलं वीक्ष्य कृपयाप्रतिष्ठामातन्वन्निजशिरसिवासेन गिरिशः ॥ १८॥विशालश्रीखण्डद्रवमृगमदाकीर्णघुसृणप्रसूनव्यामिश्रं भगवति तवाभ्यङ्गसलिलम् ।समादाय स्रष्टा चलितपदपांसून्निजकरैःसमाधत्ते सृष्टिं विबुधपुरपङ्केरुहदृशाम् ॥ १९॥वसन्ते सानन्दे कुसुमितलताभिः परिवृतेस्फुरन्नानापद्मे सरसि कलहंसालिसुभगे ।सखीभिः खेलन्तीं मलयपवनान्दोलितजलेस्मरेद्यस्त्वां तस्य ज्वरजनितपीडापसरति ॥ २०॥॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचिता आनन्दलहरी सम्पूर्णा ॥

bhavāni stotuṃ tvāṃ prabhavati caturbhirna vadanaiḥprajānāmīśānastripuramathanaḥ pañcabhirapi |na ṣaḍbhiḥ senānīrdaśaśatamukhairapyahipatiḥtadānyeṣāṃ keṣāṃ kathaya kathamasminnavasaraḥ || 1||ghṛtakṣīradrākṣāmadhumadhurimā kairapi padaiḥviśiṣyānākhyeyo bhavati rasanāmātra viṣayaḥ |tathā te saundaryaṃ paramaśivadṛṅmātraviṣayaḥkathaṃkāraṃ brūmaḥ sakalanigamāgocaraguṇe || 2||mukhe te tāmbūlaṃ nayanayugaḷe kajjalakalālalāṭe kāśmīraṃ vilasati gaḷe mauktikalatā |sphuratkāñcī śāṭī pṛthukaṭitaṭe hāṭakamayībhajāmi tvāṃ gaurīṃ nagapatikiśorīmaviratam || 3||virājanmandāradrumakusumahārastanataṭīnadadvīṇānādaśravaṇavilasatkuṇḍalaguṇānatāṅgī mātaṅgī ruciragatibhaṅgī bhagavatīsatī śambhorambhoruhacaṭulacakṣurvijayate || 4||navīnārkabhrājanmaṇikanakabhūṣaṇaparikaraiḥvṛtāṅgī sāraṅgīruciranayanāṅgīkṛtaśivā |taḍitpītā pītāmbaralalitamañjīrasubhagāmamāparṇā pūrṇā niravadhisukhairastu sumukhī || 5||himādreḥ saṃbhūtā sulalitakaraiḥ pallavayutāsupuṣpā muktābhirbhramarakalitā cālakabharaiḥ |kṛtasthāṇusthānā kucaphalanatā sūktisarasārujāṃ hantrī gantrī vilasati cidānandalatikā || 6||saparṇāmākīrṇāṃ katipayaguṇaiḥ sādaramihaśrayantyanye vallīṃ mama tu matirevaṃ vilasati |aparṇaikā sevyā jagati sakalairyatparivṛtaḥpurāṇo'pi sthāṇuḥ phalati kila kaivalyapadavīm || 7||vidhātrī dharmāṇāṃ tvamasi sakalāmnāyajananītvamarthānāṃ mūlaṃ dhanadanamanīyāṃghrikamale |tvamādiḥ kāmānāṃ janani kṛtakandarpavijayesatāṃ mukterbījaṃ tvamasi paramabrahmamahiṣī || 8||prabhūtā bhaktiste yadapi na mamālolamanasaḥtvayā tu śrīmatyā sadayamavalokyo'hamadhunā |payodaḥ pānīyaṃ diśati madhuraṃ cātakamukhebhṛśaṃ śaṅke kairvā vidhibhiranunītā mama matiḥ || 9||kṛpāpāṅgālokaṃ vitara tarasā sādhucaritena te yuktopekṣā mayi śaraṇadīkṣāmupagate |na cediṣṭaṃ dadyādanupadamaho kalpalatikāviśeṣaḥ sāmānyaiḥ kathamitaravallīparikaraiḥ || 10||mahāntaṃ viśvāsaṃ tava caraṇapaṅkeruhayugenidhāyānyannaivāśritamiha mayā daivatamume |tathāpi tvacceto yadi mayi na jāyeta sadayaṃnirālambo lambodarajanani kaṃ yāmi śaraṇam || 11||ayaḥ sparśe lagnaṃ sapadi labhate hemapadavīṃyathā rathyāpāthaḥ śuci bhavati gaṃgaughamilitam |tathā tattatpāpairatimalinamantarmama yaditvayi premṇāsaktaṃ kathamiva na jāyeta vimalam || 12||tvadanyasmādicchāviṣayaphalalābhe na niyamaḥtvamarthānāmicchādhikamapi samarthā vitaraṇe |iti prāhuḥ prāñcaḥ kamalabhavanādyāstvayi manaḥtvadāsaktaṃ naktaṃ divamucitamīśāni kuru tat || 13||sphurannānāratnasphaṭikamayabhittipratiphalattvadākāraṃ cañcacchaśadharakalāsaudhaśikharam |mukundabrahmendraprabhṛtiparivāraṃ vijayatetavāgāraṃ ramyaṃ tribhuvanamahārājagṛhiṇi || 14||nivāsaḥ kailāse vidhiśatamakhādyāḥ stutikarāḥkuṭumbaṃ trailokyaṃ kṛtakarapuṭaḥ siddhinikaraḥ |maheśaḥ prāṇeśastadavanidharādhīśatanayena te saubhāgyasya kvacidapi manāgasti tulanā || 15||vṛṣo vṛddho yānaṃ viṣamaśanamāśā nivasanaṃśmaśānaṃ krīḍābhūrbhujaganivaho bhūṣaṇavidhiḥsamagrā sāmagrī jagati viditaiva smararipoḥyadetasyaiśvaryaṃ tava janani saubhāgyamahimā || 16||aśeṣabrahmāṇḍapralayavidhinaisargikamatiḥśmaśāneṣvāsīnaḥ kṛtabhasitalepaḥ paśupatiḥ |dadhau kaṇṭhe hālāhalamakhilabhūgolakṛpayābhavatyāḥ saṃgatyāḥ phalamiti ca kalyāṇi kalaye || 17||tvadīyaṃ saundaryaṃ niratiśayamālokya parayābhiyaivāsīd|hgaṃgā jalamayatanuḥ śailatanaye |tadetasyāstasmādvadanakamalaṃ vīkṣya kṛpayāpratiṣṭhāmātanvannijaśirasivāsena giriśaḥ || 18||viśālaśrīkhaṇḍadravamṛgamadākīrṇaghusṛṇaprasūnavyāmiśraṃ bhagavati tavābhyaṅgasalilam |samādāya sraṣṭā calitapadapāṃsūnnijakaraiḥsamādhatte sṛṣṭiṃ vibudhapurapaṅkeruhadṛśām || 19||vasante sānande kusumitalatābhiḥ parivṛtesphurannānāpadme sarasi kalahaṃsālisubhage |sakhībhiḥ khelantīṃ malayapavanāndolitajalesmaredyastvāṃ tasya jvarajanitapīḍāpasarati || 20|||| iti śrīmacchaṅkarācāryaviracitā ānandalaharī sampūrṇā ||