राजराजेश्वरीमातृभक्तिस्तुतिः Matribhakti Stuti

ॐ भूमौ धर्मविनाशमीक्ष्य दिविजैः सिद्धैश्चतुर्भिर्मुदाविज्ञप्ता सनकादिभिर्भगवती दुःखार्तिहन्त्री सताम् ।पुत्रीभूय स्वयं च तैरनुदिनं संसेविता या पराख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः(१) श्रीराजराजेश्वरी ॥ १॥

oṃ bhūmau dharmavināśamīkṣya divijaiḥ siddhaiścaturbhirmudāvijñaptā sanakādibhirbhagavatī duḥkhārtihantrī satām |putrībhūya svayaṃ ca tairanudinaṃ saṃsevitā yā parākhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ(1) śrīrājarājeśvarī || 1||

दोषैर्दुष्टमऽनेकधा क्षितितलं संवीक्ष्य धर्मध्वज(२)व्याजात्कश्यपधर्मदग्धविमलं(३) तीर्थैश्च संस्कारितम् ।श्रीकश्मीरतले सुमेरुसविधे देशं गता या स्वयंख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ २॥

doṣairduṣṭama'nekadhā kṣititalaṃ saṃvīkṣya dharmadhvaja(2)vyājātkaśyapadharmadagdhavimalaṃ(3) tīrthaiśca saṃskāritam |śrīkaśmīratale sumerusavidhe deśaṃ gatā yā svayaṃkhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 2||

बाल्ये नर्मसु कृष्णगीःषु (४) च य(५)देतीत्थं भुवि ख्यापनेप्रोद्युक्ता विविधात्तपुण्यसरणिः पाषाणमूर्त्यादिषु ।या व्यक्तं शिव(६)विष्णवित्यऽविरतं नामार्चनादिस्रुतेःख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ ३॥

bālye narmasu kṛṣṇagīḥṣu (4) ca ya(5)detītthaṃ bhuvi khyāpaneprodyuktā vividhāttapuṇyasaraṇiḥ pāṣāṇamūrtyādiṣu |yā vyaktaṃ śiva(6)viṣṇavitya'virataṃ nāmārcanādisruteḥkhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 3||

(७)पातिव्रत्यविधेरऽतीव च सती लोकेषु ख्यातौ रतापाठे होमविधावऽतिथियजने श्राद्धे बलौ यक्षसाम् ।पत्युश्चाशयतोऽन्वहं विदधती भक्त्या सुवाचाऽपि याख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ ४॥

(7)pātivratyavidhera'tīva ca satī lokeṣu khyātau ratāpāṭhe homavidhāva'tithiyajane śrāddhe balau yakṣasām |patyuścāśayato'nvahaṃ vidadhatī bhaktyā suvācā'pi yākhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 4||

गार्हस्थ्यं सफलीविधाय तनुजीभूतैः पुरा(८)सिद्धकैस्तद्द्वारा च स्वयं वन(९)स्थवृषतः स्वायाससाध्यैर्धनैः ।सक्ता स्वी(१०)यकुटीगतातिथिजने तीर्था(११)टने या (१२)व्रतेख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ ५॥

gārhasthyaṃ saphalīvidhāya tanujībhūtaiḥ purā(8)siddhakaistaddvārā ca svayaṃ vana(9)sthavṛṣataḥ svāyāsasādhyairdhanaiḥ |saktā svī(10)yakuṭīgatātithijane tīrthā(11)ṭane yā (12)vratekhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 5||

१ ज्योनदिदि इति नाम्ना ख्याता । २ पाखाण्डमिषेण ।३ कश्यपमुनितपसा भस्मीभूतविविधपापम् ।४ भगवद्गीतासु । ५ यदा यदाहि धर्मस्येति वाक्यार्थख्यापने ।६ हे शिव, हे विष्णो इत्थं नित्यमेव नामभिः ।पूजादिनविविधभक्तिमार्गाच्च व्यक्तीकृतविविधधर्ममार्गा ।७ पतिव्रतस्त्रीनियमानां ख्यापनाय ।पत्युर्वृत्त्यनुराधात्पञ्चयज्ञतत्पराऽसीदित्यर्थः ।८ पुरोक्तैः सनकादिभिः पुत्रीभूतैर्गार्हस्थ्यफलंपितृऋणमुक्तिं विधाय ।९ वानप्रस्थधर्मतः ।१० कुटीचकसंन्यासा क्रमेण गृहागतसज्जनसेवायां सक्ता ।११ तीर्थयात्रासु ।१२ चातुर्मासादिव्रतानुष्ठानक्रमेषु च सक्ताऽभूदित्यर्थः ॥येन्दोः कीर्तिमधो(१)करी यतिजनेष्वाऽगुप्तदानार्पणैःसम्मानैर्महतां सुपेशलवचोयोगैर्मुदा मानिनाम् ।सद्वाक्यैश्च शमादिधर्मविषयैर्युक्तैविरक्तात्मनांख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ ६॥

1 jyonadidi iti nāmnā khyātā | 2 pākhāṇḍamiṣeṇa | 3 kaśyapamunitapasā bhasmībhūtavividhapāpam | 4 bhagavadgītāsu | 5 yadā yadāhi dharmasyeti vākyārthakhyāpane | 6 he śiva, he viṣṇo itthaṃ nityameva nāmabhiḥ |pūjādinavividhabhaktimārgācca vyaktīkṛtavividhadharmamārgā | 7 pativratastrīniyamānāṃ khyāpanāya |patyurvṛttyanurādhātpañcayajñatatparā'sīdityarthaḥ | 8 puroktaiḥ sanakādibhiḥ putrībhūtairgārhasthyaphalaṃpitṛṛṇamuktiṃ vidhāya | 9 vānaprasthadharmataḥ | 10 kuṭīcakasaṃnyāsā krameṇa gṛhāgatasajjanasevāyāṃ saktā | 11 tīrthayātrāsu | 12 cāturmāsādivratānuṣṭhānakrameṣu ca saktā'bhūdityarthaḥ ||yendoḥ kīrtimadho(1)karī yatijaneṣvā'guptadānārpaṇaiḥsammānairmahatāṃ supeśalavacoyogairmudā māninām |sadvākyaiśca śamādidharmaviṣayairyuktaiviraktātmanāṃkhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 6||

या सूर्यस्य च शक्ति(२)माप्य हसती कामाद्यरेस्तापनैलिङ्गा(३)ऽवृत्तिसुशासनेश्च शमितैः स्वीयैर्मनोधर्मभिः ।मोहाद्या(४)ऽन्ध्यसुवृत्तमानसवतां ज्ञानप्रकाशप्रदाख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ ८॥

yā sūryasya ca śakti(2)māpya hasatī kāmādyarestāpanailiṅgā(3)'vṛttisuśāsaneśca śamitaiḥ svīyairmanodharmabhiḥ |mohādyā(4)'ndhyasuvṛttamānasavatāṃ jñānaprakāśapradākhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 8||

ऐश्वर्यं स्वजनेषु तापमरिषु स्वान्ते शमं नैरृ(५)तिंदुष्टेष्वेव समृद्धिमिष्टनि(६)वहे देहात्मबुद्धिं चितौ(७) ।सन्न्यस्याऽत्मधिया(८) विविक्तमहिमा याऽगाच्च स्वे (९)धामनिख्याता साऽवतु नोऽत्र जोनदिदितः श्रीराजराजेश्वरी ॥ ८॥

aiśvaryaṃ svajaneṣu tāpamariṣu svānte śamaṃ nairṛ(5)tiṃduṣṭeṣveva samṛddhimiṣṭani(6)vahe dehātmabuddhiṃ citau(7) |sannyasyā'tmadhiyā(8) viviktamahimā yā'gācca sve (9)dhāmanikhyātā sā'vatu no'tra jonadiditaḥ śrīrājarājeśvarī || 8||

धर्मे दाक्ष्यकृतिं मनोमलहृतिं स्वास्थ्यस्थितिं देह(१०)केनिर्माधु(११)र्यसृतिं गिरोऽतिशयतो भक्तिस्रुतिं स्वेश्व(१२)रे ।मात्राकारतयोल्लसत्परचितेर्दद्यात्कृतेयं स्तुतिर्मातुर्भक्तिहृताशयैश्च पडरूश्रीगोविन्दकौलैर्नृणाम् ॥ ९॥

dharme dākṣyakṛtiṃ manomalahṛtiṃ svāsthyasthitiṃ deha(10)kenirmādhu(11)ryasṛtiṃ giro'tiśayato bhaktisrutiṃ sveśva(12)re |mātrākāratayollasatparaciterdadyātkṛteyaṃ stutirmāturbhaktihṛtāśayaiśca paḍarūśrīgovindakaulairnṛṇām || 9||

मात्रष्टकं पठेद्यस्तु मातृभक्तो जितेन्द्रियःआयुरारोग्यमैश्वर्यमिहा(१३)ऽन्ते सोऽप्नुयात्पराम् ॥ १०॥

mātraṣṭakaṃ paṭhedyastu mātṛbhakto jitendriyaḥāyurārogyamaiśvaryamihā(13)'nte so'pnuyātparām || 10||

इति श्रीमच्छ्रीदत्तात्रेयकुलोत्पन्नपडरू इत्युपहित गोविन्दकौलानुज्ञयादैवज्ञकेशवभट्टविरचिता मातृभक्तिस्तुतिः ॥ १ तिरस्कुर्वती सर्वथा प्रह्लादकत्वात् । वियोगिनां दाहकत्वाच्चेन्दोः ।२ प्रतापनयुतप्रकाशनशक्तिं अस्यास्तुतापत्रयप्रशमनयुत प्रकाश शक्तिवत्त्वात् इति भावः ।३ धर्मिष्टानां चिह्नैर्नत्वनुष्ठानैरावृत्तिः स्वधर्मावरणं नतुस्वोद्धारकरणं येषां तेषां धर्मव्याख्यानात्मप्रशासनैश्च ।४ कामादिभिरावृत्तान्तः करणानां प्रकाशदा । ५ अलक्ष्मीम् ।६ मित्रवर्गे । ७ स्वरूपे ।८ आत्माऽपरोक्षेण प्राप्ताऽद्वैतस्वरूपवृत्तिः ।९ कैवल्यात्मनि१० सूक्ष्मे देहे अन्तःकरणदोषनाशं स्थूले स्वास्थ्यं च ।११ निरतिशयतो माधुर्यप्रसृतिम् ।१२ स्वेष्टदेवे भक्तिमार्गं च । इयं स्तुतिः पाठकानां मनुष्याणाम् ।१३ इह लोके भुक्तिं, परलोके च मुक्तिमाप्नुयात् ॥

iti śrīmacchrīdattātreyakulotpannapaḍarū ityupahita govindakaulānujñayādaivajñakeśavabhaṭṭaviracitā mātṛbhaktistutiḥ || 1 tiraskurvatī sarvathā prahlādakatvāt | viyogināṃ dāhakatvāccendoḥ | 2 pratāpanayutaprakāśanaśaktiṃ asyāstutāpatrayapraśamanayuta prakāśa śaktivattvāt iti bhāvaḥ | 3 dharmiṣṭānāṃ cihnairnatvanuṣṭhānairāvṛttiḥ svadharmāvaraṇaṃ natusvoddhārakaraṇaṃ yeṣāṃ teṣāṃ dharmavyākhyānātmapraśāsanaiśca | 4 kāmādibhirāvṛttāntaḥ karaṇānāṃ prakāśadā | 5 alakṣmīm | 6 mitravarge | 7 svarūpe | 8 ātmā'parokṣeṇa prāptā'dvaitasvarūpavṛttiḥ | 9 kaivalyātmani10 sūkṣme dehe antaḥkaraṇadoṣanāśaṃ sthūle svāsthyaṃ ca | 11 niratiśayato mādhuryaprasṛtim | 12 sveṣṭadeve bhaktimārgaṃ ca | iyaṃ stutiḥ pāṭhakānāṃ manuṣyāṇām | 13 iha loke bhuktiṃ, paraloke ca muktimāpnuyāt ||