विष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् ५ Shri Vishnusahasranamastotram from Skandapurana

श्रीगणेशाय नमः ।श्रीलक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः ।देवा ऊचुःब्रह्मन्केन प्रकारेण विष्णुभक्तिः परा भवेत् ।तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तो ब्रह्मविदां वर ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |śrīlakṣmīnārāyaṇābhyāṃ namaḥ |devā ūcuḥbrahmankena prakāreṇa viṣṇubhaktiḥ parā bhavet |tatsarvaṃ śrotumicchāmastvatto brahmavidāṃ vara || 1||

ब्रह्मोवाचश्रूयतां भोः सुरश्रेष्ठा विष्णुभक्तिमनुत्तमाम् ।शुक्लाम्बरधरं देवं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ॥ २॥

brahmovācaśrūyatāṃ bhoḥ suraśreṣṭhā viṣṇubhaktimanuttamām |śuklāmbaradharaṃ devaṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam || 2||

प्रसन्नवदनं ध्यायेत्सर्वविघ्नोपशान्तये ।लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः ॥ ३॥

prasannavadanaṃ dhyāyetsarvavighnopaśāntaye |lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ || 3||

येषामिन्दीवरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ।अभीप्सितार्थसिद्।ह्ध्यर्थं पूज्यते यः सुरैरपि ॥ ४॥

yeṣāmindīvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ |abhīpsitārthasid|hdhyarthaṃ pūjyate yaḥ surairapi || 4||

सर्वविघ्नहरस्तस्मै गणाधिपतये नमः ।कल्पादौ सृष्टिकामेन प्रेरितोऽहं च शौरिणा ॥ ५॥

sarvavighnaharastasmai gaṇādhipataye namaḥ |kalpādau sṛṣṭikāmena prerito'haṃ ca śauriṇā || 5||

न शक्तो वै प्रजाः कर्तुं विष्णुध्यानपरायणः ।एतस्मिन्नन्तरे सद्यो मार्कण्डेयो महाऋषिः ॥ ६॥

na śakto vai prajāḥ kartuṃ viṣṇudhyānaparāyaṇaḥ |etasminnantare sadyo mārkaṇḍeyo mahāṛṣiḥ || 6||

सर्वसिद्धेश्वरो दान्तो दीर्घायुर्विजितेन्द्रियः ।मयादृष्टोऽथगत्वातं तदाहं समुपस्थितः ।ततः प्रफुल्लनयनौ सत्कृत्य चेतरेतरम् ॥ ७॥

sarvasiddheśvaro dānto dīrghāyurvijitendriyaḥ |mayādṛṣṭo'thagatvātaṃ tadāhaṃ samupasthitaḥ |tataḥ praphullanayanau satkṛtya cetaretaram || 7||

पृच्छमानौ परं स्वास्थ्यं सुखासीनौ सुरोत्तमाः ।तदा मया स पृष्टो वै मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ ८॥

pṛcchamānau paraṃ svāsthyaṃ sukhāsīnau surottamāḥ |tadā mayā sa pṛṣṭo vai mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ || 8||

भगवन्केन प्रकारेण प्रजा मेऽनामया भवेत् ।तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि भगवन्मुनिवन्दित ॥ ९॥

bhagavankena prakāreṇa prajā me'nāmayā bhavet |tatsarvaṃ śrotumicchāmi bhagavanmunivandita || 9||

श्रीमार्कण्डेय उवाचविष्णुभक्तिः परा नित्या सर्वार्तिदुःखनाशिनी ।सर्वपापहरा पुण्या सर्वसुखप्रदायिनी ॥ १०॥

śrīmārkaṇḍeya uvācaviṣṇubhaktiḥ parā nityā sarvārtiduḥkhanāśinī |sarvapāpaharā puṇyā sarvasukhapradāyinī || 10||

एषा ब्राह्मी महाविद्या न देया यस्य कस्यचित् ।कृतघ्नाय ह्यशिष्याय नास्तिकायानृताय च ॥ ११॥

eṣā brāhmī mahāvidyā na deyā yasya kasyacit |kṛtaghnāya hyaśiṣyāya nāstikāyānṛtāya ca || 11||

ईर्ष्यकाय च रूक्षाय कामिकाय कदाचन ।तद्गतं सर्वं विघ्नन्तियत्तद्धर्मं सनातनम् ॥ १२॥

īrṣyakāya ca rūkṣāya kāmikāya kadācana |tadgataṃ sarvaṃ vighnantiyattaddharmaṃ sanātanam || 12||

एतद्गुह्यतमं शास्त्रं सर्वपापप्रणाशनम् ।पवित्रं च पवित्राणां पावनानां च पावनम् ॥ १३॥

etadguhyatamaṃ śāstraṃ sarvapāpapraṇāśanam |pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ pāvanānāṃ ca pāvanam || 13||

विष्णोर्नामसहस्रं च विष्णुभक्तिकरं शुभम् ।सर्वसिद्धिकरं नृणां भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम् ॥ १४॥

viṣṇornāmasahasraṃ ca viṣṇubhaktikaraṃ śubham |sarvasiddhikaraṃ nṛṇāṃ bhuktimuktipradaṃ śubham || 14||

अस्य श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य मार्कण्डेय ऋषिः ।विष्णुर्देवताः । अनुष्टुप्च्छन्दः । सर्वकामानवाप्त्यर्थे जपे विनियोगः ॥अथ ध्यानम् ।सजलजलदनीलं दर्शितोदारशीलंकरतलधृतशैलं वेणुवाद्ये रसालम् ।व्रजजन कुलपालं कामिनीकेलिलोलंतरुणतुलसिमालं नौमि गोपालबालम् ॥ १५॥

asya śrīviṣṇusahasranāmastotramantrasya mārkaṇḍeya ṛṣiḥ |viṣṇurdevatāḥ | anuṣṭupcchandaḥ | sarvakāmānavāptyarthe jape viniyogaḥ ||atha dhyānam |sajalajaladanīlaṃ darśitodāraśīlaṃkarataladhṛtaśailaṃ veṇuvādye rasālam |vrajajana kulapālaṃ kāminīkelilolaṃtaruṇatulasimālaṃ naumi gopālabālam || 15||

ॐ विश्वं विष्णुर्हृषीकेशः सर्वात्मा सर्वभावनः ।सर्वगः शर्वरीनाथो भूतग्रामाऽऽशयाशयः ॥ १६॥

oṃ viśvaṃ viṣṇurhṛṣīkeśaḥ sarvātmā sarvabhāvanaḥ |sarvagaḥ śarvarīnātho bhūtagrāmā''śayāśayaḥ || 16||

अनादिनिधनो देवः सर्वज्ञः सर्वसम्भवः ।सर्वव्यापी जगद्धाता सर्वशक्तिधरोऽनघः ॥ १७॥

anādinidhano devaḥ sarvajñaḥ sarvasambhavaḥ |sarvavyāpī jagaddhātā sarvaśaktidharo'naghaḥ || 17||

जगद्बीजं जगत्स्रष्टा जगदीशो जगत्पतिः ।जगद्गुरुर्जगन्नाथो जगद्धाता जगन्मयः ॥ १८॥

jagadbījaṃ jagatsraṣṭā jagadīśo jagatpatiḥ |jagadgururjagannātho jagaddhātā jaganmayaḥ || 18||

सर्वाऽऽकृतिधरः सर्वविश्वरूपी जनार्दनः ।अजन्मा शाश्वतो नित्यो विश्वाधारो विभुः प्रभुः ॥ १९॥

sarvā''kṛtidharaḥ sarvaviśvarūpī janārdanaḥ |ajanmā śāśvato nityo viśvādhāro vibhuḥ prabhuḥ || 19||

बहुरूपैकरूपश्च सर्वरूपधरो हरः ।कालाग्निप्रभवो वायुः प्रलयान्तकरोऽक्षयः ॥ २०॥

bahurūpaikarūpaśca sarvarūpadharo haraḥ |kālāgniprabhavo vāyuḥ pralayāntakaro'kṣayaḥ || 20||

महार्णवो महामेघो जलबुद्बुदसम्भवः ।संस्कृतो विकृतो मत्स्यो महामत्स्यस्तिमिङ्गिलः ॥ २१॥

mahārṇavo mahāmegho jalabudbudasambhavaḥ |saṃskṛto vikṛto matsyo mahāmatsyastimiṅgilaḥ || 21||

अनन्तो वासुकिः शेषो वराहो धरणीधरः ।पयःक्षीर विवेकाढ्यो हंसो हैमगिरिस्थितः ॥ २२॥

ananto vāsukiḥ śeṣo varāho dharaṇīdharaḥ |payaḥkṣīra vivekāḍhyo haṃso haimagiristhitaḥ || 22||

हयग्रीवो विशालाक्षो हयकर्णो हयाकृतिः ।मन्थनो रत्नहारी च कूर्मो धरधराधरः ॥ २३॥

hayagrīvo viśālākṣo hayakarṇo hayākṛtiḥ |manthano ratnahārī ca kūrmo dharadharādharaḥ || 23||

विनिद्रो निद्रितो नन्दी सुनन्दो नन्दनप्रियः ।नाभिनालमृणाली च स्वयम्भूश्चतुराननः ॥ २४॥

vinidro nidrito nandī sunando nandanapriyaḥ |nābhinālamṛṇālī ca svayambhūścaturānanaḥ || 24||

प्रजापतिपरो दक्षः सृष्टिकर्ता प्रजाकरः ।मरीचिः कश्यपो दक्षः सुरासुरगुरुः कविः ॥ २५॥

prajāpatiparo dakṣaḥ sṛṣṭikartā prajākaraḥ |marīciḥ kaśyapo dakṣaḥ surāsuraguruḥ kaviḥ || 25||

वामनो वाममार्गी च वामकर्मा बृहद्वपुः ।त्रैलोक्यक्रमणो दीपो बलियज्ञविनाशनः ॥ २६॥

vāmano vāmamārgī ca vāmakarmā bṛhadvapuḥ |trailokyakramaṇo dīpo baliyajñavināśanaḥ || 26||

यज्ञहर्ता यज्ञकर्ता यज्ञेशो यज्ञभुग्विभुः ।सहस्रांशुर्भगो भानुर्विवस्वान्रविरंशुमान् ॥ २७॥

yajñahartā yajñakartā yajñeśo yajñabhugvibhuḥ |sahasrāṃśurbhago bhānurvivasvānraviraṃśumān || 27||

तिग्मतेजाश्चाल्पतेजाः कर्मसाक्षी मनुर्यमः ।देवराजः सुरपतिर्दानवारिः शचीपतिः ॥ २८॥

tigmatejāścālpatejāḥ karmasākṣī manuryamaḥ |devarājaḥ surapatirdānavāriḥ śacīpatiḥ || 28||

अग्निर्वायुसखो वह्निर्वरुणो यादसाम्पतिः ।नैरृतो नादनोऽनादी रक्षयक्षोधनाधिपः ॥ २९॥

agnirvāyusakho vahnirvaruṇo yādasāmpatiḥ |nairṛto nādano'nādī rakṣayakṣodhanādhipaḥ || 29||

कुबेरो वित्तवान्वेगो वसुपालो विलासकृत् ।अमृतस्रवणः सोमः सोमपानकरः सुधीः ॥ ३०॥

kubero vittavānvego vasupālo vilāsakṛt |amṛtasravaṇaḥ somaḥ somapānakaraḥ sudhīḥ || 30||

सर्वौषधिकरः श्रीमान्निशाकरदिवाकरः ।विषारिर्विषहर्ता च विषकण्ठधरो गिरिः ॥ ३१॥

sarvauṣadhikaraḥ śrīmānniśākaradivākaraḥ |viṣārirviṣahartā ca viṣakaṇṭhadharo giriḥ || 31||

नीलकण्ठो वृषी रुद्रो भालचन्द्रो ह्युमापतिः ।शिवः शान्तो वशी वीरो ध्यानी मानी च मानदः ॥ ३२॥

nīlakaṇṭho vṛṣī rudro bhālacandro hyumāpatiḥ |śivaḥ śānto vaśī vīro dhyānī mānī ca mānadaḥ || 32||

कृमिकीटो मृगव्याधो मृगहा मृगलाञ्छनः ।बटुको भैरवो बालः कपाली दण्डविग्रहः ॥ ३३॥

kṛmikīṭo mṛgavyādho mṛgahā mṛgalāñchanaḥ |baṭuko bhairavo bālaḥ kapālī daṇḍavigrahaḥ || 33||

स्मशानवासी मांसाशी दुष्टनाशी वरान्तकृत् ।योगिनीत्रासको योगी ध्यानस्थो ध्यानवासनः ॥ ३४॥

smaśānavāsī māṃsāśī duṣṭanāśī varāntakṛt |yoginītrāsako yogī dhyānastho dhyānavāsanaḥ || 34||

सेनानीः सैन्यदः(सेनदः) स्कन्दो महाकालो गणाधिपः ।आदिदेवो गणपतिर्विघ्नहा विघ्ननाशनः ॥ ३५॥

senānīḥ sainyadaḥ(senadaḥ) skando mahākālo gaṇādhipaḥ |ādidevo gaṇapatirvighnahā vighnanāśanaḥ || 35||

ऋद्धिसिद्धिप्रदो दन्ती भालचन्द्रो गजाननः ।नृसिंह उग्रदंष्ट्रश्च नखी दानवनाशकृत् ॥ ३६॥

ṛddhisiddhiprado dantī bhālacandro gajānanaḥ |nṛsiṃha ugradaṃṣṭraśca nakhī dānavanāśakṛt || 36||

प्रह्लादपोषकर्ता च सर्वदैत्यजनेश्वरः ।शलभः सागरः साक्षी कल्पद्रुमविकल्पकः ॥ ३७॥

prahlādapoṣakartā ca sarvadaityajaneśvaraḥ |śalabhaḥ sāgaraḥ sākṣī kalpadrumavikalpakaḥ || 37||

हेमदो हेमभागीच हिमकर्ता हिमाचलः ।भूधरो भूमिदो मेरुः कैलासशिखरो गिरिः ॥ ३८॥

hemado hemabhāgīca himakartā himācalaḥ |bhūdharo bhūmido meruḥ kailāsaśikharo giriḥ || 38||

लोकालोकान्तरो लोकी विलोकी भुवनेश्वरः ।दिक्पालो दिक्पतिर्दिव्यो दिव्यकायो जितेन्द्रियः ॥ ३९॥

lokālokāntaro lokī vilokī bhuvaneśvaraḥ |dikpālo dikpatirdivyo divyakāyo jitendriyaḥ || 39||

विरूपो रूपवान्रागी नृत्यगीतविशारदः ।हाहा हूहूश्चित्ररथो देवर्षिर्नारदः सखा ॥ ४०॥

virūpo rūpavānrāgī nṛtyagītaviśāradaḥ |hāhā hūhūścitraratho devarṣirnāradaḥ sakhā || 40||

विश्वेदेवाः साध्यदेवा धृताशीश्च चलोऽचलः ।कपिलो जल्पको वादी दत्तो हैहयसङ्घराट् ॥ ४१॥

viśvedevāḥ sādhyadevā dhṛtāśīśca calo'calaḥ |kapilo jalpako vādī datto haihayasaṅgharāṭ || 41||

वसिष्ठो वामदेवश्च सप्तर्षिप्रवरो भृगुः ।जामदग्न्यो महावीरः क्षत्रियान्तकरो ह्यृषिः ॥ ४२॥

vasiṣṭho vāmadevaśca saptarṣipravaro bhṛguḥ |jāmadagnyo mahāvīraḥ kṣatriyāntakaro hyṛṣiḥ || 42||

हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो हरप्रियः ।अगस्तिः पुलहो दक्षः पौलस्त्यो रावणो घटः ॥ ४३॥

hiraṇyakaśipuścaiva hiraṇyākṣo harapriyaḥ |agastiḥ pulaho dakṣaḥ paulastyo rāvaṇo ghaṭaḥ || 43||

देवारिस्तापसस्तापी विभीषणहरिप्रियः ।तेजस्वी तेजदस्तेजी ईशो राजपतिः प्रभुः ॥ ४४॥

devāristāpasastāpī vibhīṣaṇaharipriyaḥ |tejasvī tejadastejī īśo rājapatiḥ prabhuḥ || 44||

दाशरथी राघवो रामो रघुवंशविवर्धनः ।सीतापतिः पतिः श्रीमान्ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः ॥ ४५॥

dāśarathī rāghavo rāmo raghuvaṃśavivardhanaḥ |sītāpatiḥ patiḥ śrīmānbrahmaṇyo bhaktavatsalaḥ || 45||

सन्नद्धः कवची खड्गी चीरवासा दिगम्बरः ।किरीटी कुण्डली चापी शङ्खचक्री गदाधरः ॥ ४६॥

sannaddhaḥ kavacī khaḍgī cīravāsā digambaraḥ |kirīṭī kuṇḍalī cāpī śaṅkhacakrī gadādharaḥ || 46||

कौसल्यानन्दनोदारो भूमिशायी गुहप्रियः ।सौमित्रो भरतो बालः शत्रुघ्नो भरताऽग्रजः ॥ ४७॥

kausalyānandanodāro bhūmiśāyī guhapriyaḥ |saumitro bharato bālaḥ śatrughno bharatā'grajaḥ || 47||

लक्ष्मणः परवीरघ्नः स्त्रीसहायः कपीश्वरः ।हनुमानृक्षराजश्च सुग्रीवो वालिनाशनः ॥ ४८॥

lakṣmaṇaḥ paravīraghnaḥ strīsahāyaḥ kapīśvaraḥ |hanumānṛkṣarājaśca sugrīvo vālināśanaḥ || 48||

दूतप्रियो दूतकारी ह्यङ्गदो गदतां वरः ।वनध्वंसी वनी वेगो वानरध्वज लाङ्गुली ॥ ४९॥

dūtapriyo dūtakārī hyaṅgado gadatāṃ varaḥ |vanadhvaṃsī vanī vego vānaradhvaja lāṅgulī || 49||

रविदंष्ट्री च लङ्काहा हाहाकारो वरप्रदः ।भवसेतुर्महासेतुर्बद्धसेतू रमेश्वरः ॥ ५०॥ ( वर् रामेश्वरः)

ravidaṃṣṭrī ca laṅkāhā hāhākāro varapradaḥ |bhavaseturmahāseturbaddhasetū rameśvaraḥ || 50|| ( var rāmeśvaraḥ)