गजेन्द्रमोक्षणः (विष्णुधर्मोत्तरपुराणान्तर्गतः) Gajendramokshanah From Vishnudharmottarapurana

वज्र उवाच ।भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि गजेन्द्रस्य विमोक्षणम् ।विस्तरेण महाभाग शापान्नक्रस्य चोभयोः ॥ १॥

vajra uvāca |bhagavañchrotumicchāmi gajendrasya vimokṣaṇam |vistareṇa mahābhāga śāpānnakrasya cobhayoḥ || 1||

मार्कण्डेय उवाच ।अस्त्यस्मिञ्छृङ्गवान्नाम जम्बूद्वीपे कुलाचलः ।महाधातुसमुन्नद्धैर्युतः शृङ्गैर्नभङ्कषैः ॥ २॥

mārkaṇḍeya uvāca |astyasmiñchṛṅgavānnāma jambūdvīpe kulācalaḥ |mahādhātusamunnaddhairyutaḥ śṛṅgairnabhaṅkaṣaiḥ || 2||

यस्य शृङ्गत्रयं मध्यं भाति राजन्विशेषवत् ।ब्रह्मार्कसोमनिलयं मनोहारि दिवं गतम् ॥ ३॥

yasya śṛṅgatrayaṃ madhyaṃ bhāti rājanviśeṣavat |brahmārkasomanilayaṃ manohāri divaṃ gatam || 3||

तेषामथैकं सौवर्णमपरं राजतं महत् ।सर्वरत्नमयं चैकं मध्यमं ब्रह्मणः क्षयम् ॥ ४॥

teṣāmathaikaṃ sauvarṇamaparaṃ rājataṃ mahat |sarvaratnamayaṃ caikaṃ madhyamaṃ brahmaṇaḥ kṣayam || 4||

काञ्चनं सूर्यनिलयं राजतं शशिनः क्षयम् ।त्रिकूटं शैलराजाभं रत्नपक्षद्रुमैर्युतम् ॥ ५॥

kāñcanaṃ sūryanilayaṃ rājataṃ śaśinaḥ kṣayam |trikūṭaṃ śailarājābhaṃ ratnapakṣadrumairyutam || 5||

न तत्कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः ।नातप्ततपसः केचिन्नैव पापकृतो जनाः ॥ ६॥

na tatkṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ |nātaptatapasaḥ kecinnaiva pāpakṛto janāḥ || 6||

तस्य सानुमतः पृष्ठे सरो व्याकोशपङ्कजम् ।कारण्डवसमाकीर्णं राजहंसोपशोभितम् ॥ ७॥

tasya sānumataḥ pṛṣṭhe saro vyākośapaṅkajam |kāraṇḍavasamākīrṇaṃ rājahaṃsopaśobhitam || 7||

सच्चित्तमिव गम्भीरं सच्चित्तमिव निर्मलम् ।बहूपयोग्यं च तथा सतान्निष्कृतिकृन्नृप ॥ ८॥

saccittamiva gambhīraṃ saccittamiva nirmalam |bahūpayogyaṃ ca tathā satānniṣkṛtikṛnnṛpa || 8||

मीनच्छिन्नाभ्रशकलस्फुटकह्लारतारकम् ।महाकुमुदरात्रीशं द्वितीयमिव चाम्बरम् ॥ ९॥

mīnacchinnābhraśakalasphuṭakahlāratārakam |mahākumudarātrīśaṃ dvitīyamiva cāmbaram || 9||

उत्फुल्लपद्मरजसा मधुपैः परि पिञ्जरैः ।समन्ताद्व्याप्य सत्पद्मं तपनीयसमैरिव ॥ १०॥

utphullapadmarajasā madhupaiḥ pari piñjaraiḥ |samantādvyāpya satpadmaṃ tapanīyasamairiva || 10||

च्युतेन पद्माद्रजसा हंसैः केशरमन्थनैः ।वायुना भ्राम्यमाणेन दुर्विभाव्योदकोम्बुजम् ॥ ११॥

cyutena padmādrajasā haṃsaiḥ keśaramanthanaiḥ |vāyunā bhrāmyamāṇena durvibhāvyodakombujam || 11||

महान्तः पद्मिनीपत्रा वायुभ्रस्ताभ्रशीकरैः ।युक्ता मुक्ताफलाकारैर्यत्र भान्ति सहस्रशः ॥ १२॥

mahāntaḥ padminīpatrā vāyubhrastābhraśīkaraiḥ |yuktā muktāphalākārairyatra bhānti sahasraśaḥ || 12||

नृत्यन्ति कमला यत्र शफरी स्फुरणाहताः ।भ्रमरोद्गीतसङ्घोषै रसत्सारसनादिकम् ॥ १३॥

nṛtyanti kamalā yatra śapharī sphuraṇāhatāḥ |bhramarodgītasaṅghoṣai rasatsārasanādikam || 13||

हसन्तमिव हंसौघैर्नृत्यन्तमिव चोर्मिभि ।उद्गीथमिव कुर्वाणं कारण्डवरवैः शुभैः ॥ १४॥

hasantamiva haṃsaughairnṛtyantamiva cormibhi |udgīthamiva kurvāṇaṃ kāraṇḍavaravaiḥ śubhaiḥ || 14||

मध्ये त्वगाधं चतुरः प्रतीहारैरिवोद्धतैः ।उत्सारयन्तं कल्लोलैर्वायुक्षिप्तद्रुमोद्भवान् ॥ १५॥

madhye tvagādhaṃ caturaḥ pratīhārairivoddhataiḥ |utsārayantaṃ kallolairvāyukṣiptadrumodbhavān || 15||

भ्रमरान्तरसंलीनकह्लारकुसुमाक्षुभिः ॥पश्यन्तमिव शैलस्य शृङ्गाणां तन्महोच्छ्रयम् ॥ १६॥

bhramarāntarasaṃlīnakahlārakusumākṣubhiḥ ||paśyantamiva śailasya śṛṅgāṇāṃ tanmahocchrayam || 16||

यत्रातिशीतलं तोयं लघु स्वादु सुधानिभम् ।अन्यच्छ्रङ्गं मनोहारि भृङ्गनाद निनादितम् ॥ १७॥

yatrātiśītalaṃ toyaṃ laghu svādu sudhānibham |anyacchraṅgaṃ manohāri bhṛṅganāda nināditam || 17||

तस्मिन्सरसि दुष्टात्मा विरूपोऽन्तर्जलेशयः ।हूहूर्जगाम ग्राहत्वं शापाद्वै देवलस्य तु ॥ १८॥

tasminsarasi duṣṭātmā virūpo'ntarjaleśayaḥ |hūhūrjagāma grāhatvaṃ śāpādvai devalasya tu || 18||

तस्मिन्नेव तथा शैले हाहा गन्धर्वसत्तमः ।बभूव यूथपो हस्ती चलत्पर्वतसन्निभः ॥ १९॥

tasminneva tathā śaile hāhā gandharvasattamaḥ |babhūva yūthapo hastī calatparvatasannibhaḥ || 19||

अथ दन्तोज्ज्वलवपुः कदाचिद्गजयूथपः ।आजगाम महीपाल चोत्फुल्ल कमलं सरः ॥ २०॥

atha dantojjvalavapuḥ kadācidgajayūthapaḥ |ājagāma mahīpāla cotphulla kamalaṃ saraḥ || 20||

वंशदण्डैः स कलभैर्वृतश्चैव कररेणुभिः ।वासयन्मदगन्धेन तं त्रिकूटं महीधरम् ॥ २१॥

vaṃśadaṇḍaiḥ sa kalabhairvṛtaścaiva karareṇubhiḥ |vāsayanmadagandhena taṃ trikūṭaṃ mahīdharam || 21||

स गजोऽञ्जनसङ्काशो मदाकुञ्चितलोचनः ।सलीलं पङ्कजवने यूथमध्यगतो व्रजम्। २२॥गृहीतस्तेन रौद्रेण ग्राहेणाव्यक्तमूर्तिना ।पश्यतः सर्वयूथस्य क्रोशतश्चाति दारुणम् ॥ २३॥

sa gajo'ñjanasaṅkāśo madākuñcitalocanaḥ |salīlaṃ paṅkajavane yūthamadhyagato vrajam| 22||gṛhītastena raudreṇa grāheṇāvyaktamūrtinā |paśyataḥ sarvayūthasya krośataścāti dāruṇam || 23||

स चकार महायत्नमात्मनः परिमोक्षणे ।ग्राहोऽपि यत्नमातिष्ठत्कुञ्जराकर्षणे महान् ॥ २४॥

sa cakāra mahāyatnamātmanaḥ parimokṣaṇe |grāho'pi yatnamātiṣṭhatkuñjarākarṣaṇe mahān || 24||

ग्राहोऽपि बलिनं नागं न शशाक महाम्भसि ।आक्रष्टुं न च नागोऽपि तथात्मानं विमोक्षितुम् ॥ २५॥

grāho'pi balinaṃ nāgaṃ na śaśāka mahāmbhasi |ākraṣṭuṃ na ca nāgo'pi tathātmānaṃ vimokṣitum || 25||

विस्फूर्ज्य च यथाशक्ति विक्रुष्य च महारवान् ।व्यथितः स निरुद्योगः पश्चिमामागतो दशाम् ॥ २६॥

visphūrjya ca yathāśakti vikruṣya ca mahāravān |vyathitaḥ sa nirudyogaḥ paścimāmāgato daśām || 26||

स तु नागवरः श्रीमान्नारायणपरायणः ।जगाम शरणं विष्णुं तुष्टाव च परन्तपः ॥ २७॥

sa tu nāgavaraḥ śrīmānnārāyaṇaparāyaṇaḥ |jagāma śaraṇaṃ viṣṇuṃ tuṣṭāva ca parantapaḥ || 27||

गृहीत्वा स कराग्रेण सरसः कमलोत्तमम् ।निवेद्य भक्त्या कृष्णाय गजः स्तोत्रमुदीरयत् ॥ २८॥

gṛhītvā sa karāgreṇa sarasaḥ kamalottamam |nivedya bhaktyā kṛṣṇāya gajaḥ stotramudīrayat || 28||

गज उवाच ।नमोनमः कारणवामनाय नारायणायासुरदारणाय ।श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ २९॥

gaja uvāca |namonamaḥ kāraṇavāmanāya nārāyaṇāyāsuradāraṇāya |śrīśārṅgacakrāsigadādharāya namo'stu tasmai puruṣottamāya || 29||

आद्याय वेदनिलयाय महोरगाय सिंहाय दैत्यनिलयाय चतुर्भुजाय ।ब्रह्मेन्द्ररुद्रमुनिचारणसंस्तुताय देवोत्तमाय वरदाय नमोऽच्युताय ॥ ३०॥

ādyāya vedanilayāya mahoragāya siṃhāya daityanilayāya caturbhujāya |brahmendrarudramunicāraṇasaṃstutāya devottamāya varadāya namo'cyutāya || 30||

नागेन्द्रभोगशयनासनसुप्रियाय गोक्षीरहेमशुकनीलघनोपमाय ।पीताम्बराय मधुकैटभनाशनाय भक्तप्रियाय वरदीप्तसुदर्शनाय ॥ ३१॥

nāgendrabhogaśayanāsanasupriyāya gokṣīrahemaśukanīlaghanopamāya |pītāmbarāya madhukaiṭabhanāśanāya bhaktapriyāya varadīptasudarśanāya || 31||

नाभिप्रजातकमलस्थचतुर्मुखाय क्षीरोदकार्णवनिकेतयशोधराय ।नानाविचित्र मुकुटाङ्गदभूषणाय सर्वेश्वराय विजयाय नमो वराय ॥ ३२॥

nābhiprajātakamalasthacaturmukhāya kṣīrodakārṇavaniketayaśodharāya |nānāvicitra mukuṭāṅgadabhūṣaṇāya sarveśvarāya vijayāya namo varāya || 32||

विश्वात्मने परमकारणकारणाय फुल्लारविन्दविपुलायतलोचनाय ।देवेन्द्रभावन परीक्षितपौरुषाय योगीश्वराय विजयाय नमो वराय ॥ ३३॥

viśvātmane paramakāraṇakāraṇāya phullāravindavipulāyatalocanāya |devendrabhāvana parīkṣitapauruṣāya yogīśvarāya vijayāya namo varāya || 33||

लोकायनाय त्रिदशायनाय ब्रह्मायणायात्मगुणायनाय ।धर्मायणायैकजनायनाय महावराहाय सदा नतोऽस्मि ॥ ३४॥

lokāyanāya tridaśāyanāya brahmāyaṇāyātmaguṇāyanāya |dharmāyaṇāyaikajanāyanāya mahāvarāhāya sadā nato'smi || 34||

अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तरूपं नारायणं कारणमादिदेवम् ।युगान्तशेषं पुरुषं पुराणं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ ३५॥

acintyamavyaktamanantarūpaṃ nārāyaṇaṃ kāraṇamādidevam |yugāntaśeṣaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ taṃ vāsudevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 35||

अदृश्यमच्छेद्यमनादिमध्यं महर्षयो ब्रह्मनिधिं सुरेशम् ।वदन्ति यं वै पुरुषं सनातनं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ ३६॥

adṛśyamacchedyamanādimadhyaṃ maharṣayo brahmanidhiṃ sureśam |vadanti yaṃ vai puruṣaṃ sanātanaṃ taṃ vāsudevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 36||

यमक्षरं ब्रह्म वदन्ति सर्वगं निशम्य यं मृत्युमुखात्प्रमुच्यते ।तमीश्वरं दृप्तमनुत्तमैर्गुणैः परायणं विष्णुमुपैति शाश्वतम् ॥ ३७॥

yamakṣaraṃ brahma vadanti sarvagaṃ niśamya yaṃ mṛtyumukhātpramucyate |tamīśvaraṃ dṛptamanuttamairguṇaiḥ parāyaṇaṃ viṣṇumupaiti śāśvatam || 37||

कार्यक्रियाकारणमप्रमेयं हिर ण्यनाभं कनकारविन्दम् ।महाबलं वेदनिधिं सुरोत्तमं व्रजामि विष्णुं शरणं जनार्दनम् ॥ ३८॥

kāryakriyākāraṇamaprameyaṃ hira ṇyanābhaṃ kanakāravindam |mahābalaṃ vedanidhiṃ surottamaṃ vrajāmi viṣṇuṃ śaraṇaṃ janārdanam || 38||

विचित्रकेयूरमहार्हनिष्कं रत्नोत्तमालङ्कृतसर्व गात्रम् ।पीताम्बरं काञ्चनभक्तिचित्रं मालाधरं केशवमभ्युपैमि ॥ ३९॥

vicitrakeyūramahārhaniṣkaṃ ratnottamālaṅkṛtasarva gātram |pītāmbaraṃ kāñcanabhakticitraṃ mālādharaṃ keśavamabhyupaimi || 39||

भवोद्भवं वेदविदां वरिष्ठं योगात्मनां साङ्ख्यविदां वरिष्ठम् ।आदित्यचन्द्राश्विवसुप्रभावं प्रभुं प्रपद्येऽच्युतमात्मभूतम् ॥ ४०॥

bhavodbhavaṃ vedavidāṃ variṣṭhaṃ yogātmanāṃ sāṅkhyavidāṃ variṣṭham |ādityacandrāśvivasuprabhāvaṃ prabhuṃ prapadye'cyutamātmabhūtam || 40||

श्रीवत्साङ्कं महादेवं वेदगुह्यमनुत्तमम् ।प्रपद्ये सूक्ष्ममचलं भक्तानामभयप्रदम् ॥ ४१॥

śrīvatsāṅkaṃ mahādevaṃ vedaguhyamanuttamam |prapadye sūkṣmamacalaṃ bhaktānāmabhayapradam || 41||

प्रभवं सर्वलोकानां निर्गुणं च गुणात्मनाम् ।प्रपद्ये मुक्तसङ्गानां यतीनां परमां गतिम् ॥ ४२॥

prabhavaṃ sarvalokānāṃ nirguṇaṃ ca guṇātmanām |prapadye muktasaṅgānāṃ yatīnāṃ paramāṃ gatim || 42||

भगवन्तं सुराध्यक्षमक्षरं पुष्करेक्षणम् ।शरण्यं शरणं भक्त्या प्रपद्ये ब्राह्मणप्रियम् ॥ ४३॥

bhagavantaṃ surādhyakṣamakṣaraṃ puṣkarekṣaṇam |śaraṇyaṃ śaraṇaṃ bhaktyā prapadye brāhmaṇapriyam || 43||

ब्रह्मादेशं त्रिलोकेशमाद्यमेकमनामयम् ।भूतात्मानं महात्मानं प्रपद्ये मधुसूदनम् ॥ ४४॥

brahmādeśaṃ trilokeśamādyamekamanāmayam |bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ prapadye madhusūdanam || 44||

क्षेत्रज्ञं पुरुषं विष्णुं त्रिगुणातीतमव्ययम् ।नारायणमणीयांसं प्रपद्ये शरणं हरिम् ॥ ४५॥

kṣetrajñaṃ puruṣaṃ viṣṇuṃ triguṇātītamavyayam |nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ prapadye śaraṇaṃ harim || 45||

एकाय लोकतन्त्राय परतः परमात्मने ।नमः सहस्रशिरसे अनन्ताय महात्मने ॥ ४६॥

ekāya lokatantrāya parataḥ paramātmane |namaḥ sahasraśirase anantāya mahātmane || 46||

वरेण्यमनघं देवमृषयो वेदपारगाः ।कीर्तयन्त्यभवं सर्वे तं प्रपद्ये सनातनम् ॥ ४७॥

vareṇyamanaghaṃ devamṛṣayo vedapāragāḥ |kīrtayantyabhavaṃ sarve taṃ prapadye sanātanam || 47||

नमस्ते पुण्डरीकाक्ष भक्तानामभयप्रद ।सुब्रह्मण्य नमस्तेऽस्तु त्राहि मां शरणाऽगतम् ॥ ४८॥

namaste puṇḍarīkākṣa bhaktānāmabhayaprada |subrahmaṇya namaste'stu trāhi māṃ śaraṇā'gatam || 48||

मार्कण्डेय उवाच ।भक्तिं तस्य तु सञ्चिन्त्य नागस्याऽमोघसंस्तवः ।प्रीतिमानभवद्राजन्सद्यश्चक्रगदाधरः ॥ ४९॥

mārkaṇḍeya uvāca |bhaktiṃ tasya tu sañcintya nāgasyā'moghasaṃstavaḥ |prītimānabhavadrājansadyaścakragadādharaḥ || 49||

सान्निध्यं कल्पयामास ग्राहं चक्रेण माधवः ।मोक्षयामास च गजं पाशेभ्यः शरणागतम् ॥ ५०॥

sānnidhyaṃ kalpayāmāsa grāhaṃ cakreṇa mādhavaḥ |mokṣayāmāsa ca gajaṃ pāśebhyaḥ śaraṇāgatam || 50||

स हि देवलशापेन हाहा गन्धर्वसत्तमः ।गजत्वमभवत्त्यक्त्वा मोक्षं प्राप्य दिवं गतः ॥ ५१॥

sa hi devalaśāpena hāhā gandharvasattamaḥ |gajatvamabhavattyaktvā mokṣaṃ prāpya divaṃ gataḥ || 51||

ग्राहाद्विमुक्तः सद्यस्तु गजो गन्धर्वतां गतः ।ग्राहो गन्धर्वतां प्राप्तो यः कृष्णेन निपातितः ॥ ५२॥

grāhādvimuktaḥ sadyastu gajo gandharvatāṃ gataḥ |grāho gandharvatāṃ prāpto yaḥ kṛṣṇena nipātitaḥ || 52||

तस्यापि देवलकृतः शापदोषोऽभवत्पुरा ।प्रीतिमांस्त्रायते विष्णुः सद्यः संसारसागरात् ॥ ५३॥

tasyāpi devalakṛtaḥ śāpadoṣo'bhavatpurā |prītimāṃstrāyate viṣṇuḥ sadyaḥ saṃsārasāgarāt || 53||

कुद्धोऽपि निघ्नन्देवत्वमरातीनां प्रयच्छति ।तौ च स्वं स्वं वपुः प्राप्य प्रणिपत्य जनार्दनम् ॥ ५४॥

kuddho'pi nighnandevatvamarātīnāṃ prayacchati |tau ca svaṃ svaṃ vapuḥ prāpya praṇipatya janārdanam || 54||

गन्धर्वाधिपती शीघ्रं परां निर्वृतिमागतौ ।इदं चैव महाबाहो पुरा देवोऽभ्यभाषत ॥ ५५॥

gandharvādhipatī śīghraṃ parāṃ nirvṛtimāgatau |idaṃ caiva mahābāho purā devo'bhyabhāṣata || 55||

दृष्ट्वा मुक्तौ गजग्राहौ भगवान्मधुसूदनः ।योऽग्रहीन्नागराजं च मां चैव प्रणिधानवान् ॥ ५६॥

dṛṣṭvā muktau gajagrāhau bhagavānmadhusūdanaḥ |yo'grahīnnāgarājaṃ ca māṃ caiva praṇidhānavān || 56||

स्मरिष्यति सरश्चेदं युवयोर्मोक्षणं तथा ।गुल्मं कीचकवेणूनामिमं शैलवरं तथा ॥ ५७॥

smariṣyati saraścedaṃ yuvayormokṣaṇaṃ tathā |gulmaṃ kīcakaveṇūnāmimaṃ śailavaraṃ tathā || 57||

अश्वत्थं भास्करं गङ्गां नैमिषारण्यमेव च ।प्रयागं ब्रह्मतीर्थं च दण्डकारण्यमेव च ॥ ५८॥

aśvatthaṃ bhāskaraṃ gaṅgāṃ naimiṣāraṇyameva ca |prayāgaṃ brahmatīrthaṃ ca daṇḍakāraṇyameva ca || 58||

संस्मरिष्यन्ति ये मर्त्या सम्यक्छ्रोष्यन्ति चापि ये ।न ते दुःस्वप्नपापस्य भोक्तारो मत्परिग्रहात् ॥ ५९॥

saṃsmariṣyanti ye martyā samyakchroṣyanti cāpi ye |na te duḥsvapnapāpasya bhoktāro matparigrahāt || 59||

सर्वपापैर्विमोक्ष्यन्ति कल्याणानां च भागिनः ।भविष्यन्ति तथा पुण्यां गतिं यास्यन्ति मानवाः ॥ ६०॥

sarvapāpairvimokṣyanti kalyāṇānāṃ ca bhāginaḥ |bhaviṣyanti tathā puṇyāṃ gatiṃ yāsyanti mānavāḥ || 60||

दुःस्वप्नं च नृणां तेषां सुस्वप्नत्वं प्रयास्यति ।कौर्म्यं मात्स्यं च वाराहं वामनं तार्क्ष्यमेव च ॥ ६१॥

duḥsvapnaṃ ca nṛṇāṃ teṣāṃ susvapnatvaṃ prayāsyati |kaurmyaṃ mātsyaṃ ca vārāhaṃ vāmanaṃ tārkṣyameva ca || 61||

नारसिंहं तथा रूपं सृष्टिप्रलयकारकम् ।एतानि प्रातरुत्थाय संस्मरिष्यन्ति ये नराः ॥ ६२॥

nārasiṃhaṃ tathā rūpaṃ sṛṣṭipralayakārakam |etāni prātarutthāya saṃsmariṣyanti ye narāḥ || 62||

सर्वपापैर्विशुद्धास्ते यास्यन्ति परमां गतिम् ।मार्कण्डेय उवाच ।एवमुक्त्वा तु राजेन्द्र देवदेवो जनार्दनः ॥ ६३॥

sarvapāpairviśuddhāste yāsyanti paramāṃ gatim |mārkaṇḍeya uvāca |evamuktvā tu rājendra devadevo janārdanaḥ || 63||

अस्पृशद्गजगन्धर्वं ग्राहगन्धर्वमेव च ।तेन स्पृष्टौ तु तौ सद्यो दिव्यमाल्याम्बरान्वितौ ॥ ६४॥

aspṛśadgajagandharvaṃ grāhagandharvameva ca |tena spṛṣṭau tu tau sadyo divyamālyāmbarānvitau || 64||

विमानेऽभिमते प्राप्ते जग्मतुस्त्रिदशालयम् ।तत्र देवपतिः कृष्णो मोक्षयित्वा गजोत्तमम् ॥ ६५॥

vimāne'bhimate prāpte jagmatustridaśālayam |tatra devapatiḥ kṛṣṇo mokṣayitvā gajottamam || 65||

ऋषिभिस्तूयमानस्तु गुह्यैर्वेदपदाक्षरैः ।गतः स भगवान्विष्णुर्दुर्विज्ञेयगतिर्विभुः ॥ ६६॥

ṛṣibhistūyamānastu guhyairvedapadākṣaraiḥ |gataḥ sa bhagavānviṣṇurdurvijñeyagatirvibhuḥ || 66||

गजेन्द्रमोक्षणं दृष्ट्वा सर्वे सेन्द्रपुरोगमाः ।ब्राह्मणानग्रतः कृत्वा सर्वे प्राञ्जलयोऽभवन् ॥ ६७॥

gajendramokṣaṇaṃ dṛṣṭvā sarve sendrapurogamāḥ |brāhmaṇānagrataḥ kṛtvā sarve prāñjalayo'bhavan || 67||

गजेन्द्रमोक्षणं पुण्यं सर्वपापविमोचनम् ।श्रावयन्प्रातरुत्थाय सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६८॥

gajendramokṣaṇaṃ puṇyaṃ sarvapāpavimocanam |śrāvayanprātarutthāya sarvapāpaiḥ pramucyate || 68||

श्रद्धया हि यदुश्रेष्ठ स्मृतेन कथितेन च ।गजेन्द्रमोक्षणेनैव दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ६९॥

śraddhayā hi yaduśreṣṭha smṛtena kathitena ca |gajendramokṣaṇenaiva dīrghamāyuravāpnuyāt || 69||

मया ते कथितं दिव्यं पवित्रं पापनाशनम् ।कीर्तयस्व महाबाहो महादुःस्वप्ननाशनम् ॥ ७०॥

mayā te kathitaṃ divyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam |kīrtayasva mahābāho mahāduḥsvapnanāśanam || 70||

कीर्त्यमानं च विप्रेभ्यः शृणु भक्त्या यथोदितम् ॥ ७१॥

kīrtyamānaṃ ca viprebhyaḥ śṛṇu bhaktyā yathoditam || 71||

वरं वरेण्यं वरपद्मनाभं नारायणं पद्मनिधिं सुरेशम् ।तं देवगुह्यं पुरुषं पुराणं ववन्दिरे ब्रह्मविदां वरिष्ठाः ॥ ७२॥

varaṃ vareṇyaṃ varapadmanābhaṃ nārāyaṇaṃ padmanidhiṃ sureśam |taṃ devaguhyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ vavandire brahmavidāṃ variṣṭhāḥ || 72||

एतत्पुण्यं यदुश्रेष्ठ नराणां पापकर्मिणाम् ।दुःस्वप्नदर्शने घोरे श्रुत्वा पापात्प्रमुच्यते ॥ ७३॥

etatpuṇyaṃ yaduśreṣṭha narāṇāṃ pāpakarmiṇām |duḥsvapnadarśane ghore śrutvā pāpātpramucyate || 73||

भक्तिमान्पुण्डरीकाक्षे गजो दुःखाद्विमोचितः ।तथा त्वमपि राजेन्द्र प्रपद्य शरणं हरिम् ।विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्राप्स्यसे परमां गतिम् ॥ ७४॥

bhaktimānpuṇḍarīkākṣe gajo duḥkhādvimocitaḥ |tathā tvamapi rājendra prapadya śaraṇaṃ harim |vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ prāpsyase paramāṃ gatim || 74||

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादेगजेन्द्रमोक्षणं नाम चतुर्नवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १\।१९४॥

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvādegajendramokṣaṇaṃ nāma caturnavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 1\|194||