गजेन्द्रमोक्षणः (वामनपुराणान्तर्गतः) Gajendramokshanah from Vamanapurana

नारद उवाच ।यान् जप्यान् भगवद् भक्त्या प्रह्लादो दानवोऽजपत् ।गजेन्द्रमोक्षणादींस्तु चतुरस्तान् वदस्व मे ॥ १॥

nārada uvāca |yān japyān bhagavad bhaktyā prahlādo dānavo'japat |gajendramokṣaṇādīṃstu caturastān vadasva me || 1||

पुलस्त्य उवाच ।शृणुष्व कथयिष्यामि जप्यानेतांस्तपोधन ।दुःस्वप्ननाशो भवति यैरुक्तैः संश्रुतैः स्मृतैः ॥ २॥

pulastya uvāca |śṛṇuṣva kathayiṣyāmi japyānetāṃstapodhana |duḥsvapnanāśo bhavati yairuktaiḥ saṃśrutaiḥ smṛtaiḥ || 2||

गजेन्द्रमोक्षणं त्वादौ शृणुष्व तदनन्तरम् ।सारस्वतं ततः पुण्यौ पापप्रशमनौ स्तवौ ॥ ३॥

gajendramokṣaṇaṃ tvādau śṛṇuṣva tadanantaram |sārasvataṃ tataḥ puṇyau pāpapraśamanau stavau || 3||

सर्वरत्नमयः श्रीमांस्त्रिकूटो नाम पर्वतः ।सुतः पर्वतराजस्य सुमेरोर्भास्करद्युतेः ॥ ४॥

sarvaratnamayaḥ śrīmāṃstrikūṭo nāma parvataḥ |sutaḥ parvatarājasya sumerorbhāskaradyuteḥ || 4||

क्षीरोदजलवीच्यग्रैर्धौतामलशिलातलः ।उत्थितः सागरं भित्त्वा देवर्षिगणसेवितः ॥ ५॥

kṣīrodajalavīcyagrairdhautāmalaśilātalaḥ |utthitaḥ sāgaraṃ bhittvā devarṣigaṇasevitaḥ || 5||

अप्सरोभिः परिवृतः श्रीमान् प्रस्रवणाकुलः ।गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैः सिद्धचारणपन्नगैः ॥ ६॥

apsarobhiḥ parivṛtaḥ śrīmān prasravaṇākulaḥ |gandharvaiḥ kinnarairyakṣaiḥ siddhacāraṇapannagaiḥ || 6||

विद्याधरैः सपत्नीकैः संयतैश्च तपस्विभिः ।वृकद्वीपिगजेन्द्रश्च वृतगात्रो विराजते ॥ ७॥

vidyādharaiḥ sapatnīkaiḥ saṃyataiśca tapasvibhiḥ |vṛkadvīpigajendraśca vṛtagātro virājate || 7||

पुन्नागैः कर्णिकारैश्च बिल्वामलकपाटलैः ।चूतनीपकदम्बैश्च चन्दनागुरुचम्पकैः ॥ ८॥

punnāgaiḥ karṇikāraiśca bilvāmalakapāṭalaiḥ |cūtanīpakadambaiśca candanāgurucampakaiḥ || 8||

शालैस्तालैस्तमालैश्च सरलार्जुनपर्पटैः ।तथान्यैर्विविधैर्वृक्षैः सर्वतः समलङ्कृतः ॥ ९॥

śālaistālaistamālaiśca saralārjunaparpaṭaiḥ |tathānyairvividhairvṛkṣaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtaḥ || 9||

नानाधात्वङ्कितैः शृङ्गैः प्रस्रवद्भिः समन्ततः ।शोभितो रुचिरप्रख्यैस्त्रिभिर्विस्तीर्णसानुभिः ॥ १०॥

nānādhātvaṅkitaiḥ śṛṅgaiḥ prasravadbhiḥ samantataḥ |śobhito ruciraprakhyaistribhirvistīrṇasānubhiḥ || 10||

मृगैः शाखामृगैः सिंहैर्मातङ्गैश्च सदामदैः ।जीवञ्जीवकसङ्घुष्टैश्चकोरशिखिनादितैः ॥ ११॥

mṛgaiḥ śākhāmṛgaiḥ siṃhairmātaṅgaiśca sadāmadaiḥ |jīvañjīvakasaṅghuṣṭaiścakoraśikhināditaiḥ || 11||

तस्यैकं काञ्चनं शृङ्गं सेवते यं दिवाकरः ।नानापुष्पसमाकीर्णं नानागन्धाधिवासितम् ॥ १२॥

tasyaikaṃ kāñcanaṃ śṛṅgaṃ sevate yaṃ divākaraḥ |nānāpuṣpasamākīrṇaṃ nānāgandhādhivāsitam || 12||

द्वितीयं राजतं शृङ्गं सेवते यं निशाकरः ।पाण्डुराम्बुदसङ्काशं तुषारचयसन्निभम् ॥ १३॥

dvitīyaṃ rājataṃ śṛṅgaṃ sevate yaṃ niśākaraḥ |pāṇḍurāmbudasaṅkāśaṃ tuṣāracayasannibham || 13||

वज्रेन्द्रनीलवैडूर्यतेजोभिर्भासयन् दिशः ।तृतीयं ब्रह्मसदनं प्रकृष्टं शृङ्गमुत्तमम् ॥ १४॥

vajrendranīlavaiḍūryatejobhirbhāsayan diśaḥ |tṛtīyaṃ brahmasadanaṃ prakṛṣṭaṃ śṛṅgamuttamam || 14||

न तत्कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः ।नातप्ततपसो लोके ये च पापकृतो जनाः ॥ १५॥

na tatkṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ |nātaptatapaso loke ye ca pāpakṛto janāḥ || 15||

तस्य सानुमतः पृष्ठे सरः काञ्चनपङ्कजम् ।कारण्डवसमाकीर्णं राजहंसोपशोभितम् ॥ १६॥

tasya sānumataḥ pṛṣṭhe saraḥ kāñcanapaṅkajam |kāraṇḍavasamākīrṇaṃ rājahaṃsopaśobhitam || 16||

कुमुदोत्पलकह्लारैः पुण्डरीकैश्च मण्डितम् ।कमलैः शतपत्रैश्च काञ्चनैः समलङ्कृतम् ॥ १७॥

kumudotpalakahlāraiḥ puṇḍarīkaiśca maṇḍitam |kamalaiḥ śatapatraiśca kāñcanaiḥ samalaṅkṛtam || 17||

पत्रैर्मरकतप्रख्यैः पुष्पैः काञ्चनसन्निभैः ।गुल्मैः कीचकवेणूनां समन्तात् परिवेष्टितम् ॥ १८॥

patrairmarakataprakhyaiḥ puṣpaiḥ kāñcanasannibhaiḥ |gulmaiḥ kīcakaveṇūnāṃ samantāt pariveṣṭitam || 18||

तस्मिन् सरसि दुष्टात्मा विरूपोऽन्तर्जलेशयः ।आसीद् ग्राहो गजेन्द्राणां रिपुराकेकरेक्षणः ॥ १९॥

tasmin sarasi duṣṭātmā virūpo'ntarjaleśayaḥ |āsīd grāho gajendrāṇāṃ ripurākekarekṣaṇaḥ || 19||

अथ दन्तोज्ज्वलमुखः कदाचिद् गजयूथपः ।मदस्रावी जलाकाङ्क्षी पादचारीव पर्वतः ॥ २०॥

atha dantojjvalamukhaḥ kadācid gajayūthapaḥ |madasrāvī jalākāṅkṣī pādacārīva parvataḥ || 20||

वासयन्मदगन्धेन गिरिमैरावतोपमः ।गजो ह्यञ्जनसङ्काशो मदाच्चलितलोचनः ॥ २१॥

vāsayanmadagandhena girimairāvatopamaḥ |gajo hyañjanasaṅkāśo madāccalitalocanaḥ || 21||

तृषितः पातुकामोऽसौ अवतीर्णश्च तज्जलम् ।सलीलः पङ्कजवने यूथमध्यगतश्चरन् ॥ २२॥

tṛṣitaḥ pātukāmo'sau avatīrṇaśca tajjalam |salīlaḥ paṅkajavane yūthamadhyagataścaran || 22||

गृहीतस्तेन रौद्रेण ग्राहेणाव्यक्तमूर्तिना ।पश्यन्तीनां करेणूनां क्रोशन्तीनां च दारुणम् ॥ २३॥

gṛhītastena raudreṇa grāheṇāvyaktamūrtinā |paśyantīnāṃ kareṇūnāṃ krośantīnāṃ ca dāruṇam || 23||

ह्रियते पङ्कजवने ग्राहेणातिबलीयसा ।(गज आकर्षते तीरं ग्राह आकर्षते जलम् ॥ २४॥

hriyate paṅkajavane grāheṇātibalīyasā |(gaja ākarṣate tīraṃ grāha ākarṣate jalam || 24||

तयोर्दिव्यं महायुद्धं जातं वर्षसहस्रकम् ।)वारुणैः संयतः पाशैर्निष्प्रयत्नगतिः कृतः ॥ २४॥

tayordivyaṃ mahāyuddhaṃ jātaṃ varṣasahasrakam |)vāruṇaiḥ saṃyataḥ pāśairniṣprayatnagatiḥ kṛtaḥ || 24||

वेष्ट्यमानः सुघोरैस्तु पाशैर्नागो दृढैस्तथा ।विस्फूर्य च यथाशक्ति विक्रोसंश्च महारवान् ॥ २५॥

veṣṭyamānaḥ sughoraistu pāśairnāgo dṛḍhaistathā |visphūrya ca yathāśakti vikrosaṃśca mahāravān || 25||

व्यथितः स निरुत्साहो गृहीतो घोरकर्मणा ।परमापदमापन्नो मनसाऽचिन्तयद्धरिम् ॥ २६॥

vyathitaḥ sa nirutsāho gṛhīto ghorakarmaṇā |paramāpadamāpanno manasā'cintayaddharim || 26||

स तु नागवरः श्रीमन् नारायणपरायणः ।तमेव शरणं देवं गतः सर्वात्मना तदा ॥ २७॥

sa tu nāgavaraḥ śrīman nārāyaṇaparāyaṇaḥ |tameva śaraṇaṃ devaṃ gataḥ sarvātmanā tadā || 27||

एकात्मा निगृहीतात्मा विशुद्धेनान्तरात्मना ।जन्मजन्मान्तराभ्यासात् भक्तिमान् गरुडध्वजे ॥ २८॥

ekātmā nigṛhītātmā viśuddhenāntarātmanā |janmajanmāntarābhyāsāt bhaktimān garuḍadhvaje || 28||

नान्यं देवं महादेवात् पूजयामास केशवात् ।मथितामृतफेनाभं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ २९॥

nānyaṃ devaṃ mahādevāt pūjayāmāsa keśavāt |mathitāmṛtaphenābhaṃ śaṅkhacakragadādharam || 29||

सहस्रशुभनामानमादिदेवमजं विभुम् ।प्रगृह्य पुष्कराग्रेण काञ्चनं कमलोत्तमम् ।आपद्विमोक्षमन्विच्छन् गजः स्तोत्रमुदीरयत् ॥ ३०॥

sahasraśubhanāmānamādidevamajaṃ vibhum |pragṛhya puṣkarāgreṇa kāñcanaṃ kamalottamam |āpadvimokṣamanvicchan gajaḥ stotramudīrayat || 30||

गजेन्द्र उवाच । (अथ स्तुतिः ।)ॐ नमो मूलप्रकृतये अजिताय महात्मने ।अनाश्रिताय देवाय निःस्पृहाय नमोऽस्तु ते ॥ ३१॥

gajendra uvāca | (atha stutiḥ |)oṃ namo mūlaprakṛtaye ajitāya mahātmane |anāśritāya devāya niḥspṛhāya namo'stu te || 31||

नम आद्याय बीजाय आर्षेयाय प्रवर्तिने ।अन्तराय चैकाय अव्यक्ताय नमो नमः ॥ ३२॥

nama ādyāya bījāya ārṣeyāya pravartine |antarāya caikāya avyaktāya namo namaḥ || 32||

नमो गुह्याय गूढाय गुणाय गुणवर्तिने ।अप्रतर्क्याप्रमेयाय अतुलाय नमो नमः ॥ ३३॥

namo guhyāya gūḍhāya guṇāya guṇavartine |apratarkyāprameyāya atulāya namo namaḥ || 33||

नमः शिवाय शान्ताय निश्चिन्ताय यशस्विने ।सनातनाय पूर्वाय पुराणाय नमो नमः ॥ ३४॥

namaḥ śivāya śāntāya niścintāya yaśasvine |sanātanāya pūrvāya purāṇāya namo namaḥ || 34||

नमो देवाधिदेवाय स्वभावाय नमो नमः ।नमो जगत्प्रतिष्ठाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ ३५॥

namo devādhidevāya svabhāvāya namo namaḥ |namo jagatpratiṣṭhāya govindāya namo namaḥ || 35||

नमोऽस्तु पद्मनाभाय नमो योगोद्भवाय च ।विश्वेश्वराय देवाय शिवाय हरये नमः ॥ ३६॥

namo'stu padmanābhāya namo yogodbhavāya ca |viśveśvarāya devāya śivāya haraye namaḥ || 36||

नमोऽस्तु तस्मै देवाय निर्गुणाय गुणात्मने ।नारायणाय विश्वाय देवानां परमात्मने ॥ ३७॥

namo'stu tasmai devāya nirguṇāya guṇātmane |nārāyaṇāya viśvāya devānāṃ paramātmane || 37||

नमो नमः कारणवामनाय नारायणायामितविक्रमाय ।श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ ३८॥

namo namaḥ kāraṇavāmanāya nārāyaṇāyāmitavikramāya |śrīśārṅgacakrāsigadādharāya namo'stu tasmai puruṣottamāya || 38||

गुह्याय वेदनिलयाय महोदराय सिंहाय दैत्यनिधनाय चतुर्भुजाय ।ब्रह्मेन्द्ररुद्रमुनिचारणसंस्तुताय देवोत्तमाय वरदाय नमोऽच्युताय ॥ ३९॥

guhyāya vedanilayāya mahodarāya siṃhāya daityanidhanāya caturbhujāya |brahmendrarudramunicāraṇasaṃstutāya devottamāya varadāya namo'cyutāya || 39||

नागेन्द्रदेहशयनासनसुप्रियाय गोक्षीरहेमशुकनीलघनोपमाय ।पीताम्बराय मधुकैटभनाशनाय विश्वाय चारुमुकुटाय नमोऽजराय ॥ ४०॥

nāgendradehaśayanāsanasupriyāya gokṣīrahemaśukanīlaghanopamāya |pītāmbarāya madhukaiṭabhanāśanāya viśvāya cārumukuṭāya namo'jarāya || 40||

नाभिप्रजातक्रमलस्थचतुर्मखाय श्रीरोदकार्णवनिकेतयशोधराय ।नानाविचित्रमुकुटाङ्गदभूषणाय सर्वेश्वराय वरदाय नमो वराय ॥ ४१॥

nābhiprajātakramalasthacaturmakhāya śrīrodakārṇavaniketayaśodharāya |nānāvicitramukuṭāṅgadabhūṣaṇāya sarveśvarāya varadāya namo varāya || 41||

भक्तिप्रियाय वरदीप्तसुदर्शनाय फुल्लारविन्दविपुलायतलोचनाय ।देवेन्द्रविघ्नशमनोद्यतपौरुषाय योगेश्वराय विरजाय नमो वराय ॥ ४२॥

bhaktipriyāya varadīptasudarśanāya phullāravindavipulāyatalocanāya |devendravighnaśamanodyatapauruṣāya yogeśvarāya virajāya namo varāya || 42||

ब्रह्मायनाय त्रिदशायनाय लोकाधिनाथाय भवापनाय ।नारायणायात्महितायनाय महावराहाय नमस्करोमि ॥ ४३॥

brahmāyanāya tridaśāyanāya lokādhināthāya bhavāpanāya |nārāyaṇāyātmahitāyanāya mahāvarāhāya namaskaromi || 43||

कूटस्थमव्यक्तमचिन्त्यरूपं नारायणं कारणमादिदेवम् ।युगान्तशेषं पुरुषं पुराणं तं देवदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ ४४॥

kūṭasthamavyaktamacintyarūpaṃ nārāyaṇaṃ kāraṇamādidevam |yugāntaśeṣaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ taṃ devadevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 44||

योगेश्वरं चारुविचित्रमोलिमज्ञेयमग्र्यं प्रकृतेः परस्थम् ।क्षेत्रज्ञमात्मप्रभवं वरेण्यं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ ४५॥

yogeśvaraṃ cāruvicitramolimajñeyamagryaṃ prakṛteḥ parastham |kṣetrajñamātmaprabhavaṃ vareṇyaṃ taṃ vāsudevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 45||

अदृश्यमव्यक्तमचिन्त्यमव्ययं महर्षयो ब्रह्ममयं सनातनम् ।वदन्ति यं वै पुरुषं सनातनं तं देवगुह्यं शरणं प्रपद्ये ॥ ४६॥

adṛśyamavyaktamacintyamavyayaṃ maharṣayo brahmamayaṃ sanātanam |vadanti yaṃ vai puruṣaṃ sanātanaṃ taṃ devaguhyaṃ śaraṇaṃ prapadye || 46||

यदक्षरं ब्रह्म वदन्ति सर्वगं निशम्य यं मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ।तमीश्वरं तृप्तमनुत्तमैर्गुणैः परायणं विष्णुमुपैमि शाश्वतम् ॥ ४७॥

yadakṣaraṃ brahma vadanti sarvagaṃ niśamya yaṃ mṛtyumukhāt pramucyate |tamīśvaraṃ tṛptamanuttamairguṇaiḥ parāyaṇaṃ viṣṇumupaimi śāśvatam || 47||

कार्यं क्रिया कारणमप्रमेयं हिरण्यबाहुं वरपद्मनाभम् ।महाबलं वेदनिधिं सुरेशं व्रजामि विष्णुं शरणं जनार्दनम् ॥ ४८॥

kāryaṃ kriyā kāraṇamaprameyaṃ hiraṇyabāhuṃ varapadmanābham |mahābalaṃ vedanidhiṃ sureśaṃ vrajāmi viṣṇuṃ śaraṇaṃ janārdanam || 48||

किरीटकेयूरमहार्हनिष्कैर्मण्युत्तमालङ्कृतसर्वगात्रम् ।पीताम्बरं काञ्चनभक्तिचित्रं मालाधरं केशवमभ्युपैमि ॥ ४९॥

kirīṭakeyūramahārhaniṣkairmaṇyuttamālaṅkṛtasarvagātram |pītāmbaraṃ kāñcanabhakticitraṃ mālādharaṃ keśavamabhyupaimi || 49||

भवोद्भवं वेदविदां वरिष्ठं योगात्मनां साङ्ख्यविदां वरिष्ठम् ।आदित्यरुद्राश्विवसुप्रभावं प्रभुं प्रपद्येऽच्युतमात्मवन्तम् ॥ ५०॥

bhavodbhavaṃ vedavidāṃ variṣṭhaṃ yogātmanāṃ sāṅkhyavidāṃ variṣṭham |ādityarudrāśvivasuprabhāvaṃ prabhuṃ prapadye'cyutamātmavantam || 50||

श्रीवत्साङ्कं महादेवं देवगुह्यमनौपमम् ।प्रपद्ये सूक्ष्ममचलं वरेण्यमभयप्रदम् ॥ ५१॥

śrīvatsāṅkaṃ mahādevaṃ devaguhyamanaupamam |prapadye sūkṣmamacalaṃ vareṇyamabhayapradam || 51||

प्रभवं सर्वभूतानां निर्गुणं परमेश्वरम् ।प्रपद्ये मुक्तसङ्गानां यतीनां परमां गतिम् ॥ ५२॥

prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ nirguṇaṃ parameśvaram |prapadye muktasaṅgānāṃ yatīnāṃ paramāṃ gatim || 52||

भगवन्तं गुणाध्यक्षमक्षरं पुष्करेक्षणम् ।शरण्यं शरणं भक्त्या प्रपद्ये भक्तवत्सलम् ॥ ५३॥

bhagavantaṃ guṇādhyakṣamakṣaraṃ puṣkarekṣaṇam |śaraṇyaṃ śaraṇaṃ bhaktyā prapadye bhaktavatsalam || 53||

त्रिविक्रमं त्रिलोकेशं सर्वेषां प्रपितामहम् ।योगात्मानं महात्मानं प्रपद्येऽहं जनार्दनम् ॥ ५४॥

trivikramaṃ trilokeśaṃ sarveṣāṃ prapitāmaham |yogātmānaṃ mahātmānaṃ prapadye'haṃ janārdanam || 54||

आदिदेवमजं शम्भुं व्यक्ताव्यक्तं सनातनम् ।नारायणमणीयांसं प्रपद्ये ब्राह्मणप्रियम् ॥ ५५॥

ādidevamajaṃ śambhuṃ vyaktāvyaktaṃ sanātanam |nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ prapadye brāhmaṇapriyam || 55||

नमो वराय देवाय नमः सर्वसहाय च ।प्रपद्ये देवदेवेशमणीयांसमणोः सदा ॥ ५६॥

namo varāya devāya namaḥ sarvasahāya ca |prapadye devadeveśamaṇīyāṃsamaṇoḥ sadā || 56||

एकाय लोकतत्वाय परतः परमात्मने ।नमः सहस्रशिरसे अनन्ताय महात्मने ॥ ५७॥

ekāya lokatatvāya parataḥ paramātmane |namaḥ sahasraśirase anantāya mahātmane || 57||

त्वामेव परमं देवमृषयो वेदपारगाः ।कीर्तयन्ति च यं सर्वे ब्रह्मादीनां परायणम् ॥ ५८॥

tvāmeva paramaṃ devamṛṣayo vedapāragāḥ |kīrtayanti ca yaṃ sarve brahmādīnāṃ parāyaṇam || 58||

नमस्ते पुण्डरीकाक्ष भक्तानामभयप्रदःसुब्रह्मण्य नमस्तेऽस्तु त्राहि मां शरणागतम् ॥ ५९॥

namaste puṇḍarīkākṣa bhaktānāmabhayapradaḥsubrahmaṇya namaste'stu trāhi māṃ śaraṇāgatam || 59||

पुलस्त्य उवाच ।भक्तिं तस्यानुसञ्चिन्त्य नागस्यामोघसम्भवः ।प्रीतिमानभवद् विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ६०॥

pulastya uvāca |bhaktiṃ tasyānusañcintya nāgasyāmoghasambhavaḥ |prītimānabhavad viṣṇuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ || 60||

सान्निध्यं कल्पयामास तस्मिन् सरसि केशवः ।गरुडस्थो जगत्स्वामी लोकाधारस्तपोधनः ॥ ६१॥

sānnidhyaṃ kalpayāmāsa tasmin sarasi keśavaḥ |garuḍastho jagatsvāmī lokādhārastapodhanaḥ || 61||

ग्राहग्रस्तं गजेन्द्रं तं तं च ग्राहं जलाशयात् ।उज्जहाराप्रमेयात्मा तरसा मधुसूदनः ॥ ६२॥

grāhagrastaṃ gajendraṃ taṃ taṃ ca grāhaṃ jalāśayāt |ujjahārāprameyātmā tarasā madhusūdanaḥ || 62||

स्थलस्थं दारयामास ग्राहं चक्रेण माधवः ।मोक्षयामास नागेन्द्रं पाशेभ्यः शरणागतम् ॥ ६३॥

sthalasthaṃ dārayāmāsa grāhaṃ cakreṇa mādhavaḥ |mokṣayāmāsa nāgendraṃ pāśebhyaḥ śaraṇāgatam || 63||

स हि देवलशापेन हूहूर्गन्धर्वसत्तमः ।ग्राहत्वमगमत् कृष्णाद् वधं प्राप्य दिवं गतः ॥ ६४॥

sa hi devalaśāpena hūhūrgandharvasattamaḥ |grāhatvamagamat kṛṣṇād vadhaṃ prāpya divaṃ gataḥ || 64||

गजोऽपि विष्णुना स्पृष्टो जातो दिव्यवपुः पुमान् ।आपद्विक्तौ युगपद् गजगन्धर्वसत्तमौ ॥ ६५॥

gajo'pi viṣṇunā spṛṣṭo jāto divyavapuḥ pumān |āpadviktau yugapad gajagandharvasattamau || 65||

प्रीतिमान् पुण्डरीकाक्षः शरणागतवत्सलः ।अभवत् त्वथ देवेशस्ताभ्यां चैव प्रपूजितः ॥ ६६॥

prītimān puṇḍarīkākṣaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ |abhavat tvatha deveśastābhyāṃ caiva prapūjitaḥ || 66||

इदं च भगवान् योगी गजेन्द्रं शरणागतम् ।प्रोवाच मुनिशार्दूल मधुरं मधुसूदनः ॥ ६७॥

idaṃ ca bhagavān yogī gajendraṃ śaraṇāgatam |provāca muniśārdūla madhuraṃ madhusūdanaḥ || 67||

श्रीभगवानुवाच ।यो मां त्वाञ्च सरश्चैव ग्राहस्य च विदारणम् ।गुल्मकीचकरेणूनां रूपं मेरोः सुतस्य च ॥ ६८॥

śrībhagavānuvāca |yo māṃ tvāñca saraścaiva grāhasya ca vidāraṇam |gulmakīcakareṇūnāṃ rūpaṃ meroḥ sutasya ca || 68||

अश्वत्थं भास्करं गङ्गं नैमिषारण्यमेव च ।संस्मरिष्यन्ति मनुजाः प्रयताः स्थिरबुद्धयः ॥ ६९॥

aśvatthaṃ bhāskaraṃ gaṅgaṃ naimiṣāraṇyameva ca |saṃsmariṣyanti manujāḥ prayatāḥ sthirabuddhayaḥ || 69||

कीर्तयिष्यन्ति भक्त्या च श्रोष्यन्ति च शुचिव्रतः ।दुःस्वप्नो नश्यते तेषां सुस्वप्नश्च भविष्यति ॥ ७०॥

kīrtayiṣyanti bhaktyā ca śroṣyanti ca śucivrataḥ |duḥsvapno naśyate teṣāṃ susvapnaśca bhaviṣyati || 70||

मात्स्यं कौर्मञ्च वाराहं वामनं तार्क्ष्यमेव च ।नारसिंहं च नागेन्द्रं सृष्टिप्रलयकारकम् ॥ ७१॥

mātsyaṃ kaurmañca vārāhaṃ vāmanaṃ tārkṣyameva ca |nārasiṃhaṃ ca nāgendraṃ sṛṣṭipralayakārakam || 71||

एतानि प्रातरुत्थाय संस्मरिष्यन्ति ये नराः ।सर्वपापैः प्रमुच्यन्ते पुण्यं लोकमवाप्नुयुः ॥ ७२॥

etāni prātarutthāya saṃsmariṣyanti ye narāḥ |sarvapāpaiḥ pramucyante puṇyaṃ lokamavāpnuyuḥ || 72||

पुलस्त्य उवाच ।एवमुक्त्वा हृषीकेशो गजेन्द्रं गरुडध्वजः ।स्पर्शयामास हस्तेन गजं गन्धर्वमेव च ॥ ७३॥

pulastya uvāca |evamuktvā hṛṣīkeśo gajendraṃ garuḍadhvajaḥ |sparśayāmāsa hastena gajaṃ gandharvameva ca || 73||

ततो दिव्यवपुर्भूत्वा गजेन्द्रो मधुसूदनम् ।जगाम शरणं विप्र नारायणपरायणः ॥ ७४॥

tato divyavapurbhūtvā gajendro madhusūdanam |jagāma śaraṇaṃ vipra nārāyaṇaparāyaṇaḥ || 74||

ततो नारायणः श्रीमान् मोक्षयित्वा गजोत्तमम् ।पापबन्धाच्च शापाच्च ग्राहं चाद्भुतकर्मकृत् ॥ ७५॥

tato nārāyaṇaḥ śrīmān mokṣayitvā gajottamam |pāpabandhācca śāpācca grāhaṃ cādbhutakarmakṛt || 75||

ऋषिभिः स्तूयमानश्च देवगुह्यपरायणैः ।गतः स भगवान् विष्णुर्दुर्विज्ञेयगतिः प्रभुः ॥ ७६॥

ṛṣibhiḥ stūyamānaśca devaguhyaparāyaṇaiḥ |gataḥ sa bhagavān viṣṇurdurvijñeyagatiḥ prabhuḥ || 76||

गजेन्द्रमोक्षणं दृष्ट्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ।ववन्दिरे महात्मानं प्रभुं नारायणं हरिम् ॥ ७७॥

gajendramokṣaṇaṃ dṛṣṭvā devāḥ śakrapurogamāḥ |vavandire mahātmānaṃ prabhuṃ nārāyaṇaṃ harim || 77||

महर्षयश्चारणाश्च दृष्ट्वा गजविमोक्षणम् ।विस्मयोत्फुल्लनयनाः संस्तुवन्ति जनार्दनम् ॥ ७८॥

maharṣayaścāraṇāśca dṛṣṭvā gajavimokṣaṇam |vismayotphullanayanāḥ saṃstuvanti janārdanam || 78||

प्रजापतिपतिर्ब्रह्मा चक्रपाणिविचेष्टितम् ।गजेन्द्रमोक्षणं दृष्ट्वा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ७९॥

prajāpatipatirbrahmā cakrapāṇiviceṣṭitam |gajendramokṣaṇaṃ dṛṣṭvā idaṃ vacanamabravīt || 79||

य इदं शृणुयान्नित्यं प्रातरुत्थाय मानवः ।प्राप्नुयात् परमां सिद्धिं दुःस्वप्नस्तस्य नश्यति ॥ ८०॥

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ prātarutthāya mānavaḥ |prāpnuyāt paramāṃ siddhiṃ duḥsvapnastasya naśyati || 80||

गजेन्द्रमोक्षणं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ।कथितेन स्मृतेनाथ श्रुतेन च तपोधनः ।गजेन्द्रमोक्षणेनेह सद्यः पापात् प्रमुच्यते ॥ ८१॥

gajendramokṣaṇaṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |kathitena smṛtenātha śrutena ca tapodhanaḥ |gajendramokṣaṇeneha sadyaḥ pāpāt pramucyate || 81||

एतत्पवित्रं परमं सुपुण्यं सङ्कीर्तनीयं चरितं मुरारेः ।यस्मिन् किलोक्ते बहुपापबन्धनात् लभ्येत मोक्षो द्विरदेन यद्वत् ॥ ८२॥

etatpavitraṃ paramaṃ supuṇyaṃ saṅkīrtanīyaṃ caritaṃ murāreḥ |yasmin kilokte bahupāpabandhanāt labhyeta mokṣo dviradena yadvat || 82||

अजं वरेण्यं वरपद्मनाभं नारायणं ब्रह्मनिधिं सुरेशम् ।तं देवगुह्यं पुरुषं पुराणं वन्दाम्यहं लोकपतिं वरेण्यम् ॥ ८३॥

ajaṃ vareṇyaṃ varapadmanābhaṃ nārāyaṇaṃ brahmanidhiṃ sureśam |taṃ devaguhyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ vandāmyahaṃ lokapatiṃ vareṇyam || 83||

पुलस्त्य उवाच ।एतत् तवोक्तं प्रवरं स्तवानां स्तवं मुरारेर्वरनागकीर्तनम् ।यं कीर्त्य संश्रुत्य तथा विचिन्त्य पापापनोदं पुरुषो लभेत ॥ ८४॥

pulastya uvāca |etat tavoktaṃ pravaraṃ stavānāṃ stavaṃ murārervaranāgakīrtanam |yaṃ kīrtya saṃśrutya tathā vicintya pāpāpanodaṃ puruṣo labheta || 84||

इति श्रीवामनपुराणे पुलस्त्यनारदसंवादे वामनप्रादुर्भावेगजेन्द्रमोक्षणं नाम पञ्चाशीतितमोऽध्यायः ॥ ८५॥

iti śrīvāmanapurāṇe pulastyanāradasaṃvāde vāmanaprādurbhāvegajendramokṣaṇaṃ nāma pañcāśītitamo'dhyāyaḥ || 85||