तुलसीमाहात्म्यम् मराठी Tulasi Mahatmyam Marathi

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः ।

śrīgaṇeśāya namaḥ | śrīgurubhyo namaḥ |

अथ तुळसीमाहात्म्यप्रारंभः ।

atha tuḷasīmāhātmyaprāraṃbhaḥ |

श्रीगणेशाय नमः ।श्रीगणेशासीं नमन । ज्याचे ठाईं नाहीं भिन्नपण ।जो दुमदुमीत परिपूर्ण । सर्वां ठाई ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |śrīgaṇeśāsīṃ namana | jyāce ṭhāīṃ nāhīṃ bhinnapaṇa |jo dumadumīta paripūrṇa | sarvāṃ ṭhāī || 1||

नमस्कार ऐसिया गणेशा । ज्याच्या कृपेनें अंधकार पावे नाशा ।स्मरणमात्रें ज्ञानप्रकाशा । पावे देखा ॥ २॥

namaskāra aisiyā gaṇeśā | jyācyā kṛpeneṃ aṃdhakāra pāve nāśā |smaraṇamātreṃ jñānaprakāśā | pāve dekhā || 2||

प्रसंगी त्यासीं प्रार्थुनी । वक्ता विनवी जोडून पाणी ।तुळसीमाहात्म्य वदवीं वदनीं । श्रीगणेशा तूं ॥ ३॥

prasaṃgī tyāsīṃ prārthunī | vaktā vinavī joḍūna pāṇī |tuḷasīmāhātmya vadavīṃ vadanīṃ | śrīgaṇeśā tūṃ || 3||

आतां नमू ते शारदा । जीपासुनी पाविजे कवित्वपदा ।क्षणमात्रे गर्भाधा । ज्ञानदृष्टी देत जे ॥ ४॥

ātāṃ namū te śāradā | jīpāsunī pāvije kavitvapadā |kṣaṇamātre garbhādhā | jñānadṛṣṭī deta je || 4||

वक्ता म्हणे माझी विज्ञापना ऐसी । वदावें तुळसीमाहात्म्यासीं ।तरी कृपा करून दीनासीं । सिद्धीतें पाववीं ॥ ५॥

vaktā mhaṇe mājhī vijñāpanā aisī | vadāveṃ tuḷasīmāhātmyāsīṃ |tarī kṛpā karūna dīnāsīṃ | siddhīteṃ pāvavīṃ || 5||

आतां नमन श्रीगुरु ज्ञानदेवा । माझा संसार सुफळ करावा ।जेणें पावेन परतीर ठेवा । ऐसें करीं स्वामिया ॥ ६॥

ātāṃ namana śrīguru jñānadevā | mājhā saṃsāra suphaḷa karāvā |jeṇeṃ pāvena paratīra ṭhevā | aiseṃ karīṃ svāmiyā || 6||

हा भवसिंधु तरावयासीं । भगवत्कथा वदवीं अहर्निशी ।हेच मति द्यावी मज दीनासीं । कृपाळुवा ॥ ७॥

hā bhavasiṃdhu tarāvayāsīṃ | bhagavatkathā vadavīṃ aharniśī |heca mati dyāvī maja dīnāsīṃ | kṛpāḷuvā || 7||

माझिये मनींची कल्पना ऐसी । कीं वदावें तुळसीमाहात्म्यासीं ।हेचि विज्ञत्पी चरणासीं । देवाधिदेवा ॥ ८॥

mājhiye manīṃcī kalpanā aisī | kīṃ vadāveṃ tuḷasīmāhātmyāsīṃ |heci vijñatpī caraṇāsīṃ | devādhidevā || 8||

श्रवण करितां श्रोते तृप्त होती । समाधान पाविजे संत महंतीं ।ऐसें करीं कृपामूर्ती । देवराया ॥ ९॥

śravaṇa karitāṃ śrote tṛpta hotī | samādhāna pāvije saṃta mahaṃtīṃ |aiseṃ karīṃ kṛpāmūrtī | devarāyā || 9||

भातां श्रोतयांसीं हेच विनवणी । उदासता न धरावी मनीं ।तुळसीमाहात्म्य ऐकतां श्रवणीं । महापातकें जातील ॥ १०॥

bhātāṃ śrotayāṃsīṃ heca vinavaṇī | udāsatā na dharāvī manīṃ |tuḷasīmāhātmya aikatāṃ śravaṇīṃ | mahāpātakeṃ jātīla || 10||

हा भवसिंधु तरावयासीं । श्रवण करावें तुळसीमाहात्म्यासीं ।पवित्र होय महादोषी । श्रवणमात्रें ॥ ११॥

hā bhavasiṃdhu tarāvayāsīṃ | śravaṇa karāveṃ tuḷasīmāhātmyāsīṃ |pavitra hoya mahādoṣī | śravaṇamātreṃ || 11||

तुम्ही तरी जाणते श्रोते सज्जन । तुम्हां प्रार्थू शके कोण ।परी प्रसंगोचित आपण । तुम्हासी विनंति करीतसें ॥ १२॥

tumhī tarī jāṇate śrote sajjana | tumhāṃ prārthū śake koṇa |parī prasaṃgocita āpaṇa | tumhāsī vinaṃti karītaseṃ || 12||

आतां मज द्यावे कृपादान । कथा ऐकावी सावधान ।तुळसीमाहात्म्य करा श्रवण । महादोष जातील ॥ १३॥

ātāṃ maja dyāve kṛpādāna | kathā aikāvī sāvadhāna |tuḷasīmāhātmya karā śravaṇa | mahādoṣa jātīla || 13||

स्कंदपुराणींची कथा । सावधान परिसावी आतां ।दुश्चित्त न व्हावें श्रोता । म्हणोनी वक्ता विनवीतसे ॥ १४॥

skaṃdapurāṇīṃcī kathā | sāvadhāna parisāvī ātāṃ |duścitta na vhāveṃ śrotā | mhaṇonī vaktā vinavītase || 14||

नैमिषारण्यीं अठ्यायशी सहस्र । बैसले असती ऋषीश्वर ।त्यांसी सूत सांगे सविस्तर । तुळसीमाहात्म्य हें ॥ १५॥

naimiṣāraṇyīṃ aṭhyāyaśī sahasra | baisale asatī ṛṣīśvara |tyāṃsī sūta sāṃge savistara | tuḷasīmāhātmya heṃ || 15||

कोणे एके दिवशीं । इंद्र बैसला सभेसी ।देवगुरु तयापासीं । बैसलासे ॥ १६॥

koṇe eke divaśīṃ | iṃdra baisalā sabhesī |devaguru tayāpāsīṃ | baisalāse || 16||

इंद्र म्हणे गुरु अवधारीं । बहुत पाप झालें पृथ्वीवरी ।तरी लोकांसी तरणोपाय करीं । स्वामिराजा ॥ १७॥

iṃdra mhaṇe guru avadhārīṃ | bahuta pāpa jhāleṃ pṛthvīvarī |tarī lokāṃsī taraṇopāya karīṃ | svāmirājā || 17||

ऐसी सांगावी कथा । जेणें तरणोपाय होय समस्तां ।हरे भवरोगव्यथा । प्राणियांची ॥ १८॥

aisī sāṃgāvī kathā | jeṇeṃ taraṇopāya hoya samastāṃ |hare bhavarogavyathā | prāṇiyāṃcī || 18||

म्हणोनी बहुतप्रकारें । गुरूसी स्तविलें आदरें ।मग सांगताझाला त्वरें । बृहस्पती इंद्रासीं ॥ १९॥

mhaṇonī bahutaprakāreṃ | gurūsī stavileṃ ādareṃ |maga sāṃgatājhālā tvareṃ | bṛhaspatī iṃdrāsīṃ || 19||

म्हणे ऐक गा वज्रधरा । जुनाटकथा श्रवण करा ।श्रवणें पाविजे परत्रा । सर्वलोकीं ॥ २०॥

mhaṇe aika gā vajradharā | junāṭakathā śravaṇa karā |śravaṇeṃ pāvije paratrā | sarvalokīṃ || 20||

श्रीतुळसीचें महिमान । मज तों न वदवे जाण ।ब्रह्मा कांहीं वढेल आपण । ऐसें कळों येतसे ॥ २१॥

śrītuḷasīceṃ mahimāna | maja toṃ na vadave jāṇa |brahmā kāṃhīṃ vaḍhela āpaṇa | aiseṃ kaḷoṃ yetase || 21||

मज तंव वदावया थोडी मती । किंचित सांगतों तुजप्रती ।ऐसें इंद्रासीं बृहस्पती । बोलता झाला ॥ २२॥

maja taṃva vadāvayā thoḍī matī | kiṃcita sāṃgatoṃ tujapratī |aiseṃ iṃdrāsīṃ bṛhaspatī | bolatā jhālā || 22||

आतां ऐक सावधान । सांगतों तुळसीचें महिमान ।श्रवण करितां दोष दारुण । क्षणमात्रें दग्ध होती ॥ २३॥

ātāṃ aika sāvadhāna | sāṃgatoṃ tuḷasīceṃ mahimāna |śravaṇa karitāṃ doṣa dāruṇa | kṣaṇamātreṃ dagdha hotī || 23||

प्रह्लाद इंद्रापासीं । बैसलासे त्या समयासीं ।तेणेंही बृहस्पतीसीं । विनवणी केली ॥ २४॥

prahlāda iṃdrāpāsīṃ | baisalāse tyā samayāsīṃ |teṇeṃhī bṛhaspatīsīṃ | vinavaṇī kelī || 24||

प्रह्लाद म्हणे देवगुरु । आम्हासीं तुमचा आधारू ।तू बुद्धिवंत कृपासागरु । स्वामिनाथा ॥ २५॥

prahlāda mhaṇe devaguru | āmhāsīṃ tumacā ādhārū |tū buddhivaṃta kṛpāsāgaru | svāmināthā || 25||

तरी कृपा करा आम्हावरी । तुळसीमाहात्म्य सांगा झडकरी ।श्रवण करितां ये संसारीं । तरोनियां जाइजे ॥ २६॥

tarī kṛpā karā āmhāvarī | tuḷasīmāhātmya sāṃgā jhaḍakarī |śravaṇa karitāṃ ye saṃsārīṃ | taroniyāṃ jāije || 26||

इंद्र प्रह्लाद त्या समयासीं । विनविते झाले बृहस्पतीसी ।गुरु सांगता झाला तयांसीं । तें आईका जी ॥ २७॥

iṃdra prahlāda tyā samayāsīṃ | vinavite jhāle bṛhaspatīsī |guru sāṃgatā jhālā tayāṃsīṃ | teṃ āīkā jī || 27||

गुरु म्हणे इंद्रासीं । तुवां अनुष्ठान केलें तुळसीपासीं ।म्हणोनी वधिलें राक्षसांसीं । सत्य जाणपां ॥ २८॥

guru mhaṇe iṃdrāsīṃ | tuvāṃ anuṣṭhāna keleṃ tuḷasīpāsīṃ |mhaṇonī vadhileṃ rākṣasāṃsīṃ | satya jāṇapāṃ || 28||

दैत्य मारून पावलासी जय । ऐसें अनुष्ठानाचें महिमान आहे ।आणीक सांगतों तें हें । ऐक चित्त देऊनी ॥ २९॥

daitya mārūna pāvalāsī jaya | aiseṃ anuṣṭhānāceṃ mahimāna āhe |āṇīka sāṃgatoṃ teṃ heṃ | aika citta deūnī || 29||

प्रह्लादे तुळसीचें अनुष्ठान । यथासांग केलें आपण ।म्हणोनी पावला संपूर्ण । राज्य दैत्यांचें ॥ ३०॥

prahlāde tuḷasīceṃ anuṣṭhāna | yathāsāṃga keleṃ āpaṇa |mhaṇonī pāvalā saṃpūrṇa | rājya daityāṃceṃ || 30||

मंगळे केलें तुळसीचें अनुष्ठान । म्हणोनी पावला भूमीचें अधिष्ठान ।भूमिपुत्र म्हणती संपूर्ण । लोकत्रयीं ॥ ३१॥

maṃgaḷe keleṃ tuḷasīceṃ anuṣṭhāna | mhaṇonī pāvalā bhūmīceṃ adhiṣṭhāna |bhūmiputra mhaṇatī saṃpūrṇa | lokatrayīṃ || 31||

तुळसीकाष्टाचे गंध श्रीपती । भावें करूनि भाळीं लाविती ।त्याचे ठाई परम प्रीती । भगवंताची ॥ ३२॥

tuḷasīkāṣṭāce gaṃdha śrīpatī | bhāveṃ karūni bhāḷīṃ lāvitī |tyāce ṭhāī parama prītī | bhagavaṃtācī || 32||

कंठी तुळसीमाळा घाली । यज्ञसूत्री असे बांधिली ।कर्णी शिरीं असे धरिली । माळा देखा ॥ ३३॥

kaṃṭhī tuḷasīmāḷā ghālī | yajñasūtrī ase bāṃdhilī |karṇī śirīṃ ase dharilī | māḷā dekhā || 33||

ऐशा माळा घालूनि ठाई ठाई । नित्य जप करितां पाहीं ।अनंतफळ भोगी तोही । अश्वमेधांचें ॥ ३४॥

aiśā māḷā ghālūni ṭhāī ṭhāī | nitya japa karitāṃ pāhīṃ |anaṃtaphaḷa bhogī tohī | aśvamedhāṃceṃ || 34||

आणीक तो पावे परंधाम । पुन्हा त्यासीं नाहीं जन्म ।तुटे त्याचा भवभ्रम । संसारींचा ॥ ३५॥

āṇīka to pāve paraṃdhāma | punhā tyāsīṃ nāhīṃ janma |tuṭe tyācā bhavabhrama | saṃsārīṃcā || 35||

पत्र पुष्प फळ तोय । जेणें तुळसीची पूजा करिताहे ।तो परम पावन होय । लक्ष्मीवंत ॥ ३६॥

patra puṣpa phaḷa toya | jeṇeṃ tuḷasīcī pūjā karitāhe |to parama pāvana hoya | lakṣmīvaṃta || 36||

द्वारीं तुळसीचें झाड असे । त्यासी पत्र पुष्प कांहींच नसे ।तरी पूजावें उल्हासें । संशय मानसीं न धरावा ॥ ३७॥

dvārīṃ tuḷasīceṃ jhāḍa ase | tyāsī patra puṣpa kāṃhīṃca nase |tarī pūjāveṃ ulhāseṃ | saṃśaya mānasīṃ na dharāvā || 37||

प्राणी जालिया गतप्राण । तुळसीकाष्ठे जरी होय दहन ।तरी तो निःपाप आपण । सर्वपाप दहन झाले ॥ ३८॥

prāṇī jāliyā gataprāṇa | tuḷasīkāṣṭhe jarī hoya dahana |tarī to niḥpāpa āpaṇa | sarvapāpa dahana jhāle || 38||

प्रेतासीं घालोनि तुळसीमाळा । कीर्तन करीत नेला दहनस्थळा ।त्याच्या पातकाचा मेळा । पळे देखा ॥ ३९॥

pretāsīṃ ghāloni tuḷasīmāḷā | kīrtana karīta nelā dahanasthaḷā |tyācyā pātakācā meḷā | paḷe dekhā || 39||

हस्ती देखोनि सिंहासीं । पलायन करी दूरदेशीं ।तैसा प्राणियाच्या पातकासीं । पळ सुटताहे ॥ ४०॥

hastī dekhoni siṃhāsīṃ | palāyana karī dūradeśīṃ |taisā prāṇiyācyā pātakāsīṃ | paḷa suṭatāhe || 40||

संपूर्ण दहन करावयासीं । इतुकी काठे मिळतील कैसीं ।ऐसी आशंका धराल मानसीं । तरी तेंही ऐकावें ॥ ४१॥

saṃpūrṇa dahana karāvayāsīṃ | itukī kāṭhe miḷatīla kaisīṃ |aisī āśaṃkā dharāla mānasīṃ | tarī teṃhī aikāveṃ || 41||

एक तुळसीकाष्ठ घाली । तेणें अवधींच तुळसीकाष्ठें झालीं ।ऐसें कल्पोनि तये वेळीं । एकतरी काष्ठ घालिजे ॥ ४२॥

eka tuḷasīkāṣṭha ghālī | teṇeṃ avadhīṃca tuḷasīkāṣṭheṃ jhālīṃ |aiseṃ kalponi taye veḷīṃ | ekatarī kāṣṭha ghālije || 42||

त्या दहनांतून अग्नी घेऊन जाय । आणि होम करिता होय ।तरी एका होमें आठांचें पाहे । श्रेय येईल ॥ ४३॥

tyā dahanāṃtūna agnī gheūna jāya | āṇi homa karitā hoya |tarī ekā homeṃ āṭhāṃceṃ pāhe | śreya yeīla || 43||

तुळसीकाष्ठाचे चूर्ण । अग्नीवरी घाली आपण ।धूप म्हणोनीयां जाण । श्रीहरीसी समर्पी ॥ ४४॥

tuḷasīkāṣṭhāce cūrṇa | agnīvarī ghālī āpaṇa |dhūpa mhaṇonīyāṃ jāṇa | śrīharīsī samarpī || 44||

त्यासी शतयागांचें पुण्य । सहस्र घडलीं गोदानें ।हा संशय न धरावा मनें । पुराणीं पाहा ॥ ४५॥

tyāsī śatayāgāṃceṃ puṇya | sahasra ghaḍalīṃ godāneṃ |hā saṃśaya na dharāvā maneṃ | purāṇīṃ pāhā || 45||

तुळसीकाष्ठ उजळोनी । तो दीप लावी श्रीहरीलागुनी ।तरी सहस्रदीप उजळिले ऐसें मनीं । श्रीहरी मानिता होय ॥ ४६॥

tuḷasīkāṣṭha ujaḷonī | to dīpa lāvī śrīharīlāgunī |tarī sahasradīpa ujaḷile aiseṃ manīṃ | śrīharī mānitā hoya || 46||

नैवेद्यावरी प्रोक्षिजे तुळसीतीर्थं । तुळसीपत्र घालिजे नैवेद्यांत ।तरी त्याच्या पुण्यासी नाहीं मित । तो नैवेद्य देवासीं बहुप्रिय ॥ ४७॥

naivedyāvarī prokṣije tuḷasītīrthaṃ | tuḷasīpatra ghālije naivedyāṃta |tarī tyācyā puṇyāsī nāhīṃ mita | to naivedya devāsīṃ bahupriya || 47||

ऐसा नैवेद्य समर्पी भगवंता । त्याच्या पुण्यास नाहीं साम्यता ।ऐसें जाण तत्वतां । निश्चयेंसीं ॥ ४८॥

aisā naivedya samarpī bhagavaṃtā | tyācyā puṇyāsa nāhīṃ sāmyatā |aiseṃ jāṇa tatvatāṃ | niścayeṃsīṃ || 48||