कुमारतन्त्रम् Kumara Tantram

ॐ सुब्रह्मण्याय नमः ।

oṃ subrahmaṇyāya namaḥ |

१\। प्रथमः पटलः कौशिकप्रश्ने तन्त्रावतारक्रम ।२\। द्वितीयः पाटलः मन्त्रोद्धार विधिः ।३\। तृतीयः पटलः शौचाचमनविधिः ।४\। चतुर्थः पटलः स्नानानुष्ठानविधिः ।५\। पञ्चमः पटलः नित्यपूजाविधिः ।६\। षष्ठः पटलः नैवेद्यविधिः ।७\। सप्तमः पटलः अग्निकार्यविधिः ।८\। अष्टमः पटलः नित्योत्सवविधिः ।९\। नवमः पटलः कुण्डलक्षण ।१०\। दशमः पटलः मण्डल विधिः ।११\। एकादशः पटलः दीक्षाविधिः ।१२\। द्वादशः पटलः स्नपनविधिः ।१३\। त्रयोदशः पटलः स्कन्दोत्सवविधिः ।१४\। चतुर्दशः पटलः प्रायश्चित्तविधिः ।१५\। पञ्चदशः पटलः जीर्णोद्धारविधिः ।१६\। षोडशः पटलः वास्तुहोमविधिः ।१७\। सप्तदशः पटलः शान्तिहोमविधिः ।१८\। अष्टादशः पटलः दिशाहोमविधिः ।१९\। एकोनविंशः पटलः मूर्तिहोमविधिः ।२०\। विंशः पटलः पञ्चगव्यविधिः ।२१\। एकविंशः पटल पञ्चामृतविधिः ।२२\। द्वाविंशः पटलः बालस्थापनविधिः ।२३\। त्रयोविंशः पटलः सम्प्रोक्षणविधिः ।२४\। चतुर्विंशः पटलः प्रतिमालक्षणविधिः ।२५\। पञ्चविंशः पटलः शूलस्थापनविधिः ।२६\। षड्विंशः पटलः अचलस्थापनविधिः ।२७\। सप्तविंशः पटलः चलबेरप्रतिष्ठाविधिः ।२८\। अष्टाविंशः पटलः शक्त्यस्त्रस्थापनविधिः ।२९\। एकोनत्रिंशः पटलः गर्भन्यासविधिः ।३०\। त्रिंशः पटलः आद्येष्टकाविधिः ।३१\। एकत्रिंशः पटलः प्रासादलक्षणविधिः ।३२\। द्वात्रिंशः पटलः मूर्ध्नेष्टिकाविधिः ।३३\। त्रयस्त्रिंशः पटलः प्राकारलक्षणविधिः ।३४\। चतुस्त्रिंशः पटलः परिवारविधिः ।३५\। पञ्चत्रिंशः पटलः करणलक्षणविधिः ।३६\। षट्त्रिंशः पटलः पादुकाप्रोक्षणविधिः ।३७\। सप्तत्रिंशः पटलः आत्मार्थयजनविधिः ।३८\। अष्टत्रिंशः पटलः तैलाभ्यङ्गविधिः ।३९\। एकोनचत्वारिंशः पटलः मासपूजाविधिः ।४०\। चत्वारिंशत्पटलः अङ्कुरार्पणविधिः ।४१\। एकचत्वारिंशत्पटलः महावल्लीदेवसेनास्थापनविधिः ।४२\। द्विचत्वारिंशत्पटलः सुमित्रस्थापनविधिः ।४३\। त्रिचत्वारिंशत्पटलः गजस्थापनविधिः ।४४\। चतुश्चत्वारिंशत्पटलः रथप्रतिष्ठाविधिः ।४५\। पञ्चचत्वारिंशत्पटलः महाभिषेकविधिः ।४६\। षट्चत्वारिंशत्पटलः स्कन्दकलान्यासविधिः ।४७\। सप्तचत्वारिंशत्पटलः मातृकान्यासविधिः ।४८\। अष्टचत्वारिंशत्पटलः सुब्रह्मण्यकवचविधिः ।४९\। एकोनपञ्चाशत्पटलः प्रदक्षिणनमस्कारविधिः ।५०\। पञ्चाशत्पटलः आचार्यलक्षणविधिः ।५१\। एकपञ्चाशत्पटलः सायरक्षाविधिः ।

1\| prathamaḥ paṭalaḥ kauśikapraśne tantrāvatārakrama | 2\| dvitīyaḥ pāṭalaḥ mantroddhāra vidhiḥ | 3\| tṛtīyaḥ paṭalaḥ śaucācamanavidhiḥ | 4\| caturthaḥ paṭalaḥ snānānuṣṭhānavidhiḥ | 5\| pañcamaḥ paṭalaḥ nityapūjāvidhiḥ | 6\| ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ naivedyavidhiḥ | 7\| saptamaḥ paṭalaḥ agnikāryavidhiḥ | 8\| aṣṭamaḥ paṭalaḥ nityotsavavidhiḥ | 9\| navamaḥ paṭalaḥ kuṇḍalakṣaṇa | 10\| daśamaḥ paṭalaḥ maṇḍala vidhiḥ | 11\| ekādaśaḥ paṭalaḥ dīkṣāvidhiḥ | 12\| dvādaśaḥ paṭalaḥ snapanavidhiḥ | 13\| trayodaśaḥ paṭalaḥ skandotsavavidhiḥ | 14\| caturdaśaḥ paṭalaḥ prāyaścittavidhiḥ | 15\| pañcadaśaḥ paṭalaḥ jīrṇoddhāravidhiḥ | 16\| ṣoḍaśaḥ paṭalaḥ vāstuhomavidhiḥ | 17\| saptadaśaḥ paṭalaḥ śāntihomavidhiḥ | 18\| aṣṭādaśaḥ paṭalaḥ diśāhomavidhiḥ | 19\| ekonaviṃśaḥ paṭalaḥ mūrtihomavidhiḥ | 20\| viṃśaḥ paṭalaḥ pañcagavyavidhiḥ | 21\| ekaviṃśaḥ paṭala pañcāmṛtavidhiḥ | 22\| dvāviṃśaḥ paṭalaḥ bālasthāpanavidhiḥ | 23\| trayoviṃśaḥ paṭalaḥ samprokṣaṇavidhiḥ | 24\| caturviṃśaḥ paṭalaḥ pratimālakṣaṇavidhiḥ | 25\| pañcaviṃśaḥ paṭalaḥ śūlasthāpanavidhiḥ | 26\| ṣaḍviṃśaḥ paṭalaḥ acalasthāpanavidhiḥ | 27\| saptaviṃśaḥ paṭalaḥ calaberapratiṣṭhāvidhiḥ | 28\| aṣṭāviṃśaḥ paṭalaḥ śaktyastrasthāpanavidhiḥ | 29\| ekonatriṃśaḥ paṭalaḥ garbhanyāsavidhiḥ | 30\| triṃśaḥ paṭalaḥ ādyeṣṭakāvidhiḥ | 31\| ekatriṃśaḥ paṭalaḥ prāsādalakṣaṇavidhiḥ | 32\| dvātriṃśaḥ paṭalaḥ mūrdhneṣṭikāvidhiḥ | 33\| trayastriṃśaḥ paṭalaḥ prākāralakṣaṇavidhiḥ | 34\| catustriṃśaḥ paṭalaḥ parivāravidhiḥ | 35\| pañcatriṃśaḥ paṭalaḥ karaṇalakṣaṇavidhiḥ | 36\| ṣaṭtriṃśaḥ paṭalaḥ pādukāprokṣaṇavidhiḥ | 37\| saptatriṃśaḥ paṭalaḥ ātmārthayajanavidhiḥ | 38\| aṣṭatriṃśaḥ paṭalaḥ tailābhyaṅgavidhiḥ | 39\| ekonacatvāriṃśaḥ paṭalaḥ māsapūjāvidhiḥ | 40\| catvāriṃśatpaṭalaḥ aṅkurārpaṇavidhiḥ | 41\| ekacatvāriṃśatpaṭalaḥ mahāvallīdevasenāsthāpanavidhiḥ | 42\| dvicatvāriṃśatpaṭalaḥ sumitrasthāpanavidhiḥ | 43\| tricatvāriṃśatpaṭalaḥ gajasthāpanavidhiḥ | 44\| catuścatvāriṃśatpaṭalaḥ rathapratiṣṭhāvidhiḥ | 45\| pañcacatvāriṃśatpaṭalaḥ mahābhiṣekavidhiḥ | 46\| ṣaṭcatvāriṃśatpaṭalaḥ skandakalānyāsavidhiḥ | 47\| saptacatvāriṃśatpaṭalaḥ mātṛkānyāsavidhiḥ | 48\| aṣṭacatvāriṃśatpaṭalaḥ subrahmaṇyakavacavidhiḥ | 49\| ekonapañcāśatpaṭalaḥ pradakṣiṇanamaskāravidhiḥ | 50\| pañcāśatpaṭalaḥ ācāryalakṣaṇavidhiḥ | 51\| ekapañcāśatpaṭalaḥ sāyarakṣāvidhiḥ |

निजशक्तिभित्तिनिर्मितनिखिलजगज्जालचित्रनिकुरुम्बः ।स जयति शिवः परात्मानिखिलागमसारसर्वस्वम् ॥अयि भोः विपश्चिदपश्चिमाः आगमाभिज्ञाः सज्जनाः । विज्ञातमेव हि भवतां यत्किल परमकारुणिको विश्ववन्द्यः सकलकल्याणगुणगणैकनिलयो भगवान् पशुपतिः लोकाननुजिघृक्षुः स्वयं प्रश्नोत्तरैर्वाक्यैः तन्त्रापराभिधमागमं समवतारयत्, यच्च कल्पभेदेन प्रवाहानादिविधया अविच्छेदेनानुवर्तमानं, प्राचीनार्वाचीनतन्त्रज्ञपरम्परया सातिशयं परिपोषितं, प्रतिसंस्कृतं, प्रचारितं, प्रसारितं सत् चरीवर्ति इति ।आगतं पञ्चवक्त्रात्तु गतं च गिरिजानने ।मतं च वासुदेवस्य तस्मादागममुच्यते ॥गुरुशिष्यपदे स्थित्वा स्वयं देवः सदाशिवः ।प्रश्नोत्तरपदैर्वाक्यैः तन्त्रं समवतारयत् ॥इति महास्वच्छन्दतन्त्रे आगमनिरुक्तिपूर्वकं तन्त्रागमयोरनर्थान्तरमभ्यधायि । आसमन्तात् गमयति अभेदेन विमृशति पारमेशं स्वरूपमिति कृत्वा परशक्तिरेवागमः, तत्प्रतिपादकस्तु शब्दसन्दर्भः तदुपायत्वात् शास्त्रस्य, इति स्वच्छन्दोद्योते आगमपदस्य अर्थं विवृण्वन्, ईश्वरस्वरूपप्रतिपादकशब्दराशिरिति प्रकटीकृतम् । आगच्छन्ति बुद्धिमारोहन्ति यस्मात् अभ्युदयनिःश्रेयसोपायाः स आगमः इति वाचस्पतिमिश्राः तत्त्ववैशारद्यामवोचन् । इदमागमशास्त्रं नित्यमनादि, वेदमूलत्वात् ।

nijaśaktibhittinirmitanikhilajagajjālacitranikurumbaḥ |sa jayati śivaḥ parātmānikhilāgamasārasarvasvam ||ayi bhoḥ vipaścidapaścimāḥ āgamābhijñāḥ sajjanāḥ | vijñātameva hi bhavatāṃ yatkila paramakāruṇiko viśvavandyaḥ sakalakalyāṇaguṇagaṇaikanilayo bhagavān paśupatiḥ lokānanujighṛkṣuḥ svayaṃ praśnottarairvākyaiḥ tantrāparābhidhamāgamaṃ samavatārayat, yacca kalpabhedena pravāhānādividhayā avicchedenānuvartamānaṃ, prācīnārvācīnatantrajñaparamparayā sātiśayaṃ paripoṣitaṃ, pratisaṃskṛtaṃ, pracāritaṃ, prasāritaṃ sat carīvarti iti |āgataṃ pañcavaktrāttu gataṃ ca girijānane |mataṃ ca vāsudevasya tasmādāgamamucyate ||guruśiṣyapade sthitvā svayaṃ devaḥ sadāśivaḥ |praśnottarapadairvākyaiḥ tantraṃ samavatārayat ||iti mahāsvacchandatantre āgamaniruktipūrvakaṃ tantrāgamayoranarthāntaramabhyadhāyi | āsamantāt gamayati abhedena vimṛśati pārameśaṃ svarūpamiti kṛtvā paraśaktirevāgamaḥ, tatpratipādakastu śabdasandarbhaḥ tadupāyatvāt śāstrasya, iti svacchandodyote āgamapadasya arthaṃ vivṛṇvan, īśvarasvarūpapratipādakaśabdarāśiriti prakaṭīkṛtam | āgacchanti buddhimārohanti yasmāt abhyudayaniḥśreyasopāyāḥ sa āgamaḥ iti vācaspatimiśrāḥ tattvavaiśāradyāmavocan | idamāgamaśāstraṃ nityamanādi, vedamūlatvāt |

न जात्वकर्तृकं कश्चिदागमं प्रतिपद्यते ।बीजं सर्वागमापाये त्रय्येवादौ व्यवस्थिता ॥इति वैय्याकरणतल्लजभर्तृहरिणा आगमानां प्रवाहानादित्वप्रतिपादनेननित्यत्वमनुमोदितम् ।तानि पूर्वागमेषु विच्छिन्नेषु अन्येषु प्रणेतृषु आगमान्तरानुसन्धाने बीजवदवतिष्ठन्ते । तान्येव बीजान्यासाद्य पुनः प्रणेतृभिरागमा निबध्यन्ते इति प्रवाहानादित्वं सिद्धमिति नागमा अप्रमाणम् इति वाक्यपदीयटीकाकाराः ग्रन्थकाराशयं विशदीचक्रुः ।

na jātvakartṛkaṃ kaścidāgamaṃ pratipadyate |bījaṃ sarvāgamāpāye trayyevādau vyavasthitā ||iti vaiyyākaraṇatallajabhartṛhariṇā āgamānāṃ pravāhānāditvapratipādanenanityatvamanumoditam |tāni pūrvāgameṣu vicchinneṣu anyeṣu praṇetṛṣu āgamāntarānusandhāne bījavadavatiṣṭhante | tānyeva bījānyāsādya punaḥ praṇetṛbhirāgamā nibadhyante iti pravāhānāditvaṃ siddhamiti nāgamā apramāṇam iti vākyapadīyaṭīkākārāḥ granthakārāśayaṃ viśadīcakruḥ |

पञ्चवक्त्रोद्गतत्वोक्त्या आगमस्य नित्यतायाः न क्षतिः ।श्रीकण्ठाचार्यैः शास्त्रयोनित्वाधिकरणे वेदानां ईश्वरप्रणीतत्वेऽपि नित्यत्वस्याविरुद्धता सुष्ठु उपपादिता । तद्दत्रापि । प्रलये वेदानां परमेश्वरबुद्धिगोचर तयैवानुवृत्तिः, सर्गादौ तु तेषां परश्रवणगो चरतया वैखरीवृत्तिविशिष्टत्वेन परमेश्वरप्रणीतत्वं इत्युभयमप्यविरोधेनोपपद्यते इति शिवार्कमणिदीपिकाकाराः अप्पय्यदीक्षिताः असन्दिग्धमभ्यवदन् ॥ मैवं, तत्पूर्वपूर्वक्रममनुसरता शम्भुना निर्मितास्ताः साक्षादेव प्रमाणं स हि भवति ततो नैव कस्यापि हानिः इति नयमणिमालाकारवचनं श्रीकण्ठाशयं विशदयद्विजृम्भते ।

pañcavaktrodgatatvoktyā āgamasya nityatāyāḥ na kṣatiḥ |śrīkaṇṭhācāryaiḥ śāstrayonitvādhikaraṇe vedānāṃ īśvarapraṇītatve'pi nityatvasyāviruddhatā suṣṭhu upapāditā | taddatrāpi | pralaye vedānāṃ parameśvarabuddhigocara tayaivānuvṛttiḥ, sargādau tu teṣāṃ paraśravaṇago caratayā vaikharīvṛttiviśiṣṭatvena parameśvarapraṇītatvaṃ ityubhayamapyavirodhenopapadyate iti śivārkamaṇidīpikākārāḥ appayyadīkṣitāḥ asandigdhamabhyavadan || maivaṃ, tatpūrvapūrvakramamanusaratā śambhunā nirmitāstāḥ sākṣādeva pramāṇaṃ sa hi bhavati tato naiva kasyāpi hāniḥ iti nayamaṇimālākāravacanaṃ śrīkaṇṭhāśayaṃ viśadayadvijṛmbhate |

अहमेव पशूनामधिपतिरसानीति तस्मात् रुद्रः पशूनामधिपतिःइति त्रिपुरभेदनशुल्करूपेण स्वयंवृतपशुपतिकस्य,अष्टादशानामेतासां विद्यानां भिन्नवर्त्मनाम् ।आदिकर्ता कविःसाक्षाच्छूलपाणिरिति श्रुतिः ॥सद्योजातस्तु ऋग्वेदो वामदेवो यजुः स्मृतः ।अघोरः सामवेदस्तु पुरुषोऽथर्व उच्यते ।ईशानश्च सुरश्रेष्ठः सर्वविद्यात्मकः स्मृतः ॥इत्याद्यार्षेयवचनानुमोदितस्य वेदवेदाङ्ग तदुपबृंहणसमस्तविद्यात्मकस्य जगदवनैकजागरूकस्य परमेश्वरस्य सद्योजातवामदेवाघोरतत्पुरुषेशानमुखपञ्चकनिर्गलितकामिकयोगजकारणप्रसृताजितदीप्त अंशुमत्सुप्रभेदविजयनिःश्वासस्वायम्भुवानलवीररौरव मुकुटविमलचन्द्रज्ञानबिम्बप्रोद्गीतललितसिद्धसन्तान किरणवातुलसूक्ष्मसहस्रसर्वोत्तर पारमेश्वराभिधानां ज्ञानविज्ञानात्मकैहिकामुष्मिकाभ्युदयनि श्रेयसोयपाय वर्णनपरसदाशिवाभिन्नविभिन्नदेवतोद्देश्यसाङ्गोपाङ्गपूजा क्रियाविधिप्रयोगप्रकाशकात्मकागमप्रभेदानां प्रामाण्ये, को वा सचेताःसन्देग्धि ।

ahameva paśūnāmadhipatirasānīti tasmāt rudraḥ paśūnāmadhipatiḥiti tripurabhedanaśulkarūpeṇa svayaṃvṛtapaśupatikasya,aṣṭādaśānāmetāsāṃ vidyānāṃ bhinnavartmanām |ādikartā kaviḥsākṣācchūlapāṇiriti śrutiḥ ||sadyojātastu ṛgvedo vāmadevo yajuḥ smṛtaḥ |aghoraḥ sāmavedastu puruṣo'tharva ucyate |īśānaśca suraśreṣṭhaḥ sarvavidyātmakaḥ smṛtaḥ ||ityādyārṣeyavacanānumoditasya vedavedāṅga tadupabṛṃhaṇasamastavidyātmakasya jagadavanaikajāgarūkasya parameśvarasya sadyojātavāmadevāghoratatpuruṣeśānamukhapañcakanirgalitakāmikayogajakāraṇaprasṛtājitadīpta aṃśumatsuprabhedavijayaniḥśvāsasvāyambhuvānalavīraraurava mukuṭavimalacandrajñānabimbaprodgītalalitasiddhasantāna kiraṇavātulasūkṣmasahasrasarvottara pārameśvarābhidhānāṃ jñānavijñānātmakaihikāmuṣmikābhyudayani śreyasoyapāya varṇanaparasadāśivābhinnavibhinnadevatoddeśyasāṅgopāṅgapūjā kriyāvidhiprayogaprakāśakātmakāgamaprabhedānāṃ prāmāṇye, ko vā sacetāḥsandegdhi |

सदाशिवसमुदीरितानां अष्टाविंशत्यागमभेदानां स्वरूपं कामिके तन्त्रान्तरेषु च विस्तरेण प्रतिपादितम् ।

sadāśivasamudīritānāṃ aṣṭāviṃśatyāgamabhedānāṃ svarūpaṃ kāmike tantrāntareṣu ca vistareṇa pratipāditam |

श्रीमदभिनवगुप्ताचार्यैस्तन्त्रालोके शैवागमस्याष्टाविंशतिप्रभेदत्वमुल्लिखितम्दशाष्टादश वस्वष्टभिन्नं यच्छासनं विभोः इति ॥सर्वतन्त्रस्वतन्त्रैः श्रीमदप्पय्यदीक्षितैः शिवार्चनचन्द्रिकायांस्त्रोतस्यूर्ध्वे भवेज्ज्ञानं शिवरुद्राभिधं द्विधा ।कामजं योगजं चिन्त्यं मौकुटं चांशुमत्पुनः ॥

śrīmadabhinavaguptācāryaistantrāloke śaivāgamasyāṣṭāviṃśatiprabhedatvamullikhitamdaśāṣṭādaśa vasvaṣṭabhinnaṃ yacchāsanaṃ vibhoḥ iti ||sarvatantrasvatantraiḥ śrīmadappayyadīkṣitaiḥ śivārcanacandrikāyāṃstrotasyūrdhve bhavejjñānaṃ śivarudrābhidhaṃ dvidhā |kāmajaṃ yogajaṃ cintyaṃ maukuṭaṃ cāṃśumatpunaḥ ||

अष्टाविंशतिरित्येवमूर्ध्वस्रोतोविनिर्गताः ॥ इत्यादिना शैवागमस्याष्टाविंशतिविधा विवृता ।

aṣṭāviṃśatirityevamūrdhvasrotovinirgatāḥ || ityādinā śaivāgamasyāṣṭāviṃśatividhā vivṛtā |

श्रीमद्भिः भास्कराचार्यैः सौभाग्यभास्करे त्रिपुरसुन्दरीवर्णनव्याजेन कामिकप्रभेदानामागमानां नामनिर्देशः कृतःकामिकं पादकमलं योगजं गुल्फयोर्युगम् ।पादद्वयाङ्गुलीरूपे कारणप्रसृताह्वये ॥अजिता जानुनोर्युग्मं दीप्तमूरुद्वयं विभोः ।पृष्ठभागेंशुमानस्य नाभिः श्रीसुप्रभेदकम् ॥विजयं जठरं प्राहुः निःश्वासं हृदयात्मकम् ।स्वायम्भुवं स्तनद्वन्द्वं अनलं लोचनत्रयम् ॥वीरागमः कण्ठदेशो रुरुतन्त्रं श्रुतिद्वयम् ।मुकुटं मुकुटं तन्त्रं बाहवो विमलागमः ॥चन्द्रो ज्ञानमुरः प्रोक्तं बिम्बं वदनपङ्कजम् ।प्रोद्गीततन्त्रं रसना ललितं गण्डयोर्युगम् ॥सिद्ध ललाटफलकं सन्तानं कुण्डलद्वयम् ।किरणं रत्नभूषा स्यात् वातुलं वसनात्मकम् ॥अङ्गोपाङ्गानि रोमाणि तन्त्राण्यन्यानि कृत्स्नशः ।एवं तन्त्रात्मकं रूपं महादेव्या विचिन्तयेत् ॥ इति

śrīmadbhiḥ bhāskarācāryaiḥ saubhāgyabhāskare tripurasundarīvarṇanavyājena kāmikaprabhedānāmāgamānāṃ nāmanirdeśaḥ kṛtaḥkāmikaṃ pādakamalaṃ yogajaṃ gulphayoryugam |pādadvayāṅgulīrūpe kāraṇaprasṛtāhvaye ||ajitā jānunoryugmaṃ dīptamūrudvayaṃ vibhoḥ |pṛṣṭhabhāgeṃśumānasya nābhiḥ śrīsuprabhedakam ||vijayaṃ jaṭharaṃ prāhuḥ niḥśvāsaṃ hṛdayātmakam |svāyambhuvaṃ stanadvandvaṃ analaṃ locanatrayam ||vīrāgamaḥ kaṇṭhadeśo rurutantraṃ śrutidvayam |mukuṭaṃ mukuṭaṃ tantraṃ bāhavo vimalāgamaḥ ||candro jñānamuraḥ proktaṃ bimbaṃ vadanapaṅkajam |prodgītatantraṃ rasanā lalitaṃ gaṇḍayoryugam ||siddha lalāṭaphalakaṃ santānaṃ kuṇḍaladvayam |kiraṇaṃ ratnabhūṣā syāt vātulaṃ vasanātmakam ||aṅgopāṅgāni romāṇi tantrāṇyanyāni kṛtsnaśaḥ |evaṃ tantrātmakaṃ rūpaṃ mahādevyā vicintayet || iti

अष्टाविंशत्यागमान्यतमललितागमान्तर्गतं प्रकृतं कौमारं तन्त्रम् । ललितागमस्य ललितं ललितात्तरं कोमार मिति त्रया भेदाः उक्ताः । ईश्वरः स्वविद्यागुरोः कुमारस्य पूजा क्रियाविधिप्रतिपादकं तन्त्रं साञ्जलिबन्धं पृष्टवते कौशिकायोपदिदेश । तन्त्रेऽस्मिन् उक्तम्ईश्वर उवाचयत्त्वया चोदितं तन्त्रं तत्प्रवक्ष्यामि कौशिक ।कुमारतन्त्रमधुना नित्यं नैमित्तिकं ततः ॥ इतिकामिके आगमोत्पत्तौ, उत्तरकामिके गोत्रनिर्णयपटले, कारणे प्रश्नपटले च कुमारतन्त्रोल्लेखः कृतः ।मन्त्रभेदा भवेदत्र क्रियाभेदो न विद्यते ।अष्टाविंशतितन्त्रेष्वप्यनुक्तं सङ्ग्रहेद्बुधः ॥

aṣṭāviṃśatyāgamānyatamalalitāgamāntargataṃ prakṛtaṃ kaumāraṃ tantram | lalitāgamasya lalitaṃ lalitāttaraṃ komāra miti trayā bhedāḥ uktāḥ | īśvaraḥ svavidyāguroḥ kumārasya pūjā kriyāvidhipratipādakaṃ tantraṃ sāñjalibandhaṃ pṛṣṭavate kauśikāyopadideśa | tantre'smin uktamīśvara uvācayattvayā coditaṃ tantraṃ tatpravakṣyāmi kauśika |kumāratantramadhunā nityaṃ naimittikaṃ tataḥ || itikāmike āgamotpattau, uttarakāmike gotranirṇayapaṭale, kāraṇe praśnapaṭale ca kumāratantrollekhaḥ kṛtaḥ |mantrabhedā bhavedatra kriyābhedo na vidyate |aṣṭāviṃśatitantreṣvapyanuktaṃ saṅgrahedbudhaḥ ||

इति प्रश्नपटलान्त्यवचनात् ज्ञायते कुमारपूजाक्रियाविधिप्रतिपादकेष्वागमान्तरेष्वनुक्ता विशेषविधय एवात्र सङ्गृहीताः इति ।

iti praśnapaṭalāntyavacanāt jñāyate kumārapūjākriyāvidhipratipādakeṣvāgamāntareṣvanuktā viśeṣavidhaya evātra saṅgṛhītāḥ iti |

तन्त्रमिदं प्रश्नमन्त्रोद्धारशौचाचमनस्नानानुष्ठाननित्यपूजानैवेद्याग्निकार्यनित्योत्सवकुण्डलक्षणमण्डलगुहदीक्षास्नपनस्कन्दोत्सव प्रायश्चित्ताद्येकपञ्चाशत्पटलविभक्तं कुमारस्य पूजा क्रियाविधिमुपदिशति ।

tantramidaṃ praśnamantroddhāraśaucācamanasnānānuṣṭhānanityapūjānaivedyāgnikāryanityotsavakuṇḍalakṣaṇamaṇḍalaguhadīkṣāsnapanaskandotsava prāyaścittādyekapañcāśatpaṭalavibhaktaṃ kumārasya pūjā kriyāvidhimupadiśati |

इदञ्च तन्त्रं ग्रन्थलिप्यां मुद्रितपूर्वमपि इदानीं अप्राप्यं वर्तते ।ग्रन्थलिपिमुद्रणात औत्तराणां तान्त्रिकाणां अप्रवेशं पर्यालोच्य,देवनागरीलिप्यां मुद्रणाय प्रयत्न आदृतः ।

idañca tantraṃ granthalipyāṃ mudritapūrvamapi idānīṃ aprāpyaṃ vartate |granthalipimudraṇāta auttarāṇāṃ tāntrikāṇāṃ apraveśaṃ paryālocya,devanāgarīlipyāṃ mudraṇāya prayatna ādṛtaḥ |

तन्त्रमिदं प्राचीनं तालपत्रलिखितं ग्रन्थलिप्यां एकं कागजलिखितं आन्ध्रलिप्यां एकं, ग्रन्थलिप्यां मुद्रितं एकं इति आहत्य ग्रन्थत्रयेण संवाद्य संशोध्य अपेक्षितपाठभेदपुरस्सरं देवनागरीलिप्यां मुद्रितं भवत्समक्षमुपहारीकृतम् ।

tantramidaṃ prācīnaṃ tālapatralikhitaṃ granthalipyāṃ ekaṃ kāgajalikhitaṃ āndhralipyāṃ ekaṃ, granthalipyāṃ mudritaṃ ekaṃ iti āhatya granthatrayeṇa saṃvādya saṃśodhya apekṣitapāṭhabhedapurassaraṃ devanāgarīlipyāṃ mudritaṃ bhavatsamakṣamupahārīkṛtam |

जीर्णालयोद्धरणधर्मतोऽपि गरीयसि अत्र विलुप्तप्रबन्धपुनरुज्जीवने श्रमसाध्ये व्यवसाये प्रवृत्तानां वार्धवयमप्यनादृत्य अविरतोद्यमानां दाक्षिणात्यार्चकसङ्घसञ्चालकानां श्रीस्वामिनाथशिवाचार्याणां महीयानयं संरभः आगमिकानां अभिज्ञानां प्रशंसापात्रतामावहति ।

jīrṇālayoddharaṇadharmato'pi garīyasi atra viluptaprabandhapunarujjīvane śramasādhye vyavasāye pravṛttānāṃ vārdhavayamapyanādṛtya aviratodyamānāṃ dākṣiṇātyārcakasaṅghasañcālakānāṃ śrīsvāmināthaśivācāryāṇāṃ mahīyānayaṃ saṃrabhaḥ āgamikānāṃ abhijñānāṃ praśaṃsāpātratāmāvahati |

कोशसंवादे, संशोधने, पाठभेदनिर्णये च सोत्सुकं दत्तावधानाः मम सुहृदः श्रीमत्परमेश्वरनामानः आगमिकैः नूनं बहुमानार्हाः ।अत्यन्तजागरूकतयैतद्ग्रन्थसम्पादने कृतपरिश्रमाणां श्रीकन्दस्वामिशिवाचार्याणामाद्योऽयमुद्योगः स्तुत्यो विद्वदादरणीयश्च ।

kośasaṃvāde, saṃśodhane, pāṭhabhedanirṇaye ca sotsukaṃ dattāvadhānāḥ mama suhṛdaḥ śrīmatparameśvaranāmānaḥ āgamikaiḥ nūnaṃ bahumānārhāḥ |atyantajāgarūkatayaitadgranthasampādane kṛtapariśramāṇāṃ śrīkandasvāmiśivācāryāṇāmādyo'yamudyogaḥ stutyo vidvadādaraṇīyaśca |

इदं ग्रन्थरत्नं तत्र तत्र अपेक्षितानां मन्त्रभागानां विवरणपुरस्सरं, आगमान्तरसंवादसहितं प्रयोगविशेषाणां विवेचनपूर्वकं मुद्रालक्ष्यनिर्देशेन साकं सम्मुद्र्य प्रकाशयितव्यमिति सङ्कल्पितमासीत् । किन्तु श्रेयांसि बहुविध्नानि इति रीत्या पदे पदे विध्नवाहुल्यात् आगमिकानामाकाङ्क्षापूर्ति मनसि निधाय प्रकाशने अविलम्ब आदृतः । यथासङ्कल्पितं चेदं तन्त्रं प्रकाशमेष्यतीति विश्वसिमि ।इत्थंविद्वज्जनविधेयःके। वि। शेषाद्रिनाथशर्मासाहित्य आयुर्वेदशिरोमणिःसाहित्याचार्यः३१११९७५संस्कृतकल शाला, मद्रपुरी ।

idaṃ grantharatnaṃ tatra tatra apekṣitānāṃ mantrabhāgānāṃ vivaraṇapurassaraṃ, āgamāntarasaṃvādasahitaṃ prayogaviśeṣāṇāṃ vivecanapūrvakaṃ mudrālakṣyanirdeśena sākaṃ sammudrya prakāśayitavyamiti saṅkalpitamāsīt | kintu śreyāṃsi bahuvidhnāni iti rītyā pade pade vidhnavāhulyāt āgamikānāmākāṅkṣāpūrti manasi nidhāya prakāśane avilamba ādṛtaḥ | yathāsaṅkalpitaṃ cedaṃ tantraṃ prakāśameṣyatīti viśvasimi |itthaṃvidvajjanavidheyaḥke| vi| śeṣādrināthaśarmāsāhitya āyurvedaśiromaṇiḥsāhityācāryaḥ3111975saṃskṛtakala śālā, madrapurī |

ॐ शिवाभ्यां नमः ।

oṃ śivābhyāṃ namaḥ |

॥ अथ कुमारतन्त्रम् ॥

|| atha kumāratantram ||

कैलासशिखरे रम्ये भूतसन्धैर्निषेविते ।सिद्धगन्धर्वसङ्गीते विचित्रकुसुमोज्ज्वले ॥ १\।१॥देवर्षियक्षगन्धर्वदिव्यस्त्रीगणसेविते ।तत्रासीनं महादेवं स्फुरति स्फाटिके स्थले ॥ १\।२॥देवं त्रिलोचनं नत्वा प्राञ्जलिः कौशिको मुनिः ।प्रसीद देवदेवेश प्रसीद वृषभध्वज ॥ १\।३॥प्रसीद परमेशान भव सर्वज्ञ शङ्कर । (परमेशान भर्ग)प्रसीद मे विरूपाक्ष प्रसीद वृषसञ्चर ॥ १\।४॥प्रसीद मन्मथाराते कालकाल प्रसीद मे ।प्रसीद गौरीरमण गङ्गाधर महेश्वर ॥ १\।५॥प्रसीद विश्वदेवेश प्रसीद स्कन्दवत्सल ।स्तुत्वैवं परया भक्त्या पर्यपृच्छन् महातपाः ॥ १\।६॥कुमारतन्त्रं भगवन् श्रोतुं कौतूहलं हि मे ।कारणाख्यं महातन्त्रं ग्रन्थकोटिप्रविस्तरम् ॥ १\।७॥बह्मणे यत् पुरा प्रोक्तं त्वया सर्वविदा मुदा ।तस्मिंस्तन्त्रे समाख्यातं कौमारं तन्त्रमीश्वरम् ॥ १\।८॥तत् तन्त्रमखिलं देव विस्तरेण वद प्रभो ।ईश्वर उवाचयत् त्वया चोदितं तन्त्रं तत् प्रवक्ष्यामि कौशिक ॥ १\।९॥कुमारतन्त्रमधुना नित्यं नैमित्तिकं ततः।काम्यं च त्रिविधं प्रोक्तं राजराष्ट्राभिवृद्धये ॥ १\।१०॥तन्त्रसङ्करदोषेण राजराष्ट्रं विनश्यति ।तस्मात् कुमारतन्त्रोक्तमार्गेणैव गुहं यजेत् ॥ १\।११॥मन्त्रोद्धारविधिं पूर्वं शौचमाचमनं ततः ।स्नानानुष्ठानमार्गं च सुब्रह्मण्यार्चनाविधिम् ॥ १\।१२॥नैवेद्यं चाग्निकार्यं च नित्योत्सवविधिं ततः ।कुण्डानां लक्षणं चैव मण्डलस्य तु लक्षणम् ॥ १\।१३॥गुहदीक्षाविधानं च स्नापनानां तु लक्षणम् । (स्नपनस्य च लक्षणम्)स्कन्दोत्सवविधिं चैव प्रायश्चित्तविधानकम् ॥ १\।१४॥जीर्णोद्धारविधिं चैव वास्तुहोमक्रमं ततः ।शान्तिहोमविधानं च दिशाहोमविधिं पुनः ॥ १\।१५॥मूर्तिहोमविधानं च पञ्चगव्यविधिं ततः ।पञ्चामृतविधिं चैव बालस्थापनमार्गकम् ॥ १\।१६॥सम्प्रोक्षणविधिं चैव प्रतिमालक्षणं ततः ।दारुशूलप्रतिष्ठां च सर्वबेरप्रतिष्ठिकाम् ॥ १\।१७॥चलबेरप्रतिष्ठां च गुहास्त्रस्य प्रतिष्ठिकाम् ।गर्भन्यासविधानं च तथैव प्रथमेष्टिकाम् ॥ १\।१८॥प्रासादलक्षणं चैव ततो मूर्ध्नेष्टिकाविधिम् ।प्राकारलक्षणं चैव परिवारविधिं ततः ॥ १\।१९॥लक्षणं कारणानां तु पादुकाप्रोक्षणं ततः ।आत्मार्थयजनं चैव तैलाभ्यङ्गविधिं ततः ॥ १\।२०॥मासपूजाविधिं पश्चादङ्कुरार्पणमार्गकम् ।महावल्लीदेवसेनास्थापनस्य विधिं ततः ॥ १\।२१॥सुमित्रस्थापनं चैव गजस्थापनमार्गकम् ।रथप्रतिष्ठिकां चैवाप्यभिषेकविधिं ततः ॥ १\।२२॥ततः स्कन्दकलान्यासं श्रीसुब्रह्मण्यमातृकाम् ।श्रीसुब्रह्मण्यकवचं प्रदक्षिणनमस्क्रियाम् ॥ १\।२३॥आचार्यलक्षणं चैव सायं रक्षाविधिं ततः ।शय्यागृहप्रवेशं च प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम् ॥ १\।२४॥मन्त्रभेदो भवेदत्र क्रियाभेदो न विद्यते ।अष्टाविंशतितन्त्रेष्वप्यनुक्तं सङ्ग्रहेद् बुधः ॥ १\।२५॥

kailāsaśikhare ramye bhūtasandhairniṣevite |siddhagandharvasaṅgīte vicitrakusumojjvale || 1\|1||devarṣiyakṣagandharvadivyastrīgaṇasevite |tatrāsīnaṃ mahādevaṃ sphurati sphāṭike sthale || 1\|2||devaṃ trilocanaṃ natvā prāñjaliḥ kauśiko muniḥ |prasīda devadeveśa prasīda vṛṣabhadhvaja || 1\|3||prasīda parameśāna bhava sarvajña śaṅkara | (parameśāna bharga)prasīda me virūpākṣa prasīda vṛṣasañcara || 1\|4||prasīda manmathārāte kālakāla prasīda me |prasīda gaurīramaṇa gaṅgādhara maheśvara || 1\|5||prasīda viśvadeveśa prasīda skandavatsala |stutvaivaṃ parayā bhaktyā paryapṛcchan mahātapāḥ || 1\|6||kumāratantraṃ bhagavan śrotuṃ kautūhalaṃ hi me |kāraṇākhyaṃ mahātantraṃ granthakoṭipravistaram || 1\|7||bahmaṇe yat purā proktaṃ tvayā sarvavidā mudā |tasmiṃstantre samākhyātaṃ kaumāraṃ tantramīśvaram || 1\|8||tat tantramakhilaṃ deva vistareṇa vada prabho |īśvara uvācayat tvayā coditaṃ tantraṃ tat pravakṣyāmi kauśika || 1\|9||kumāratantramadhunā nityaṃ naimittikaṃ tataḥ|kāmyaṃ ca trividhaṃ proktaṃ rājarāṣṭrābhivṛddhaye || 1\|10||tantrasaṅkaradoṣeṇa rājarāṣṭraṃ vinaśyati |tasmāt kumāratantroktamārgeṇaiva guhaṃ yajet || 1\|11||mantroddhāravidhiṃ pūrvaṃ śaucamācamanaṃ tataḥ |snānānuṣṭhānamārgaṃ ca subrahmaṇyārcanāvidhim || 1\|12||naivedyaṃ cāgnikāryaṃ ca nityotsavavidhiṃ tataḥ |kuṇḍānāṃ lakṣaṇaṃ caiva maṇḍalasya tu lakṣaṇam || 1\|13||guhadīkṣāvidhānaṃ ca snāpanānāṃ tu lakṣaṇam | (snapanasya ca lakṣaṇam)skandotsavavidhiṃ caiva prāyaścittavidhānakam || 1\|14||jīrṇoddhāravidhiṃ caiva vāstuhomakramaṃ tataḥ |śāntihomavidhānaṃ ca diśāhomavidhiṃ punaḥ || 1\|15||mūrtihomavidhānaṃ ca pañcagavyavidhiṃ tataḥ |pañcāmṛtavidhiṃ caiva bālasthāpanamārgakam || 1\|16||samprokṣaṇavidhiṃ caiva pratimālakṣaṇaṃ tataḥ |dāruśūlapratiṣṭhāṃ ca sarvaberapratiṣṭhikām || 1\|17||calaberapratiṣṭhāṃ ca guhāstrasya pratiṣṭhikām |garbhanyāsavidhānaṃ ca tathaiva prathameṣṭikām || 1\|18||prāsādalakṣaṇaṃ caiva tato mūrdhneṣṭikāvidhim |prākāralakṣaṇaṃ caiva parivāravidhiṃ tataḥ || 1\|19||lakṣaṇaṃ kāraṇānāṃ tu pādukāprokṣaṇaṃ tataḥ |ātmārthayajanaṃ caiva tailābhyaṅgavidhiṃ tataḥ || 1\|20||māsapūjāvidhiṃ paścādaṅkurārpaṇamārgakam |mahāvallīdevasenāsthāpanasya vidhiṃ tataḥ || 1\|21||sumitrasthāpanaṃ caiva gajasthāpanamārgakam |rathapratiṣṭhikāṃ caivāpyabhiṣekavidhiṃ tataḥ || 1\|22||tataḥ skandakalānyāsaṃ śrīsubrahmaṇyamātṛkām |śrīsubrahmaṇyakavacaṃ pradakṣiṇanamaskriyām || 1\|23||ācāryalakṣaṇaṃ caiva sāyaṃ rakṣāvidhiṃ tataḥ |śayyāgṛhapraveśaṃ ca pravakṣyāmi yathākramam || 1\|24||mantrabhedo bhavedatra kriyābhedo na vidyate |aṣṭāviṃśatitantreṣvapyanuktaṃ saṅgrahed budhaḥ || 1\|25||

इति श्री कुमारतन्त्रे कौशिकप्रश्ने तन्त्रावतारक्रमो नाम प्रथमः पटलः ।

iti śrī kumāratantre kauśikapraśne tantrāvatārakramo nāma prathamaḥ paṭalaḥ |

ईश्वर उवाचमन्त्रोद्धारं प्रवक्ष्यामि शृणु कौशिक सुव्रत ।स्थले मनोरमे शुद्धे चक्रं कृत्वा लिपिं तथा ॥ २\।१॥अर्चयित्वा यथान्यायं रक्तचन्दनपुष्पकैः ।येनेष्टमागमत् तेषां तच्छृणुष्व महामुने ॥ २\।२॥ (यथेष्टमगमद्देवाः)

īśvara uvācamantroddhāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu kauśika suvrata |sthale manorame śuddhe cakraṃ kṛtvā lipiṃ tathā || 2\|1||arcayitvā yathānyāyaṃ raktacandanapuṣpakaiḥ |yeneṣṭamāgamat teṣāṃ tacchṛṇuṣva mahāmune || 2\|2|| (yatheṣṭamagamaddevāḥ)

अकारादिविसर्गान्तमवर्गमिति चोदितम् ।ककारादिक्षकारान्तं पञ्चपञ्चाक्षराणि तु ॥ २\।३॥अकारादिक्षकारान्तमष्टवर्गाः प्रकीर्तिताः । षी थे नोते अत् थे एन्द्अष्टवर्गद्वितीयं तु स्कन्दबीजमिदं परम् ॥ २\।४॥षष्ठानलसमोपेतं बिन्दुनादसमायुतम् ।मूलमन्त्रमिदं ज्ञेयं सर्वकामार्थसिद्धिदम् ॥ २\।५॥अयं मूलमन्त्रः ॐ स्रूं स्कन्दाय नमः । (१)अष्टवर्गद्वितीयं च षष्ठस्वरयुतं पुनः ।चतुर्दशस्वरं तस्य बिन्दुनादसमायुतम् ॥ २\।६॥सुब्रह्मण्यचतुर्थ्यन्तं नमोऽन्तं प्रणवादिकम् ।ॐ सूं सौं सुब्रह्मण्याय नमः । (२)द्विवर्गप्रथमं चैव षष्ठानलसमायुतम् ॥ २\।७॥कवर्गप्रथमं चैव पञ्चमस्वरसंयुतम् ।कुमारमन्त्रमित्थं स्याद् बिन्दुनादविभूषितम् ॥ २\।८॥ॐ क्रूं कुं कुमाराय नमः । (३)अष्टवर्गद्वितीयं तु पञ्चमस्वरसंयुतम् ।स्वामिन् गुहाय मन्त्रान्ते नमोऽन्तं प्रणवादिकम् ॥ २\।९॥बिन्दुनादसमायुक्तं सर्वकामार्थसिद्धिदम् ।ॐ सुं स्वामिन् गुहाय नमः । (४)सप्तवर्गस्य पञ्चार्णं चतुर्थस्वरसंयुतम् ॥ २\।१०॥शरवणभवबीजं स्याद् बिन्दुनादसमायुतम् । (शरवणभवस्य)स्वनामाद्यक्षरेणैव नमोऽन्तं प्रणवादिकम् ॥ २\।११॥ॐ शी शं शरवणभवाय नमः । (५)अष्टवर्गतृतीयं तु अग्निमायासमायुतम् ।तस्य वर्गादिमं चैव बिन्दुनादसमायुतम् ॥ २\।१२॥इदं बीजं विजानीयात् षण्मुखाय नमोऽन्तकम् ।ॐ ह्रीं षं षण्मुखाय नमः । (६)

akārādivisargāntamavargamiti coditam |kakārādikṣakārāntaṃ pañcapañcākṣarāṇi tu || 2\|3||akārādikṣakārāntamaṣṭavargāḥ prakīrtitāḥ | ṣī the note at the endaṣṭavargadvitīyaṃ tu skandabījamidaṃ param || 2\|4||ṣaṣṭhānalasamopetaṃ bindunādasamāyutam |mūlamantramidaṃ jñeyaṃ sarvakāmārthasiddhidam || 2\|5||ayaṃ mūlamantraḥ oṃ srūṃ skandāya namaḥ | (1)aṣṭavargadvitīyaṃ ca ṣaṣṭhasvarayutaṃ punaḥ |caturdaśasvaraṃ tasya bindunādasamāyutam || 2\|6||subrahmaṇyacaturthyantaṃ namo'ntaṃ praṇavādikam |oṃ sūṃ sauṃ subrahmaṇyāya namaḥ | (2)dvivargaprathamaṃ caiva ṣaṣṭhānalasamāyutam || 2\|7||kavargaprathamaṃ caiva pañcamasvarasaṃyutam |kumāramantramitthaṃ syād bindunādavibhūṣitam || 2\|8||oṃ krūṃ kuṃ kumārāya namaḥ | (3)aṣṭavargadvitīyaṃ tu pañcamasvarasaṃyutam |svāmin guhāya mantrānte namo'ntaṃ praṇavādikam || 2\|9||bindunādasamāyuktaṃ sarvakāmārthasiddhidam |oṃ suṃ svāmin guhāya namaḥ | (4)saptavargasya pañcārṇaṃ caturthasvarasaṃyutam || 2\|10||śaravaṇabhavabījaṃ syād bindunādasamāyutam | (śaravaṇabhavasya)svanāmādyakṣareṇaiva namo'ntaṃ praṇavādikam || 2\|11||oṃ śī śaṃ śaravaṇabhavāya namaḥ | (5)aṣṭavargatṛtīyaṃ tu agnimāyāsamāyutam |tasya vargādimaṃ caiva bindunādasamāyutam || 2\|12||idaṃ bījaṃ vijānīyāt ṣaṇmukhāya namo'ntakam |oṃ hrīṃ ṣaṃ ṣaṇmukhāya namaḥ | (6)

अथ पञ्च ब्रह्मबीजानिसकारं प्रथमं बिन्दुः सद्योजातस्य बीजकम् ॥ २\।१३॥ॐ सं सद्योजाताय नमः । (७)तृतीयस्वरसंयुक्तं वामदेवमुदाहृतम् ।ॐ सिं वामदेवाय नमः । (८)पञ्चमस्वरसंयुक्तमघोरं ब्रह्मबीजकम् ॥ २\।१४॥ॐ सुं अघोराय नमः । (९)एकादशस्वरोपेतं पुरुषं परिपठ्यते ।ॐ सें तत्पुरुषाय नमः । (१०)त्रयोदशस्वरोपेतमीशानं पञ्चमं विन्दुः ॥ २\।१५॥ॐ सों ईशानाय नमः । (११)इति पञ्च ब्रह्मबीजानि ।

atha pañca brahmabījānisakāraṃ prathamaṃ binduḥ sadyojātasya bījakam || 2\|13||oṃ saṃ sadyojātāya namaḥ | (7)tṛtīyasvarasaṃyuktaṃ vāmadevamudāhṛtam |oṃ siṃ vāmadevāya namaḥ | (8)pañcamasvarasaṃyuktamaghoraṃ brahmabījakam || 2\|14||oṃ suṃ aghorāya namaḥ | (9)ekādaśasvaropetaṃ puruṣaṃ paripaṭhyate |oṃ seṃ tatpuruṣāya namaḥ | (10)trayodaśasvaropetamīśānaṃ pañcamaṃ vinduḥ || 2\|15||oṃ soṃ īśānāya namaḥ | (11)iti pañca brahmabījāni |

अथ षडङ्गमन्त्राःअक्षि २ वेद ४ रसा ६ दित्य १२ मनु १४ षोडशभिः १६ स्वरैःॐ सां हृदयाय नमः; ॐ सीं शिरसे स्वाहा;ॐ सूं शिखायै वषट्; ॐ सैं कवचाय हुं;ॐ सौं नेत्रत्रयाय वौषट्; ॐ सः अस्त्राय फट् ।इति षडङ्गमन्त्राः । (१२)

atha ṣaḍaṅgamantrāḥakṣi 2 veda 4 rasā 6 ditya 12 manu 14 ṣoḍaśabhiḥ 16 svaraiḥoṃ sāṃ hṛdayāya namaḥ; oṃ sīṃ śirase svāhā;oṃ sūṃ śikhāyai vaṣaṭ; oṃ saiṃ kavacāya huṃ;oṃ sauṃ netratrayāya vauṣaṭ; oṃ saḥ astrāya phaṭ |iti ṣaḍaṅgamantrāḥ | (12)

हृदयाद्यस्त्रपर्यन्तं षडङ्गं परिकीर्तितम् ॥ २\।१६॥ॐ सां सीं सूं सैं सौं सःबीजाद्यन्तं च विद्यां च नमोऽन्तं च नमो यजेत् ।

hṛdayādyastraparyantaṃ ṣaḍaṅgaṃ parikīrtitam || 2\|16||oṃ sāṃ sīṃ sūṃ saiṃ sauṃ saḥbījādyantaṃ ca vidyāṃ ca namo'ntaṃ ca namo yajet |

अथ महावल्लीबीजमन्त्रःसप्तवर्गचतुर्थं च (त्व) अग्निमायासमन्वितम् ॥ २\।१७॥बिन्दुनादसमायुक्तं महावल्ल्यास्तु बीजकम् ।ॐ व्रीं महावल्ल्यै नमः । (१३)अष्टवर्गतृतीयं च (त्व) अग्निमायासमावृतम् ॥ २\।१८॥बिन्दुनादसमायुक्तं देवसेनासुबीजकम् ।ॐ देवसेनायै नमः । (१४)

atha mahāvallībījamantraḥsaptavargacaturthaṃ ca (tva) agnimāyāsamanvitam || 2\|17||bindunādasamāyuktaṃ mahāvallyāstu bījakam |oṃ vrīṃ mahāvallyai namaḥ | (13)aṣṭavargatṛtīyaṃ ca (tva) agnimāyāsamāvṛtam || 2\|18||bindunādasamāyuktaṃ devasenāsubījakam |oṃ devasenāyai namaḥ | (14)

अथ षण्मूर्तिमन्त्राःसुब्रह्मण्यः कुमारश्च हरसूनुः सुराग्रजः ॥ २\।१९॥सेनापतिः सुरेशश्च षण्मूर्तिरिह कथ्यते ।स्वनामाद्यक्षरेणैव नमोऽन्तं प्रणवादिकम् ॥ २\।२०॥षण्मूर्तीनां हि कथितं साम्प्रतं तु समासतः ।ॐ सुं सुब्रह्मण्याय नमः; ॐ कुं कुमाराय नमः;ॐ हं हरसूनवे नमः; ॐ सुं सुराग्रजाय नमः;ॐ सें सेनापतये नमः; ॐ सुं सुरेशाय नमः ॥इति मूर्तिमन्त्राः । (१५)

atha ṣaṇmūrtimantrāḥsubrahmaṇyaḥ kumāraśca harasūnuḥ surāgrajaḥ || 2\|19||senāpatiḥ sureśaśca ṣaṇmūrtiriha kathyate |svanāmādyakṣareṇaiva namo'ntaṃ praṇavādikam || 2\|20||ṣaṇmūrtīnāṃ hi kathitaṃ sāmprataṃ tu samāsataḥ |oṃ suṃ subrahmaṇyāya namaḥ; oṃ kuṃ kumārāya namaḥ;oṃ haṃ harasūnave namaḥ; oṃ suṃ surāgrajāya namaḥ;oṃ seṃ senāpataye namaḥ; oṃ suṃ sureśāya namaḥ ||iti mūrtimantrāḥ | (15)

जगद्भूश्च वचद्भूश्च विश्वभूरुद्रभूस्ततः ॥ २\।२१॥ब्रह्मभूश्च भुवोभूश्च श्रुतौ षण्मूर्तयः पुनः ।ॐ जगद्भुवे नमः; ॐ वचद्भुवे नमः;ॐ विश्वभुवे नमः; ॐ रुद्रभुवे नमः;ॐ ब्रह्मभुवे नमः; ॐ भुवनभुवे नमः ॥इति षण्मूर्तिमन्त्राः । (१६)

jagadbhūśca vacadbhūśca viśvabhūrudrabhūstataḥ || 2\|21||brahmabhūśca bhuvobhūśca śrutau ṣaṇmūrtayaḥ punaḥ |oṃ jagadbhuve namaḥ; oṃ vacadbhuve namaḥ;oṃ viśvabhuve namaḥ; oṃ rudrabhuve namaḥ;oṃ brahmabhuve namaḥ; oṃ bhuvanabhuve namaḥ ||iti ṣaṇmūrtimantrāḥ | (16)

अथ परिवाराष्टकमन्त्राःगजाग्नी च यमश्चैव रक्षो वारुणवायवः ॥ २\।२२॥सोमः सुमित्रो वसुमान् परिवाराः प्रकीर्तिताः ।स्वनामाद्यक्षरेणैव बिन्दुनादसमायुताः ॥ २\।२३॥ॐ गं गजेन्द्राय नमः; ॐ अं अग्नये नमः;ॐ यं यमाय नमः; ॐ नं निरृतये नमः;ॐ वं वरुणाय नमः; ॐ यं वायवे नमः;ॐ सं सोमाय नमः; ॐ सुं सुमित्राय नमः;इति परिवारदेवतामन्त्राः । (१७)

atha parivārāṣṭakamantrāḥgajāgnī ca yamaścaiva rakṣo vāruṇavāyavaḥ || 2\|22||somaḥ sumitro vasumān parivārāḥ prakīrtitāḥ |svanāmādyakṣareṇaiva bindunādasamāyutāḥ || 2\|23||oṃ gaṃ gajendrāya namaḥ; oṃ aṃ agnaye namaḥ;oṃ yaṃ yamāya namaḥ; oṃ naṃ nirṛtaye namaḥ;oṃ vaṃ varuṇāya namaḥ; oṃ yaṃ vāyave namaḥ;oṃ saṃ somāya namaḥ; oṃ suṃ sumitrāya namaḥ;iti parivāradevatāmantrāḥ | (17)

अथ मयूरबीजम्षष्ठवर्गान्तिमं बीजं मायानलसमायुतम् ।बिन्दुनादसमायुक्तं मायूरं बीजमुच्यते ॥ २\।२४॥ॐ म्रीं मयूराय नमः ।

atha mayūrabījamṣaṣṭhavargāntimaṃ bījaṃ māyānalasamāyutam |bindunādasamāyuktaṃ māyūraṃ bījamucyate || 2\|24||oṃ mrīṃ mayūrāya namaḥ |

इति मयूरमन्त्रः । (१८)

iti mayūramantraḥ | (18)

अथ शक्तिबीजम्सप्तवर्गान्तिमं बीजं मायाग्निसमबिन्दुकम् ।शक्तिबीजमिदं प्रोक्तं सर्वकामार्थसिद्धिदम् ॥ २\।२५॥ॐ श्रीं शक्तये नमः ।

atha śaktibījamsaptavargāntimaṃ bījaṃ māyāgnisamabindukam |śaktibījamidaṃ proktaṃ sarvakāmārthasiddhidam || 2\|25||oṃ śrīṃ śaktaye namaḥ |

इति शक्तिमन्त्रः । (१९)

iti śaktimantraḥ | (19)

अथ नवशक्तिबीजमन्त्राःशकुनी रेवती पूता महापूता निशीथिनी ।मालिनी श्यामला बुद्।ह्ध्या नवमी विश्वतोमुखी ॥ २\।२६॥ (श्यामला बुद्धा)

atha navaśaktibījamantrāḥśakunī revatī pūtā mahāpūtā niśīthinī |mālinī śyāmalā bud|hdhyā navamī viśvatomukhī || 2\|26|| (śyāmalā buddhā)

स्वनामाद्यक्षरेणैव नमोऽन्तं प्रणवादिकम् ।ॐ शं शकुन्यै नमः; ॐ रं रेवत्यै नमः;ॐ यं पूतायै नमः; ॐ मं महापूतायै नमः;ॐ नं निशीथिन्यै नमः; ॐ मं मालिन्यै नमः;ॐ शं श्यामलायै नमः; ॐ बं बुद्धयै नमः;ॐ वं विश्वतोमुख्यै नमः ॥इति नवशक्तिमन्त्राः । (२०)

svanāmādyakṣareṇaiva namo'ntaṃ praṇavādikam |oṃ śaṃ śakunyai namaḥ; oṃ raṃ revatyai namaḥ;oṃ yaṃ pūtāyai namaḥ; oṃ maṃ mahāpūtāyai namaḥ;oṃ naṃ niśīthinyai namaḥ; oṃ maṃ mālinyai namaḥ;oṃ śaṃ śyāmalāyai namaḥ; oṃ baṃ buddhayai namaḥ;oṃ vaṃ viśvatomukhyai namaḥ ||iti navaśaktimantrāḥ | (20)

अथ पञ्चायुधमन्त्रःशक्तिश्चैव धनुश्चैव शरश्चाक्षः कमण्डलुः ॥ २\।२७॥पञ्चायुधमिदं प्रोक्तं स्वनामप्रणवादिकम् ।ॐ शं शक्तये नमः । ॐ धं धनुषे नमः ।

atha pañcāyudhamantraḥśaktiścaiva dhanuścaiva śaraścākṣaḥ kamaṇḍaluḥ || 2\|27||pañcāyudhamidaṃ proktaṃ svanāmapraṇavādikam |oṃ śaṃ śaktaye namaḥ | oṃ dhaṃ dhanuṣe namaḥ |

ॐ शं शराय नमः । ॐ अं अक्षाय नमः ।

oṃ śaṃ śarāya namaḥ | oṃ aṃ akṣāya namaḥ |

ॐ कं कमण्डलवे नमः ॥इति पञ्चायुधमन्त्रः । (२१)

oṃ kaṃ kamaṇḍalave namaḥ ||iti pañcāyudhamantraḥ | (21)

अथाष्टमूर्तिमन्त्रःकार्तिकेयो विशाखश्च गुहश्चैवासुरान्तकः ॥ २\।२८॥सेनानीः षण्मुखश्चैव मयूरवाहनस्तथा ।शक्तिपाणिरिति ख्याता एते चैवाष्टमूर्तिपाः ॥ २\।२९॥

athāṣṭamūrtimantraḥkārtikeyo viśākhaśca guhaścaivāsurāntakaḥ || 2\|28||senānīḥ ṣaṇmukhaścaiva mayūravāhanastathā |śaktipāṇiriti khyātā ete caivāṣṭamūrtipāḥ || 2\|29||

ॐ अस्य श्री स्कन्दषडक्षरी महामन्त्रस्य । शक्तिः ऋषिः ।देवीगायत्री छन्दः । श्री षण्मुखो देवता । वं बीजम् । भं शक्तिः ।मं कीलकम् । मम इष्टसिद्।ह्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥यन्त्रःषट्कोणन्तु प्रणवमभितो मा चमार्याणमिश्रे ।षड्वर्णं स्याद्वसुयुगदले बिन्दुनादं कलार्णम् ॥काम्यं त्रिंशद्विदशदलयुतं मन्त्रवर्णैष्षडङ्गम् ।श्रीमच्चक्रं शरवणभवस्येष्टसिद्धिप्रदायि ॥न्यासःॐ वं हृदयाय नमः । ॐ चं शिरसे स्वाहा ।ॐ भुं शिखायै वषट् । ॐ वें कवचाय हुम् ।ॐ नं नेत्रेभ्यो वौषट् । ॐ मं अस्त्राय फट् ।

oṃ asya śrī skandaṣaḍakṣarī mahāmantrasya | śaktiḥ ṛṣiḥ |devīgāyatrī chandaḥ | śrī ṣaṇmukho devatā | vaṃ bījam | bhaṃ śaktiḥ |maṃ kīlakam | mama iṣṭasid|hdhyarthe jape viniyogaḥ ||yantraḥṣaṭkoṇantu praṇavamabhito mā camāryāṇamiśre |ṣaḍvarṇaṃ syādvasuyugadale bindunādaṃ kalārṇam ||kāmyaṃ triṃśadvidaśadalayutaṃ mantravarṇaiṣṣaḍaṅgam |śrīmaccakraṃ śaravaṇabhavasyeṣṭasiddhipradāyi ||nyāsaḥoṃ vaṃ hṛdayāya namaḥ | oṃ caṃ śirase svāhā |oṃ bhuṃ śikhāyai vaṣaṭ | oṃ veṃ kavacāya hum |oṃ naṃ netrebhyo vauṣaṭ | oṃ maṃ astrāya phaṭ |

ध्यानम्नौम्यादित्य प्रदीप्तं द्विदशनयनकं षण्मुखं मन्दहासम् ।वामाङ्गे सुस्थितायास्सरसिरुहधृताऽलिङ्गितायाः प्रियायाः ।उत्तुङ्गोरुस्तनाग्रे विहितकरतलं भीतिखेटादिशूलह्रादिन्युद्दीप्तशक्तीष्वसनघनगदा कुक्कुटाब्जेषु हस्तम् ॥षडक्षरमन्त्रः । वचद्भुवे नमः । अयभिष्टकाम्यमन्त्रः ।ॐ वं वरदसेनान्ये बाहुलेयवचद्भुवे स्कन्द स्कन्दसुब्रह्मण्याय नमः ।

dhyānamnaumyāditya pradīptaṃ dvidaśanayanakaṃ ṣaṇmukhaṃ mandahāsam |vāmāṅge susthitāyāssarasiruhadhṛtā'liṅgitāyāḥ priyāyāḥ |uttuṅgorustanāgre vihitakaratalaṃ bhītikheṭādiśūlahrādinyuddīptaśaktīṣvasanaghanagadā kukkuṭābjeṣu hastam ||ṣaḍakṣaramantraḥ | vacadbhuve namaḥ | ayabhiṣṭakāmyamantraḥ |oṃ vaṃ varadasenānye bāhuleyavacadbhuve skanda skandasubrahmaṇyāya namaḥ |

स्वामिन् गुहाय हुं फट् ॥स्कन्दगायत्रीॐ कार्तिकेयाय विद्महे शक्तिहस्ताय धीमहि । तन्नः स्कन्दः प्रचोदयात् ॥ॐ सुब्रह्मण्यमहामन्त्रस्य । त्रिपुरान्तक ऋषिः । अनुष्टप् छन्दः ।सुब्रह्मण्यो देवता । भोगमोक्षार्थे जपे विनियोगः ।ॐ ह्रीं हृदयाय नमः । ॐ श्रीं शिरसे स्वाहा ।ॐ क्लीं शिखायै वषट् । ॐ सुं कवचाय हुम् ।ॐ वं नेत्रेभ्यो वौषट् । ॐ यं अस्त्राय फट् ॥मन्त्रःॐ श्रीं ह्रीं क्लीं सुं वं यं सर्वलोकं मे वशमानय षण्मुखायमयूरवाहनाय सर्वराजभयविनाशनाय सर्वदेवसेनापतये सर्वशत्रुंनाशय नाशय सुब्रह्मण्याय स्वाहा ।ॐ सं गं विं यं क्षौं स्कन्देश्वराय नमः ।

svāmin guhāya huṃ phaṭ ||skandagāyatrīoṃ kārtikeyāya vidmahe śaktihastāya dhīmahi | tannaḥ skandaḥ pracodayāt ||oṃ subrahmaṇyamahāmantrasya | tripurāntaka ṛṣiḥ | anuṣṭap chandaḥ |subrahmaṇyo devatā | bhogamokṣārthe jape viniyogaḥ |oṃ hrīṃ hṛdayāya namaḥ | oṃ śrīṃ śirase svāhā |oṃ klīṃ śikhāyai vaṣaṭ | oṃ suṃ kavacāya hum |oṃ vaṃ netrebhyo vauṣaṭ | oṃ yaṃ astrāya phaṭ ||mantraḥoṃ śrīṃ hrīṃ klīṃ suṃ vaṃ yaṃ sarvalokaṃ me vaśamānaya ṣaṇmukhāyamayūravāhanāya sarvarājabhayavināśanāya sarvadevasenāpataye sarvaśatruṃnāśaya nāśaya subrahmaṇyāya svāhā |oṃ saṃ gaṃ viṃ yaṃ kṣauṃ skandeśvarāya namaḥ |

षडक्षरमः ॐ शरवणभव ह्रीं ।कार्तिकेय यन्त्रः । षट्कोणन्तु प्रणव ।न्यासः । तन्मन्त्रेण ।ध्यानम् ।सिन्दूरारुणमिन्दुकान्तिवदनं केयूरहारादिभिर्दिव्यैराभरणैर्विभूषिततनुं स्वर्गादिसौख्यप्रदम् ।अम्भोजाभयशक्तिकुक्कुटधरं रक्ताङ्गरागांशुकंसुब्रह्मण्यमुपास्महे प्रणमतां भीतिप्रणाशोद्यतम् ॥ॐ सुं सुब्रह्मण्याय स्वाहा । ॐ कार्तिकेय पार्वतीनन्दनस्कन्द वरद वरद सर्वजनं मे वशमानय स्वाहा।ॐ सौं सूं सुब्रह्मण्याय शक्तिहस्ताय ऋग्यजुस्सामाथर्वणायअसुरकुलमर्दनाय योगाय योगाधिपतये शान्ताय शान्तरूपिणेशिवाय शिवनन्दनाय षष्ठीप्रियाय सर्वज्ञानहृदयायषण्मुखाय श्रीं श्रीं ह्रीं क्षं गुह रवि कं कालाय कालरूपिणेसुरराजाय सुब्रह्मण्याय नमः ।

ṣaḍakṣaramaḥ oṃ śaravaṇabhava hrīṃ |kārtikeya yantraḥ | ṣaṭkoṇantu praṇava |nyāsaḥ | tanmantreṇa |dhyānam |sindūrāruṇamindukāntivadanaṃ keyūrahārādibhirdivyairābharaṇairvibhūṣitatanuṃ svargādisaukhyapradam |ambhojābhayaśaktikukkuṭadharaṃ raktāṅgarāgāṃśukaṃsubrahmaṇyamupāsmahe praṇamatāṃ bhītipraṇāśodyatam ||oṃ suṃ subrahmaṇyāya svāhā | oṃ kārtikeya pārvatīnandanaskanda varada varada sarvajanaṃ me vaśamānaya svāhā|oṃ sauṃ sūṃ subrahmaṇyāya śaktihastāya ṛgyajussāmātharvaṇāyaasurakulamardanāya yogāya yogādhipataye śāntāya śāntarūpiṇeśivāya śivanandanāya ṣaṣṭhīpriyāya sarvajñānahṛdayāyaṣaṇmukhāya śrīṃ śrīṃ hrīṃ kṣaṃ guha ravi kaṃ kālāya kālarūpiṇesurarājāya subrahmaṇyāya namaḥ |

ॐ नमो भगवते महापुरुषाय मयूरवाहनाय गौरीपुत्रायईशात्मजाय स्कन्दस्वामिने कुमारायतारकारये षण्मुखाय द्वादशनेत्राय द्वादशभुजाय द्वादशात्मकायशक्तिहस्ताय सुब्रह्मण्याय ॐ नमः ॥मालामन्त्रः ।माला मन्त्रं प्रवक्ष्यामि शृणु कौशिक सुव्रत ।पूर्वपश्चिमसूत्रैकं दक्षिणोत्तरमेव हि ॥ २\।३०॥वायव्यादग्निभागान्तं युग्मसूत्रं प्रसारयेत् ।नैरृत्यादीशभागान्तं सूत्रमेवं प्रसारयेत् ॥ २\।३१॥बिन्दुद्वादशकं भ्राम्य रक्तसूत्रेण साधकः ।तन्मध्ये नलिनं लिख्य साष्टपत्रं सकर्णिकम् ॥ २\।३२॥कर्णिकायां न्यसेन्मन्त्रं मूलमन्त्रं प्रधानकम् ।प्रणवं विन्यसेत्पूर्वे ह्याग्नेय्यां तु नकारकम् ॥ २\।३३॥मोकारं याम्यदेशे तु भकारं नैरृते दले ।वारुणे तु गकारं स्याद्वायव्ये तु वकारकम् ॥ २\।३४॥तेकारं सौम्यदिग्भागे ऐशान्यां सविसर्गतः ।एवं प्रदक्षिणे नैव विन्यसेदक्षराणि तु ॥ २\।३५॥अष्टवर्ग द्वितीयन्तु पञ्चमस्वरसंयुतम् ।सुब्रह्मण्याय तत्पश्चात् शक्तिहस्ताय तत्परम् ॥ २\।३६॥तारकारिं चतुर्थ्यन्तं तथा शरवणोद्भवम् ।तस्याधो ऋग्यजुस्सामाथर्वणाय पदं पुनः ॥ २\।३७॥देवद्वयपदं देवसेनापति चतुर्थकम् ।अकारश्च सुकारश्च रकारश्च कुलस्तथा ॥ २\।३८॥मर्दनाय पदं दिव्यं संहिताय पदं तथा ।अन्तरिक्षाय तत्पश्चाद्योगाधिपतये पुनः ॥ २\।३९॥ततः कुरु कुरु पदं पश्चाच्चटचटाख्यकम् ।ईशानन्ताय शान्ताय शान्तरूपीचतुर्थकम् ॥ २\।४०॥षष्ठीप्रियाय तस्यान्ते चतुर्थ्यन्तं शिवाननम् ।वचद्भुवेति च पुनः सर्वज्ञानपदं तथा ॥ २\।४१॥हृदयाय पदं पश्चात् षण्मुखाय ततः परम् ।दीपाय दीपकर्त्रे च श्रीं ह्रीं क्षं क्रुं ततः परम् ॥ २\।४२॥कुमाराय पदं पश्चात् कालाय पदमित्यपि ।कालरूपं चतुर्थ्यन्तं सुरराजाय तत्परम् ॥ २\।४३॥नमो वर्णाश्च चत्वारश्चत्वारिंशच्छताधिकम् ।एतच्चक्रं समालिख्य चैतान् वर्णांश्च लिख्य च ॥ २\।४४॥यः प्रीणयेन्महासेनं सर्वान् कामानवाप्नुयात् ।अङ्गारके षष्ठियुक्ते कृष्णपक्षसमन्विते ॥ २\।४५॥शतं सहस्रमयुतं फलमाप्नोत्यसंशयः ।विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी धनमाप्नुयात् ॥ २\।४६॥जयार्थी जयमाप्नोति मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात् ।मालामन्त्रं गुहस्यैतत्सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ २\।४७॥शारदातिलकेतारः खङ्गीश्वरक्रमो निस्वरेणान्तरन्ततः ।भुवनैस्सप्तवर्णास्स्युस्सुब्रह्मण्यात्मको मनुः ।वह्निबीजेन षट्त्रिंशद्युक्तेनाङ्गक्रिया मता ॥ २\।४८॥ध्यानम्सिन्दूरारुणमिन्दुकान्तिवदनं इति ।लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं साद्।ह्ध्येन हविषाततः ॥ २\।४९॥दशांशं जुहुयादन्ते ब्राह्मणानपि भोजयेत् ।धर्मादिकल्पिते पीठे वह्निमण्डलपश्चिमे ॥ २\।५०॥पूजयेद्विधिना देवमुपचारैर्यथोचितम् ।केसरेष्वङ्गपूजास्यात् पत्रमद्।ह्ध्ये गतानिमान् ॥ २\।५१॥जयन्तमग्निकेशान्तं कृत्तिकापुत्रसंज्ञकम् ।हेमशूलविशालक्षवज्रधारान्यजेत् क्रमात् ॥ २\।५२॥पूर्वादि दिग्दग्दलाग्रेषु देवसेनापतिं पुनः ।विद्यां मेधां ततो वज्र कोणस्थं शक्तिकुक्कुटौ ॥ २\।५३॥मयूरं द्विपमभ्यर्च्य बाह्ये लोकेश्वरान्यजेत् ।अस्त्राणि तेषामन्ते स्युस्सुब्रह्मण्यार्चनेरिता ॥ २\।५४॥दृक्सङ्ख्यान् भक्ष्यभोज्याद्यैः षष्ठ्यां सम्प्रीणयेद्विभुम् ।पूजयेद्देवता भक्त्या कुमारान् ब्रह्मचारिणः ॥ २\।५५॥सन्तानं विजयं वीर्यं रक्षामायुः श्रियं यशः ।प्रदद्यात् साधकस्याशु सुब्रह्मण्यस्सुरार्चितः ॥ २\।५६॥ॐ वचद्भुवे नमः ।

oṃ namo bhagavate mahāpuruṣāya mayūravāhanāya gaurīputrāyaīśātmajāya skandasvāmine kumārāyatārakāraye ṣaṇmukhāya dvādaśanetrāya dvādaśabhujāya dvādaśātmakāyaśaktihastāya subrahmaṇyāya oṃ namaḥ ||mālāmantraḥ |mālā mantraṃ pravakṣyāmi śṛṇu kauśika suvrata |pūrvapaścimasūtraikaṃ dakṣiṇottarameva hi || 2\|30||vāyavyādagnibhāgāntaṃ yugmasūtraṃ prasārayet |nairṛtyādīśabhāgāntaṃ sūtramevaṃ prasārayet || 2\|31||bindudvādaśakaṃ bhrāmya raktasūtreṇa sādhakaḥ |tanmadhye nalinaṃ likhya sāṣṭapatraṃ sakarṇikam || 2\|32||karṇikāyāṃ nyasenmantraṃ mūlamantraṃ pradhānakam |praṇavaṃ vinyasetpūrve hyāgneyyāṃ tu nakārakam || 2\|33||mokāraṃ yāmyadeśe tu bhakāraṃ nairṛte dale |vāruṇe tu gakāraṃ syādvāyavye tu vakārakam || 2\|34||tekāraṃ saumyadigbhāge aiśānyāṃ savisargataḥ |evaṃ pradakṣiṇe naiva vinyasedakṣarāṇi tu || 2\|35||aṣṭavarga dvitīyantu pañcamasvarasaṃyutam |subrahmaṇyāya tatpaścāt śaktihastāya tatparam || 2\|36||tārakāriṃ caturthyantaṃ tathā śaravaṇodbhavam |tasyādho ṛgyajussāmātharvaṇāya padaṃ punaḥ || 2\|37||devadvayapadaṃ devasenāpati caturthakam |akāraśca sukāraśca rakāraśca kulastathā || 2\|38||mardanāya padaṃ divyaṃ saṃhitāya padaṃ tathā |antarikṣāya tatpaścādyogādhipataye punaḥ || 2\|39||tataḥ kuru kuru padaṃ paścāccaṭacaṭākhyakam |īśānantāya śāntāya śāntarūpīcaturthakam || 2\|40||ṣaṣṭhīpriyāya tasyānte caturthyantaṃ śivānanam |vacadbhuveti ca punaḥ sarvajñānapadaṃ tathā || 2\|41||hṛdayāya padaṃ paścāt ṣaṇmukhāya tataḥ param |dīpāya dīpakartre ca śrīṃ hrīṃ kṣaṃ kruṃ tataḥ param || 2\|42||kumārāya padaṃ paścāt kālāya padamityapi |kālarūpaṃ caturthyantaṃ surarājāya tatparam || 2\|43||namo varṇāśca catvāraścatvāriṃśacchatādhikam |etaccakraṃ samālikhya caitān varṇāṃśca likhya ca || 2\|44||yaḥ prīṇayenmahāsenaṃ sarvān kāmānavāpnuyāt |aṅgārake ṣaṣṭhiyukte kṛṣṇapakṣasamanvite || 2\|45||śataṃ sahasramayutaṃ phalamāpnotyasaṃśayaḥ |vidyārthī labhate vidyāṃ dhanārthī dhanamāpnuyāt || 2\|46||jayārthī jayamāpnoti mokṣārthī mokṣamāpnuyāt |mālāmantraṃ guhasyaitatsarvasiddhipradāyakam || 2\|47||śāradātilaketāraḥ khaṅgīśvarakramo nisvareṇāntarantataḥ |bhuvanaissaptavarṇāssyussubrahmaṇyātmako manuḥ |vahnibījena ṣaṭtriṃśadyuktenāṅgakriyā matā || 2\|48||dhyānamsindūrāruṇamindukāntivadanaṃ iti |lakṣamekaṃ japenmantraṃ sād|hdhyena haviṣātataḥ || 2\|49||daśāṃśaṃ juhuyādante brāhmaṇānapi bhojayet |dharmādikalpite pīṭhe vahnimaṇḍalapaścime || 2\|50||pūjayedvidhinā devamupacārairyathocitam |kesareṣvaṅgapūjāsyāt patramad|hdhye gatānimān || 2\|51||jayantamagnikeśāntaṃ kṛttikāputrasaṃjñakam |hemaśūlaviśālakṣavajradhārānyajet kramāt || 2\|52||pūrvādi digdagdalāgreṣu devasenāpatiṃ punaḥ |vidyāṃ medhāṃ tato vajra koṇasthaṃ śaktikukkuṭau || 2\|53||mayūraṃ dvipamabhyarcya bāhye lokeśvarānyajet |astrāṇi teṣāmante syussubrahmaṇyārcaneritā || 2\|54||dṛksaṅkhyān bhakṣyabhojyādyaiḥ ṣaṣṭhyāṃ samprīṇayedvibhum |pūjayeddevatā bhaktyā kumārān brahmacāriṇaḥ || 2\|55||santānaṃ vijayaṃ vīryaṃ rakṣāmāyuḥ śriyaṃ yaśaḥ |pradadyāt sādhakasyāśu subrahmaṇyassurārcitaḥ || 2\|56||oṃ vacadbhuve namaḥ |

॥ इति शारदातिलके ॥नारायणीयेतारं वचन्नाभिजले शिवयोनियुते ततः ।मन्त्रदेवो गुहश्शक्तिः कुक्कुटाब्जाभयान्दधत् ॥ २\।५७॥रक्तो रक्तांशुको मुक्ता प्रचुराकल्पभूषितः ।कलाङ्गन्यासवत्तेन कर्णिकायां यजेदमुम् ॥ २\।५८॥तारं वचदितिॐ वचद्भुवे नमः ।

|| iti śāradātilake ||nārāyaṇīyetāraṃ vacannābhijale śivayoniyute tataḥ |mantradevo guhaśśaktiḥ kukkuṭābjābhayāndadhat || 2\|57||rakto raktāṃśuko muktā pracurākalpabhūṣitaḥ |kalāṅganyāsavattena karṇikāyāṃ yajedamum || 2\|58||tāraṃ vacaditioṃ vacadbhuve namaḥ |

॥ इति मालामन्त्रः ॥अथ षडक्षरन्यासःमूर्ध्यास्ये हृदये नाभौ गुह्ये पादद्वये न्यसेत् ।ॐ वं हृदयाय नमः; ॐ चं शिरसे स्वाहा ।ॐ भुं शिखायै वषट्; ॐ वें कवचाय हुम् ।ॐ नं नेत्रत्रयाय वौषट्; ॐ मः अस्त्राय फट् ।इति षडक्षरन्यासः ।

|| iti mālāmantraḥ ||atha ṣaḍakṣaranyāsaḥmūrdhyāsye hṛdaye nābhau guhye pādadvaye nyaset |oṃ vaṃ hṛdayāya namaḥ; oṃ caṃ śirase svāhā |oṃ bhuṃ śikhāyai vaṣaṭ; oṃ veṃ kavacāya hum |oṃ naṃ netratrayāya vauṣaṭ; oṃ maḥ astrāya phaṭ |iti ṣaḍakṣaranyāsaḥ |

अस्य श्री वचद्भूमहामन्त्रस्य सनत्कुमार ऋषिः ब्रह्माविश्वामित्रोवा, गायत्री छन्दः उष्णिग्वा, गुहो देवता । अक्षरलक्षजपे विनियोगः ।प्रथमावृत्तौ ॥ पुरश्चरणमङ्गैः ॥द्वतीयावृत्तौ ॥ जयन्ताय नमः; अग्निकेशाय नमः;कृत्तिकापुत्राय नमः; भूतपतये नमः; सेनान्ये नमः;गुहाय नमः; हिरण्यशूलाय नमः; विशालाक्षाय नमः ॥तृतीयावृत्तौ ॥ पत्रेषु देवसेना पतये नमः; विद्यायै नमः;मेधायै नमः; वज्राय नमः; शक्तये नमः; कुक्कुटाय नमः ।

asya śrī vacadbhūmahāmantrasya sanatkumāra ṛṣiḥ brahmāviśvāmitrovā, gāyatrī chandaḥ uṣṇigvā, guho devatā | akṣaralakṣajape viniyogaḥ |prathamāvṛttau || puraścaraṇamaṅgaiḥ ||dvatīyāvṛttau || jayantāya namaḥ; agnikeśāya namaḥ;kṛttikāputrāya namaḥ; bhūtapataye namaḥ; senānye namaḥ;guhāya namaḥ; hiraṇyaśūlāya namaḥ; viśālākṣāya namaḥ ||tṛtīyāvṛttau || patreṣu devasenā pataye namaḥ; vidyāyai namaḥ;medhāyai namaḥ; vajrāya namaḥ; śaktaye namaḥ; kukkuṭāya namaḥ |

मयूराय नमः । द्विपाय नमः; इति पूर्वादिदिक्षु आग्नेयादिकोणेषु च ॥चतुर्थावृत्तौ ॥ पुनः इन्द्राय नमः इत्याद्यष्टदिक्पालान् ॥पञ्चमावृत्तौ ॥ वज्राय नमः ॥ इत्यादिदशायुधानि ॥मयूरगायत्रीशुक्लापाङ्गाय विद्महे पक्षिराजाय धीमहि ।तन्नोमयूरः प्रचोदयात् ॥गजगायत्रीश्वेतवर्णाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि ।तन्नोगजः प्रचोदयात् ॥स्कन्दमन्त्रास्समाख्याता मूर्तिध्यानान्यथ शृणु ॥ २\।५९॥अथ षोडशमूर्तिध्यानभेदाःज्ञानशक्तिधरः स्कन्दो देवसेनापतिस्तथा ।सुब्रह्मण्यो गजारूढः शरकाननसम्भवः ॥ २\।६०॥कार्तिकेयः कुमारश्च षण्मुखस्तारकान्तकः ।सेनानीर्ब्रह्मशास्ता च वल्लीकल्याणसुन्दरः ॥ २\।६१॥बालश्च क्रौञ्चभेत्ता च शिखिवाहन एव च ।एतानि स्वामिनामानि षोडश प्रत्यहं नरः ॥ २\।६२॥यः पठेत्सर्वपापेभ्योः स मुच्येत महामुने ।एतेषां प्रतिरूपाणां ध्यानभेदमथोच्यते ॥ २\।६३॥(१) अथ शक्तिधरस्वामिध्यानम्एकास्यं द्विभुजं वामे वज्रं दक्षिणजे करे ।इच्छाज्ञानक्रियाशक्तिरूपं शक्तिधरं भजे ॥ २\।६४॥(२) स्कन्दस्वामिध्यानम्कल्पद्रुमं प्रणमतां कमलारुणाभंस्कन्दं भुजद्वयमनामयमेकवक्त्रम् ।कात्यायनीसुतमहं कटिबद्धदामकौपीनदण्डधरदक्षिणहस्तमीडे ॥(३) सेनापतिध्यानम्नौम्यादित्यप्रदीप्तं द्विदशनयनकं षण्मुखं मन्दहासंवामाङ्के सुस्थितायास्सरसिरुहधृतालिङ्गितायाः प्रियायाः ।उत्तुङ्गोरुस्तनाग्रे विहितकरतलं भीतिखेटादिशूलह्रादिन्युद्दीप्तशक्तीष्वसनवनगदाकुक्कुटाब्जेषु हस्तम् ॥(४) सुब्रह्मण्यस्वामिध्यानम्सिन्दूरारुणमिन्दुकान्तिवदनं केयूरहारादिभिर्दिव्यैराभरणैर्विभूषिततनुं स्वर्गादिसौख्यप्रदम् ।अम्भोजाभयशक्तिकुक्कुटधरं रक्ताङ्गरागोज्ज्वलं (रक्ताङ्गरागांशुकं)सुब्रह्मण्यमुपास्महे प्रणमतां भीतिप्रणाशोद्यतम् ॥अन्यच्चएकवक्त्रं द्विदोर्दण्डं कटिबद्धाभयान्वितम् ।तरुणारुणसङ्काशं सुब्रह्मण्यमुपास्महे ॥(५) गजवाहनस्वामिध्यानम्एकाननं द्विनयनं वरकुक्कुटौ चवामद्वये निशितशक्त्यभयद्वयं च ।बिभ्राणमीश्वरसुतं तपनायुताभंनित्यं नमामि गजवाहनमिष्टसिद्।ह्ध्यै ॥(६) शरवणभवस्वामिध्यानम्शक्तिं घण्टां ध्वजसरसिजे कुक्कुटं पाशदण्डौटङ्कं बाणं वरदमभयदं कार्मुकं चोद्वहन्तम् ।पीतं सौम्यं द्विदशनयनं देवसङ्घैरुपास्यंसद्भिः पूज्यं शरवणभवं षण्मुखं भावयामि ॥(७) कार्तिकेयस्वामिध्यानम्वरदकुलिशखेटं वामहस्तत्रये चदधतमभयशक्तिं खण्डमन्यत्त्रये च ।तरुणरविसमाभं साधुभिः पूज्यमानंकमलवदनषट्कं कार्तिकेयं नमामि ॥(८) कुमारस्वामिध्यानम्सव्यद्वये निशितशक्त्यसिमादधानंवामद्वयेऽभिमतकुक्कुटखेटकं त्वाम् । (खेटकं च)वल्लीपतिं विबुधलोचनपूर्णचन्द्रंकल्याणदाननिरतं कलये कुमारम् ॥(९) षण्मुखस्वामिध्यानम्वन्दे सिन्दूरकान्तिं शरविपिनभवं श्रीमयूराधिरूढंषड्वक्त्रं देवसैन्यं मधुरिपुतनयावल्लभं द्वादशाक्षम् ।शक्तिं बाणं कृपाणं ध्वजमपि च गदां चाभयं सव्यहस्तैःचापं वज्रं सरोजं कटकमपि वरं शूलमन्यैर्दधानम् ॥(१०) तारकारिस्वामिध्यानंवरदमङ्कुशध्वजे च कटकौ चापवज्रमभयपाशचक्रखड्गमुसलशक्तिमन्वहम् ।द्विदशपाणिभिर्दधानमरुणकोटिसन्निभंभजत तारकारिमत्र भवविनाशकारणम् ॥(११) सेनापतिस्वामिध्यानम्अभयमसिरथाङ्गं चाङ्कुशं शक्तिशूलंवरदकुलिशपाशं पद्मदण्डौ गदां च ।दधतमुभयपक्षद्वादशायामहस्तैर्द्विदशकमलनेत्रं देवसेनान्यमीडे ॥(१२) ब्रह्मशास्तृध्यानम्वामे करे च युगले वरकुण्डिके चसव्येऽक्षसूत्रमभयं दधतं विशाखम् ।वल्ल्यायुतं वनजलोचनमेकवक्त्रंवन्दामहे वनजसम्भवशासितारम् ॥(१३) वल्लीकल्याणसुन्दरस्वामिध्यानम्हस्तद्वन्द्वेऽक्षमालामभयमपि धृतं कुण्डिकां श्रोणिबन्धंसव्ये वामे निषण्णः श्रवधृतविधिनाहूयमानेन युक्तम् ।सर्वालङ्कारयुक्तं जलकलशधृता विष्णुना चारुणाभंवल्लीकल्याणमूर्तिं सकलसुरगणैः स्तूयमानं प्रपद्ये ॥(१४) बालस्वामिध्यानम्पद्मसव्यकटिसंयुतवामंपद्मकान्तिनिभमेकमुखं च ।बालवृद्धिकरमीश्वरसूनुंबालमुन्नतभुजं प्रणतोऽस्मि ॥अन्यच्चएकवक्त्रं द्विनयनं पद्मद्वयकरद्वयम् ।विप्रप्रियकरं वन्दे बालरूपं रविप्रभम् ॥(१५) क्रौञ्चभेदनस्वामिध्यानंअभयशितकृपाणौ शक्तिबाणौ च सव्येवरदकुलिशचापं खेटके चान्यहस्ते ।दधतममरसेनानायकं चाष्टबाहुंकमलवदनषट्कं क्रौञ्चभेत्तारमीडे ॥(१६) शिखिवाहनस्वामिध्यानंविद्रुमप्रभमेकमुखं विभुं वज्रशक्तिवरदाभयपाणिम् ।देवलोकरिपुघ्नमविघ्नदं नौमि रुद्रभवं शिखिवाहम् ॥॥ इति षोडशमूर्तिध्यानभेदाः ॥दाडिमीपुष्पसङ्काशं गुञ्जाभं कुङ्कुमाकृतिम् ।षड्वक्त्रसहितं देवं द्वादशाक्षं सुयौवनम् ॥ २\।६५॥चतुर्भुजमुदाराङ्गं यज्ञसूत्रेण संयुतम् ।वरदाभयसंयुक्तं कमण्डल्वक्षधारिणम् ॥ २\।६६॥नक्रकुण्डलसंयुक्तं करण्डमकुटोज्ज्वलम् ।हारकेयूरकटकं कटिसूत्रैर्विभूषितम् ॥ २\।६७॥रत्नविद्रुमभूषाढ्यं नववीरसमायुतम् ।पादनूपुरसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् ॥ २\।६८॥सर्वलक्षणसंयुक्तं कुमारं शङ्करात्मजम् ।महावल्लीदेवसेनायुक्तं सुरगणप्रियम् ॥ २\।६९॥इत्थं रूपं यजेन्नित्यं सर्वलोकहितावहम् ।चतुर्भुजं बालवेषं स्कन्दं कनकसप्रभम् ।शक्तिकुक्कुटहस्तं च वरदाभयसंयुतम् ॥ २\।७०॥विद्रुमनिभद्विदशहस्त रविनेत्रशक्तिशरखड्गमभयध्वजगदां च ।वामकरचापकुलिशाब्जवरशूलखेटधर सव्यकर षण्मुख नमस्ते ॥ २\।७१॥द्विभुजश्च द्विनेत्रश्च सुब्रह्मण्यस्सुसुन्दरः ।पद्मधृत्सव्यपाणिश्च इतरः पद्मधृत्करः ॥ २\।७२॥बालरूपः प्रतिष्ठायां ग्रामस्यैवाभिवृद्धये ।द्विहस्तो यज्ञसूत्राढ्यास्सशिखस्सत्रिमेखलः ॥ २\।७३॥कौपीनदण्डधृत्सव्यपाणिः कट्याश्रितः परः ।स्थापयेद्दैवतं स्कन्दं पर्वतेषु वनादिषु ॥ २\।७४॥चतुर्भुजस्त्रिणेत्रश्च कर्णयोः पत्रकुण्डलः ।नक्रकुण्डलयुक्तो वा समीपे शक्तिकाद्वयः ॥ २\।७५॥दक्षिणे वामहस्ते च साक्षमाला कमण्डलुः ।वरदाभयसंयुक्तः कटिसूत्रेण भूषितः ॥ २\।७६॥मयूरवाहसंयुक्तोप्यथवा युक्तसामजः ।शक्तिभ्यां च युतो वाऽपि तयोर्लक्षणमुच्यते ॥ २\।७७॥द्विनेत्रे द्विभुजे शान्ते पद्मधारकरावुभौ ।लम्बमानकरे चैव श्यामा रक्तसमप्रभे ॥ २\।७८॥महावल्लीदेवसेना सर्वाङ्गमतिसुन्दरे ।इत्थं लक्षणसंयुक्तो ग्रामे वा नगरेऽपि वा ॥ २\।७९॥षडाननो द्विषड्बाहुरर्कश्रोत्रेक्षणान्वितः ।द्विषट्कर्णेक्षणैर्युक्तप्रतिमौलिभिरन्वितः ॥ २\।८०॥सशक्तिस्साभयस्सासिस्साक्षमालस्सकुक्कुटः ।सखेटकस्त्वयं स्थाप्यो वृद्धये पत्तनादिके ॥ २\।८१॥रक्ताम्बरसमायुक्तो बालचन्द्रसमप्रभः ।करण्डमकुटोपेतो हस्तद्वादशकस्तु वा ॥ २\।८२॥शक्तिं च मुसलं खड्गं चक्रपाशाभये वहन् ।दक्षिणे दक्षिणे वज्रं कार्मुकं खेटकं तथा ॥ २\।८३॥मयूरं वा ध्वजं वाऽपि साङकुशं वरमावहन् ।सोमपीथी मयूरस्थः शक्तिद्वयसमायुतम् ।ग्रामादौ स्थापनीयोऽयं प्रासादादौ तु सिद्धये ॥ २\।८४॥षड्वक्त्रं शिखिवाहनं त्रिनयनं रक्ताम्बरालङ्कृतंशक्तिं चर्म च खड्गशूलविशिखाभीतिं धनुश्चक्रकम् ।पाशं कुक्कुटमङ्कुशं च वरदं दोर्भिर्दधानं तथाध्यायेदीप्सितसिद्धिदं शशिधरं स्कन्दं सुराराधितम् ॥लोकालोकान्धकारप्रतिहतकिरणैर्भानुकोटिप्रकाशंभूमिन्यस्तैककोटिष्वसनमपि शरं लम्बमानोर्ध्वकायम् ।हस्ताभ्यां चेतराभ्यां धृतमथ कुलिशं शक्तिमम्भोरुहाक्षंसर्वालङ्कारयुक्तं भजत सुरपुरीपालकं बाहुलेयम् ॥ (भजत सुरपरिपालकं)

mayūrāya namaḥ | dvipāya namaḥ; iti pūrvādidikṣu āgneyādikoṇeṣu ca ||caturthāvṛttau || punaḥ indrāya namaḥ ityādyaṣṭadikpālān ||pañcamāvṛttau || vajrāya namaḥ || ityādidaśāyudhāni ||mayūragāyatrīśuklāpāṅgāya vidmahe pakṣirājāya dhīmahi |tannomayūraḥ pracodayāt ||gajagāyatrīśvetavarṇāya vidmahe vakratuṇḍāya dhīmahi |tannogajaḥ pracodayāt ||skandamantrāssamākhyātā mūrtidhyānānyatha śṛṇu || 2\|59||atha ṣoḍaśamūrtidhyānabhedāḥjñānaśaktidharaḥ skando devasenāpatistathā |subrahmaṇyo gajārūḍhaḥ śarakānanasambhavaḥ || 2\|60||kārtikeyaḥ kumāraśca ṣaṇmukhastārakāntakaḥ |senānīrbrahmaśāstā ca vallīkalyāṇasundaraḥ || 2\|61||bālaśca krauñcabhettā ca śikhivāhana eva ca |etāni svāmināmāni ṣoḍaśa pratyahaṃ naraḥ || 2\|62||yaḥ paṭhetsarvapāpebhyoḥ sa mucyeta mahāmune |eteṣāṃ pratirūpāṇāṃ dhyānabhedamathocyate || 2\|63||(1) atha śaktidharasvāmidhyānamekāsyaṃ dvibhujaṃ vāme vajraṃ dakṣiṇaje kare |icchājñānakriyāśaktirūpaṃ śaktidharaṃ bhaje || 2\|64||(2) skandasvāmidhyānamkalpadrumaṃ praṇamatāṃ kamalāruṇābhaṃskandaṃ bhujadvayamanāmayamekavaktram |kātyāyanīsutamahaṃ kaṭibaddhadāmakaupīnadaṇḍadharadakṣiṇahastamīḍe ||(3) senāpatidhyānamnaumyādityapradīptaṃ dvidaśanayanakaṃ ṣaṇmukhaṃ mandahāsaṃvāmāṅke susthitāyāssarasiruhadhṛtāliṅgitāyāḥ priyāyāḥ |uttuṅgorustanāgre vihitakaratalaṃ bhītikheṭādiśūlahrādinyuddīptaśaktīṣvasanavanagadākukkuṭābjeṣu hastam ||(4) subrahmaṇyasvāmidhyānamsindūrāruṇamindukāntivadanaṃ keyūrahārādibhirdivyairābharaṇairvibhūṣitatanuṃ svargādisaukhyapradam |ambhojābhayaśaktikukkuṭadharaṃ raktāṅgarāgojjvalaṃ (raktāṅgarāgāṃśukaṃ)subrahmaṇyamupāsmahe praṇamatāṃ bhītipraṇāśodyatam ||anyaccaekavaktraṃ dvidordaṇḍaṃ kaṭibaddhābhayānvitam |taruṇāruṇasaṅkāśaṃ subrahmaṇyamupāsmahe ||(5) gajavāhanasvāmidhyānamekānanaṃ dvinayanaṃ varakukkuṭau cavāmadvaye niśitaśaktyabhayadvayaṃ ca |bibhrāṇamīśvarasutaṃ tapanāyutābhaṃnityaṃ namāmi gajavāhanamiṣṭasid|hdhyai ||(6) śaravaṇabhavasvāmidhyānamśaktiṃ ghaṇṭāṃ dhvajasarasije kukkuṭaṃ pāśadaṇḍauṭaṅkaṃ bāṇaṃ varadamabhayadaṃ kārmukaṃ codvahantam |pītaṃ saumyaṃ dvidaśanayanaṃ devasaṅghairupāsyaṃsadbhiḥ pūjyaṃ śaravaṇabhavaṃ ṣaṇmukhaṃ bhāvayāmi ||(7) kārtikeyasvāmidhyānamvaradakuliśakheṭaṃ vāmahastatraye cadadhatamabhayaśaktiṃ khaṇḍamanyattraye ca |taruṇaravisamābhaṃ sādhubhiḥ pūjyamānaṃkamalavadanaṣaṭkaṃ kārtikeyaṃ namāmi ||(8) kumārasvāmidhyānamsavyadvaye niśitaśaktyasimādadhānaṃvāmadvaye'bhimatakukkuṭakheṭakaṃ tvām | (kheṭakaṃ ca)vallīpatiṃ vibudhalocanapūrṇacandraṃkalyāṇadānanirataṃ kalaye kumāram ||(9) ṣaṇmukhasvāmidhyānamvande sindūrakāntiṃ śaravipinabhavaṃ śrīmayūrādhirūḍhaṃṣaḍvaktraṃ devasainyaṃ madhuriputanayāvallabhaṃ dvādaśākṣam |śaktiṃ bāṇaṃ kṛpāṇaṃ dhvajamapi ca gadāṃ cābhayaṃ savyahastaiḥcāpaṃ vajraṃ sarojaṃ kaṭakamapi varaṃ śūlamanyairdadhānam ||(10) tārakārisvāmidhyānaṃvaradamaṅkuśadhvaje ca kaṭakau cāpavajramabhayapāśacakrakhaḍgamusalaśaktimanvaham |dvidaśapāṇibhirdadhānamaruṇakoṭisannibhaṃbhajata tārakārimatra bhavavināśakāraṇam ||(11) senāpatisvāmidhyānamabhayamasirathāṅgaṃ cāṅkuśaṃ śaktiśūlaṃvaradakuliśapāśaṃ padmadaṇḍau gadāṃ ca |dadhatamubhayapakṣadvādaśāyāmahastairdvidaśakamalanetraṃ devasenānyamīḍe ||(12) brahmaśāstṛdhyānamvāme kare ca yugale varakuṇḍike casavye'kṣasūtramabhayaṃ dadhataṃ viśākham |vallyāyutaṃ vanajalocanamekavaktraṃvandāmahe vanajasambhavaśāsitāram ||(13) vallīkalyāṇasundarasvāmidhyānamhastadvandve'kṣamālāmabhayamapi dhṛtaṃ kuṇḍikāṃ śroṇibandhaṃsavye vāme niṣaṇṇaḥ śravadhṛtavidhināhūyamānena yuktam |sarvālaṅkārayuktaṃ jalakalaśadhṛtā viṣṇunā cāruṇābhaṃvallīkalyāṇamūrtiṃ sakalasuragaṇaiḥ stūyamānaṃ prapadye ||(14) bālasvāmidhyānampadmasavyakaṭisaṃyutavāmaṃpadmakāntinibhamekamukhaṃ ca |bālavṛddhikaramīśvarasūnuṃbālamunnatabhujaṃ praṇato'smi ||anyaccaekavaktraṃ dvinayanaṃ padmadvayakaradvayam |viprapriyakaraṃ vande bālarūpaṃ raviprabham ||(15) krauñcabhedanasvāmidhyānaṃabhayaśitakṛpāṇau śaktibāṇau ca savyevaradakuliśacāpaṃ kheṭake cānyahaste |dadhatamamarasenānāyakaṃ cāṣṭabāhuṃkamalavadanaṣaṭkaṃ krauñcabhettāramīḍe ||(16) śikhivāhanasvāmidhyānaṃvidrumaprabhamekamukhaṃ vibhuṃ vajraśaktivaradābhayapāṇim |devalokaripughnamavighnadaṃ naumi rudrabhavaṃ śikhivāham |||| iti ṣoḍaśamūrtidhyānabhedāḥ ||dāḍimīpuṣpasaṅkāśaṃ guñjābhaṃ kuṅkumākṛtim |ṣaḍvaktrasahitaṃ devaṃ dvādaśākṣaṃ suyauvanam || 2\|65||caturbhujamudārāṅgaṃ yajñasūtreṇa saṃyutam |varadābhayasaṃyuktaṃ kamaṇḍalvakṣadhāriṇam || 2\|66||nakrakuṇḍalasaṃyuktaṃ karaṇḍamakuṭojjvalam |hārakeyūrakaṭakaṃ kaṭisūtrairvibhūṣitam || 2\|67||ratnavidrumabhūṣāḍhyaṃ navavīrasamāyutam |pādanūpurasaṃyuktaṃ sarvābharaṇabhūṣitam || 2\|68||sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ kumāraṃ śaṅkarātmajam |mahāvallīdevasenāyuktaṃ suragaṇapriyam || 2\|69||itthaṃ rūpaṃ yajennityaṃ sarvalokahitāvaham |caturbhujaṃ bālaveṣaṃ skandaṃ kanakasaprabham |śaktikukkuṭahastaṃ ca varadābhayasaṃyutam || 2\|70||vidrumanibhadvidaśahasta ravinetraśaktiśarakhaḍgamabhayadhvajagadāṃ ca |vāmakaracāpakuliśābjavaraśūlakheṭadhara savyakara ṣaṇmukha namaste || 2\|71||dvibhujaśca dvinetraśca subrahmaṇyassusundaraḥ |padmadhṛtsavyapāṇiśca itaraḥ padmadhṛtkaraḥ || 2\|72||bālarūpaḥ pratiṣṭhāyāṃ grāmasyaivābhivṛddhaye |dvihasto yajñasūtrāḍhyāssaśikhassatrimekhalaḥ || 2\|73||kaupīnadaṇḍadhṛtsavyapāṇiḥ kaṭyāśritaḥ paraḥ |sthāpayeddaivataṃ skandaṃ parvateṣu vanādiṣu || 2\|74||caturbhujastriṇetraśca karṇayoḥ patrakuṇḍalaḥ |nakrakuṇḍalayukto vā samīpe śaktikādvayaḥ || 2\|75||dakṣiṇe vāmahaste ca sākṣamālā kamaṇḍaluḥ |varadābhayasaṃyuktaḥ kaṭisūtreṇa bhūṣitaḥ || 2\|76||mayūravāhasaṃyuktopyathavā yuktasāmajaḥ |śaktibhyāṃ ca yuto vā'pi tayorlakṣaṇamucyate || 2\|77||dvinetre dvibhuje śānte padmadhārakarāvubhau |lambamānakare caiva śyāmā raktasamaprabhe || 2\|78||mahāvallīdevasenā sarvāṅgamatisundare |itthaṃ lakṣaṇasaṃyukto grāme vā nagare'pi vā || 2\|79||ṣaḍānano dviṣaḍbāhurarkaśrotrekṣaṇānvitaḥ |dviṣaṭkarṇekṣaṇairyuktapratimaulibhiranvitaḥ || 2\|80||saśaktissābhayassāsissākṣamālassakukkuṭaḥ |sakheṭakastvayaṃ sthāpyo vṛddhaye pattanādike || 2\|81||raktāmbarasamāyukto bālacandrasamaprabhaḥ |karaṇḍamakuṭopeto hastadvādaśakastu vā || 2\|82||śaktiṃ ca musalaṃ khaḍgaṃ cakrapāśābhaye vahan |dakṣiṇe dakṣiṇe vajraṃ kārmukaṃ kheṭakaṃ tathā || 2\|83||mayūraṃ vā dhvajaṃ vā'pi sāṅakuśaṃ varamāvahan |somapīthī mayūrasthaḥ śaktidvayasamāyutam |grāmādau sthāpanīyo'yaṃ prāsādādau tu siddhaye || 2\|84||ṣaḍvaktraṃ śikhivāhanaṃ trinayanaṃ raktāmbarālaṅkṛtaṃśaktiṃ carma ca khaḍgaśūlaviśikhābhītiṃ dhanuścakrakam |pāśaṃ kukkuṭamaṅkuśaṃ ca varadaṃ dorbhirdadhānaṃ tathādhyāyedīpsitasiddhidaṃ śaśidharaṃ skandaṃ surārādhitam ||lokālokāndhakārapratihatakiraṇairbhānukoṭiprakāśaṃbhūminyastaikakoṭiṣvasanamapi śaraṃ lambamānordhvakāyam |hastābhyāṃ cetarābhyāṃ dhṛtamatha kuliśaṃ śaktimambhoruhākṣaṃsarvālaṅkārayuktaṃ bhajata surapurīpālakaṃ bāhuleyam || (bhajata suraparipālakaṃ)