त्र्यम्बकेश्वरशिवप्रार्थना तथा गोदावर्युत्पत्ति एवं अहल्या पावनकथनं गौतमकृता Tryambakeshvara Shiva Prarthana by Gautama

गौतमकृता त्र्यम्बकेश्वरशिवप्रार्थना तथा गोदावर्युत्पत्त्येवमहल्यापावनकथनम्गौतमःत्वद्भक्तिपावितस्याद्य स्नातुमम्भो महेश्वर ।प्रदेहि पावनं पुण्यं लोकानामघनुत्तये ॥ ५२॥

gautamakṛtā tryambakeśvaraśivaprārthanā tathā godāvaryutpattyevamahalyāpāvanakathanamgautamaḥtvadbhaktipāvitasyādya snātumambho maheśvara |pradehi pāvanaṃ puṇyaṃ lokānāmaghanuttaye || 52||

भगीरथार्थं देवेश पूता गङ्गा (दत्ता गङ्गत) त्वया धृतासागराश्च तदम्भोभिः प्लावितास्ते दिवङ्गताः ॥ ५३॥

bhagīrathārthaṃ deveśa pūtā gaṅgā (dattā gaṅgata) tvayā dhṛtāsāgarāśca tadambhobhiḥ plāvitāste divaṅgatāḥ || 53||

मत्पावनार्थं विश्वेश देहि पुण्यां नदीं शिवाम् ।लोकानामपि देवेश पापतापविनाशिनीम् ॥ ५४॥

matpāvanārthaṃ viśveśa dehi puṇyāṃ nadīṃ śivām |lokānāmapi deveśa pāpatāpavināśinīm || 54||

ईश्वरःशिवे गौतमवाक्येन तत्स्तुत्या चापि हर्षितः ।निसृष्टा मज्जटामूलान्मम पर्वतरूपिणः ॥ ५५॥

īśvaraḥśive gautamavākyena tatstutyā cāpi harṣitaḥ |nisṛṣṭā majjaṭāmūlānmama parvatarūpiṇaḥ || 55||

सा पपात महीपृष्ठे तरङ्गावलिभासुरा ।मत्स्यकर्कटनक्राद्यैः प्लावयन्ती तटद्वयम् ॥ ५६॥

sā papāta mahīpṛṣṭhe taraṅgāvalibhāsurā |matsyakarkaṭanakrādyaiḥ plāvayantī taṭadvayam || 56||

त्रियम्बकोत्तमाङ्गेन निर्जगामाथ सागरम् ।तत्र ब्रह्मादयो देवा गन्धर्वोरगकिन्नराः ॥ ५७॥

triyambakottamāṅgena nirjagāmātha sāgaram |tatra brahmādayo devā gandharvoragakinnarāḥ || 57||

विद्याधरप्सरोमुख्या नारदाद्या मुनीश्वराः ।वैहायसेन मार्गेण समाजग्मुस्तदाम्बिके ॥ ५८॥

vidyādharapsaromukhyā nāradādyā munīśvarāḥ |vaihāyasena mārgeṇa samājagmustadāmbike || 58||

दृष्ट्वा तदाश्चर्यकरं गोदावर्युद्भवं तदा ।त्रियम्बको महालिङ्गजटाजूटतरङ्गिताम् ॥ ५९॥

dṛṣṭvā tadāścaryakaraṃ godāvaryudbhavaṃ tadā |triyambako mahāliṅgajaṭājūṭataraṅgitām || 59||

गोदावरीं तदा सर्वे दृष्ट्वा नत्वा महेश्वरम् ।स्नात्वा तस्यां गौतमेन सिहसंस्थे बृहस्पतौ ॥ ६०॥

godāvarīṃ tadā sarve dṛṣṭvā natvā maheśvaram |snātvā tasyāṃ gautamena sihasaṃsthe bṛhaspatau || 60||

समुद्धूल्य तदाङ्गानि त्रिपुण्ड्रावलिभासुरा ।त्रियम्बकेश्वरं देवाः सम्पूज्याथ प्रणम्य च ॥ ६१॥

samuddhūlya tadāṅgāni tripuṇḍrāvalibhāsurā |triyambakeśvaraṃ devāḥ sampūjyātha praṇamya ca || 61||

बिल्वपत्रैः समभ्यर्च्य रुद्रसूक्तस्तदा सुराः ।जहुः स्वपापजं तापं वृद्धगङ्गाजलाप्लवात् ॥ ६२॥

bilvapatraiḥ samabhyarcya rudrasūktastadā surāḥ |jahuḥ svapāpajaṃ tāpaṃ vṛddhagaṅgājalāplavāt || 62||

शिवलिङ्गोत्तमाङ्गोत्थपूतनद्युद्भवैर्जलैः ।स्नात्वा स गौतमो विप्रस्तदाऽभून्मुक्तकिल्बिषः ॥ ६३॥

śivaliṅgottamāṅgotthapūtanadyudbhavairjalaiḥ |snātvā sa gautamo viprastadā'bhūnmuktakilbiṣaḥ || 63||

शिलारूपापि तस्पत्नी अहल्या शापिता शिवे ।गोदावरीतरङ्गोत्थशीकरैर्धूतकिल्बिषा ॥ ६४॥

śilārūpāpi taspatnī ahalyā śāpitā śive |godāvarītaraṅgotthaśīkarairdhūtakilbiṣā || 64||

मासुरं स्वं तदा रूपं प्रापाश्चर्यकरं शिवे ।पत्न्या समन्वितो देवि गौतमं मां तदाऽस्तुवत् ॥ ६५॥

māsuraṃ svaṃ tadā rūpaṃ prāpāścaryakaraṃ śive |patnyā samanvito devi gautamaṃ māṃ tadā'stuvat || 65||

गौतमःत्रियम्बकं त्वा सुभगं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।यजामि सततं देवि मृत्युभीतोऽहमीश्वर ॥ ६६॥

gautamaḥtriyambakaṃ tvā subhagaṃ sugandhiṃ puṣṭivardhanam |yajāmi satataṃ devi mṛtyubhīto'hamīśvara || 66||

महेश्वर महादेव चन्द्रचूड महेश्वर ।नमस्ते पार्वतीकान्त प्रपन्नं पाहि मां सदा ॥ ६७॥

maheśvara mahādeva candracūḍa maheśvara |namaste pārvatīkānta prapannaṃ pāhi māṃ sadā || 67||

विश्वाधिक महेशान वृषभध्वज शङ्कर ।नमस्ते रुद्र देवेश बाहुभ्यां ते नमो नमः ॥ ६८॥

viśvādhika maheśāna vṛṣabhadhvaja śaṅkara |namaste rudra deveśa bāhubhyāṃ te namo namaḥ || 68||

धन्वने ते नमस्तुभ्यं जगतां पतये नमः ।पत्तीनां पतये तुभ्यमन्नानां पतये नमः ॥ ६९॥

dhanvane te namastubhyaṃ jagatāṃ pataye namaḥ |pattīnāṃ pataye tubhyamannānāṃ pataye namaḥ || 69||

बभ्लुशाय नमस्तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे ।नम उग्राय भीमाय नमः सोमाय शम्भवे ॥ ७०॥

babhluśāya namastubhyaṃ namaste kṛttivāsase |nama ugrāya bhīmāya namaḥ somāya śambhave || 70||

नमस्ते सहमानाय अषाळ्हाय नमो नमः ।नमः शिवाय शान्ताय नमः शिवतराय च ॥ ७१॥

namaste sahamānāya aṣāḷhāya namo namaḥ |namaḥ śivāya śāntāya namaḥ śivatarāya ca || 71||

गिरीशाय नमस्तुभ्यं त्र्यम्बकाय नमो नमः ॥ ७२॥

girīśāya namastubhyaṃ tryambakāya namo namaḥ || 72||

द्रापिन्हिरण्मय शरीर हिरण्यबाहोत्वामन्धसां पतिरिति प्रवदन्ति वेदाः ।दारिद्र्यं मम दुष्कृतं च भगवन् सद्यो विनश्याधुनासम्पूर्ण धनधान्यगोगणशतैस्तूर्णं गृहं मे कुरु ॥ ७३॥

drāpinhiraṇmaya śarīra hiraṇyabāhotvāmandhasāṃ patiriti pravadanti vedāḥ |dāridryaṃ mama duṣkṛtaṃ ca bhagavan sadyo vinaśyādhunāsampūrṇa dhanadhānyagogaṇaśataistūrṇaṃ gṛhaṃ me kuru || 73||

यो मां न नन्दस्वभिमानगर्वान्निभिन्दत्यनिन्द्यं तव पादसेविनम् ।योऽस्मानहो द्वेष्टि च यं च द्विष्मः तं रुद्र जम्भे विदधामि शम्भो ॥ ७४॥

yo māṃ na nandasvabhimānagarvānnibhindatyanindyaṃ tava pādasevinam |yo'smānaho dveṣṭi ca yaṃ ca dviṣmaḥ taṃ rudra jambhe vidadhāmi śambho || 74||

वाजादिप्रथितं महाफलगणं त्वत्पादुकाराधकंप्राप्यं देव दयानिधे चमकजापारार्थसंसूचितम् ।भक्तिः शाम्भवपुङ्गवैस्तव सदा सग्धिः सपीतिश्च मेअक्षुच्चैवास्तु महेश तेऽद्य कृपया नैवेद्यसम्भोजने ॥ ७५॥

vājādiprathitaṃ mahāphalagaṇaṃ tvatpādukārādhakaṃprāpyaṃ deva dayānidhe camakajāpārārthasaṃsūcitam |bhaktiḥ śāmbhavapuṅgavaistava sadā sagdhiḥ sapītiśca meakṣuccaivāstu maheśa te'dya kṛpayā naivedyasambhojane || 75||

ईश्वरःइत्थं स्तुत्वा गौतमोऽपि मां प्रणम्याम्बिके तदा ।प्राह मां देव पूतोऽस्मि धन्योऽस्मीति मुहुर्मुहुः ॥तल्लिङ्गमौलिसङ्गैकपूतया वृद्धगङ्गया ॥ ७६॥

īśvaraḥitthaṃ stutvā gautamo'pi māṃ praṇamyāmbike tadā |prāha māṃ deva pūto'smi dhanyo'smīti muhurmuhuḥ ||talliṅgamaulisaṅgaikapūtayā vṛddhagaṅgayā || 76||

दर्शनादखिलपापनाशकं स्पर्शनादखिलकामदं शुभम् ।प्राशनाच्च निजबोधदायकं चन्द्रचूडचरणोदकं भजे ॥ ७७॥

darśanādakhilapāpanāśakaṃ sparśanādakhilakāmadaṃ śubham |prāśanācca nijabodhadāyakaṃ candracūḍacaraṇodakaṃ bhaje || 77||

इति स्तुत्वा प्रहृष्टात्मा त्र्यम्बके शिखरे मुनिः ।तत्रोवास महादेव्य हल्यया च समन्वितः ॥ ७८॥

iti stutvā prahṛṣṭātmā tryambake śikhare muniḥ |tatrovāsa mahādevya halyayā ca samanvitaḥ || 78||

सूतःइत्थं त्र्यम्बकभूधरोरुशिखरात् तुङ्गैस्तरङ्गैर्युतागङ्गा वृद्धतमा शिवाद्य शिरसो भूता जगत्पावनी ।सा सर्वान्सुरसत्तमानथ मुदा शैवं मुनिं गौतमंपुष्णन्तीत्यघसङ्घभञ्जनकरी गङ्गेव गोदावरी ॥ ७९॥

sūtaḥitthaṃ tryambakabhūdharoruśikharāt tuṅgaistaraṅgairyutāgaṅgā vṛddhatamā śivādya śiraso bhūtā jagatpāvanī |sā sarvānsurasattamānatha mudā śaivaṃ muniṃ gautamaṃpuṣṇantītyaghasaṅghabhañjanakarī gaṅgeva godāvarī || 79||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शिवगौरीसंवादे गौतमकृता त्र्यम्बकेश्वरशिवप्रार्थना तथा गोदावर्युत्पत्त्येवमहल्यापावनकथनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पञ्चमांशः । अध्यायः २१॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पन्चमांशः । अध्यायः २१॥

|| iti śivarahasyāntargate śivagaurīsaṃvāde gautamakṛtā tryambakeśvaraśivaprārthanā tathā godāvaryutpattyevamahalyāpāvanakathanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pañcamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 21||– || śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pancamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 21||