स्तवचिन्तामणिः Stava Chintamani by Bhatta Narayana

सुगिरा चित्तहारिण्या पश्यन्त्या दृश्यमानया ।जयत्युल्लासितानन्दमहिमा परमेश्वरः ॥ १॥

sugirā cittahāriṇyā paśyantyā dṛśyamānayā |jayatyullāsitānandamahimā parameśvaraḥ || 1||

यः स्फीतः श्रीदयाबोधपरमानन्दसम्पदा ।विद्योद्।ह्योतितमाहात्म्यः स जयत्यपराजितः ॥ २॥

yaḥ sphītaḥ śrīdayābodhaparamānandasampadā |vidyod|hyotitamāhātmyaḥ sa jayatyaparājitaḥ || 2||

प्रसरद्बिन्दुनादाय शुद्धामृतमयात्मने ।नमोऽनन्तप्रकाशाय शङ्करक्षीरसिन्धवे ॥ ३॥

prasaradbindunādāya śuddhāmṛtamayātmane |namo'nantaprakāśāya śaṅkarakṣīrasindhave || 3||

द्विष्मस्त्वां त्वां स्तुमस्तुभ्यं मन्त्रयामोऽम्बिकापते ।अतिवाल्लभ्यतः साधु विश्वङ्नो धृतवानसि ॥ ४॥

dviṣmastvāṃ tvāṃ stumastubhyaṃ mantrayāmo'mbikāpate |ativāllabhyataḥ sādhu viśvaṅno dhṛtavānasi || 4||

संहृतस्पर्शयोगाय सम्पूर्णामृतसूतये ।वियन्मायास्वरूपाय विभवे शम्भवे नमः ॥ ५॥

saṃhṛtasparśayogāya sampūrṇāmṛtasūtaye |viyanmāyāsvarūpāya vibhave śambhave namaḥ || 5||

भिन्नेष्वपि न भिन्नं यच्छिन्नेष्वछिन्नमेव च ।नमामः सर्वसामान्यं रूपं तत्पारमेश्वरम् ॥ ६॥

bhinneṣvapi na bhinnaṃ yacchinneṣvachinnameva ca |namāmaḥ sarvasāmānyaṃ rūpaṃ tatpārameśvaram || 6||

प्रणवोर्ध्वार्धमात्रातोऽप्यणवे महते पुनः ।ब्रह्माण्डादपि नैर्गुण्यगुणाय स्थाणवे नमः ॥ ७॥

praṇavordhvārdhamātrāto'pyaṇave mahate punaḥ |brahmāṇḍādapi nairguṇyaguṇāya sthāṇave namaḥ || 7||

ब्रह्माण्डगर्भिणीं व्योमव्यापिनः सर्वतोगतेः ।परमेश्वरहंसस्य शक्तिं हंसीमिव स्तुमः ॥ ८॥

brahmāṇḍagarbhiṇīṃ vyomavyāpinaḥ sarvatogateḥ |parameśvarahaṃsasya śaktiṃ haṃsīmiva stumaḥ || 8||

निरुपादानसम्भारमभित्तावेव तन्वते ।जगच्चित्रं नमस्तस्मै कलाश्लाघ्याय शूलिने ॥ ९॥

nirupādānasambhāramabhittāveva tanvate |jagaccitraṃ namastasmai kalāślāghyāya śūline || 9||

मायाजलोदरात्सम्यगुद्धृत्य विमलीकृतम् ।शिवज्ञानं स्वतो दुग्धं देह्येहि हरहंस नः ॥ १०॥

māyājalodarātsamyaguddhṛtya vimalīkṛtam |śivajñānaṃ svato dugdhaṃ dehyehi harahaṃsa naḥ || 10||

षट्प्रमाणीपरिच्छेदभेदयोगेऽप्यभेदिने ।परमार्थैकभावाय बलिं यामो भवाय ते ॥ ११॥

ṣaṭpramāṇīparicchedabhedayoge'pyabhedine |paramārthaikabhāvāya baliṃ yāmo bhavāya te || 11||

अपि पश्येम गम्भीरां परेण ज्योतिषाभितः ।उन्मृष्टतमसं रम्यामन्तर्भव भवद्गुहाम् ॥ १२॥

api paśyema gambhīrāṃ pareṇa jyotiṣābhitaḥ |unmṛṣṭatamasaṃ ramyāmantarbhava bhavadguhām || 12||

नमस्तेभ्योऽपि ये सोमकलाकलितशेखरम् ।नाथं स्वप्नेऽपि पश्यन्ति परमानन्ददायिनम् ॥ १३॥

namastebhyo'pi ye somakalākalitaśekharam |nāthaṃ svapne'pi paśyanti paramānandadāyinam || 13||

भगवन्भव भावत्कं भावं भावयितुं रुचिः ।पुनर्भवभयोच्छेददक्षा कस्मै न रोचते ॥ १४॥

bhagavanbhava bhāvatkaṃ bhāvaṃ bhāvayituṃ ruciḥ |punarbhavabhayocchedadakṣā kasmai na rocate || 14||

यावज्जीवं जगन्नाथ कर्तव्यमिदमस्तु नः ।त्वत्प्रसादात्त्वदेकाग्रमनस्कत्वेन या स्थितिः ॥ १५॥

yāvajjīvaṃ jagannātha kartavyamidamastu naḥ |tvatprasādāttvadekāgramanaskatvena yā sthitiḥ || 15||

शाखासहस्रविस्तीर्णवेदागममयात्मने ।नमोऽनन्तफलोत्पादकल्पवृक्षाय शम्भवे ॥ १६॥

śākhāsahasravistīrṇavedāgamamayātmane |namo'nantaphalotpādakalpavṛkṣāya śambhave || 16||

वाङ्मनःकायकर्माणि विनियोज्य त्वयि प्रभो ।त्वन्मयीभूय निर्द्वन्द्वाः कच्चित्स्यामापि कर्हिचित् ॥ १७॥

vāṅmanaḥkāyakarmāṇi viniyojya tvayi prabho |tvanmayībhūya nirdvandvāḥ kaccitsyāmāpi karhicit || 17||

जगतां सर्गसंहारतत्तद्धितनियुक्तिषु ।अनन्यापेक्षसामर्थ्यशालिनि शूलिने नमः ॥ १८॥

jagatāṃ sargasaṃhāratattaddhitaniyuktiṣu |ananyāpekṣasāmarthyaśālini śūline namaḥ || 18||

व्यतीतगुणयोगस्य मुख्यध्येयस्य धूर्जटेः ।नामापि ध्यायतां ध्यानैः किमन्यालम्बनैः फलम् ॥ १९॥

vyatītaguṇayogasya mukhyadhyeyasya dhūrjaṭeḥ |nāmāpi dhyāyatāṃ dhyānaiḥ kimanyālambanaiḥ phalam || 19||

नमो नमः शिवायेति मन्त्रसामर्थ्यमाश्रिताः ।श्लाघ्यास्ते शाम्भवीं भूतिमुपभोक्तुं य उद्यताः ॥ २०॥

namo namaḥ śivāyeti mantrasāmarthyamāśritāḥ |ślāghyāste śāmbhavīṃ bhūtimupabhoktuṃ ya udyatāḥ || 20||

कः पन्था येन न प्राप्यः का च वाङ्नोच्यसे यया ।किं ध्यानं येन न ध्येयः किं वा किं नासि यत्प्रभो ॥ २१॥

kaḥ panthā yena na prāpyaḥ kā ca vāṅnocyase yayā |kiṃ dhyānaṃ yena na dhyeyaḥ kiṃ vā kiṃ nāsi yatprabho || 21||

अर्चितोऽयमयं ध्यात एष तोषित इत्ययम् ।रसः स्रोतःसहस्रेण त्वयि मे भव वर्धताम् ॥ २२॥

arcito'yamayaṃ dhyāta eṣa toṣita ityayam |rasaḥ srotaḥsahasreṇa tvayi me bhava vardhatām || 22||

नमो निःशेषधीपत्रिमालालयमयात्मने ।नाथाय स्थाणवे तुभ्यं नागयज्ञोपवीतिने ॥ २३॥

namo niḥśeṣadhīpatrimālālayamayātmane |nāthāya sthāṇave tubhyaṃ nāgayajñopavītine || 23||

अज्ञानतिमिरस्यैकमौषधं संस्मृतिस्तव ।भव तत्तत्प्रदानेन प्रसादः क्रियतां मयि ॥ २४॥

ajñānatimirasyaikamauṣadhaṃ saṃsmṛtistava |bhava tattatpradānena prasādaḥ kriyatāṃ mayi || 24||

नम ईशाय निःशेषपुरुषार्थप्रसाधकः ।प्रणन्तव्यः प्रणामोऽपि यदीय इह धीमताम् ॥ २५॥

nama īśāya niḥśeṣapuruṣārthaprasādhakaḥ |praṇantavyaḥ praṇāmo'pi yadīya iha dhīmatām || 25||

मग्नैर्भीमे भवाम्भोधौ निलये दुःखयादसाम् ।भक्तिचिन्तामणिं शार्वं ततः प्राप्य न किं जितम् ॥ २६॥

magnairbhīme bhavāmbhodhau nilaye duḥkhayādasām |bhakticintāmaṇiṃ śārvaṃ tataḥ prāpya na kiṃ jitam || 26||

निरावरणनिर्द्वन्द्वनिश्चलज्ञानसम्पदाम् ।ज्ञेयोऽसि किल केऽप्येते ये त्वां जानन्ति धूर्जटे ॥ २७॥

nirāvaraṇanirdvandvaniścalajñānasampadām |jñeyo'si kila ke'pyete ye tvāṃ jānanti dhūrjaṭe || 27||

निर्गुणोऽपि गुणज्ञानां ज्ञेय एको जयत्यजः ।निष्कामोऽपि प्रकृत्या यः कामनानां परं फलम् ॥ २८॥

nirguṇo'pi guṇajñānāṃ jñeya eko jayatyajaḥ |niṣkāmo'pi prakṛtyā yaḥ kāmanānāṃ paraṃ phalam || 28||

श्रीरत्नामृतलाभाय क्लिष्टं यत्र न कैः सुरैः ।तत्क्षीरोदमैश्वर्यं तवैव सहजं विभो ॥ २९॥

śrīratnāmṛtalābhāya kliṣṭaṃ yatra na kaiḥ suraiḥ |tatkṣīrodamaiśvaryaṃ tavaiva sahajaṃ vibho || 29||

नमो भक्त्या नृणां मुक्त्यै भवते भव तेऽवते ।स्मृत्या नुत्या च ददते शम्भवे शं भवेऽभवे ॥ ३०॥

namo bhaktyā nṛṇāṃ muktyai bhavate bhava te'vate |smṛtyā nutyā ca dadate śambhave śaṃ bhave'bhave || 30||

सर्वज्ञः सर्वकृत्सर्वमसीति ज्ञानशालिनाम् ।वेद्यं किं कर्म वा नाथ नानन्त्याय त्वयार्प्यते ॥ ३१॥

sarvajñaḥ sarvakṛtsarvamasīti jñānaśālinām |vedyaṃ kiṃ karma vā nātha nānantyāya tvayārpyate || 31||

इच्छाया एव यस्येयत्फलं लोकत्रयात्मकम् ।तस्य ते नाथ कार्याणां को वेत्ति कियती गतिः ॥ ३२॥

icchāyā eva yasyeyatphalaṃ lokatrayātmakam |tasya te nātha kāryāṇāṃ ko vetti kiyatī gatiḥ || 32||

ब्रह्मादयोऽपि तद्यस्य कर्मसोपानमालया ।उपर्युपरि धावन्ति लब्धुं धाम नमामि तम् ॥ ३३॥

brahmādayo'pi tadyasya karmasopānamālayā |uparyupari dhāvanti labdhuṃ dhāma namāmi tam || 33||

अयं ब्रह्मा महेन्द्रोऽयं सूर्यचन्द्रमसाविमौ ।इति शक्तिलता यस्य पुष्पिता पात्वसौ भवः ॥ ३४॥

ayaṃ brahmā mahendro'yaṃ sūryacandramasāvimau |iti śaktilatā yasya puṣpitā pātvasau bhavaḥ || 34||

भ्रमो न लभ्यते यस्य भ्रान्तान्तःकरणैरपि ।दूरगैरपि यस्यान्तो दुर्गमस्तं स्तुमो मृडम् ॥ ३५॥

bhramo na labhyate yasya bhrāntāntaḥkaraṇairapi |dūragairapi yasyānto durgamastaṃ stumo mṛḍam || 35||

नमः स्तुतौ स्मृतौ ध्याने दर्शने स्पर्शने तथा ।प्राप्तौ चानन्दवृन्दाय दयिताय कपर्दिने ॥ ३६॥

namaḥ stutau smṛtau dhyāne darśane sparśane tathā |prāptau cānandavṛndāya dayitāya kapardine || 36||

किं स्मयेनेति मत्वापि मनसा परमेश्वर ।स्मयेन त्वन्मयोऽस्मीति मामि नात्मनि किं मुदा ॥ ३७॥

kiṃ smayeneti matvāpi manasā parameśvara |smayena tvanmayo'smīti māmi nātmani kiṃ mudā || 37||

चिन्तयित्वापि कर्तव्यकोटीश्चित्तस्य चापलात् ।विश्राम्यन्भव भावत्कचित्तानन्दे रमे भृशम् ॥ ३८॥

cintayitvāpi kartavyakoṭīścittasya cāpalāt |viśrāmyanbhava bhāvatkacittānande rame bhṛśam || 38||

सूक्ष्मोऽपि चेत्त्रिलोकीयं कलामात्रं कथं तव ।स्थूलोऽथ किं सुदर्शो न ब्रह्मादिभिरपि प्रभो ॥ ३९॥

sūkṣmo'pi cettrilokīyaṃ kalāmātraṃ kathaṃ tava |sthūlo'tha kiṃ sudarśo na brahmādibhirapi prabho || 39||

वाच्य एषां त्वमेवेति नाभविष्यदिदं यदि ।कः क्लेशं देव वाग्जालेष्वकरिष्यत्सुधीस्तदा ॥ ४०॥

vācya eṣāṃ tvameveti nābhaviṣyadidaṃ yadi |kaḥ kleśaṃ deva vāgjāleṣvakariṣyatsudhīstadā || 40||

क्रमेण कर्मणा केन कया वा प्रज्ञया प्रभो ।दृश्योऽसीत्युपदेशेन प्रसादः क्रियतां मम ॥ ४१॥

krameṇa karmaṇā kena kayā vā prajñayā prabho |dṛśyo'sītyupadeśena prasādaḥ kriyatāṃ mama || 41||

नमो निरुपकार्याय त्रैलोक्यैकोपकारिणे ।सर्वस्य स्पृहणीयाय निःस्पृहाय कपर्दिने ॥ ४२॥

namo nirupakāryāya trailokyaikopakāriṇe |sarvasya spṛhaṇīyāya niḥspṛhāya kapardine || 42||

अहो क्षेत्रज्ञता सेयं कार्याय महते सताम् ।ययानन्तफलां भक्तिं वपन्ति त्वय्यमी प्रभो ॥ ४३॥

aho kṣetrajñatā seyaṃ kāryāya mahate satām |yayānantaphalāṃ bhaktiṃ vapanti tvayyamī prabho || 43||

महतीयमहो माया तव मायिन्ययावृतः ।त्वद्।ह्ध्याननिधिलाभेऽपि मुग्धो लोकः श्लथायते ॥ ४४॥

mahatīyamaho māyā tava māyinyayāvṛtaḥ |tvad|hdhyānanidhilābhe'pi mugdho lokaḥ ślathāyate || 44||

आरम्भे भव सर्वत्र कर्म वा करणादि वा ।विश्वमस्तु स्वतन्त्रस्तु कर्ता तत्रैकको भवान् ॥ ४५॥

ārambhe bhava sarvatra karma vā karaṇādi vā |viśvamastu svatantrastu kartā tatraikako bhavān || 45||

त्रिगुणत्रिपरिस्पन्दद्वन्द्वग्रस्तं जगत्त्रयम् ।उद्धर्तुं भवतोऽन्यस्य कस्य शक्तिः कृपाथवा ॥ ४६॥

triguṇatriparispandadvandvagrastaṃ jagattrayam |uddhartuṃ bhavato'nyasya kasya śaktiḥ kṛpāthavā || 46||

दोषोऽपि देव को दोषस्त्वामाप्तुं यः समास्थितः ।गुणोऽपि च गुणः को नु त्वां नाप्तुं यः समास्थितः ॥ ४७॥

doṣo'pi deva ko doṣastvāmāptuṃ yaḥ samāsthitaḥ |guṇo'pi ca guṇaḥ ko nu tvāṃ nāptuṃ yaḥ samāsthitaḥ || 47||

रागोऽप्यस्तु जगन्नाथ मम त्वय्येव यः स्थितः ।लोभायापि नमस्तस्मै त्वल्लाभालम्बनाय मे ॥ ४७॥

rāgo'pyastu jagannātha mama tvayyeva yaḥ sthitaḥ |lobhāyāpi namastasmai tvallābhālambanāya me || 47||

अहो महदिदं कर्म देव त्वद्भावनात्मकम् ।आब्रह्मक्रिमि यस्मिन्नो मुक्तयेऽधिक्रियेत कः ॥ ४८॥

aho mahadidaṃ karma deva tvadbhāvanātmakam |ābrahmakrimi yasminno muktaye'dhikriyeta kaḥ || 48||

आरम्भः सर्वकार्याणां पर्यन्तः सर्वकर्मणाम् ।तदन्तर्वृत्तयश्चित्रास्तवैवेशो धियः पथि ॥ ४९॥

ārambhaḥ sarvakāryāṇāṃ paryantaḥ sarvakarmaṇām |tadantarvṛttayaścitrāstavaiveśo dhiyaḥ pathi || 49||

यावदुत्तरमास्वादसहस्रगुणविस्तरः ।त्वद्भक्तिरसपीयूषान्नाथ नान्यत्र दृश्यते ॥ ५०॥

yāvaduttaramāsvādasahasraguṇavistaraḥ |tvadbhaktirasapīyūṣānnātha nānyatra dṛśyate || 50||

उपसंहृतकामाय कामायतिमतन्वते ।अवतंसितसोमाय सोमाय स्वामिने नमः ॥ ५१॥

upasaṃhṛtakāmāya kāmāyatimatanvate |avataṃsitasomāya somāya svāmine namaḥ || 51||

किमशक्तः करोमीति सर्वत्रानध्यवस्यतः ।सर्वानुग्राहिका शक्तिः शाङ्करी शरणं मम ॥ ५२॥

kimaśaktaḥ karomīti sarvatrānadhyavasyataḥ |sarvānugrāhikā śaktiḥ śāṅkarī śaraṇaṃ mama || 52||

गुणातीतस्य निर्दिष्टनिःशेषातिशयात्मनः ।लभ्यते भव कुत्रांशे परः प्रतिनिधिस्तव ॥ ५३॥

guṇātītasya nirdiṣṭaniḥśeṣātiśayātmanaḥ |labhyate bhava kutrāṃśe paraḥ pratinidhistava || 53||

निर्द्वन्द्वे निरुपाधौ च त्वय्यात्मनि सति प्रभो ।वयं वञ्च्यामहेऽद्यापि माययामेयया तव ॥ ५४॥

nirdvandve nirupādhau ca tvayyātmani sati prabho |vayaṃ vañcyāmahe'dyāpi māyayāmeyayā tava || 54||

अणिमादिगुणावाप्तिः सदैश्वर्यं भवक्षयः ।अमी भव भवद्भक्तिकल्पपादपपल्लवाः ॥ ५५॥

aṇimādiguṇāvāptiḥ sadaiśvaryaṃ bhavakṣayaḥ |amī bhava bhavadbhaktikalpapādapapallavāḥ || 55||

या या दिक्तत्र न क्वासि सर्वः कालो भवन्मयः ।इति लब्धोऽपि कर्हि त्वं लप्स्यसे नाथ कथ्यताम् ॥ ५६॥

yā yā diktatra na kvāsi sarvaḥ kālo bhavanmayaḥ |iti labdho'pi karhi tvaṃ lapsyase nātha kathyatām || 56||

नमः प्रसन्नसद्वृत्तमानसैकनिवासिने ।भूरिभूतिसिताङ्गाय महाहंसाय शम्भवे ॥ ५७॥

namaḥ prasannasadvṛttamānasaikanivāsine |bhūribhūtisitāṅgāya mahāhaṃsāya śambhave || 57||

हृतोद्धततमस्तान्तिः प्लुष्टाशेषभवेन्धना ।त्वद्बोधदीपिका मेऽस्तु नाथ त्वद्भक्तिदीपिका ॥ ५८॥

hṛtoddhatatamastāntiḥ pluṣṭāśeṣabhavendhanā |tvadbodhadīpikā me'stu nātha tvadbhaktidīpikā || 58||

विसृष्टानेकसद्बीजगर्भं त्रैलोक्यनाटकम् ।प्रस्ताव्य हर संहर्तुं त्वत्तः कोऽन्यः कविः क्षमः ॥ ५९॥

visṛṣṭānekasadbījagarbhaṃ trailokyanāṭakam |prastāvya hara saṃhartuṃ tvattaḥ ko'nyaḥ kaviḥ kṣamaḥ || 59||

नमः सदसतां कर्तुमसत्त्वं सत्त्वमेव वा ।स्वतन्त्रायास्वतन्त्राय व्ययैश्वर्यैकशालिने ॥ ६०॥

namaḥ sadasatāṃ kartumasattvaṃ sattvameva vā |svatantrāyāsvatantrāya vyayaiśvaryaikaśāline || 60||

त्रैलोक्येऽप्यत्र यो यावानानन्दः कश्चिदीक्ष्यते ।स बिन्दुर्यस्य तं वन्दे देवमानन्दसागरम् ॥ ६१॥

trailokye'pyatra yo yāvānānandaḥ kaścidīkṣyate |sa binduryasya taṃ vande devamānandasāgaram || 61||

अहो ब्रह्मादयो धन्या ये विमुक्तान्यसङ्कथम् ।नमो नमः शिवायेति जपन्त्याह्लादविह्वलाः ॥ ६२॥

aho brahmādayo dhanyā ye vimuktānyasaṅkatham |namo namaḥ śivāyeti japantyāhlādavihvalāḥ || 62||

निष्कामायापि कामानामनन्तानां विधायिने ।अनादित्वेऽपि विश्वस्य भोक्त्रे भव नमोऽस्तु ते ॥ ६३॥

niṣkāmāyāpi kāmānāmanantānāṃ vidhāyine |anāditve'pi viśvasya bhoktre bhava namo'stu te || 63||

स्तुमस्त्रिभुवनारम्भमूलप्रकृतिमीश्वरम् ।लिप्सेरन्नोपकारं के यतः सम्पूर्णधर्मणः ॥ ६४॥

stumastribhuvanārambhamūlaprakṛtimīśvaram |lipserannopakāraṃ ke yataḥ sampūrṇadharmaṇaḥ || 64||

महत्स्वप्यर्थकृच्छ्रेषु मोहौघमलिनीकृताः ।स्मृते यस्मिन्प्रसीदन्ति मतयस्तं शिवं स्तुमः ॥ ६५॥

mahatsvapyarthakṛcchreṣu mohaughamalinīkṛtāḥ |smṛte yasminprasīdanti matayastaṃ śivaṃ stumaḥ || 65||

प्रभो भवत एवेह प्रभुशक्तिरभङ्गुरा ।यदिच्छया प्रतायेते त्रैलोक्यस्य लयोदयौ ॥ ६६॥

prabho bhavata eveha prabhuśaktirabhaṅgurā |yadicchayā pratāyete trailokyasya layodayau || 66||

कुकर्मापि यमुद्दिश्य देवं स्यात्सुकृतं परम् ।सुकृतस्यापि सौकृत्यं यतोऽन्यत्र न सोऽसि भोः ॥ ६७॥

kukarmāpi yamuddiśya devaṃ syātsukṛtaṃ param |sukṛtasyāpi saukṛtyaṃ yato'nyatra na so'si bhoḥ || 67||

एष मुष्ट्या गृहीतोऽसि दृष्ट एष क्व यासि नः ।इति भक्तिरसाध्माता धन्या धावन्ति धूर्जटिम् ॥ ६८॥

eṣa muṣṭyā gṛhīto'si dṛṣṭa eṣa kva yāsi naḥ |iti bhaktirasādhmātā dhanyā dhāvanti dhūrjaṭim || 68||

स्तुमस्त्वां ऋग्यजुःसाम्नां शुक्रतः परतः परम् ।यस्य वेदात्मिकाज्ञेयमहो गम्भीरसुन्दरी ॥ ६९॥

stumastvāṃ ṛgyajuḥsāmnāṃ śukrataḥ parataḥ param |yasya vedātmikājñeyamaho gambhīrasundarī || 69||

विधिरादिस्तथान्तोऽसि विश्वस्य परमेश्वर ।धर्मग्रामः प्रवृत्तो यस्त्वत्तो न स कुतो भवेत् ॥ ७०॥

vidhirādistathānto'si viśvasya parameśvara |dharmagrāmaḥ pravṛtto yastvatto na sa kuto bhavet || 70||

नमस्ते भवसम्भ्रान्तभ्रान्तिमुद्भाव्य भिन्दते ।ज्ञानानन्दं च निर्द्वन्द्वं देव वृत्वा विवृण्वते ॥ ७१॥

namaste bhavasambhrāntabhrāntimudbhāvya bhindate |jñānānandaṃ ca nirdvandvaṃ deva vṛtvā vivṛṇvate || 71||

यस्याः प्राप्येत पर्यन्तविशेषः कैर्मनोरथैः ।मायामेकनिमेषेण मुष्णंस्तां पातु नः शिवः ॥ ७२॥

yasyāḥ prāpyeta paryantaviśeṣaḥ kairmanorathaiḥ |māyāmekanimeṣeṇa muṣṇaṃstāṃ pātu naḥ śivaḥ || 72||

वैराग्यस्य गतिं गुर्वीं ज्ञानस्य परमां श्रियम् ।नैःस्पृह्यस्य परां कोटिं बिभ्रतां त्वं प्रभो प्रभुः ॥ ७३॥

vairāgyasya gatiṃ gurvīṃ jñānasya paramāṃ śriyam |naiḥspṛhyasya parāṃ koṭiṃ bibhratāṃ tvaṃ prabho prabhuḥ || 73||

ब्रह्मणोऽपि भवान्ब्रह्म कस्य नेशस्त्वमीशितुः ।जगत्कल्याणकल्याणं कियत्त्वमिति वेत्ति कः ॥ ७४॥

brahmaṇo'pi bhavānbrahma kasya neśastvamīśituḥ |jagatkalyāṇakalyāṇaṃ kiyattvamiti vetti kaḥ || 74||

किमन्यैर्बन्धुभिः किं च सुहृद्भिः स्वामिभिस्तथा ।सर्वस्थाने ममेश त्वं य उद्धर्ता भवार्णवात् ॥ ७५॥

kimanyairbandhubhiḥ kiṃ ca suhṛdbhiḥ svāmibhistathā |sarvasthāne mameśa tvaṃ ya uddhartā bhavārṇavāt || 75||

जयन्ति मोहमायादिमलसङ्क्षालनक्षमाः ।शैवयोगबलाकृष्टा दिव्यपीयूषविप्रुषः ॥ ७६॥

jayanti mohamāyādimalasaṅkṣālanakṣamāḥ |śaivayogabalākṛṣṭā divyapīyūṣavipruṣaḥ || 76||

गायत्र्या गीयते यस्य धियां तेजः प्रचोदकम् ।चोदयेदपि कच्चिन्नः स धियः सत्पथे प्रभुः ॥ ७७॥

gāyatryā gīyate yasya dhiyāṃ tejaḥ pracodakam |codayedapi kaccinnaḥ sa dhiyaḥ satpathe prabhuḥ || 77||

अष्टमूर्ते किमेकस्यामपि मूर्तौ न नः स्थितिम् ।शाश्वतीं कुरुषे यद्वा तुष्टः सर्वं करिष्यसि ॥ ७८॥

aṣṭamūrte kimekasyāmapi mūrtau na naḥ sthitim |śāśvatīṃ kuruṣe yadvā tuṣṭaḥ sarvaṃ kariṣyasi || 78||

वस्तुतत्त्वं पदार्थानां प्रायेणार्थक्रियाकरम् ।भवतस्त्वीश नामापि मोक्षपर्यन्तसिद्धिदम् ॥ ७९॥

vastutattvaṃ padārthānāṃ prāyeṇārthakriyākaram |bhavatastvīśa nāmāpi mokṣaparyantasiddhidam || 79||

मुहुर्मुहुर्जगच्चित्रस्यान्यान्यां स्थितिमूहितुम् ।शक्तिर्या ते तया नाथ को मनस्वी न विस्मितः ॥ ८०॥

muhurmuhurjagaccitrasyānyānyāṃ sthitimūhitum |śaktiryā te tayā nātha ko manasvī na vismitaḥ || 80||

दुष्करं सुकरीकर्तुं दुःखं सुखयितुं तथा ।एकवीरा स्मृतिर्यस्य तं स्मरामः स्मरद्विषम् ॥ ८१॥

duṣkaraṃ sukarīkartuṃ duḥkhaṃ sukhayituṃ tathā |ekavīrā smṛtiryasya taṃ smarāmaḥ smaradviṣam || 81||

जयन्ति गीतयो यासां स गेयः परमेश्वरः ।यन्नाम्नापि महात्मानः कीर्यन्ते पुलकाङ्कुरैः ॥ ८२॥

jayanti gītayo yāsāṃ sa geyaḥ parameśvaraḥ |yannāmnāpi mahātmānaḥ kīryante pulakāṅkuraiḥ || 82||

भवानिव भवानेव भवेद्यदि परं भव ।स्वशक्तिव्यूहसंव्यूढत्रैलोक्यारम्भसंहृतिः ॥ ८३॥

bhavāniva bhavāneva bhavedyadi paraṃ bhava |svaśaktivyūhasaṃvyūḍhatrailokyārambhasaṃhṛtiḥ || 83||

मन्त्रोऽसि मन्त्रणीयोऽसि मन्त्री त्वत्तः कुतोऽपरः ।स मह्यं देहि तं मन्त्रं त्वन्मन्त्रः स्यां यथा प्रभो ॥ ८४॥

mantro'si mantraṇīyo'si mantrī tvattaḥ kuto'paraḥ |sa mahyaṃ dehi taṃ mantraṃ tvanmantraḥ syāṃ yathā prabho || 84||

भारूपः सत्यसङ्कल्पस्त्वमात्मा यस्य सोऽप्यहम् ।संसारीति किमीशैष स्वप्नः सोऽपि कुतस्त्वयि ॥ ८५॥

bhārūpaḥ satyasaṅkalpastvamātmā yasya so'pyaham |saṃsārīti kimīśaiṣa svapnaḥ so'pi kutastvayi || 85||

तदभङ्गि तदग्राम्यं तदेकमुपपत्तिमत् ।त्वयि कर्मफलन्यासकृतामैश्वर्यमीश यत् ॥ ८६॥

tadabhaṅgi tadagrāmyaṃ tadekamupapattimat |tvayi karmaphalanyāsakṛtāmaiśvaryamīśa yat || 86||

क्षमः कां नापदं हन्तुं कां दातुं सम्पदं न वा ।योऽसौ स दयितोऽस्माकं देवदेवो वृषध्वजः ॥ ८७॥

kṣamaḥ kāṃ nāpadaṃ hantuṃ kāṃ dātuṃ sampadaṃ na vā |yo'sau sa dayito'smākaṃ devadevo vṛṣadhvajaḥ || 87||

मायामयमलान्धस्य दिव्यस्य ज्ञानचक्षुषः ।निर्मलीकरणे नाथ त्वद्भक्तिः परमाञ्जनम् ॥ ८८॥

māyāmayamalāndhasya divyasya jñānacakṣuṣaḥ |nirmalīkaraṇe nātha tvadbhaktiḥ paramāñjanam || 88||

निर्भयं यद्यदानन्दमयमेकं यदव्ययम् ।पदं देह्येहि मे देव तूर्णं तत्किं प्रतीक्षसे ॥ ८९॥

nirbhayaṃ yadyadānandamayamekaṃ yadavyayam |padaṃ dehyehi me deva tūrṇaṃ tatkiṃ pratīkṣase || 89||

अहो निसर्गगम्भीरो घोरः संसारसागरः ।अहो तत्तरणोपायः परः कोऽपि महेश्वरः ॥ ९०॥

aho nisargagambhīro ghoraḥ saṃsārasāgaraḥ |aho tattaraṇopāyaḥ paraḥ ko'pi maheśvaraḥ || 90||

नमः कृतकृतान्तान्त तुभ्यं मदनमर्दिने ।मस्तकन्यस्तगङ्गाय यथायुक्तार्थकारिणे ॥ ९१॥

namaḥ kṛtakṛtāntānta tubhyaṃ madanamardine |mastakanyastagaṅgāya yathāyuktārthakāriṇe || 91||

ऐश्वर्यज्ञानवैराग्यधर्मेभ्योऽप्युपरि स्थितिम् ।नाथ प्रार्थयमानानां त्वदृते का परा गतिः ॥ ९२॥

aiśvaryajñānavairāgyadharmebhyo'pyupari sthitim |nātha prārthayamānānāṃ tvadṛte kā parā gatiḥ || 92||

त्वय्यनिच्छति कः शम्भो शक्तः कुब्जयितुं तृणम् ।त्वदिच्छानुगृहीतस्तु वहेद्ब्राह्मीं धुरं न कः ॥ ९३॥

tvayyanicchati kaḥ śambho śaktaḥ kubjayituṃ tṛṇam |tvadicchānugṛhītastu vahedbrāhmīṃ dhuraṃ na kaḥ || 93||

हरप्रणतिमाणिक्यमुकुटोत्कटमस्तकाः ।नमेयुः कं परं कं वा नमयेयुर्न धीधनाः ॥ ९४॥

harapraṇatimāṇikyamukuṭotkaṭamastakāḥ |nameyuḥ kaṃ paraṃ kaṃ vā namayeyurna dhīdhanāḥ || 94||

सर्वविभ्रमनिर्मोकनिष्कम्पममृतह्रदम् ।भवज्ज्ञानाम्बुधेर्मध्यमध्यासीयापि धूर्जटे ॥ ९५॥

sarvavibhramanirmokaniṣkampamamṛtahradam |bhavajjñānāmbudhermadhyamadhyāsīyāpi dhūrjaṭe || 95||

चित्रं यच्चित्रदृष्टोऽपि मनोरथगतोऽपि वा ।परमार्थफलं नाथ परिपूर्णं प्रयच्छसि ॥ ९६॥

citraṃ yaccitradṛṣṭo'pi manorathagato'pi vā |paramārthaphalaṃ nātha paripūrṇaṃ prayacchasi || 96||

इति नाथ नुमः किं त्वां किं निन्दामो न मन्महे ॥ ९७॥

iti nātha numaḥ kiṃ tvāṃ kiṃ nindāmo na manmahe || 97||

कीर्तनेऽप्यमृतौघस्य यत्प्रसत्तेः फलं तव ।तत्पातुमपि कोऽन्योऽलं किमु दातुं जगत्पते ॥ ९८॥

kīrtane'pyamṛtaughasya yatprasatteḥ phalaṃ tava |tatpātumapi ko'nyo'laṃ kimu dātuṃ jagatpate || 98||

निःशेषप्रार्थनीयार्थसार्थसिद्धिनिधानतः ।त्वत्तस्त्वद्भक्तिमेवाप्तुं प्रार्थये नाथ सर्वथा ॥ ९९॥

niḥśeṣaprārthanīyārthasārthasiddhinidhānataḥ |tvattastvadbhaktimevāptuṃ prārthaye nātha sarvathā || 99||

नमस्त्रैलोक्यनाथाय तुभ्यं भव भवज्जुषाम् ।त्रिलोकीनाथतादाननिर्विनायकशक्तये ॥ १००॥

namastrailokyanāthāya tubhyaṃ bhava bhavajjuṣām |trilokīnāthatādānanirvināyakaśaktaye || 100||

निःशेषक्लेशहानस्य हेतुः क इति संशये ।स्वामिन्सोऽसीति निश्चित्य कस्त्वां न शरणं गतः ॥ १०१॥

niḥśeṣakleśahānasya hetuḥ ka iti saṃśaye |svāminso'sīti niścitya kastvāṃ na śaraṇaṃ gataḥ || 101||

भुक्त्वा भोगान्भवभ्रान्तिं हित्वा लप्स्ये परं पदम् ।इत्याशंसेह शोभेत शम्भौ भक्तिमतः परम् ॥ १०२॥

bhuktvā bhogānbhavabhrāntiṃ hitvā lapsye paraṃ padam |ityāśaṃseha śobheta śambhau bhaktimataḥ param || 102||

नाथ स्वप्नेऽपि यत्कुर्यां ब्रूयां वा साध्वसाधु वा ।त्वदधीनत्वदर्पेण सर्वत्रात्रास्मि निर्वृतः ॥ १०३॥

nātha svapne'pi yatkuryāṃ brūyāṃ vā sādhvasādhu vā |tvadadhīnatvadarpeṇa sarvatrātrāsmi nirvṛtaḥ || 103||

ज्योतिषामपि यज्ज्योतिस्तत्र त्वद्धाम्नि धावतः ।चित्तस्येश तमःस्पर्शो मन्ये वन्ध्यात्मजानुजः ॥ १०४॥

jyotiṣāmapi yajjyotistatra tvaddhāmni dhāvataḥ |cittasyeśa tamaḥsparśo manye vandhyātmajānujaḥ || 104||

मन्ये न्यस्तपदः सोऽपि क्षेम्ये मोक्षस्य वर्त्मनि ।मनोरथः स्थितो यस्य सेविष्ये शिवमित्ययम् ॥ १०५॥

manye nyastapadaḥ so'pi kṣemye mokṣasya vartmani |manorathaḥ sthito yasya seviṣye śivamityayam || 105||

स्थित्युत्पत्तिलयैर्लोकत्रयस्योपक्रियास्विह ।एकैवेश भवच्छक्तिः स्वतन्त्रं तन्त्रमीक्षसे ॥ १०६॥

sthityutpattilayairlokatrayasyopakriyāsviha |ekaiveśa bhavacchaktiḥ svatantraṃ tantramīkṣase || 106||

त्रिलोक्यामिह कस्त्रातस्त्रिताप्या नोपतापितः ।तस्मै नमोऽस्तु ते यस्त्वं तन्निर्वाणामृतह्रदः ॥ १०७॥

trilokyāmiha kastrātastritāpyā nopatāpitaḥ |tasmai namo'stu te yastvaṃ tannirvāṇāmṛtahradaḥ || 107||

कृत्रिमापि भवद्भक्तिरकृत्रिमफलोदया ।निश्छद्मा चेद्भवेदेषा किम्फलेति त्वयोच्यताम् ॥ १०८॥

kṛtrimāpi bhavadbhaktirakṛtrimaphalodayā |niśchadmā cedbhavedeṣā kimphaleti tvayocyatām || 108||

तच्चक्षुरीक्ष्यसे येन सा गतिर्गम्यसे यया ।फलं तदज जातं यत्त्वत्कथाकल्पपादपात् ॥ १०९॥

taccakṣurīkṣyase yena sā gatirgamyase yayā |phalaṃ tadaja jātaṃ yattvatkathākalpapādapāt || 109||

श्रेयसा श्रेय एवैतदुपरि त्वयि या स्थितिः ।तदन्तरायहृतये त्वमीश शरणं मम ॥ ११०॥

śreyasā śreya evaitadupari tvayi yā sthitiḥ |tadantarāyahṛtaye tvamīśa śaraṇaṃ mama || 110||

अहो स्वादुतमः शर्वसेवाशंसासुधारसः ।कुत्र कालकलामात्रे न यो नवनवायते ॥ १११॥

aho svādutamaḥ śarvasevāśaṃsāsudhārasaḥ |kutra kālakalāmātre na yo navanavāyate || 111||

मुहुर्मुहुरविश्रान्तस्त्रैलोक्यं कल्पनाशतैः ।कल्पयन्नपि कोऽप्येको निर्विकल्पो जयत्यजः ॥ ११२॥

muhurmuhuraviśrāntastrailokyaṃ kalpanāśataiḥ |kalpayannapi ko'pyeko nirvikalpo jayatyajaḥ || 112||

मलतैलाक्तसंसारवासनावर्तिदाहिना ।ज्ञानदीपेन देव त्वां कदा नु स्यामुपस्थितः ॥ ११३॥

malatailāktasaṃsāravāsanāvartidāhinā |jñānadīpena deva tvāṃ kadā nu syāmupasthitaḥ || 113||

निमेषमपि यद्येकं क्षीणदोषे करिष्यसि ।पदं चित्ते तदा शम्भो किं न सम्पादयिष्यसि ॥ ११४॥

nimeṣamapi yadyekaṃ kṣīṇadoṣe kariṣyasi |padaṃ citte tadā śambho kiṃ na sampādayiṣyasi || 114||

धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि महानस्मीति भावना ।भवेत्सालम्बना तस्य यस्त्वदालम्बनः प्रभो ॥ ११५॥

dhanyo'smi kṛtakṛtyo'smi mahānasmīti bhāvanā |bhavetsālambanā tasya yastvadālambanaḥ prabho || 115||

शुभाशुभस्य सर्वस्य स्वयं कर्ता भवानपि ।भवद्भक्तिस्तु जननी शुभस्यैवेश केवलम् ॥ ११६॥

śubhāśubhasya sarvasya svayaṃ kartā bhavānapi |bhavadbhaktistu jananī śubhasyaiveśa kevalam || 116||

प्रसन्ने मनसि स्वामिन्किं त्वं निविशसे किमु ।त्वत्प्रवेशात्प्रसीदेत्तदिति दोलायते जनः ॥ ११७॥

prasanne manasi svāminkiṃ tvaṃ niviśase kimu |tvatpraveśātprasīdettaditi dolāyate janaḥ || 117||

निश्चयः पुनरेषोऽत्र त्वदधिष्ठानमेव हि ।प्रसादो मनसः स्वामिन्सा सिद्धिस्तत्परं पदम् ॥ ११८॥

niścayaḥ punareṣo'tra tvadadhiṣṭhānameva hi |prasādo manasaḥ svāminsā siddhistatparaṃ padam || 118||

वचश्चेतश्च कार्यं च शरीरं मम यत्प्रभो ।त्वत्प्रसादेन तद्भूयाद्भवद्भावैकभूषणम् ॥ ११९॥

vacaścetaśca kāryaṃ ca śarīraṃ mama yatprabho |tvatprasādena tadbhūyādbhavadbhāvaikabhūṣaṇam || 119||

स्तवचिन्तामणिं भूरिमनोरथफलप्रदम् ।भक्तिलक्ष्म्यालयं शम्भो भट्टनारायणो व्यधात् ॥ १२०॥

stavacintāmaṇiṃ bhūrimanorathaphalapradam |bhaktilakṣmyālayaṃ śambho bhaṭṭanārāyaṇo vyadhāt || 120||

इति श्रीमहामाहेश्वराचार्यवर्यश्रीभट्टनारायणविरचितःस्तवचिन्तामणिः समाप्ता ।

iti śrīmahāmāheśvarācāryavaryaśrībhaṭṭanārāyaṇaviracitaḥstavacintāmaṇiḥ samāptā |