ढुण्ढिस्तोत्रम् Shri Kanthakritam Dhundhi Stotram

श्रीकण्ठ उवाच ।जय विघ्नकृतामाद्य भक्तनिर्विघ्नकारक ।अविघ्नविघ्नशमन महाविघ्नैकविघ्नकृत् ॥ १७॥

śrīkaṇṭha uvāca |jaya vighnakṛtāmādya bhaktanirvighnakāraka |avighnavighnaśamana mahāvighnaikavighnakṛt || 17||

जय सर्वगणाधीश जय सर्वगणाग्रणीः ।गणप्रणतपादाब्ज गणनातीतसद्गुण ॥ १८॥

jaya sarvagaṇādhīśa jaya sarvagaṇāgraṇīḥ |gaṇapraṇatapādābja gaṇanātītasadguṇa || 18||

जय सर्वग सर्वेश सर्वबुद्।ह्ध्येकशेवधे ।सर्वमायाप्रपञ्चज्ञ सर्वकर्माग्रपूजित ॥ १९॥

jaya sarvaga sarveśa sarvabud|hdhyekaśevadhe |sarvamāyāprapañcajña sarvakarmāgrapūjita || 19||

सर्वमङ्गलमाङ्गल्य जय त्वं सर्वमङ्गल ।अमङ्गलोपशमन महामङ्गलहेतुक ॥ २\।५७\।२०॥जय सृष्टिकृतां वन्द्य जय स्थितिकृतानत ।जय संहृतिकृत्स्तुत्य जयसत्कर्मसिद्धिद ॥ २१॥

sarvamaṅgalamāṅgalya jaya tvaṃ sarvamaṅgala |amaṅgalopaśamana mahāmaṅgalahetuka || 2\|57\|20||jaya sṛṣṭikṛtāṃ vandya jaya sthitikṛtānata |jaya saṃhṛtikṛtstutya jayasatkarmasiddhida || 21||

सिद्धवन्द्यपदाम्भोज जयसिद्धिविधायक ।सर्वसिद्।ह्ध्येकनिलय महासिद्।ह्ध्यृद्धिसूचक ॥ २२॥

siddhavandyapadāmbhoja jayasiddhividhāyaka |sarvasid|hdhyekanilaya mahāsid|hdhyṛddhisūcaka || 22||

अशेषगुणनिर्माण गुणातीत गुणाग्रणी ।परिपूर्णचरित्रार्थ जय त्वं गुणवर्णित ॥ २३॥

aśeṣaguṇanirmāṇa guṇātīta guṇāgraṇī |paripūrṇacaritrārtha jaya tvaṃ guṇavarṇita || 23||

जय सर्वबलाधीश बलाराति बलप्रद ।बलाकोज्ज्वलदन्ताग्र बालाबालपराकम ॥ २४॥

jaya sarvabalādhīśa balārāti balaprada |balākojjvaladantāgra bālābālaparākama || 24||

अनन्तमहिमाऽऽधार धराधरविदारण ।दन्ताग्रप्रोतदिङ्नाग जय नागविभूषण ॥ २५॥

anantamahimā''dhāra dharādharavidāraṇa |dantāgraprotadiṅnāga jaya nāgavibhūṣaṇa || 25||

ये त्वां नमन्ति करुणामय दिव्यमूर्तेसर्वैनसामपि भुवो भुवि मुक्तिभाजः ।तेषां सदैव हरसीह महोपसर्गान्स्वर्गापवर्गमपि सम्प्रददासि तेभ्यः ॥ २६॥

ye tvāṃ namanti karuṇāmaya divyamūrtesarvainasāmapi bhuvo bhuvi muktibhājaḥ |teṣāṃ sadaiva harasīha mahopasargānsvargāpavargamapi sampradadāsi tebhyaḥ || 26||

ये विघ्नराज भवता करुणाकटाक्षैःसम्प्रेक्षिताः क्षितितले क्षणमात्रमत्र ।तेषां क्षयन्ति सकलान्यपि किल्विषाणिलक्ष्मीः कटाक्षयति तान्पुरुषोत्तमान्हि ॥ २७॥

ye vighnarāja bhavatā karuṇākaṭākṣaiḥsamprekṣitāḥ kṣititale kṣaṇamātramatra |teṣāṃ kṣayanti sakalānyapi kilviṣāṇilakṣmīḥ kaṭākṣayati tānpuruṣottamānhi || 27||

ये त्वां स्तुवन्ति नतविघ्नविघातदक्षदाक्षायणीहृदयपङ्कजतिग्मरश्मे ।श्रूयन्त एव त इह प्रथिता न चित्रंचित्रं तदत्र गणपा यदहो त एव ॥ २८॥

ye tvāṃ stuvanti natavighnavighātadakṣadākṣāyaṇīhṛdayapaṅkajatigmaraśme |śrūyanta eva ta iha prathitā na citraṃcitraṃ tadatra gaṇapā yadaho ta eva || 28||

ये शीलयन्ति सततं भवतोंऽघ्रियुग्मंते पुत्रपौत्रधनधान्यसमृद्धिभाजः ।संशीलिताङ्घ्रिकमला बहुभृत्यवर्गैर्भूपालभोग्यकमलां विमलां लभन्ते ॥ २९॥

ye śīlayanti satataṃ bhavatoṃ'ghriyugmaṃte putrapautradhanadhānyasamṛddhibhājaḥ |saṃśīlitāṅghrikamalā bahubhṛtyavargairbhūpālabhogyakamalāṃ vimalāṃ labhante || 29||

त्वं कारणं परमकारणकारणानांवेद्योऽसि वेदविदुषां सततं त्वमेकः ।त्वं मार्गणीयमसि किञ्चन मूलवाचांवाचामगोचरचराचरदिव्यमूर्ते ॥ २\।५७\।३०॥वेदा विदन्ति न यथार्थतया भवन्तंब्रह्मादयोऽपि न चराचरसूत्रधार ।त्वं हंसि पासि विदधासि समस्तमेकःकस्ते स्तुतिव्यतिकरो मनसाप्यगम्य ॥ ३१॥

tvaṃ kāraṇaṃ paramakāraṇakāraṇānāṃvedyo'si vedaviduṣāṃ satataṃ tvamekaḥ |tvaṃ mārgaṇīyamasi kiñcana mūlavācāṃvācāmagocaracarācaradivyamūrte || 2\|57\|30||vedā vidanti na yathārthatayā bhavantaṃbrahmādayo'pi na carācarasūtradhāra |tvaṃ haṃsi pāsi vidadhāsi samastamekaḥkaste stutivyatikaro manasāpyagamya || 31||

त्वद्दुष्टदृष्टिविशिखैर्निहतान्निहन्मिदैत्यान्पुरान्धकजलन्धरमुख्यकांश्च ।कस्यास्ति शक्तिरिह यस्त्वदृतेऽपि तुच्छंवाञ्छेद्विधातुमिह सिद्धिदकार्यजातम् ॥ ३२॥

tvadduṣṭadṛṣṭiviśikhairnihatānnihanmidaityānpurāndhakajalandharamukhyakāṃśca |kasyāsti śaktiriha yastvadṛte'pi tucchaṃvāñchedvidhātumiha siddhidakāryajātam || 32||

अन्वेषणे ढुण्ढिरयं प्रथितोऽस्ति धातुःसर्वार्थढुण्ढिततया तव ढुण्ढि नाम ।काशीप्रवेशमपि को लभतेऽत्र देहीतोषं विना तव विनायक ढुण्ढिराज ॥ ३३॥

anveṣaṇe ḍhuṇḍhirayaṃ prathito'sti dhātuḥsarvārthaḍhuṇḍhitatayā tava ḍhuṇḍhi nāma |kāśīpraveśamapi ko labhate'tra dehītoṣaṃ vinā tava vināyaka ḍhuṇḍhirāja || 33||

ढुण्ढे प्रणम्य पुरतस्तव पादपद्मंयो मां नमस्यति पुमानिह काशिवासी ।तत्कर्णमूलमधिगम्य पुरा दिशामितत्किञ्चिदत्र न पुनर्भवतास्ति येन ॥ ३४॥

ḍhuṇḍhe praṇamya puratastava pādapadmaṃyo māṃ namasyati pumāniha kāśivāsī |tatkarṇamūlamadhigamya purā diśāmitatkiñcidatra na punarbhavatāsti yena || 34||

स्नात्वा नरः प्रथमतो मणिकर्णिकायामुद्धूलिताङ्घ्रियुगलस्तु सचैलमाशु ।देवर्षिमानवपितॄनपि तर्पयित्वाज्ञानोदतीर्थमभिलभ्य भजेत्ततस्त्वाम् ॥ ३५॥

snātvā naraḥ prathamato maṇikarṇikāyāmuddhūlitāṅghriyugalastu sacailamāśu |devarṣimānavapitṝnapi tarpayitvājñānodatīrthamabhilabhya bhajettatastvām || 35||

सामोदमोदकभरैर्वरधूपदीपैर्माल्यैः सुगन्धबहुलैरनुलेपनैश्च ।सम्प्रीण्य काशिनगरीफलदानदक्षंप्रोक्त्वाथ मां क इह सिध्यति नैव ढुण्ढे ॥ ३६॥

sāmodamodakabharairvaradhūpadīpairmālyaiḥ sugandhabahulairanulepanaiśca |samprīṇya kāśinagarīphaladānadakṣaṃproktvātha māṃ ka iha sidhyati naiva ḍhuṇḍhe || 36||

तीर्थान्तराणि च ततः क्रमवर्जितोऽपिसंसाधयन्निह भवत्करुणाकटाक्षैः ।दूरीकृतस्वहितघात्युपसर्गवर्गोढुण्ढे लभेदविकलं फलमत्र काश्याम् ॥ ३७॥

tīrthāntarāṇi ca tataḥ kramavarjito'pisaṃsādhayanniha bhavatkaruṇākaṭākṣaiḥ |dūrīkṛtasvahitaghātyupasargavargoḍhuṇḍhe labhedavikalaṃ phalamatra kāśyām || 37||

यः प्रत्यहं नमति ढुण्ढिविनायकं त्वांकाश्यां प्रगे प्रतिहताखिलविघ्नसङ्घः ।नो तस्य जातु जगतीतलवर्ति वस्तुदुष्प्रापमत्र च परत्र च किञ्चनापि ॥ ३८॥

yaḥ pratyahaṃ namati ḍhuṇḍhivināyakaṃ tvāṃkāśyāṃ prage pratihatākhilavighnasaṅghaḥ |no tasya jātu jagatītalavarti vastuduṣprāpamatra ca paratra ca kiñcanāpi || 38||

यो नाम ते जपति ढुण्ढिविनायकस्यतं वै जपन्त्यनुदिनं हृदि सिद्धयोऽष्टौ ।भोगान्विभुज्य विविधान्विबुधोपभोग्यान्निर्वाणया कमलया व्रियते स चान्ते ॥ ३९॥

yo nāma te japati ḍhuṇḍhivināyakasyataṃ vai japantyanudinaṃ hṛdi siddhayo'ṣṭau |bhogānvibhujya vividhānvibudhopabhogyānnirvāṇayā kamalayā vriyate sa cānte || 39||

दूरे स्थितोऽप्यहरहस्तव पादपीठंयः संस्मरेत्सकलसिद्धिद ढुण्ढिराज ।काशीस्थिते रविकलं सफलं लभेतनैवान्यथा न वितथा मम वाक्कदाचित् ॥ २\।५७\।४०॥जाने विघ्नानसङ्ख्यातान्विनिहन्तुमनेकधा ।क्षेत्रस्यास्य महाभाग नानारूपैरिहस्थितः ॥ ४१॥

dūre sthito'pyaharahastava pādapīṭhaṃyaḥ saṃsmaretsakalasiddhida ḍhuṇḍhirāja |kāśīsthite ravikalaṃ saphalaṃ labhetanaivānyathā na vitathā mama vākkadācit || 2\|57\|40||jāne vighnānasaṅkhyātānvinihantumanekadhā |kṣetrasyāsya mahābhāga nānārūpairihasthitaḥ || 41||

यानि यानि च रूपाणि यत्र यत्र च तेऽनघ ।तानि तत्र प्रवक्ष्यामि शृण्वन्त्वेते दिवौकसः ॥ ४२॥

yāni yāni ca rūpāṇi yatra yatra ca te'nagha |tāni tatra pravakṣyāmi śṛṇvantvete divaukasaḥ || 42||

प्रथमं ढुण्ढिराजोऽसि मम दक्षिणतो मनाक् ।आढुण्ढ्य सर्वभक्तेभ्यः सर्वार्थान्सम्प्रयच्छसि ॥ ४३॥

prathamaṃ ḍhuṇḍhirājo'si mama dakṣiṇato manāk |āḍhuṇḍhya sarvabhaktebhyaḥ sarvārthānsamprayacchasi || 43||

अङ्गारवासरवतीमिह यैश्चतुर्थींसम्प्राप्य मोदकभरैः परिमोदवद्भिः ।पूजा व्यधायि विविधा तव गन्धमाल्यैस्तानत्र पुत्र विदधामि गणान्गणेश ॥ ४४॥

aṅgāravāsaravatīmiha yaiścaturthīṃsamprāpya modakabharaiḥ parimodavadbhiḥ |pūjā vyadhāyi vividhā tava gandhamālyaistānatra putra vidadhāmi gaṇāngaṇeśa || 44||

ये त्वामिह प्रतिचतुर्थि समर्चयन्तिढुण्ढे विगाढमतयः कृतिनस्त एव ।सर्वापदां शिरसि वामपदं निधायसम्यग्गजानन गजाननतां लभन्ते ॥ ४५॥

ye tvāmiha praticaturthi samarcayantiḍhuṇḍhe vigāḍhamatayaḥ kṛtinasta eva |sarvāpadāṃ śirasi vāmapadaṃ nidhāyasamyaggajānana gajānanatāṃ labhante || 45||

माघशुक्लचतुर्थ्यां तु नक्तव्रतपरायणाः ।ये त्वां ढुण्ढेऽर्चयिष्यन्ति तेऽर्च्याः स्युरसुरद्रुहाम् ॥ ४६॥

māghaśuklacaturthyāṃ tu naktavrataparāyaṇāḥ |ye tvāṃ ḍhuṇḍhe'rcayiṣyanti te'rcyāḥ syurasuradruhām || 46||

विधाय वार्षिकीं यात्रां चतुर्थीं प्राप्य तापसीम् ।शुक्लां शुक्लतिलैर्बद्ध्वा प्राश्नीयाल्लड्डुकान्व्रती ॥ ४७॥

vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ caturthīṃ prāpya tāpasīm |śuklāṃ śuklatilairbaddhvā prāśnīyāllaḍḍukānvratī || 47||

कार्या यात्रा प्रयत्नेन क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः ।तस्यां चतुर्थ्यां त्वत्प्रीत्यै ढुण्ढे सर्वोपसर्गहृत् ॥ ४८॥

kāryā yātrā prayatnena kṣetrasiddhimabhīpsubhiḥ |tasyāṃ caturthyāṃ tvatprītyai ḍhuṇḍhe sarvopasargahṛt || 48||

तां यात्रां नात्रयः कुर्यान्नैवेद्यतिललडुकैः ।उपसर्गसहस्रैस्तु स हन्तव्यो ममाज्ञया ॥ ४९॥

tāṃ yātrāṃ nātrayaḥ kuryānnaivedyatilalaḍukaiḥ |upasargasahasraistu sa hantavyo mamājñayā || 49||

होमं तिलाज्यद्रव्येण यः करिष्यति भक्तितः ।तस्यां चतुर्थ्यां मन्त्रज्ञस्तस्य मन्त्रः प्रसेत्स्यति ॥ २\।५७\।५०॥वैदिकोऽवैदिको वापि यो मन्त्रस्ते गजानन ।जप्तस्त्वत्सन्निधौ ढुण्ढे सिद्धिं दास्यति वाञ्छिताम् ॥ ५१॥

homaṃ tilājyadravyeṇa yaḥ kariṣyati bhaktitaḥ |tasyāṃ caturthyāṃ mantrajñastasya mantraḥ prasetsyati || 2\|57\|50||vaidiko'vaidiko vāpi yo mantraste gajānana |japtastvatsannidhau ḍhuṇḍhe siddhiṃ dāsyati vāñchitām || 51||

ईश्वर उवाच ।इमां स्तुतिं ममकृतिं यः पठिष्यति सन्मतिः ।न जातु तं तु विघ्नौघाः पीडयिष्यन्ति निश्चितम् ॥ ५२॥

īśvara uvāca |imāṃ stutiṃ mamakṛtiṃ yaḥ paṭhiṣyati sanmatiḥ |na jātu taṃ tu vighnaughāḥ pīḍayiṣyanti niścitam || 52||

ढौण्ढीं स्तुतिमिमां पुण्यां यः पठेड्ढुण्ढिसन्निधौ ।सान्निध्यं तस्य सततं भजेयुः सर्वसिद्धयः ॥ ५३॥

ḍhauṇḍhīṃ stutimimāṃ puṇyāṃ yaḥ paṭheḍḍhuṇḍhisannidhau |sānnidhyaṃ tasya satataṃ bhajeyuḥ sarvasiddhayaḥ || 53||

इमां स्तुतिं नरो जप्त्वा परं नियतमानसः ।मानसैरपि पापैस्तैर्नाभिभूयेत कर्हिचित् ॥ ५४॥

imāṃ stutiṃ naro japtvā paraṃ niyatamānasaḥ |mānasairapi pāpaistairnābhibhūyeta karhicit || 54||

पुत्रान्कलत्रं क्षेत्राणि वराश्वान्वरमन्दिरम् ।प्राप्नुयाच्च धनं धान्यं ढुण्ढिस्तोत्रं जपन्नरः ॥ ५५॥

putrānkalatraṃ kṣetrāṇi varāśvānvaramandiram |prāpnuyācca dhanaṃ dhānyaṃ ḍhuṇḍhistotraṃ japannaraḥ || 55||

सर्वसम्पत्करं नाम स्तोत्रमेतन्मयेरितम् ।प्रजप्तव्यं प्रयत्नेन मुक्तिकामेन सर्वदा ॥ ५६॥

sarvasampatkaraṃ nāma stotrametanmayeritam |prajaptavyaṃ prayatnena muktikāmena sarvadā || 56||

जप्त्वा स्तोत्रमिदं पुण्यं क्वापि कार्ये गमिष्यतः ।पुंसः पुरः समेष्यन्ति नियतं सर्वसिद्धयः ॥ ५७॥

japtvā stotramidaṃ puṇyaṃ kvāpi kārye gamiṣyataḥ |puṃsaḥ puraḥ sameṣyanti niyataṃ sarvasiddhayaḥ || 57||

इति श्रीस्कादपुराणे काशीखण्डे उत्तरार्द्धे सप्तपञ्चाशत्तमा ध्यायान्तर्गतंश्रीकण्ठप्रोक्तं ढुण्ढिस्तोत्रं समाप्तम् ।स्कन्दपुराण । काशीखण्ड । उत्तरखण्ड । अध्याय ५७/१७५१॥स्कन्दपुराण । काशीखण्ड । उत्तरखण्ड । अध्याय ५७/१७-५१॥

iti śrīskādapurāṇe kāśīkhaṇḍe uttarārddhe saptapañcāśattamā dhyāyāntargataṃśrīkaṇṭhaproktaṃ ḍhuṇḍhistotraṃ samāptam |skandapurāṇa | kāśīkhaṇḍa | uttarakhaṇḍa | adhyāya 57/1751||skandapurāṇa | kāśīkhaṇḍa | uttarakhaṇḍa | adhyāya 57/17-51||