नीलस्तोत्रम् Rishibhih Kritam Nila Stotram

ऋषय ऊचुः ।त्वं देवः सर्वगोप्तॄणां विश्वगोप्ता सनातनः ।विघ्नहर्ता ज्ञानदश्च धर्मरूपश्च मोक्षदः ॥ ५४॥

ṛṣaya ūcuḥ |tvaṃ devaḥ sarvagoptṝṇāṃ viśvagoptā sanātanaḥ |vighnahartā jñānadaśca dharmarūpaśca mokṣadaḥ || 54||

त्वमेव धनदः श्रीदः सर्वव्याधिनिषूदनः ।जगतां शर्मकरणे प्रवृत्तः कनकप्रदः ॥ ५५॥

tvameva dhanadaḥ śrīdaḥ sarvavyādhiniṣūdanaḥ |jagatāṃ śarmakaraṇe pravṛttaḥ kanakapradaḥ || 55||

तेजसां धाम सर्वेषां सौरभेय महाबल ।शृङ्गाग्रे धृतकैलासः पार्वतीसहितस्त्वया ॥ ५६॥

tejasāṃ dhāma sarveṣāṃ saurabheya mahābala |śṛṅgāgre dhṛtakailāsaḥ pārvatīsahitastvayā || 56||

वेदस्तुत्यो वेदमयो वेदात्मा वेदवित्तमः ।वेदवेद्यो वेदयानो वेदरूपो गुणाकरः ॥ ५७॥

vedastutyo vedamayo vedātmā vedavittamaḥ |vedavedyo vedayāno vedarūpo guṇākaraḥ || 57||

गुणत्रयेभ्योऽपि परो याथात्म्यं वेद कस्तव ।वृषस्त्वं भगवान्देव यस्तुभ्यं कुरुते त्वघम् ॥ ५८॥

guṇatrayebhyo'pi paro yāthātmyaṃ veda kastava |vṛṣastvaṃ bhagavāndeva yastubhyaṃ kurute tvagham || 58||

वृषलः स तु विज्ञेयो रौरवादिषु पच्यते ।यदा स्पृष्टः स तु नरो नरकादिषु यातनाः ॥ ५९॥

vṛṣalaḥ sa tu vijñeyo rauravādiṣu pacyate |yadā spṛṣṭaḥ sa tu naro narakādiṣu yātanāḥ || 59||

सेवते पापनिचयैर्निगाढप्रायबन्धनैः ।क्षुत्क्षामं च तृषाक्रान्तं महाभारसमन्वितम् ॥ ६०॥

sevate pāpanicayairnigāḍhaprāyabandhanaiḥ |kṣutkṣāmaṃ ca tṛṣākrāntaṃ mahābhārasamanvitam || 60||

निर्दया ये प्रशोष्यन्ति मतिस्तेषां न शाश्वती ।चतुर्भिः सहितं मर्त्या विवाहविधिना तु ये ॥ ६१॥

nirdayā ye praśoṣyanti matisteṣāṃ na śāśvatī |caturbhiḥ sahitaṃ martyā vivāhavidhinā tu ye || 61||

विवाहं नीलरूपस्य ये करिष्यन्ति मानवाः ।पितॄनुद्दिश्य तेषां वै कुले नैवास्ति नारकी ॥ ६२॥

vivāhaṃ nīlarūpasya ye kariṣyanti mānavāḥ |pitṝnuddiśya teṣāṃ vai kule naivāsti nārakī || 62||

त्वं गतिः सर्वलोकानां त्वत्पिता परमेश्वरः ।त्वया विना जगत्सर्वं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ ६३॥

tvaṃ gatiḥ sarvalokānāṃ tvatpitā parameśvaraḥ |tvayā vinā jagatsarvaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 63||

परा चैव तु पश्यन्ती मध्यमा वैखरी तथा ।चतुर्विधानां वचसामीश्वरं त्वां विदुर्बुधाः ॥ ६४॥

parā caiva tu paśyantī madhyamā vaikharī tathā |caturvidhānāṃ vacasāmīśvaraṃ tvāṃ vidurbudhāḥ || 64||

चतुःशृङ्गं चतुष्पादं द्विशीर्षसप्तहस्तकम् ।त्रिधा बद्धं धर्ममयं त्वामेव वृषभं विदुः ॥ ६५॥

catuḥśṛṅgaṃ catuṣpādaṃ dviśīrṣasaptahastakam |tridhā baddhaṃ dharmamayaṃ tvāmeva vṛṣabhaṃ viduḥ || 65||

तृप्तिदं सर्वभूतानां विश्वव्यापकमोजसा ।ब्रह्म धर्ममयं नित्यं त्वामात्मानं विदुर्जनाः ॥ ६६॥

tṛptidaṃ sarvabhūtānāṃ viśvavyāpakamojasā |brahma dharmamayaṃ nityaṃ tvāmātmānaṃ vidurjanāḥ || 66||

अच्छेद्यस्त्वमभेद्यस्त्वमप्रमेयो महायशाः ।अशोच्यस्त्वमदाह्योऽसि विदुः पौराणिका जनाः ॥ ६७॥

acchedyastvamabhedyastvamaprameyo mahāyaśāḥ |aśocyastvamadāhyo'si viduḥ paurāṇikā janāḥ || 67||

त्वदाधारमिदं सर्वं त्वदाधारमिदं जगत् ।त्वदाधाराश्च देवाश्च त्वदाधारं तथा मृतम् ॥ ६८॥

tvadādhāramidaṃ sarvaṃ tvadādhāramidaṃ jagat |tvadādhārāśca devāśca tvadādhāraṃ tathā mṛtam || 68||

जीवरूपेण लोकांस्त्रीन्व्याप्य तिष्ठसि नित्यदा ॥इति श्रीस्कन्दपुराणे नागरखण्डे एकोनषष्टितमाधिकद्विशततमाध्यायान्तर्गतं ऋषिभिः कृतं नीलस्तोत्रं समाप्तम् ।स्कन्दपुराण । नागरखण्ड । अध्याय २५९/५४६८/२॥स्कन्दपुराण । नागरखण्ड । अध्याय २५९/५४-६८/२॥

jīvarūpeṇa lokāṃstrīnvyāpya tiṣṭhasi nityadā ||iti śrīskandapurāṇe nāgarakhaṇḍe ekonaṣaṣṭitamādhikadviśatatamādhyāyāntargataṃ ṛṣibhiḥ kṛtaṃ nīlastotraṃ samāptam |skandapurāṇa | nāgarakhaṇḍa | adhyāya 259/5468/2||skandapurāṇa | nāgarakhaṇḍa | adhyāya 259/54-68/2||