शिववाक्यजं ज्ञानम् Ribhusankathitam Jnanam Shivavakyajam

(त्वं ब्रह्मासि न संशयः)(निदाघऋभुसंवादे)निदाघःएवं स्थिते ऋभो को वै ब्रह्मभावाय कल्पते ।तन्मे वद विशेषेण ज्ञानं शङ्करवाक्यजम् ॥ १॥

(tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ)(nidāghaṛbhusaṃvāde)nidāghaḥevaṃ sthite ṛbho ko vai brahmabhāvāya kalpate |tanme vada viśeṣeṇa jñānaṃ śaṅkaravākyajam || 1||

ऋभुःत्वमेव ब्रह्म एवासि त्वमेव परमो गुरुः ।त्वमेवाकाशरूपोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २॥

ṛbhuḥtvameva brahma evāsi tvameva paramo guruḥ |tvamevākāśarūpo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 2||

त्वमेव सर्वभावोऽसि त्वमेवार्थस्त्वमव्ययः ।त्वं सर्वहीनस्त्वं साक्षी साक्षिहीनोऽसि सर्वदा ॥ ३॥

tvameva sarvabhāvo'si tvamevārthastvamavyayaḥ |tvaṃ sarvahīnastvaṃ sākṣī sākṣihīno'si sarvadā || 3||

कालस्त्वं सर्वहीनस्त्वं साक्षिहीनोऽसि सर्वदा ।कालहीनोऽसि कालोऽसि सदा ब्रह्मासि चिद्घनः ।सर्वतत्त्वस्वरूपोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ ४॥

kālastvaṃ sarvahīnastvaṃ sākṣihīno'si sarvadā |kālahīno'si kālo'si sadā brahmāsi cidghanaḥ |sarvatattvasvarūpo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 4||

सत्योऽसि सिद्धोऽसि सनातनोऽसि मुक्तोऽसि मोक्षोऽसि सदाऽमृतोऽसि ।देवोऽसि शान्तोऽसि निरामयोऽसि ब्रह्मासि पूर्णोऽसि परावरोऽसि ॥ ५॥

satyo'si siddho'si sanātano'si mukto'si mokṣo'si sadā'mṛto'si |devo'si śānto'si nirāmayo'si brahmāsi pūrṇo'si parāvaro'si || 5||

समोऽसि सच्चासि सनातनोऽसि सत्यादिवाक्यैः प्रतिपादितोऽसि ।सर्वाङ्गहीनोऽसि सदास्थितोऽसि ब्रह्मासि पूर्णोऽसि परावरोऽसि ॥ ६॥ (परापरोऽसि)

samo'si saccāsi sanātano'si satyādivākyaiḥ pratipādito'si |sarvāṅgahīno'si sadāsthito'si brahmāsi pūrṇo'si parāvaro'si || 6|| (parāparo'si)

सर्वप्रपञ्चभ्रमवर्जितोऽसि सर्वेषु भूतेषु सदोदितोऽसि ।सर्वत्र सङ्कल्पविवर्जितोऽसि ब्रह्मासि पूर्णोऽसि परावरोऽसि ॥ ७॥

sarvaprapañcabhramavarjito'si sarveṣu bhūteṣu sadodito'si |sarvatra saṅkalpavivarjito'si brahmāsi pūrṇo'si parāvaro'si || 7||

सर्वत्र सन्तोषसुखासनोऽसि सर्वत्र विद्वेषविवर्जितोऽसि ।सर्वत्र कार्यादिविवर्जितोऽसि ब्रह्मासि पूर्णोऽसि परावरोऽसि ॥ ८॥

sarvatra santoṣasukhāsano'si sarvatra vidveṣavivarjito'si |sarvatra kāryādivivarjito'si brahmāsi pūrṇo'si parāvaro'si || 8||

चिदाकारस्वरूपोऽसि चिन्मात्रोऽसि निरङ्कुशः ।आत्मन्येवावस्थितोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ ९॥

cidākārasvarūpo'si cinmātro'si niraṅkuśaḥ |ātmanyevāvasthito'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 9||

आनन्दोऽसि परोऽसि त्वं सर्वशून्योऽसि निर्गुणः ।एक एवाद्वितीयोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १०॥

ānando'si paro'si tvaṃ sarvaśūnyo'si nirguṇaḥ |eka evādvitīyo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 10||

चिद्घनानन्दरूपोऽसि चिदानन्दोऽसि सर्वदा ।परिपूर्णस्वरूपोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ ११॥

cidghanānandarūpo'si cidānando'si sarvadā |paripūrṇasvarūpo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 11||

तदसि त्वमसि ज्ञोऽसि सोऽसि जानासि वीक्ष्यसि ।चिदसि ब्रह्मभूतोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १२॥

tadasi tvamasi jño'si so'si jānāsi vīkṣyasi |cidasi brahmabhūto'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 12||

अमृतोऽसि विभुश्चासि देवोऽसि त्वं महानसि ।चञ्चलोष्ठकलङ्कोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १३॥

amṛto'si vibhuścāsi devo'si tvaṃ mahānasi |cañcaloṣṭhakalaṅko'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 13||

सर्वोऽसि सर्वहीनोऽसि शान्तोऽसि परमो ह्यसि ।कारणं त्वं प्रशान्तोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १४॥

sarvo'si sarvahīno'si śānto'si paramo hyasi |kāraṇaṃ tvaṃ praśānto'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 14||

सत्तामात्रस्वरूपोऽसि सत्तासामान्यको ह्यसि ।नित्यशुद्धस्वरूपोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १५॥

sattāmātrasvarūpo'si sattāsāmānyako hyasi |nityaśuddhasvarūpo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 15||

ईषण्मात्रविहीनोऽसि अणुमात्रविवर्जितः ।अस्तित्ववर्जितोऽसि त्वं नास्तित्वादिविवर्जितः ॥ १६॥

īṣaṇmātravihīno'si aṇumātravivarjitaḥ |astitvavarjito'si tvaṃ nāstitvādivivarjitaḥ || 16||

योऽसि सोऽसि महान्तोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १७॥

yo'si so'si mahānto'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 17||

लक्ष्यलक्षणहीनोऽसि चिन्मात्रोऽसि निरामयः ।अखण्डैकरसो नित्यं त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १८॥

lakṣyalakṣaṇahīno'si cinmātro'si nirāmayaḥ |akhaṇḍaikaraso nityaṃ tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 18||

सर्वाधारस्वरूपोऽसि सर्वतेजः स्वरूपकः ।सर्वार्थभेदहीनोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ १९॥

sarvādhārasvarūpo'si sarvatejaḥ svarūpakaḥ |sarvārthabhedahīno'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 19||

ब्रह्मैव भेदशून्योऽसि विप्लुत्यादिविवर्जितः ।शिवोऽसि भेदहीनोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २०॥

brahmaiva bhedaśūnyo'si viplutyādivivarjitaḥ |śivo'si bhedahīno'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 20||

प्रज्ञानवाक्यहीनोऽसि स्वस्वरूपं प्रपश्यसि ।स्वस्वरूपस्थितोऽसि त्वं त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २१॥

prajñānavākyahīno'si svasvarūpaṃ prapaśyasi |svasvarūpasthito'si tvaṃ tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 21||

स्वस्वरूपावशेषोऽसि स्वस्वरूपो मतो ह्यसि ।स्वानन्दसिन्धुमग्नोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २२॥

svasvarūpāvaśeṣo'si svasvarūpo mato hyasi |svānandasindhumagno'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 22||

स्वात्मराज्ये (स्वयमत्मतमो) त्वमेवासि स्वयमात्मानमो ह्यसि ।स्वयं पूर्णस्वरूपोऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २३॥

svātmarājye (svayamatmatamo) tvamevāsi svayamātmānamo hyasi |svayaṃ pūrṇasvarūpo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 23||

स्वस्मिन्सुखे स्वयञ्चासि स्वस्मात्किञ्चिन्न पश्यसि ।स्वात्मन्याकाशवद्भासि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २४॥

svasminsukhe svayañcāsi svasmātkiñcinna paśyasi |svātmanyākāśavadbhāsi tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 24||

स्वस्वरूपान्न चलसि स्वस्वरूपान्न पश्यसि ।स्वस्वरूपामृतोऽसि त्वं त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २५॥

svasvarūpānna calasi svasvarūpānna paśyasi |svasvarūpāmṛto'si tvaṃ tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 25||

स्वस्वरूपेण भासि त्वं स्वस्वरूपेण जृम्भसि ।स्वस्वरूपादनन्योऽसि त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २६॥

svasvarūpeṇa bhāsi tvaṃ svasvarūpeṇa jṛmbhasi |svasvarūpādananyo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 26||

स्वयं स्वयं सदाऽसि त्वं स्वयं सर्वत्र पश्यसि ।स्वस्मिन्स्वयं स्वयं भुङ्क्षे त्वं ब्रह्मासि न संशयः ॥ २७॥

svayaṃ svayaṃ sadā'si tvaṃ svayaṃ sarvatra paśyasi |svasminsvayaṃ svayaṃ bhuṅkṣe tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ || 27||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ऋभुसङ्कथितं ज्ञानं शिववाक्यजं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । शङ्कराख्यः षष्ठांशः । अध्यायः ५ । १२७॥

|| iti śivarahasyāntargate ṛbhusaṅkathitaṃ jñānaṃ śivavākyajaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | śaṅkarākhyaḥ ṣaṣṭhāṃśaḥ | adhyāyaḥ 5 | 127||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।शन्कराख्यः षष्ठांशः ।अध्यायः ५ ।१-२७॥

– || śrīśivarahasyam |śankarākhyaḥ ṣaṣṭhāṃśaḥ |adhyāyaḥ 5 | 1-27||