निग्रहाष्टकम् Nigrahashtakam

श्रीमदप्पय्यदीक्षितविरचितम् ।मार्गे सहायं भगवन्तमेवविश्वस्य विश्वाधिक निर्गतोऽस्मि ।शास्त्रं प्रमाणं यदि सा विपत्स्यात्तस्यैव मन्दो मयि यां चिकीर्षेत् ॥ १॥

śrīmadappayyadīkṣitaviracitam |mārge sahāyaṃ bhagavantamevaviśvasya viśvādhika nirgato'smi |śāstraṃ pramāṇaṃ yadi sā vipatsyāttasyaiva mando mayi yāṃ cikīrṣet || 1||

कान्तारे प्रान्तरे वा मदकुशलकृतौ सान्तरं सान्तरङ्गंमह्यं द्रुह्यन्तमन्तं गमयतु भगवानन्तकस्यान्तकारी ।क्षिप्रं विप्राधमस्य क्षिपतु तदुदरस्येव मायाविवर्तानार्तान्बन्धूनबन्धूनिव मम शिशिराभ्यन्तरान्सन्तनोतु ॥ २॥

kāntāre prāntare vā madakuśalakṛtau sāntaraṃ sāntaraṅgaṃmahyaṃ druhyantamantaṃ gamayatu bhagavānantakasyāntakārī |kṣipraṃ viprādhamasya kṣipatu tadudarasyeva māyāvivartānārtānbandhūnabandhūniva mama śiśirābhyantarānsantanotu || 2||

सहस्रं वर्तन्तां पथिपथि परे साहसकृतंप्रवर्तन्तां बाधं मयि विविधमप्यारचयितुम् ।न लक्षीकुर्वेऽहं नलिनजलिपि प्राप्तमपि तनमम स्वामी चामीकरशिखरचापोऽस्ति पुरतः ॥ ३॥

sahasraṃ vartantāṃ pathipathi pare sāhasakṛtaṃpravartantāṃ bādhaṃ mayi vividhamapyāracayitum |na lakṣīkurve'haṃ nalinajalipi prāptamapi tanamama svāmī cāmīkaraśikharacāpo'sti purataḥ || 3||

सङ्कल्प्य स्थाणुशास्त्रप्रचरणविहतिः स्वेन कार्या भुवीतिश्मश्रूणि स्वैरमश्रूण्यपि खलु महतां स्पर्धया वर्धयन्तम् ।क्षुद्रं विद्रावयेयुर्झटिति वृषपतिक्रोधनिःश्वासलेशाःशास्त्रं शैलादिभृत्यास्तनुयुरखिलभूमण्डलव्याप्तमेतत् ॥ ४॥

saṅkalpya sthāṇuśāstrapracaraṇavihatiḥ svena kāryā bhuvītiśmaśrūṇi svairamaśrūṇyapi khalu mahatāṃ spardhayā vardhayantam |kṣudraṃ vidrāvayeyurjhaṭiti vṛṣapatikrodhaniḥśvāsaleśāḥśāstraṃ śailādibhṛtyāstanuyurakhilabhūmaṇḍalavyāptametat || 4||

क्वचिदवयवे दग्धुं कश्चिद्बलादनुचिन्तयन्निरसनमितो देशात्कर्तुं महेश्वरमाश्रितान् ।प्रमथपरिषद्रोशैर्दग्धाऽखिलावयवः स्वयंनिरसनमितो लोकादेव क्षणेन समश्नुताम् ॥ ५॥

kvacidavayave dagdhuṃ kaścidbalādanucintayannirasanamito deśātkartuṃ maheśvaramāśritān |pramathapariṣadrośairdagdhā'khilāvayavaḥ svayaṃnirasanamito lokādeva kṣaṇena samaśnutām || 5||

कालप्रतीक्षा नहि तस्य कार्यापुलस्त्यपुत्राऽऽदिवदन्तकारे ।त्वदाश्रितद्रोहकृतोद्यमानांसद्यः पतेदेव हि मूर्ध्नि दण्डः ॥ ६॥

kālapratīkṣā nahi tasya kāryāpulastyaputrā''divadantakāre |tvadāśritadrohakṛtodyamānāṃsadyaḥ patedeva hi mūrdhni daṇḍaḥ || 6||

कण्ठे रुद्राक्षमालां भसितमतिसितं भालदेशे च पश्यन्नश्यन्नेव क्रुधं यस्तदपहृतमतिः सत्सु कुर्वीत गुर्वीम् ।तत्फालात्तूर्णमायुर्लिखितमसुगणं चापि तत्कण्ठदेशात्क्रुद्धास्ते ह्युद्धरेयुर्निजपदकमलाङ्गुष्ठलीलाविलासात् ॥ ७॥

kaṇṭhe rudrākṣamālāṃ bhasitamatisitaṃ bhāladeśe ca paśyannaśyanneva krudhaṃ yastadapahṛtamatiḥ satsu kurvīta gurvīm |tatphālāttūrṇamāyurlikhitamasugaṇaṃ cāpi tatkaṇṭhadeśātkruddhāste hyuddhareyurnijapadakamalāṅguṣṭhalīlāvilāsāt || 7||

सकलभुवनकर्ता साम्बमूर्तिः शिवश्चेत्सकलमपि पुराणं सागमं चेत्प्रमाणम् ।यदि भवति महत्वं भस्मरुद्राक्षभाजांकिमिति न मृतिरस्मद्रोहिणः स्यादकाण्डे ॥ ८॥

sakalabhuvanakartā sāmbamūrtiḥ śivaścetsakalamapi purāṇaṃ sāgamaṃ cetpramāṇam |yadi bhavati mahatvaṃ bhasmarudrākṣabhājāṃkimiti na mṛtirasmadrohiṇaḥ syādakāṇḍe || 8||

इति श्रीभारद्वाजकुलजलधिकौस्तुभश्रीमदद्वैतविद्याचार्यश्रीमदप्पय्यदीक्षितकृतं चक्राङ्कितनिग्रहाष्टकं सम्पूर्णम् ॥श्रीरस्तु । शुभमस्तु ।

iti śrībhāradvājakulajaladhikaustubhaśrīmadadvaitavidyācāryaśrīmadappayyadīkṣitakṛtaṃ cakrāṅkitanigrahāṣṭakaṃ sampūrṇam ||śrīrastu | śubhamastu |