राममहिम्नःस्तोत्रम् अथवा राममहिमस्तवः Shriramamahimnah Shtotram Vith Hindi Meanings

श्रीगणेशाय नमः ॥(शिखरिणी छन्दः)महामोहावर्ते पतितमिह मां ते शरणगंशरण्यस्त्वत्तोऽन्यः प्रभवति न कोऽप्यत्र जगति ।अतस्त्वत्पादाम्भोरुहयुगलमाश्रित्य नितरांस्थितोऽहं संसाराद्वृजिननिचयादुद्धर विभो ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ ||(śikhariṇī chandaḥ)mahāmohāvarte patitamiha māṃ te śaraṇagaṃśaraṇyastvatto'nyaḥ prabhavati na ko'pyatra jagati |atastvatpādāmbhoruhayugalamāśritya nitarāṃsthito'haṃ saṃsārādvṛjinanicayāduddhara vibho || 1||

निजाव्यक्तेनेदं जगदखिलमिच्छादिकरणैःसमुत्पन्नं प्रत्यावसितसततं श्रीरघुपते ।युगान्ते सर्वं वै हरसि किल रौद्रेण वपुषात्वमेकः सर्वात्मन्विहरसि न चान्यो गुणनिधे ॥ २॥

nijāvyaktenedaṃ jagadakhilamicchādikaraṇaiḥsamutpannaṃ pratyāvasitasatataṃ śrīraghupate |yugānte sarvaṃ vai harasi kila raudreṇa vapuṣātvamekaḥ sarvātmanviharasi na cānyo guṇanidhe || 2||

रमन्ते योगीन्द्रास्त्रिपुरहरमुख्यास्त्वयि सदासमाधौ विश्वात्मन्नियमितहृषीको रघुपते ।तथाप्येते पारं निखिलनिगमागोचरविभोमहिम्नस्ते गन्तुं गमयितुमलं नैव कुशलाः ॥ ३॥

ramante yogīndrāstripuraharamukhyāstvayi sadāsamādhau viśvātmanniyamitahṛṣīko raghupate |tathāpyete pāraṃ nikhilanigamāgocaravibhomahimnaste gantuṃ gamayitumalaṃ naiva kuśalāḥ || 3||

कदाचिद्भौमान्वै गणयति कणान्कोऽपि मतिमान्तथा पारावारोदकलवचयान्वै रघुपते ।क्वचिन्नक्षत्रौघं विषमगणनं पारयति वैगुणानां ते पारं गमयितुमलं नैव कुशलाः ॥ ४॥

kadācidbhaumānvai gaṇayati kaṇānko'pi matimāntathā pārāvārodakalavacayānvai raghupate |kvacinnakṣatraughaṃ viṣamagaṇanaṃ pārayati vaiguṇānāṃ te pāraṃ gamayitumalaṃ naiva kuśalāḥ || 4||

ऋतं सत्यं भूमन्सगुणमगुणं रूपमुभयंचिदानन्दं तद्वै निखिलनिगमैरप्यविदितम् ।समष्टिव्यष्टी ते विलसति विराड्रूपमपरंतदेतद्वै किञ्चित्स्फुरति हृदये चैव विदुषाम् ॥ ५॥

ṛtaṃ satyaṃ bhūmansaguṇamaguṇaṃ rūpamubhayaṃcidānandaṃ tadvai nikhilanigamairapyaviditam |samaṣṭivyaṣṭī te vilasati virāḍrūpamaparaṃtadetadvai kiñcitsphurati hṛdaye caiva viduṣām || 5||

विरिञ्चिश्चेन्द्राद्यैरमरनिवहैः सिद्धमुनिभिःस्तुतस्त्वं भूभारं व्यसनमपहर्तुं सुरपतेः ।विभुः कौसल्यायां दशरथगृहे स्वानुजयुतःसमुद्भूतश्चक्रे निजपदकृतार्थां वसुमतीम् ॥ ६॥

viriñciścendrādyairamaranivahaiḥ siddhamunibhiḥstutastvaṃ bhūbhāraṃ vyasanamapahartuṃ surapateḥ |vibhuḥ kausalyāyāṃ daśarathagṛhe svānujayutaḥsamudbhūtaścakre nijapadakṛtārthāṃ vasumatīm || 6||

मुनेर्विश्वामित्राच्छरणद बलां चाप्यतिबलांमहाविद्यां प्राप्य प्रणतसुखसौभाग्यद विभो ।शरेणैकेन त्वं निशिचरवधूं चातिमहतींमहाधोरां हत्वा विपिनमभयं चैव कृतवान् ॥ ७॥

munerviśvāmitrāccharaṇada balāṃ cāpyatibalāṃmahāvidyāṃ prāpya praṇatasukhasaubhāgyada vibho |śareṇaikena tvaṃ niśicaravadhūṃ cātimahatīṃmahādhorāṃ hatvā vipinamabhayaṃ caiva kṛtavān || 7||

करालास्यं घोरं निशिचरयुगं कौणपवरंश्रुतीनां द्वेष्टारं मुनिमखविघाते च निरतम् ।सुबाहुं मारीचं निशितविशिखेनोरसि दृढंनिहत्येकैकेनाध्वरभुवि पुरा प्राकृतधियम् ॥ ८॥

karālāsyaṃ ghoraṃ niśicarayugaṃ kauṇapavaraṃśrutīnāṃ dveṣṭāraṃ munimakhavighāte ca niratam |subāhuṃ mārīcaṃ niśitaviśikhenorasi dṛḍhaṃnihatyekaikenādhvarabhuvi purā prākṛtadhiyam || 8||

शिलाभूतां शापाच्चरणरजसा गौतमवधूंयथापूर्वां कृत्वा परमसुभगां चातिविमलाम् ।महोत्तुङ्गं चापं सपदि शितिकण्ठस्य सुदृढंद्विधा खण्डं चक्रे जनकनगरीं प्राप्य मुनिना ॥ ९॥

śilābhūtāṃ śāpāccaraṇarajasā gautamavadhūṃyathāpūrvāṃ kṛtvā paramasubhagāṃ cātivimalām |mahottuṅgaṃ cāpaṃ sapadi śitikaṇṭhasya sudṛḍhaṃdvidhā khaṇḍaṃ cakre janakanagarīṃ prāpya muninā || 9||

शरद्राकेशास्यां विमलकलधौताङ्गरुचिरांस्फुरद्रत्नाकल्पां जनकतनयां विश्वजननीम् ।सुभार्यां यद्रामो विधिवदुपयेमे सुललितांमहेन्द्रेशब्रह्मामरमुकुटनीराजितपदाम् ॥ १०॥

śaradrākeśāsyāṃ vimalakaladhautāṅgarucirāṃsphuradratnākalpāṃ janakatanayāṃ viśvajananīm |subhāryāṃ yadrāmo vidhivadupayeme sulalitāṃmahendreśabrahmāmaramukuṭanīrājitapadām || 10||

महाघोरं त्रुट्यत्त्रिपुरहरचापस्य निनदंसमाकर्ण्य क्रोधाद्भृगुकुलपतेः क्षत्रियरिपोः ।पथि प्राप्तस्यास्य स्मयमपि जहर्थ त्वमतुलंमहाविद्य प्रद्योतनकुलमणे पाहि नितराम् ॥ ११॥

mahāghoraṃ truṭyattripuraharacāpasya ninadaṃsamākarṇya krodhādbhṛgukulapateḥ kṣatriyaripoḥ |pathi prāptasyāsya smayamapi jahartha tvamatulaṃmahāvidya pradyotanakulamaṇe pāhi nitarām || 11||

सुराणां रक्षायै सपदि पितुराज्ञां सकरुणंसमादाय प्रागावनमनुजयुक्तो वनितया ।जनस्थानं प्राप्य मालवटतरूणां फलवतामधश्चक्रे वासो दनुजकुलनाशाय च विभो ॥ १२॥

surāṇāṃ rakṣāyai sapadi piturājñāṃ sakaruṇaṃsamādāya prāgāvanamanujayukto vanitayā |janasthānaṃ prāpya mālavaṭatarūṇāṃ phalavatāmadhaścakre vāso danujakulanāśāya ca vibho || 12||

प्रभो लङ्केशस्य प्रबलतमवीर्यस्य भगिनींविरूपां कृत्वा वै दनुजखरमुख्यान्निशिचरान् ।सुरारातीन्हत्वा द्विजकुलविघातेषु निरतान्निरातङ्कं चक्रे विपिनमपि स्वैरं जनपदम् ॥ १३॥

prabho laṅkeśasya prabalatamavīryasya bhaginīṃvirūpāṃ kṛtvā vai danujakharamukhyānniśicarān |surārātīnhatvā dvijakulavighāteṣu niratānnirātaṅkaṃ cakre vipinamapi svairaṃ janapadam || 13||

दशग्रीवाज्ञप्तः कनकमृगरूपेण विचरन्विचित्रो मारीचः प्रसभमभियातः स्वनिकटे ।असौ मायावीति प्रणतजनसौभाग्यद विभोत्वया ज्ञात्वा नतिः सपदि विशिखेनान्तकपुरीम् ॥ १४॥

daśagrīvājñaptaḥ kanakamṛgarūpeṇa vicaranvicitro mārīcaḥ prasabhamabhiyātaḥ svanikaṭe |asau māyāvīti praṇatajanasaubhāgyada vibhotvayā jñātvā natiḥ sapadi viśikhenāntakapurīm || 14||

मुमूर्षुः पौलस्त्यः कपटयतिवेषेण कुमतिःपरोक्षं सीताया हरणमकरोच्छ्रीरघुपते ।सुराणां रक्षायै रजनिचरनाथस्य हननंविमृश्यैतत्सर्वं खरहर तवैवेङ्गितमभूत् ॥ १५॥

mumūrṣuḥ paulastyaḥ kapaṭayativeṣeṇa kumatiḥparokṣaṃ sītāyā haraṇamakarocchrīraghupate |surāṇāṃ rakṣāyai rajanicaranāthasya hananaṃvimṛśyaitatsarvaṃ kharahara tavaiveṅgitamabhūt || 15||

वियोगे जानक्यास्त्विह मनुजभावेन विचरन्जटायुं दृष्ट्वा वै विपिनगतमासन्नमरणम् ।त्वया तस्योद्धारः स्वकरकमलेनैव विहितस्तवैतद्वात्सल्यं विलसति हि भक्तेनु नितराम् ॥ १६॥

viyoge jānakyāstviha manujabhāvena vicaranjaṭāyuṃ dṛṣṭvā vai vipinagatamāsannamaraṇam |tvayā tasyoddhāraḥ svakarakamalenaiva vihitastavaitadvātsalyaṃ vilasati hi bhaktenu nitarām || 16||

कबन्धं क्रव्यादं निशितकरवालेन महताद्रुतं हत्वा पम्पातटमनुजयुक्तश्च गतवान् ।युवां दृष्ट्वा ज्ञातुं प्लवगपतिना वायुतनयःसमाज्ञप्तश्चागाद्वरद तव पादाब्जयुगलम् ॥ १७॥

kabandhaṃ kravyādaṃ niśitakaravālena mahatādrutaṃ hatvā pampātaṭamanujayuktaśca gatavān |yuvāṃ dṛṣṭvā jñātuṃ plavagapatinā vāyutanayaḥsamājñaptaścāgādvarada tava pādābjayugalam || 17||

समाकर्ण्य त्वत्तः सकलमसुरारातिममलंविदित्वा निःशङ्कं दशरथसुतं त्वां रघुपते ।महोत्साहोन्नीतः सपदि गिरिपृष्ठे हनुमताप्रभुः सुग्रीवेण प्लवगपतिना सख्यमकरोत् ॥ १८॥

samākarṇya tvattaḥ sakalamasurārātimamalaṃviditvā niḥśaṅkaṃ daśarathasutaṃ tvāṃ raghupate |mahotsāhonnītaḥ sapadi giripṛṣṭhe hanumatāprabhuḥ sugrīveṇa plavagapatinā sakhyamakarot || 18||

कपीशं हत्वा वालिमतुलबलवीर्यं स्मयभरंदुराधर्षं देवैरसुरनिवहैरप्यसुलभम् ।त्वया सुग्रीवाय प्लवगकुलराजेन्द्रपदवीप्रदत्ता देवेश प्राणतजनवात्सल्यजलधे ॥ १९॥

kapīśaṃ hatvā vālimatulabalavīryaṃ smayabharaṃdurādharṣaṃ devairasuranivahairapyasulabham |tvayā sugrīvāya plavagakularājendrapadavīpradattā deveśa prāṇatajanavātsalyajaladhe || 19||

प्रतापात्ते नूनं सलिलनिधिमुल्लङ्घय तरसागतो लङ्कां दृष्ट्वा जनकतनयां चातिविमलाम् ।निहत्याक्षं दग्ध्वा पुरमथ समुत्पाट्य विपिनंहनूमान्त्वत्पादं पुनरपि समागाद्रघुपते ॥ २०॥

pratāpātte nūnaṃ salilanidhimullaṅghaya tarasāgato laṅkāṃ dṛṣṭvā janakatanayāṃ cātivimalām |nihatyākṣaṃ dagdhvā puramatha samutpāṭya vipinaṃhanūmāntvatpādaṃ punarapi samāgādraghupate || 20||

विदित्वा सीतायाः पवनजमुखाद्दुःखमतुलंनिहन्तुं क्रव्यादेश्वरमपि तथा राक्षसकुलम् ।प्रतस्थे सुग्रीवाङ्गदहनुमदाद्यैः कपिभटैःसुगुप्तामादाय प्लवगकुलसेनां च महतीम् ॥ २१॥

viditvā sītāyāḥ pavanajamukhādduḥkhamatulaṃnihantuṃ kravyādeśvaramapi tathā rākṣasakulam |pratasthe sugrīvāṅgadahanumadādyaiḥ kapibhaṭaiḥsuguptāmādāya plavagakulasenāṃ ca mahatīm || 21||

प्लवङ्गैर्भल्लूकैरमितभुजवीर्यैः परिवृतोनिषङ्गी कोदाग्डी शरमपि दधानः करतले ।क्रमान्मार्गं नीत्वा सलिलनिधितीरे सुविपुलेगतस्त्वं सुग्रीवाङ्गदहनुमदाद्यैः कपिवरैः ॥ २२॥

plavaṅgairbhallūkairamitabhujavīryaiḥ parivṛtoniṣaṅgī kodāgḍī śaramapi dadhānaḥ karatale |kramānmārgaṃ nītvā salilanidhitīre suvipulegatastvaṃ sugrīvāṅgadahanumadādyaiḥ kapivaraiḥ || 22||

तवाग्रे तत्रागाच्छरणद दशास्यानुजवरःप्रपन्नस्त्वत्पादाम्बुजयुगलमाराध्यममरैः ।कृपापारावारामितगुणनिधे सिन्धुपुलिनेत्वया दत्ता तस्मै वृजिनहर लङ्केशपदवी ॥ २३॥

tavāgre tatrāgāccharaṇada daśāsyānujavaraḥprapannastvatpādāmbujayugalamārādhyamamaraiḥ |kṛpāpārāvārāmitaguṇanidhe sindhupulinetvayā dattā tasmai vṛjinahara laṅkeśapadavī || 23||

उषित्वा तत्तीरे त्रिदिनमरविन्दाक्ष कपिभिस्ततःकिञ्चित्क्रोधान्नियमनभयात्ते जलनिधिः ।पुरः प्रह्वीभूतो रुचिरवचनैः श्रीरघुपतेस्तुतिं चक्रे नत्वा पुलकिततनुर्गद्गदगिरा ॥ २४॥

uṣitvā tattīre tridinamaravindākṣa kapibhistataḥkiñcitkrodhānniyamanabhayātte jalanidhiḥ |puraḥ prahvībhūto ruciravacanaiḥ śrīraghupatestutiṃ cakre natvā pulakitatanurgadgadagirā || 24||

अकूपारस्यान्ताद्दशदिशगतैर्वानरभटैस्त्वयाऽऽज्ञप्तैर्नीता निजभुजबलैः प्रस्तरचयाः ।पुनस्तैः पाषाणैर्विपुल इह नीलेन रचितोमहासेतुर्वार्धौ तव विदितनाम्नोऽस्ति महिमा ॥ २५॥

akūpārasyāntāddaśadiśagatairvānarabhaṭaistvayā''jñaptairnītā nijabhujabalaiḥ prastaracayāḥ |punastaiḥ pāṣāṇairvipula iha nīlena racitomahāseturvārdhau tava viditanāmno'sti mahimā || 25||

यदेते पाषाणाः सततमुदके मज्जनपरास्तरन्त्यब्धौ नूनं जगति परमं चाद्भुतमिदम् ।किमाश्चर्यं तत्र क्षणचलितनेत्रान्तविभवःकटाक्षस्ते नूनं जगति कति ब्रह्माण्डरचनाः ॥ २६॥

yadete pāṣāṇāḥ satatamudake majjanaparāstarantyabdhau nūnaṃ jagati paramaṃ cādbhutamidam |kimāścaryaṃ tatra kṣaṇacalitanetrāntavibhavaḥkaṭākṣaste nūnaṃ jagati kati brahmāṇḍaracanāḥ || 26||

समुत्तार्याशेषान्प्लवगनिवहाँल्लक्ष्मणयुतस्ततो लङ्कां गत्वा स्वयमपि समुत्तीर्णजलधिः ।निहत्याजौ सर्वं रजनिचरवृन्दं च सकुलंदशग्रीवं हत्वा विमलतरमैश्वर्यमकरोः ॥ २७॥

samuttāryāśeṣānplavaganivahām̐llakṣmaṇayutastato laṅkāṃ gatvā svayamapi samuttīrṇajaladhiḥ |nihatyājau sarvaṃ rajanicaravṛndaṃ ca sakulaṃdaśagrīvaṃ hatvā vimalataramaiśvaryamakaroḥ || 27||

विरिञ्चीशेन्द्राद्यैरमरनिवहैः सिद्धमुनिभिःस्तुतः स्तोत्रैः कृत्वा कुसुमचयवृष्टिं सुविपुलाम् ।कटाक्षेणैवैतांस्त्रिदशमुनिमुख्यान्करुणयाविलोक्य प्रध्वस्तं भयमखिलमेषां रघुपते ॥ २८॥

viriñcīśendrādyairamaranivahaiḥ siddhamunibhiḥstutaḥ stotraiḥ kṛtvā kusumacayavṛṣṭiṃ suvipulām |kaṭākṣeṇaivaitāṃstridaśamunimukhyānkaruṇayāvilokya pradhvastaṃ bhayamakhilameṣāṃ raghupate || 28||

प्रभो त्वं सुग्रीवप्रमुखविविधैर्वानरभटैर्युतोवैदेहीं वै दहनसुविशुद्धां सुविपुलाम् ।समादाय स्थित्वा धनपतिविमाने सुविमलेवितन्वन्स्वानां वै मुदमतुलमागान्निजपुरीम् ॥ २९॥

prabho tvaṃ sugrīvapramukhavividhairvānarabhaṭairyutovaidehīṃ vai dahanasuviśuddhāṃ suvipulām |samādāya sthitvā dhanapativimāne suvimalevitanvansvānāṃ vai mudamatulamāgānnijapurīm || 29||

सहस्रं वर्षाणामयुतमपि कुर्वन्वसुमतींसनाथां वैदेहीरमण कृतवान् राज्यमतुलम् ।अयोध्यायां देवासुरनृपकिरीटेषु निचितैर्महारत्नैर्नीराजितचरणपङ्केरुह विभो ॥ ३०॥

sahasraṃ varṣāṇāmayutamapi kurvanvasumatīṃsanāthāṃ vaidehīramaṇa kṛtavān rājyamatulam |ayodhyāyāṃ devāsuranṛpakirīṭeṣu nicitairmahāratnairnīrājitacaraṇapaṅkeruha vibho || 30||

कृशानुः शेषाद्यः शशधरयुतो विजयमति तेभजन्ति ध्यायन्तस्तव चरणपङ्केरुहयुगम् ।गृहे तेषां पद्मा विहरति मुखे गीः सुललितासुभोगान्भुक्त्वान्ते तव वरपदं यान्ति परमम् ॥ ३१॥

kṛśānuḥ śeṣādyaḥ śaśadharayuto vijayamati tebhajanti dhyāyantastava caraṇapaṅkeruhayugam |gṛhe teṣāṃ padmā viharati mukhe gīḥ sulalitāsubhogānbhuktvānte tava varapadaṃ yānti paramam || 31||

खबीजं शेषाग्नौ दहनमपरश्चैव पवनोनमोऽन्तः षड्वर्णापरमपदहेतुश्च भजताम् ।इमं मन्त्रं यो वै जपति गुरुवक्त्रादधिगतंजगत्पूज्यो भोगान्भुवि परमदिव्यान्स लभते ॥ ३२॥

khabījaṃ śeṣāgnau dahanamaparaścaiva pavanonamo'ntaḥ ṣaḍvarṇāparamapadahetuśca bhajatām |imaṃ mantraṃ yo vai japati guruvaktrādadhigataṃjagatpūjyo bhogānbhuvi paramadivyānsa labhate || 32||

घनश्यामं विद्युत्प्रभवसनमाकल्परुचिरंसरोजाक्षं चैवामितमदनलावण्यसुभगम् ।तडिद्वर्णा वामे जनकतनयां राघवमुखंप्रपश्यन्तीं ध्यायन् भजति परमां सिद्धिमतुलाम् ॥ ३३॥

ghanaśyāmaṃ vidyutprabhavasanamākalparuciraṃsarojākṣaṃ caivāmitamadanalāvaṇyasubhagam |taḍidvarṇā vāme janakatanayāṃ rāghavamukhaṃprapaśyantīṃ dhyāyan bhajati paramāṃ siddhimatulām || 33||

अनन्तान्याहुर्वै तव विविधरूपाणि भगवन्नतानि ज्ञातुं वै कथमपि समर्थाश्च विबुधाः ।विभूतीनामन्तं ते विमलबल को वेत्ति नितरामतद्व्यावृत्त्या वै त्वयि सकलवेदाश्च चकिताः ॥ ३४॥

anantānyāhurvai tava vividharūpāṇi bhagavannatāni jñātuṃ vai kathamapi samarthāśca vibudhāḥ |vibhūtīnāmantaṃ te vimalabala ko vetti nitarāmatadvyāvṛttyā vai tvayi sakalavedāśca cakitāḥ || 34||

तवेदं यद्रूपं सजलजलदाभं सुललितंतदेतत्तत्त्वज्ञा मुनिवरगणा हृत्सरसिजे ।मुहुर्ध्यायन्ते वै विगतविषयाः सङ्गरहिताययुर्नित्यानन्दं पदममरवन्द्यं रघुपते ॥ ३५॥

tavedaṃ yadrūpaṃ sajalajaladābhaṃ sulalitaṃtadetattattvajñā munivaragaṇā hṛtsarasije |muhurdhyāyante vai vigataviṣayāḥ saṅgarahitāyayurnityānandaṃ padamamaravandyaṃ raghupate || 35||

त्वमिन्दुस्त्वं सोमस्त्वमसि तरणिस्त्वं हुतवहस्त्वमापस्त्वं भूमिस्त्वससि पवनस्त्वं च गगनम् ।विरिञ्चिस्त्वं रुद्रस्त्वमसि सकलं दृश्यमिह यत्त्वदन्यद्वस्त्वेकं न हि जगति भूमन् रघुपते ॥ ३६॥

tvamindustvaṃ somastvamasi taraṇistvaṃ hutavahastvamāpastvaṃ bhūmistvasasi pavanastvaṃ ca gaganam |viriñcistvaṃ rudrastvamasi sakalaṃ dṛśyamiha yattvadanyadvastvekaṃ na hi jagati bhūman raghupate || 36||

त्वमेवादौ भूमन्निगमनिचयानां जलनिधौनिमग्नानां चैवोद्धरणमकरोर्मीनवपुषा ।सुधाकामैर्नीतं सलिलनिधिनिर्मन्थनविधौगिरिं पृष्ठे त्वं वै दृढकमठरूपेण धृतवान् ॥ ३७॥

tvamevādau bhūmannigamanicayānāṃ jalanidhaunimagnānāṃ caivoddharaṇamakarormīnavapuṣā |sudhākāmairnītaṃ salilanidhinirmanthanavidhaugiriṃ pṛṣṭhe tvaṃ vai dṛḍhakamaṭharūpeṇa dhṛtavān || 37||

निहत्याजौ दैत्यं प्रलयजलधौ घोरमतुलंसमुद्धारं भूमेर्गिरिकुलयुतायाः सरभसम् ।महादंष्ट्राग्रेणामितगुणनिधे त्वं च कृतवान् ॥ ३८॥

nihatyājau daityaṃ pralayajaladhau ghoramatulaṃsamuddhāraṃ bhūmergirikulayutāyāḥ sarabhasam |mahādaṃṣṭrāgreṇāmitaguṇanidhe tvaṃ ca kṛtavān || 38||

स्वभक्तं प्रह्लादं परमविदुषामार्यममलंविदित्वा तं पित्रा कृतविविधदण्डं कुमतिना ।विधायोग्रं रूपं नरहरिविचित्रं त्रिनयनंजघान त्वं दैत्येश्वरममितवीर्यं रघुपते ॥ ३९॥

svabhaktaṃ prahlādaṃ paramaviduṣāmāryamamalaṃviditvā taṃ pitrā kṛtavividhadaṇḍaṃ kumatinā |vidhāyograṃ rūpaṃ naraharivicitraṃ trinayanaṃjaghāna tvaṃ daityeśvaramamitavīryaṃ raghupate || 39||

सुनासीरैश्वर्यं हृतमतुलवीर्येण बलिनाविदित्वेदं राम प्रणतजनवात्सल्यजलधे ।स्तुतस्त्वं शक्राद्यैरमरनिवहैर्वामनवपुर्विधायोग्रं वैरोचनमपि बबन्धामररिपुम् ॥ ४०॥

sunāsīraiśvaryaṃ hṛtamatulavīryeṇa balināviditvedaṃ rāma praṇatajanavātsalyajaladhe |stutastvaṃ śakrādyairamaranivahairvāmanavapurvidhāyograṃ vairocanamapi babandhāmararipum || 40||

कुलं क्षात्रं सप्तत्रिगुणमपि कृत्वा रघुपतेजघान त्वं राज्ञां प्रबलमिह शस्त्रास्त्रविशदम् ।निहत्योग्रान् कंसप्रमुखदितिजान्यादवकुलेत्वमाविर्भूयोग्रं समरभुवि भारं च हृतवान् ॥ ४१॥

kulaṃ kṣātraṃ saptatriguṇamapi kṛtvā raghupatejaghāna tvaṃ rājñāṃ prabalamiha śastrāstraviśadam |nihatyogrān kaṃsapramukhaditijānyādavakuletvamāvirbhūyograṃ samarabhuvi bhāraṃ ca hṛtavān || 41||

अनन्तान्येवं वै तव विविधरूपाणि च विभोप्रवक्तुं तानीह प्रभवति न कोऽप्यत्र जगति ।परात्मन् श्रीराम त्रिगुणरहिताकारपरमप्रभोपारावारामितगुणनिधे चिद्घन विभो ॥ ४२॥

anantānyevaṃ vai tava vividharūpāṇi ca vibhopravaktuṃ tānīha prabhavati na ko'pyatra jagati |parātman śrīrāma triguṇarahitākāraparamaprabhopārāvārāmitaguṇanidhe cidghana vibho || 42||

नमस्ते श्रीराम ह्यमितगुणग्रामाय सततंनमो भूयो भूयो पुनरपि नमस्ते रघुपते ।नमो वेदैर्वन्द्याखिलमुनिगणाराध्य भगवन्नमोभूयो भूयस्तव चरणपङ्केरुहयुगे ॥ ४३॥

namaste śrīrāma hyamitaguṇagrāmāya satataṃnamo bhūyo bhūyo punarapi namaste raghupate |namo vedairvandyākhilamunigaṇārādhya bhagavannamobhūyo bhūyastava caraṇapaṅkeruhayuge || 43||

मया ते पादाम्भोरुहयुगलमाश्रित्य नितरामयोध्यायां भक्त्या विविधपदरम्यैः सुरचितम् ।इदं रामस्तोत्रं प्रपठति नरो यः प्रतिदिनंस भुक्त्वा भोगान्वै भजति परमं शाश्वतपदम् ॥ ४४॥

mayā te pādāmbhoruhayugalamāśritya nitarāmayodhyāyāṃ bhaktyā vividhapadaramyaiḥ suracitam |idaṃ rāmastotraṃ prapaṭhati naro yaḥ pratidinaṃsa bhuktvā bhogānvai bhajati paramaṃ śāśvatapadam || 44||

सहस्रैः शेषो वै प्रभवति न वक्त्रैर्गुणगणान्प्रवक्तुं चाकल्पं कथमपि च ते राम सततम् ।अतस्त्वां कः स्तोतुं प्रभवति ह्यलं श्रीरघुपतेव्रजन्त्याकाशस्य क्वचिदपि च पारं हि मशकाः ॥ ४५॥

sahasraiḥ śeṣo vai prabhavati na vaktrairguṇagaṇānpravaktuṃ cākalpaṃ kathamapi ca te rāma satatam |atastvāṃ kaḥ stotuṃ prabhavati hyalaṃ śrīraghupatevrajantyākāśasya kvacidapi ca pāraṃ hi maśakāḥ || 45||

तुभ्यं नमो भगवते रघुनन्दनाय श्रीजानकीप्रियतमाय खरान्तकाय ।योगीन्द्रपूजितपदाम्बुरुहद्वयाय संसारदुःखशमनाय नमो नमस्ते ॥ ४६॥

tubhyaṃ namo bhagavate raghunandanāya śrījānakīpriyatamāya kharāntakāya |yogīndrapūjitapadāmburuhadvayāya saṃsāraduḥkhaśamanāya namo namaste || 46||

कामाद्या दुर्जयाश्चेन्मम भवतु पुनर्मुक्तियोषित्सु कामःक्रोधश्चेत्तावके वै तव चरणयुगाम्भोरुहे स्याच्च लोभः ।मोहश्चेद्ध्यानयोगे भवतु मम पुनर्मत्सरोमत्सरो वैत्वत्पादाम्भोजसौख्यस्थितिमिह नितरां नैव पश्यामि भूमौ ॥ ४७॥

kāmādyā durjayāścenmama bhavatu punarmuktiyoṣitsu kāmaḥkrodhaścettāvake vai tava caraṇayugāmbhoruhe syācca lobhaḥ |mohaśceddhyānayoge bhavatu mama punarmatsaromatsaro vaitvatpādāmbhojasaukhyasthitimiha nitarāṃ naiva paśyāmi bhūmau || 47||

इति श्रीमद्रामाचार्यविरचितं श्रीराममहिम्नः स्तोत्रं समाप्तम् ॥

iti śrīmadrāmācāryaviracitaṃ śrīrāmamahimnaḥ stotraṃ samāptam ||

अनुवादकः श्री गयाचरण त्रिपाठिः

anuvādakaḥ śrī gayācaraṇa tripāṭhiḥ

यहाँ शिवमहिम्नःस्तव (श्लोक २) काअतीतः पन्थानं तव च महिमा वाङ्मनसयोरतद्व्यावृत्त्याऽयं चकितमभिधत्ते श्रुतिरपि ।

yahām̐ śivamahimnaḥstava (śloka 2) kāatītaḥ panthānaṃ tava ca mahimā vāṅmanasayoratadvyāvṛttyā'yaṃ cakitamabhidhatte śrutirapi |

त्वमर्कस्त्वं सोमस्त्वमसि पवनस्त्वं हुतवहःत्वमापस्त्वं व्योम त्वमु धरणिरात्मा त्वमिति च ।परिच्छिन्नामेवं त्वयि परिणता बिभ्रतु गिरंन विद्मस्तत् तत्त्वं वयमिह तु यत्त्वं न भवसि ॥

tvamarkastvaṃ somastvamasi pavanastvaṃ hutavahaḥtvamāpastvaṃ vyoma tvamu dharaṇirātmā tvamiti ca |paricchinnāmevaṃ tvayi pariṇatā bibhratu giraṃna vidmastat tattvaṃ vayamiha tu yattvaṃ na bhavasi ||