नामार्थविवेकः Namarthavivekah

स्वाविद्यापदतत्कार्यजातारोपापवादधीः ।यस्मिन् विराममगमत् तत्त्रिपादस्मि रामचित् ॥ १॥

svāvidyāpadatatkāryajātāropāpavādadhīḥ |yasmin virāmamagamat tattripādasmi rāmacit || 1||

गुरुं नत्वा ब्रह्ममात्रावशेषसुत्वमिच्छताम् ।तत्प्राप्त्युपायदिव्यश्रीरामनामार्थ उच्यते ॥ २॥

guruṃ natvā brahmamātrāvaśeṣasutvamicchatām |tatprāptyupāyadivyaśrīrāmanāmārtha ucyate || 2||

देदीप्यमानरूपत्वाद् दिव्यश्रीर्मुक्तिरीरिता ।तद्रूपतो राजमानं महः श्रीराम ईरितम् ॥ ३॥

dedīpyamānarūpatvād divyaśrīrmuktirīritā |tadrūpato rājamānaṃ mahaḥ śrīrāma īritam || 3||

श्रीराम एव नाम स्यान्नाभिधानमुपेयतः ।उपेयरूपावस्थानं नामार्थ इति विश्रुतम् ॥ ४॥

śrīrāma eva nāma syānnābhidhānamupeyataḥ |upeyarūpāvasthānaṃ nāmārtha iti viśrutam || 4||

विषयः स्वेतरग्राससत्तासामान्यमीरितः ।प्रयोजनं ब्रह्ममात्रावशेषणतया स्थितिः ॥ ५॥

viṣayaḥ svetaragrāsasattāsāmānyamīritaḥ |prayojanaṃ brahmamātrāvaśeṣaṇatayā sthitiḥ || 5||

सम्बन्धः प्रतिपाद्यादिः शास्त्रचिन्मात्रयोर्मिथः ।विकलेबरकैवल्यानन्दकामोऽधिकार्यसौ ॥। ६॥

sambandhaḥ pratipādyādiḥ śāstracinmātrayormithaḥ |vikalebarakaivalyānandakāmo'dhikāryasau ||| 6||

उक्ताधिकारसम्पन्नयोगिनोपेयनामचित् ।स्वावशेषतयावाप्तुं शक्या स्यात् स्वस्वरूपतः ॥ ७॥

uktādhikārasampannayoginopeyanāmacit |svāvaśeṣatayāvāptuṃ śakyā syāt svasvarūpataḥ || 7||

आप्तिः स्वमात्रावशेषो न हि ग्रामान्तराप्तिवत् ।निर्बीजब्रह्मविज्ञानान्निर्वाजाप्तिः श्रुतीरिता ॥ ८॥

āptiḥ svamātrāvaśeṣo na hi grāmāntarāptivat |nirbījabrahmavijñānānnirvājāptiḥ śrutīritā || 8||

अनादिकालमारभ्य स्वाविद्यापल्ल्यावधि ।नामरूपभिदाशोभि नानाब्रह्माण्डगर्भितम् ॥ ९॥

anādikālamārabhya svāvidyāpallyāvadhi |nāmarūpabhidāśobhi nānābrahmāṇḍagarbhitam || 9||

विराड्ढिरण्यगर्भेशचित्सामान्यैरधिष्ठितम् ।तत्तदण्डोचितब्रह्मविष्णुरुद्रायुतान्वित्तम् ॥ १०॥

virāḍḍhiraṇyagarbheśacitsāmānyairadhiṣṭhitam |tattadaṇḍocitabrahmaviṣṇurudrāyutānvittam || 10||

विचित्रकर्मावरणपुण्यपापभ्रमोज्ज्वलम् ।नानाविधप्राणिजातजुष्टमाविद्यकं पदम् ॥ ११॥

vicitrakarmāvaraṇapuṇyapāpabhramojjvalam |nānāvidhaprāṇijātajuṣṭamāvidyakaṃ padam || 11||

विशेषसामान्ययुक्तं सत्यत्वेनानुभूयते ।तथा सति कथं निर्विशेषज्ञानं नृणां न तत् ॥ १२॥

viśeṣasāmānyayuktaṃ satyatvenānubhūyate |tathā sati kathaṃ nirviśeṣajñānaṃ nṛṇāṃ na tat || 12||

उपेयोपायभेदेन नामचिद् द्विविघेरिता ।तत्रोपेयनाम सत्तासामान्यमभिधीयते ॥ १३॥

upeyopāyabhedena nāmacid dvivigheritā |tatropeyanāma sattāsāmānyamabhidhīyate || 13||

नामाभिधानं नामि चिदभिधेयं तयोर्न भित् ।एवं ज्ञानविभातं यदुपायाभिधनाम तत् ॥ १४॥

nāmābhidhānaṃ nāmi cidabhidheyaṃ tayorna bhit |evaṃ jñānavibhātaṃ yadupāyābhidhanāma tat || 14||

न ह्युपायं विनोपेवमाप्तुं शक्यं मनीषिभिः ।तस्मादुपायसर्वस्वं ज्ञात्वानुष्ठानतः परम् ॥ १५॥

na hyupāyaṃ vinopevamāptuṃ śakyaṃ manīṣibhiḥ |tasmādupāyasarvasvaṃ jñātvānuṣṭhānataḥ param || 15||

यज्जन्म चरमं तत्रोपेयनाम चिदात्मकम् ।उपेयश्रीरामनामतया विद्वान् विशिष्यते ॥ १६॥

yajjanma caramaṃ tatropeyanāma cidātmakam |upeyaśrīrāmanāmatayā vidvān viśiṣyate || 16||

स्वाविद्यापदतत्कार्यभ्रमारूढाधिकारिणाम् ।स्वान्तःकरणमालिन्यदोषेणोपायनामचित् ॥ १७॥

svāvidyāpadatatkāryabhramārūḍhādhikāriṇām |svāntaḥkaraṇamālinyadoṣeṇopāyanāmacit || 17||

चतुर्धा भिद्यते स्थूलसूक्ष्मबीजतुरीयतः ।यस्यान्तःकरणं भूरिपापेन कबलीकृतम् ॥ १८॥

caturdhā bhidyate sthūlasūkṣmabījaturīyataḥ |yasyāntaḥkaraṇaṃ bhūripāpena kabalīkṛtam || 18||

स चोपायस्थूलनाम स्मरेदघविमुक्तये ।स्वाविद्यापदवीनाशयोगवैराजरूपतः ॥ १९॥

sa copāyasthūlanāma smaredaghavimuktaye |svāvidyāpadavīnāśayogavairājarūpataḥ || 19||

राजमानं महो रामनाम स्थूलचिदुच्यते ।सत्त्वसत्ततमोपाधिं सर्वतः पाणिमस्तकम् ॥ २०॥

rājamānaṃ maho rāmanāma sthūlaciducyate |sattvasattatamopādhiṃ sarvataḥ pāṇimastakam || 20||

रामं वैश्वानरं ध्यात्वा रामरामेति सर्वदा ।लज्जां हित्वा स्मरणतः सर्वपापक्षयो भवेत् ॥ २१॥

rāmaṃ vaiśvānaraṃ dhyātvā rāmarāmeti sarvadā |lajjāṃ hitvā smaraṇataḥ sarvapāpakṣayo bhavet || 21||

सदा रामेति नामैव स्मरतामघसञ्चयम् ।निःशेषं नाशयित्वाथ क्रममुक्ति विधास्यति ॥ २२॥

sadā rāmeti nāmaiva smaratāmaghasañcayam |niḥśeṣaṃ nāśayitvātha kramamukti vidhāsyati || 22||

स्वान्तःकरणसम्भूतसञ्चिताघनिवृत्तये ।सर्ववर्णैराश्रमिभिः स्मर्तव्यं नाम सर्वदा ॥ २३॥

svāntaḥkaraṇasambhūtasañcitāghanivṛttaye |sarvavarṇairāśramibhiḥ smartavyaṃ nāma sarvadā || 23||

नाम कीर्तयतः पुंसो नास्ति पातकमण्वपि ।गृह्णामि तप्तायःपिण्डमहिभाण्डे करें क्षिपे ॥ २४॥

nāma kīrtayataḥ puṃso nāsti pātakamaṇvapi |gṛhṇāmi taptāyaḥpiṇḍamahibhāṇḍe kareṃ kṣipe || 24||

नामस्मर्तुरपापित्वादकार्ये न भवेन्मतिः ।नामापराधदशकं तं द्रष्टुं वा कथं शकम् ॥ २५॥

nāmasmarturapāpitvādakārye na bhavenmatiḥ |nāmāparādhadaśakaṃ taṃ draṣṭuṃ vā kathaṃ śakam || 25||

यदि स्पृशेत् प्रमादेन नाम तन्नाशयेत्तराम् ।गाणपत्यशैवशाक्तसौरवैष्णवनामसु ॥ २६॥

yadi spṛśet pramādena nāma tannāśayettarām |gāṇapatyaśaivaśāktasauravaiṣṇavanāmasu || 26||

रामनान्नः फलाधिक्यमाहुस्तारकरूपतः ।राम एव परं ब्रह्म राम एव परं तपः ॥ २७॥

rāmanānnaḥ phalādhikyamāhustārakarūpataḥ |rāma eva paraṃ brahma rāma eva paraṃ tapaḥ || 27||

राम एव परं तत्त्वं श्रीरामो ब्रह्म तारकम् ।इति श्रुतेस्तच्छ्रीरामनामतुल्यं न विद्यते ॥ २८॥

rāma eva paraṃ tattvaṃ śrīrāmo brahma tārakam |iti śrutestacchrīrāmanāmatulyaṃ na vidyate || 28||

नारायणाष्टाक्षरे तु रामनामाद्यवर्णकम् ।न योजितं यदि तदा नायनाय मनुर्भवेत् ॥ २९॥

nārāyaṇāṣṭākṣare tu rāmanāmādyavarṇakam |na yojitaṃ yadi tadā nāyanāya manurbhavet || 29||

दिव्यश्रीशिवपञ्चार्णे रामनामान्त्यवर्णकम् ।न योजितं यदि तदा न शिवाय भवेन्मनुः ॥ ३०॥

divyaśrīśivapañcārṇe rāmanāmāntyavarṇakam |na yojitaṃ yadi tadā na śivāya bhavenmanuḥ || 30||

मनुद्वयं यदा रामनामद्वथक्षरयोजितम् ।तदा शिवायायनाय भवत्येव न संशयः ॥ ३१॥

manudvayaṃ yadā rāmanāmadvathakṣarayojitam |tadā śivāyāyanāya bhavatyeva na saṃśayaḥ || 31||

शिवनारायणमनुमुक्तिदापनशक्तिदम् ।तस्मात् प्राधान्यतो नाम स्मरतां मुक्तिदायने ॥ ३२॥

śivanārāyaṇamanumuktidāpanaśaktidam |tasmāt prādhānyato nāma smaratāṃ muktidāyane || 32||

शक्तिरस्तीति किं चित्रं स्मर्तृटन् नामोद्धरेत् क्षणात् ।हृद्देशे येन सततं स्मृतं तेन महात्मना ॥ ३३॥

śaktirastīti kiṃ citraṃ smartṛṭan nāmoddharet kṣaṇāt |hṛddeśe yena satataṃ smṛtaṃ tena mahātmanā || 33||

साधितं भगवत्तत्त्वं तस्य किं दुर्लभं भवेत् ।चरमश्वासवेलायां राम रामेति यः स्मरेत् ॥ ३४॥

sādhitaṃ bhagavattattvaṃ tasya kiṃ durlabhaṃ bhavet |caramaśvāsavelāyāṃ rāma rāmeti yaḥ smaret || 34||

स निर्धूताघनिचयो सुक्तिमेति न संशयः ।रामचन्द्रेत्येकवारमनिच्छास्मृतिमात्रतः ॥ ३५॥

sa nirdhūtāghanicayo suktimeti na saṃśayaḥ |rāmacandretyekavāramanicchāsmṛtimātrataḥ || 35||

यावन्नश्येत् पापबृन्दं कल्पकोटिशतैः कृतम् ।तावत् कर्तव्यमित्येव दृढनिश्चयपूर्वकम् ॥ ३६॥

yāvannaśyet pāpabṛndaṃ kalpakoṭiśataiḥ kṛtam |tāvat kartavyamityeva dṛḍhaniścayapūrvakam || 36||

कोटिकोटिकोटिजन्मशतेनापि प्रयत्नतः ।तावत् कर्तुं समर्थः कः सर्वज्ञ वद सोऽस्ति चेत् ॥ ३७॥

koṭikoṭikoṭijanmaśatenāpi prayatnataḥ |tāvat kartuṃ samarthaḥ kaḥ sarvajña vada so'sti cet || 37||

अस्तीत्येवं वदसि चेन्नाम ते पापघातुकम् ।न भवेद्दुर्वलत्यात् तत् तदा भवतु मे जनिः ॥ ३८॥

astītyevaṃ vadasi cennāma te pāpaghātukam |na bhaveddurvalatyāt tat tadā bhavatu me janiḥ || 38||

नास्तीत्येवं यदि मतं सफलो मम निश्चयः ।तस्मादहं कोटिजन्मपापबृन्दापनुत्तये ॥ ३९॥

nāstītyevaṃ yadi mataṃ saphalo mama niścayaḥ |tasmādahaṃ koṭijanmapāpabṛndāpanuttaye || 39||

श्रीरामचन्द्र ते नाम बुद्धिपूर्वं जपन् स्थितः ।त्रिवारं रामनामाशु स्मृत्वा कर्मत्रयान्विताम् ॥ ४०॥

śrīrāmacandra te nāma buddhipūrvaṃ japan sthitaḥ |trivāraṃ rāmanāmāśu smṛtvā karmatrayānvitām || 40||

आवृतित्रयतद्धेतुस्वाविद्यां नाशयाम्यहम् ।अस्मिन्नर्थे प्रमाणानि श्रुतयः सन्ति कोटिशः ॥ ४१॥

āvṛtitrayataddhetusvāvidyāṃ nāśayāmyaham |asminnarthe pramāṇāni śrutayaḥ santi koṭiśaḥ || 41||

स्मृतयश्च तथा भूरि निश्चयं यान्तु भूसुराः ।कृतं दिने यद्दुरितं पक्षमासर्तुवर्षजम् ॥ ४२॥

smṛtayaśca tathā bhūri niścayaṃ yāntu bhūsurāḥ |kṛtaṃ dine yadduritaṃ pakṣamāsartuvarṣajam || 42||

सर्वं दहति निःशेषं तूलाचलमिवानलःब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च ॥ ४३॥

sarvaṃ dahati niḥśeṣaṃ tūlācalamivānalaḥbrahmahatyāsahasrāṇi jñānājñānakṛtāni ca || 43||

स्वर्णस्तेयसुरापानगुरुतल्पायुतानि च ।कोटिकोटिसहस्राणि उपपातकजान्यपि ॥ ४४॥

svarṇasteyasurāpānagurutalpāyutāni ca |koṭikoṭisahasrāṇi upapātakajānyapi || 44||

सर्वाण्यपि प्रणश्यन्ति रामनामानुक्रीर्तनातू ।यत् प्रयागादितीर्थाक्तप्रायश्चित्तशतैरपि ॥ ४५॥

sarvāṇyapi praṇaśyanti rāmanāmānukrīrtanātū |yat prayāgāditīrthāktaprāyaścittaśatairapi || 45||

नैवापनोद्यते पापं तदप्याशु विनाशयेत् ।पुण्यक्षेत्रेषु सर्वेषु कुरुक्षेत्रादिषु स्वयम् ॥ ४६॥

naivāpanodyate pāpaṃ tadapyāśu vināśayet |puṇyakṣetreṣu sarveṣu kurukṣetrādiṣu svayam || 46||

बुद्धिपूर्वमधं कृत्वा तदप्याशु विनाशयेत् ।कृच्छ्रैस्तप्तपराकाद्यैर्नानाचान्द्रायणैरपि ॥ ४७॥

buddhipūrvamadhaṃ kṛtvā tadapyāśu vināśayet |kṛcchraistaptaparākādyairnānācāndrāyaṇairapi || 47||

पापं च नापनोद्यं यत् तदप्याशु विनाशयेत् ।आत्मतुल्यसुवर्णादिदानैर्बहुविधैरपि ॥ ४८॥

pāpaṃ ca nāpanodyaṃ yat tadapyāśu vināśayet |ātmatulyasuvarṇādidānairbahuvidhairapi || 48||

किञ्चिदप्यपरिक्षीणं तदप्याशु विनाशयेत् ।सदा रामोऽहमस्मीति तत्त्वतः प्रवदन्ति ये ॥ ४९॥

kiñcidapyaparikṣīṇaṃ tadapyāśu vināśayet |sadā rāmo'hamasmīti tattvataḥ pravadanti ye || 49||

न ते संसारिणो नूनं राम एव न संशयः ।चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ॥ ५०॥

na te saṃsāriṇo nūnaṃ rāma eva na saṃśayaḥ |caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino'rjuna || 50||

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन् मामनुस्मरन् ।यः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम् ॥ ५१॥

omityekākṣaraṃ brahma vyāharan māmanusmaran |yaḥ prayāti tyajan dehaṃ sa yāti paramāṃ gatim || 51||

सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥ ५२॥

satataṃ kīrtayanto māṃ yatantaśca dṛḍhavratāḥ |namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate || 52||

तेषामहं समुद्धर्ते त्येवमादिश्रुतेः स्मृतेः ।विवशेन प्रयत्नेन ज्ञानेनाज्ञानतोऽपि वा ॥ ५३॥

teṣāmahaṃ samuddharte tyevamādiśruteḥ smṛteḥ |vivaśena prayatnena jñānenājñānato'pi vā || 53||

नामस्मरणतोऽपापो विद्वानसृतमश्नुते ।मयोक्तं सकलं नार्थवादः सत्यं न संशयः ॥ ५४॥

nāmasmaraṇato'pāpo vidvānasṛtamaśnute |mayoktaṃ sakalaṃ nārthavādaḥ satyaṃ na saṃśayaḥ || 54||

श्रीरामनाम्न्यर्थवादं सम्भावयति यो नरः ।स महापातकिभ्योऽपि वरिष्ठ इति कीर्तितः ॥ ५५॥

śrīrāmanāmnyarthavādaṃ sambhāvayati yo naraḥ |sa mahāpātakibhyo'pi variṣṭha iti kīrtitaḥ || 55||

तत्पापशान्तये नाम विनान्पन्न हि विद्यते ।इति श्रुतिस्मृतिशतप्रमाणज्ञानवान् मुनिः ॥ ५६॥

tatpāpaśāntaye nāma vinānpanna hi vidyate |iti śrutismṛtiśatapramāṇajñānavān muniḥ || 56||

श्रीरामसारूप्यमुक्तिं सायुज्यं वैति नान्यथा ।यावत् पश्यति वैराजरूपं सर्वत्र सर्वदा ॥ ५७॥

śrīrāmasārūpyamuktiṃ sāyujyaṃ vaiti nānyathā |yāvat paśyati vairājarūpaṃ sarvatra sarvadā || 57||

तावदित्थं स्मरेन्नाम मनसा वचसाथवा ।ततस्तूपायसूक्ष्मांशनामस्मरणधीर्भवेत् ॥ ५८॥

tāvaditthaṃ smarennāma manasā vacasāthavā |tatastūpāyasūkṣmāṃśanāmasmaraṇadhīrbhavet || 58||

स्वाविद्यापदसूक्ष्मांशयोगसूत्रस्वरूपतः ।राजमानं महो रामनाम सूक्ष्मचिदुच्यते ॥ ५९॥

svāvidyāpadasūkṣmāṃśayogasūtrasvarūpataḥ |rājamānaṃ maho rāmanāma sūkṣmaciducyate || 59||

सत्तवसत्त्वरजोपाधिं सर्वलिङ्गाभिमानिनम् ।स्वविकल्पितवैराजतत्कार्यग्रासपूर्वकम् ॥ ६०॥

sattavasattvarajopādhiṃ sarvaliṅgābhimāninam |svavikalpitavairājatatkāryagrāsapūrvakam || 60||

सूत्रात्मभावमापन्नं श्रीरामं करुणानिधिम् ।ध्यात्वा पूर्वोक्तविधया रामनाम सदा स्मरेत् ॥ ६१॥

sūtrātmabhāvamāpannaṃ śrīrāmaṃ karuṇānidhim |dhyātvā pūrvoktavidhayā rāmanāma sadā smaret || 61||

यावद्धदि बहिर्देशे चान्तराले तयोरपि ।सूत्राख्यश्रीरामनाम स्वरूपेण प्रकाशते ॥ ६२॥

yāvaddhadi bahirdeśe cāntarāle tayorapi |sūtrākhyaśrīrāmanāma svarūpeṇa prakāśate || 62||

तावच्छ्रीरामरामेति मनसा नाम संस्मरेत् ।ततस्तूपायबीजांशनामस्मरणधीर्भवेत् ॥ ६३॥

tāvacchrīrāmarāmeti manasā nāma saṃsmaret |tatastūpāyabījāṃśanāmasmaraṇadhīrbhavet || 63||

स्वाविद्यापदबीजांशयोगबीजस्वरूपतः ।राजमानं महो रामनामबीजचिदुच्यते ॥ ६४॥

svāvidyāpadabījāṃśayogabījasvarūpataḥ |rājamānaṃ maho rāmanāmabījaciducyate || 64||

सत्त्वसात्तिवकसत्तवाङ्गं सार्वज्ञ्यादिगुणैर्युतम् ।स्वकल्पितविराट्सूत्रप्रपञ्चग्रासपूर्वकम् ॥ ६५॥

sattvasāttivakasattavāṅgaṃ sārvajñyādiguṇairyutam |svakalpitavirāṭsūtraprapañcagrāsapūrvakam || 65||

बीजमात्रतया शिष्टं सर्वकारणवैभवम् ।निर्हेतुकदयासिन्धुं रामं ध्यात्वा दिवानिशम् ॥ ६६॥

bījamātratayā śiṣṭaṃ sarvakāraṇavaibhavam |nirhetukadayāsindhuṃ rāmaṃ dhyātvā divāniśam || 66||

पूर्वपर्यायगदितरामनाम सदा स्मरेत् ।यावच्छ्रीरामनामार्थः प्रत्यक्परविभागतः ॥ ६७॥

pūrvaparyāyagaditarāmanāma sadā smaret |yāvacchrīrāmanāmārthaḥ pratyakparavibhāgataḥ || 67||

भवेत् करामलकवत् तावन्नाम स्मरेद् बुधः ।तदर्थों रेफ आम्नातस्त्वमर्थो मार्ण उच्यते ॥ ६८॥

bhavet karāmalakavat tāvannāma smared budhaḥ |tadarthoṃ repha āmnātastvamartho mārṇa ucyate || 68||

रार्णेन मार्णसंयोगो भवेदसिपदार्थकः ।रवाच्यमीशचैतन्यं रलक्ष्यं सत्यचित्सुखम् ॥ ६९॥

rārṇena mārṇasaṃyogo bhavedasipadārthakaḥ |ravācyamīśacaitanyaṃ ralakṣyaṃ satyacitsukham || 69||

मवाच्यं जीवचैतन्यं मलक्ष्यं प्रत्यगीरितम् ।विषमोपाधितो रामवाच्ययोर्नैक्यमिष्यते ॥ ७०॥

mavācyaṃ jīvacaitanyaṃ malakṣyaṃ pratyagīritam |viṣamopādhito rāmavācyayornaikyamiṣyate || 70||

रामार्णवाच्यापवादाधारलक्ष्यचिदात्मनोः ।सामानाधिकरण्येन तयोरैक्यं श्रुतीरितम् ॥ ७१॥

rāmārṇavācyāpavādādhāralakṣyacidātmanoḥ |sāmānādhikaraṇyena tayoraikyaṃ śrutīritam || 71||

आद्यो रा तत्पदार्थः स्यान्मकारस्त्वम्पदार्थवान् ।तयोः संयोजनमसीत्यर्थे तत्त्वविदो विदुः ॥ ७२॥

ādyo rā tatpadārthaḥ syānmakārastvampadārthavān |tayoḥ saṃyojanamasītyarthe tattvavido viduḥ || 72||

ब्रह्मात्मैव भवेदात्मा ब्रह्मैवात्मा न संशयः ।एवं विचार्य नामार्थं श्रुत्याचार्यप्रसादतः ॥ ७३॥

brahmātmaiva bhavedātmā brahmaivātmā na saṃśayaḥ |evaṃ vicārya nāmārthaṃ śrutyācāryaprasādataḥ || 73||

ततस्तूपायतुर्यांशनामानुष्ठानधीर्भवेत् ।स्वाविद्यापदतुर्यांशयोगसाक्षिस्वरूपतः ॥ ७४॥

tatastūpāyaturyāṃśanāmānuṣṭhānadhīrbhavet |svāvidyāpadaturyāṃśayogasākṣisvarūpataḥ || 74||

राजमानं महो रामनाम तुर्यचिदुच्यतेचित्सामान्योपाधिलब्धसर्वसाक्षिस्वरूपकम् ॥ ७५॥

rājamānaṃ maho rāmanāma turyaciducyatecitsāmānyopādhilabdhasarvasākṣisvarūpakam || 75||

स्वकल्पितविराट्सूत्रबीजतत्कार्यविश्रमम् ।कबलीकृत्य तत्सर्वाधारत्वेनावशेपितम् ॥ ७६॥

svakalpitavirāṭsūtrabījatatkāryaviśramam |kabalīkṛtya tatsarvādhāratvenāvaśepitam || 76||

सर्वोदासीनचैतन्यमपि भक्तावनोत्सुकम् ।श्रीरामनामसाम्राज्यं स्वाभेदेनैव भावयेत् ॥ ७७॥

sarvodāsīnacaitanyamapi bhaktāvanotsukam |śrīrāmanāmasāmrājyaṃ svābhedenaiva bhāvayet || 77||

यावत् समस्ताधिष्ठानसाक्ष्यस्मीति दृढा मतिः ।सरूपविलयं याति तावदेवं विभावयेत् ॥ ७८॥

yāvat samastādhiṣṭhānasākṣyasmīti dṛḍhā matiḥ |sarūpavilayaṃ yāti tāvadevaṃ vibhāvayet || 78||

शास्त्रजज्ञानविज्ञानसम्यग्ज्ञानप्रभावतः ।कर्मत्रयत्र्यावरणभागत्रयलयोद्भवम् ॥ ७९॥

śāstrajajñānavijñānasamyagjñānaprabhāvataḥ |karmatrayatryāvaraṇabhāgatrayalayodbhavam || 79||

वित्त्वं वरत्वं वर्यत्वमेत्य साक्षी भवेन्मुनिः ।सर्वाधारतया शिष्टसाक्ष्याप्तिर्यदि रोचते ॥ ८०॥

vittvaṃ varatvaṃ varyatvametya sākṣī bhavenmuniḥ |sarvādhāratayā śiṣṭasākṣyāptiryadi rocate || 80||

तदा तद्रूपेण तिष्ठ सर्वाधिष्ठानसाक्षिणः ।सत्तासामान्याप्तिकाले यास्यसि त्वं पराद्वयम् ॥ ८१॥

tadā tadrūpeṇa tiṣṭha sarvādhiṣṭhānasākṣiṇaḥ |sattāsāmānyāptikāle yāsyasi tvaṃ parādvayam || 81||

इदानीमितिइदानीं ते यद्युपेयनामब्रह्मावशेषधीः ।भवेत् तदोपायनामचतुर्भागसमन्वितम् ॥ ८२॥

idānīmitiidānīṃ te yadyupeyanāmabrahmāvaśeṣadhīḥ |bhavet tadopāyanāmacaturbhāgasamanvitam || 82||

स्वाविद्यापदतत्कार्यजातं शशविषाणवत् ।ज्ञात्वात्यन्तासत्त्वमिति नित्यभावस्वरूपकम् ॥ ८३॥

svāvidyāpadatatkāryajātaṃ śaśaviṣāṇavat |jñātvātyantāsattvamiti nityabhāvasvarūpakam || 83||

विकलेबरकैवल्योपेयनामस्वरूपतः ।परमाद्वैतरूपेण शिष्यसे नात्र संशयः ॥ ८४॥

vikalebarakaivalyopeyanāmasvarūpataḥ |paramādvaitarūpeṇa śiṣyase nātra saṃśayaḥ || 84||

निर्बीजब्रह्मविज्ञानसमकालं महामुनिः ।निर्बीजसत्तासामान्यब्रह्मैव भवति श्रुतेः ॥ ८५॥

nirbījabrahmavijñānasamakālaṃ mahāmuniḥ |nirbījasattāsāmānyabrahmaiva bhavati śruteḥ || 85||

श्रीवासुदेवेन्द्रशिष्यरामचन्द्रेन्द्रयोगिना ।उपेयश्रीरामनामपरमार्थो निरूपितः ॥ ८६॥

śrīvāsudevendraśiṣyarāmacandrendrayoginā |upeyaśrīrāmanāmaparamārtho nirūpitaḥ || 86||

य इत्थं रामनामार्थं ज्ञात्वा नाम स्मरेत् सदा ।स याति परमाद्वैतमहासाम्राज्यवैभवम् ।सप्ताशीतिग्रन्थयुता श्रीनामार्थविवेकचित् ॥ ८७॥

ya itthaṃ rāmanāmārthaṃ jñātvā nāma smaret sadā |sa yāti paramādvaitamahāsāmrājyavaibhavam |saptāśītigranthayutā śrīnāmārthavivekacit || 87||

इति उपनिषद्ब्रह्मयोगिविरचितः नामार्थविवेकः सम्पूर्णः ।

iti upaniṣadbrahmayogiviracitaḥ nāmārthavivekaḥ sampūrṇaḥ |