पार्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् Shri Parvati Sahasranama Stotram

(दुर्गासहस्रनामस्तोत्रमिति स्कान्दे क्वचित्कचिद्भिन्नम् ।)हिमवानुवाच ।का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते ।न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते ॥ १॥

(durgāsahasranāmastotramiti skānde kvacitkacidbhinnam |)himavānuvāca |kā tvaṃ devi viśālākṣi śaśāṅkāvayavāṅkite |na jāne tvāmahaṃ vatse yathāvad brūhi pṛcchate || 1||

गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी ।व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा ॥ २॥

girīndravacanaṃ śrutvā tataḥ sā parameśvarī |vyājahāra mahāśailaṃ yogināmabhayapradā || 2||

देव्युवाच ।मां विद्धि परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् ।अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः ॥ ३॥

devyuvāca |māṃ viddhi paramāṃ śaktiṃ parameśvarasamāśrayām |ananyāmavyayāmekāṃ yāṃ paśyanti mumukṣavaḥ || 3||

अहं वै सर्वभावानामात्मा सर्वान्तरा शिवा ।शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका ॥ ४॥

ahaṃ vai sarvabhāvānāmātmā sarvāntarā śivā |śāśvataiśvaryavijñānamūrtiḥ sarvapravartikā || 4||

अनन्ताऽनन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी ।दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम् ॥ ५॥

anantā'nantamahimā saṃsārārṇavatāriṇī |divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me rūpamaiśvaram || 5||

एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् ।स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम् ॥ ६॥

etāvaduktvā vijñānaṃ dattvā himavate svayam |svaṃ rūpaṃ darśayāmāsa divyaṃ tat pārameśvaram || 6||

कोटिसूर्यप्रतीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् ।ज्वालामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् ॥ ७॥

koṭisūryapratīkāśaṃ tejobimbaṃ nirākulam |jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ kālānalaśatopamam || 7||

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं जटामण्डलमण्डितम् ।त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम् ॥ ८॥

daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣaṃ jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam |triśūlavarahastaṃ ca ghorarūpaṃ bhayānakam || 8||

प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् ।चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम् ॥ ९॥

praśāntaṃ saumyavadanamanantāścaryasaṃyutam |candrāvayavalakṣmāṇaṃ candrakoṭisamaprabham || 9||

किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् ।दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ॥ १०॥

kirīṭinaṃ gadāhastaṃ nūpurairupaśobhitam |divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam || 10||

शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् ।अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम् ॥ ११॥

śaṅkhacakradharaṃ kāmyaṃ trinetraṃ kṛttivāsasam |aṇḍasthaṃ cāṇḍabāhyasthaṃ bāhyamābhyantaraṃ param || 11||

सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् ।ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम् ॥ १२॥

sarvaśaktimayaṃ śubhraṃ sarvākāraṃ sanātanam |brahmendropendrayogīndrairvandyamānapadāmbujam || 12||

सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम् ॥ १३॥

sarvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvato'kṣiśiromukham |sarvamāvṛtya tiṣṭhantaṃ dadarśa parameśvaram || 13||

दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् ।भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः ॥ १४॥

dṛṣṭvā tadīdṛśaṃ rūpaṃ devyā māheśvaraṃ param |bhayena ca samāviṣṭaḥ sa rājā hṛṣṭamānasaḥ || 14||

आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन् ।नाम्नामष्टसहस्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम् ॥ १५॥

ātmanyādhāya cātmānamoṅkāraṃ samanusmaran |nāmnāmaṣṭasahasreṇa tuṣṭāva parameśvarīm || 15||

हिमवानुवाच ।ॐ शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलाऽमला ।शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा ॥ १॥

himavānuvāca |oṃ śivomā paramā śaktiranantā niṣkalā'malā |śāntā māheśvarī nityā śāśvatī paramākṣarā || 1||

अचिन्त्या केवलाऽनन्त्या शिवात्मा परमात्मिका ।अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाऽचला ॥ २॥

acintyā kevalā'nantyā śivātmā paramātmikā |anādiravyayā śuddhā devātmā sarvagā'calā || 2||

एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला ।महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना ॥ ३॥

ekānekavibhāgasthā māyātītā sunirmalā |mahāmāheśvarī satyā mahādevī nirañjanā || 3||

काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा ।नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपाऽमृताक्षरा ॥ ४॥

kāṣṭhā sarvāntarasthā ca cicchaktiratilālasā |nandā sarvātmikā vidyā jyotīrūpā'mṛtākṣarā || 4||

शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा ।व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराऽच्युताऽमरा ॥ ५॥

śāntiḥ pratiṣṭhā sarveṣāṃ nivṛttiramṛtapradā |vyomamūrtirvyomalayā vyomādhārā'cyutā'marā || 5||

अनादिनिधनाऽमोघा कारणात्मा कलाऽकला ।क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया ॥ ६॥

anādinidhanā'moghā kāraṇātmā kalā'kalā |kratuḥ prathamajā nābhiramṛtasyātmasaṃśrayā || 6||

प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी ।प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी ॥ ७॥

prāṇeśvarapriyā mātā mahāmahiṣaghātinī |prāṇeśvarī prāṇarūpā pradhānapuruṣeśvarī || 7||

सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्यौर्महिमास्पदा ।सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी ॥ ८॥

sarvaśaktikalākārā jyotsnā dyaurmahimāspadā |sarvakāryaniyantrī ca sarvabhūteśvareśvarī || 8||

अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी ।आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी ॥ ९॥

anādiravyaktaguhā mahānandā sanātanī |ākāśayoniryogasthā mahāyogeśvareśvarī || 9||

महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी ।संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा ॥ १०॥

mahāmāyā suduṣpūrā mūlaprakṛtirīśvarī |saṃsārayoniḥ sakalā sarvaśaktisamudbhavā || 10||

संसारपारा दुर्वारा दुर्निरीक्ष्या दुरासदा ।प्राणशक्तिः प्राणविद्या योगिनी परमा कला ॥ ११॥

saṃsārapārā durvārā durnirīkṣyā durāsadā |prāṇaśaktiḥ prāṇavidyā yoginī paramā kalā || 11||

महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा ।अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः ॥ १२॥

mahāvibhūtirdurdharṣā mūlaprakṛtisaṃbhavā |anādyanantavibhavā parārthā puruṣāraṇiḥ || 12||

सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया ।शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा ॥ १३॥

sargasthityantakaraṇī sudurvācyā duratyayā |śabdayoniḥ śabdamayī nādākhyā nādavigrahā || 13||

प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका ।पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी ॥ १४॥

pradhānapuruṣātītā pradhānapuruṣātmikā |purāṇī cinmayī puṃsāmādiḥ puruṣarūpiṇī || 14||

भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता ।जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता ॥ १५॥

bhūtāntarātmā kūṭasthā mahāpuruṣasaṃjñitā |janmamṛtyujarātītā sarvaśaktisamanvitā || 15||

व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी ।क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मूलवर्जिता ॥ १६॥

vyāpinī cānavacchinnā pradhānānupraveśinī |kṣetrajñaśaktiravyaktalakṣaṇā mūlavarjitā || 16||

अनादिमायासंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा ।महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा ॥ १७॥

anādimāyāsaṃbhinnā tritattvā prakṛtirguhā |mahāmāyāsamutpannā tāmasī pauruṣī dhruvā || 17||

व्यक्ताव्यक्तात्मिका कृष्णा रक्ता शुक्ला प्रसूतिका ।अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी ॥ १८॥

vyaktāvyaktātmikā kṛṣṇā raktā śuklā prasūtikā |akāryā kāryajananī nityaṃ prasavadharmiṇī || 18||

सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी ।ब्रह्मगर्भा चतुर्विंशा पद्मनाभाऽच्युतात्मिका ॥ १९॥

sargapralayanirmuktā sṛṣṭisthityantadharmiṇī |brahmagarbhā caturviṃśā padmanābhā'cyutātmikā || 19||

वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया ।सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता ॥ २०॥

vaidyutī śāśvatī yonirjaganmāteśvarapriyā |sarvādhārā mahārūpā sarvaiśvaryasamanvitā || 20||

विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी ।महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भवा ॥ २१॥

viśvarūpā mahāgarbhā viśveśecchānuvartinī |mahīyasī brahmayonirmahālakṣmīsamudbhavā || 21||

महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका ।सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका ॥ २२॥

mahāvimānamadhyasthā mahānidrātmahetukā |sarvasādhāraṇī sūkṣmā hyavidyā pāramārthikā || 22||

अनन्तरूपाऽनन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी ।अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता ॥ २३॥

anantarūpā'nantasthā devī puruṣamohinī |anekākārasaṃsthānā kālatrayavivarjitā || 23||

ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका ।ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया ॥ २४॥

brahmajanmā harermūrtirbrahmaviṣṇuśivātmikā |brahmeśaviṣṇujananī brahmākhyā brahmasaṃśrayā || 24||

व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी ।वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता ।अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा ॥ २५॥

vyaktā prathamajā brāhmī mahatī jñānarūpiṇī |vairāgyaiśvaryadharmātmā brahmamūrtirhṛdisthitā |apāṃyoniḥ svayaṃbhūtirmānasī tattvasaṃbhavā || 25||

ईश्वराणी च शर्वाणी शंकरार्धशरीरिणी ।भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका ॥ २६॥

īśvarāṇī ca śarvāṇī śaṃkarārdhaśarīriṇī |bhavānī caiva rudrāṇī mahālakṣmīrathāmbikā || 26||

महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा ।सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा ॥ २७॥

maheśvarasamutpannā bhuktimuktiphalapradā |sarveśvarī sarvavandyā nityaṃ muditamānasā || 27||

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शंकरेच्छानुवर्तिनी ।ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता ॥ २८॥

brahmendropendranamitā śaṃkarecchānuvartinī |īśvarārdhāsanagatā maheśvarapativratā || 28||

सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी ।पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी ॥ २९॥

sakṛdvibhāvitā sarvā samudrapariśoṣiṇī |pārvatī himavatputrī paramānandadāyinī || 29||

गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी ।सावित्री कमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता ॥ ३०॥

guṇāḍhyā yogajā yogyā jñānamūrtirvikāsinī |sāvitrī kamalā lakṣmīḥ śrīranantorasi sthitā || 30||

सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिनी ।सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला ॥ ३१॥

sarojanilayā mudrā yoganidrā surārdinī |sarasvatī sarvavidyā jagajjyeṣṭhā sumaṅgalā || 31||

वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका ।योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना ॥ ३२॥

vāgdevī varadā vācyā kīrtiḥ sarvārthasādhikā |yogīśvarī brahmavidyā mahāvidyā suśobhanā || 32||

गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता ।स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः ॥ ३३॥

guhyavidyātmavidyā ca dharmavidyātmabhāvitā |svāhā viśvaṃbharā siddhiḥ svadhā medhā dhṛtiḥ śrutiḥ || 33||

नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी ।अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी ॥ ३४॥

nītiḥ sunītiḥ sukṛtirmādhavī naravāhinī |ajā vibhāvarī saumyā bhoginī bhogadāyinī || 34||

शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी ।त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी ॥ ३५॥

śobhā vaṃśakarī lolā mālinī parameṣṭhinī |trailokyasundarī ramyā sundarī kāmacāriṇī || 35||