पराम्बिकास्तुतिः ब्रह्मणा कृता Parambika Stuti by Brahma

(देवीभागवततः)ब्रह्मोवाच ।देवि त्वमस्य जगतः किल कारणं हिज्ञातं मया सकलवेदवचोभिरम्ब ।यद्विष्णुरप्यखिललोकविवेककर्तानिद्रावशं च गमितः पुरुषोत्तमोऽद्य ॥ २७॥

(devībhāgavatataḥ)brahmovāca |devi tvamasya jagataḥ kila kāraṇaṃ hijñātaṃ mayā sakalavedavacobhiramba |yadviṣṇurapyakhilalokavivekakartānidrāvaśaṃ ca gamitaḥ puruṣottamo'dya || 27||

को वेद ते जननि मोहविलासलीलांमूढोऽस्म्यहं हरिरयं विवशश्च शेते ।ईदृक्तया सकलभूतमनोनिवासेविद्वत्तमो विबुधकोटिषु निर्गुणायाः ॥ २८॥

ko veda te janani mohavilāsalīlāṃmūḍho'smyahaṃ harirayaṃ vivaśaśca śete |īdṛktayā sakalabhūtamanonivāsevidvattamo vibudhakoṭiṣu nirguṇāyāḥ || 28||

साङ्ख्या वदन्ति पुरुषं प्रकृतिं च यां तांचैतन्यभावरहितां जगतश्च कर्त्रीम् ।किं तादृशासि कथमत्र जगन्निवासश्चैतन्यताविरहितो विहितस्त्वयाद्य ॥ २९॥

sāṅkhyā vadanti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca yāṃ tāṃcaitanyabhāvarahitāṃ jagataśca kartrīm |kiṃ tādṛśāsi kathamatra jagannivāsaścaitanyatāvirahito vihitastvayādya || 29||

नाट्यं तनोषि सगुणा विविधप्रकारंनो वेत्ति कोऽपि तव कृत्यविधानयोगम् ।ध्यायन्ति यां मुनिगणा नियतं त्रिकालंसन्ध्येति नाम परिकल्प्य गुणान् भवानि ॥ ३०॥

nāṭyaṃ tanoṣi saguṇā vividhaprakāraṃno vetti ko'pi tava kṛtyavidhānayogam |dhyāyanti yāṃ munigaṇā niyataṃ trikālaṃsandhyeti nāma parikalpya guṇān bhavāni || 30||

बुद्धिर्हि बोधकरणा जगतां सदा त्वंश्रीश्चासि देवि सततं सुखदा सुराणाम् ।कीर्तिस्तथा मतिधृती किल कान्तिरेवश्रद्धा रतिश्च सकलेषु जनेषु मातः ॥ ३१॥

buddhirhi bodhakaraṇā jagatāṃ sadā tvaṃśrīścāsi devi satataṃ sukhadā surāṇām |kīrtistathā matidhṛtī kila kāntirevaśraddhā ratiśca sakaleṣu janeṣu mātaḥ || 31||

नातः परं किल वितर्कशतैः प्रमाणंप्राप्तं मया यदिह दुःखगतिं गतेन ।त्वं चात्र सर्वजगतां जननीति सत्यंनिद्रालुतां वितरता हरिणात्र दृष्टम् ॥ ३२॥

nātaḥ paraṃ kila vitarkaśataiḥ pramāṇaṃprāptaṃ mayā yadiha duḥkhagatiṃ gatena |tvaṃ cātra sarvajagatāṃ jananīti satyaṃnidrālutāṃ vitaratā hariṇātra dṛṣṭam || 32||

त्वं देवि वेदविदुषामपि दुर्विभाव्यावेदोऽपि नूनमखिलार्थतया न वेद ।यस्मात्त्वदुद्भवमसौ श्रुतिराप्नुवानाप्रत्यक्षमेव सकलं तव कार्यमेतत् ॥ ३३॥

tvaṃ devi vedaviduṣāmapi durvibhāvyāvedo'pi nūnamakhilārthatayā na veda |yasmāttvadudbhavamasau śrutirāpnuvānāpratyakṣameva sakalaṃ tava kāryametat || 33||

कस्ते चरित्रमखिलं भुवि वेद धीमान्नाहं हरिर्न च भवो न सुरास्तथान्ये ।ज्ञातुं क्षमाश्च मुनयो न ममात्मजाश्चदुर्वाच्य एव महिमा तव सर्वलोके ॥ ३४॥

kaste caritramakhilaṃ bhuvi veda dhīmānnāhaṃ harirna ca bhavo na surāstathānye |jñātuṃ kṣamāśca munayo na mamātmajāścadurvācya eva mahimā tava sarvaloke || 34||

यज्ञेषु देवि यदि नाम न ते वदन्तिस्वाहेति वेदविदुषो हवने कृतेऽपि ।न प्राप्नुवन्ति सततं मखभागधेयंदेवास्त्वमेव विबुधेष्वपि वृत्तिदासि ॥ ३५॥

yajñeṣu devi yadi nāma na te vadantisvāheti vedaviduṣo havane kṛte'pi |na prāpnuvanti satataṃ makhabhāgadheyaṃdevāstvameva vibudheṣvapi vṛttidāsi || 35||

त्राता वयं भगवति प्रथमं त्वया वैदेवारिसम्भवभयादधुना तथैव ।भीतोऽस्मि देवि वरदे शरणं गतोऽस्मिघोरं निरीक्ष्य मधुना सह कैटभं च ॥ ३६॥

trātā vayaṃ bhagavati prathamaṃ tvayā vaidevārisambhavabhayādadhunā tathaiva |bhīto'smi devi varade śaraṇaṃ gato'smighoraṃ nirīkṣya madhunā saha kaiṭabhaṃ ca || 36||

नो वेत्ति विष्णुरधुना मम दुःखमेतज्जाने त्वयात्मविवशीकृतदेहयष्टिः ।मुञ्चादिदेवमथवा जहि दानवेन्द्रौयद्रोचते तव कुरुष्व महानुभावे ॥ ३७॥

no vetti viṣṇuradhunā mama duḥkhametajjāne tvayātmavivaśīkṛtadehayaṣṭiḥ |muñcādidevamathavā jahi dānavendrauyadrocate tava kuruṣva mahānubhāve || 37||

जानन्ति ये न तव देवि परं प्रभावंध्यायन्ति ते हरिहरावपि मन्दचित्ताः ।ज्ञातं मयाद्य जननि प्रकटं प्रमाणंयद्विष्णुरप्यतितरां विवशोऽथ शेते ॥ ३८॥

jānanti ye na tava devi paraṃ prabhāvaṃdhyāyanti te hariharāvapi mandacittāḥ |jñātaṃ mayādya janani prakaṭaṃ pramāṇaṃyadviṣṇurapyatitarāṃ vivaśo'tha śete || 38||

सिन्धूद्भवापि न हरिं प्रतिबोधितुं वैशक्ता पतिं तव वशानुगमद्य शक्त्या ।मन्ये त्वया भगवति प्रसभं रमापिप्रस्वापिता न बुबुधे विवशीकृतेव ॥ ३९॥

sindhūdbhavāpi na hariṃ pratibodhituṃ vaiśaktā patiṃ tava vaśānugamadya śaktyā |manye tvayā bhagavati prasabhaṃ ramāpiprasvāpitā na bubudhe vivaśīkṛteva || 39||

धन्यास्त एव भुवि भक्तिपरास्तवाङ्घ्रौत्यक्त्वान्यदेवभजनं त्वयि लीनभावाः ।कुर्वन्ति देवि भजनं सकलं निकामंज्ञात्वा समस्तजननीं किल कामधेनुम् ॥ ४०॥

dhanyāsta eva bhuvi bhaktiparāstavāṅghrautyaktvānyadevabhajanaṃ tvayi līnabhāvāḥ |kurvanti devi bhajanaṃ sakalaṃ nikāmaṃjñātvā samastajananīṃ kila kāmadhenum || 40||

धीकान्तिकीर्तिशुभवृत्तिगुणादयस्तेविष्णोर्गुणास्तु परिहृत्य गताः क्व चाद्य ।बन्दीकृतो हरिरसौ ननु निद्रयात्रशक्त्या तवैव भगवत्यतिमानवत्याः ॥ ४१॥

dhīkāntikīrtiśubhavṛttiguṇādayasteviṣṇorguṇāstu parihṛtya gatāḥ kva cādya |bandīkṛto harirasau nanu nidrayātraśaktyā tavaiva bhagavatyatimānavatyāḥ || 41||

त्वं शक्तिरेव जगतामखिलप्रभावात्वन्निर्मितं च सकलं खलु भावमात्रम् ।त्वं क्रीडसे निजविनिर्मितमोहजालेनाट्ये यथा विहरते स्वकृते नटो वै ॥ ४२॥

tvaṃ śaktireva jagatāmakhilaprabhāvātvannirmitaṃ ca sakalaṃ khalu bhāvamātram |tvaṃ krīḍase nijavinirmitamohajālenāṭye yathā viharate svakṛte naṭo vai || 42||

विष्णुस्त्वया प्रकटितः प्रथमं युगादौदत्ता च शक्तिरमला खलु पालनाय ।त्रातं च सर्वमखिलं विवशीकृतोऽद्ययद्रोचते तव तथाम्ब करोषि नूनम् ॥ ४३॥

viṣṇustvayā prakaṭitaḥ prathamaṃ yugādaudattā ca śaktiramalā khalu pālanāya |trātaṃ ca sarvamakhilaṃ vivaśīkṛto'dyayadrocate tava tathāmba karoṣi nūnam || 43||

सृष्ट्वात्र मां भगवति प्रविनाशितुं चेन्नेच्छास्ति ते कुरु दयां परिहृत्य मौनम् ।कस्मादिमौ प्रकटितौ किल कालरूपौयद्वा भवानि हसितुं नु किमिच्छसे माम् ॥ ४४॥

sṛṣṭvātra māṃ bhagavati pravināśituṃ cennecchāsti te kuru dayāṃ parihṛtya maunam |kasmādimau prakaṭitau kila kālarūpauyadvā bhavāni hasituṃ nu kimicchase mām || 44||

ज्ञातं मया तव विचेष्टितमद्भुतं वैकृत्वाखिलं जगदिदं रमसे स्वतन्त्रा ।लीनं करोषि सकलं किल मां तथैवहन्तुं त्वमिच्छसि भवानि किमत्र चित्रम् ॥ ४५॥

jñātaṃ mayā tava viceṣṭitamadbhutaṃ vaikṛtvākhilaṃ jagadidaṃ ramase svatantrā |līnaṃ karoṣi sakalaṃ kila māṃ tathaivahantuṃ tvamicchasi bhavāni kimatra citram || 45||

कामं कुरुष्व वधमद्य ममैव मातर्दुःखं न मे मरणजं जगदम्बिकेऽत्र ।कर्ता त्वयैव विहितः प्रथमं स चायंदैत्याहतोऽथ मृत इत्ययशो गरिष्ठम् ॥ ४६॥

kāmaṃ kuruṣva vadhamadya mamaiva mātarduḥkhaṃ na me maraṇajaṃ jagadambike'tra |kartā tvayaiva vihitaḥ prathamaṃ sa cāyaṃdaityāhato'tha mṛta ityayaśo gariṣṭham || 46||

उत्तिष्ठ देवि कुरु रूपमिहाद्भुतं त्वंमां वा त्विमौ जहि यथेच्छसि बाललीले ।नो चेत्प्रबोधय हरिं निहनेदिमौ यस्त्वत्साध्यमेतदखिलं किल कार्यजातम् ॥ ४७॥

uttiṣṭha devi kuru rūpamihādbhutaṃ tvaṃmāṃ vā tvimau jahi yathecchasi bālalīle |no cetprabodhaya hariṃ nihanedimau yastvatsādhyametadakhilaṃ kila kāryajātam || 47||

सूत उवाच ।एवं स्तुता तदा देवी तामसी तत्र वेधसा ।निःसृत्य हरिदेहात्तु संस्थिता पार्श्वतस्तदा ॥ ४८॥

sūta uvāca |evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā |niḥsṛtya haridehāttu saṃsthitā pārśvatastadā || 48||

इति देवीभागवते प्रथमस्कन्धे सप्तमाध्यायान्तर्गताब्रह्मणा कृता पराम्बिकायाः स्तुतिः सम्पूर्णा ।विष्णुप्रबोधो नाम अध्याय ७

iti devībhāgavate prathamaskandhe saptamādhyāyāntargatābrahmaṇā kṛtā parāmbikāyāḥ stutiḥ sampūrṇā |viṣṇuprabodho nāma adhyāya 7