आदित्यस्तोत्रम् Mahamahimanvitam Adityastotram

अथ श्रीमदप्पय्यदीक्षितविरचितं महामहिमान्वितं आदित्यस्तोत्रम् ॥विस्तारायाममानं दशभिरुपगतो योजनानां सहस्रैःचक्रे पञ्चारनाभित्रितयवति लसन् नेमिषट्के निविष्टः ।सप्तच्छन्दस्तुरङ्गाहितवहनधुरो हायनांशत्रिवर्गव्यक्ताकॢप्ताखिलाङ्गः स्फुरतु मम पुरः स्यन्दनश्चण्डभानोः ॥ १॥

atha śrīmadappayyadīkṣitaviracitaṃ mahāmahimānvitaṃ ādityastotram ||vistārāyāmamānaṃ daśabhirupagato yojanānāṃ sahasraiḥcakre pañcāranābhitritayavati lasan nemiṣaṭke niviṣṭaḥ |saptacchandasturaṅgāhitavahanadhuro hāyanāṃśatrivargavyaktākḷptākhilāṅgaḥ sphuratu mama puraḥ syandanaścaṇḍabhānoḥ || 1||

आदित्यैरप्सरोभिर्मुनिभिरहिवरैर्ग्रामणीयातुधानैःगन्धर्वैर्वालखिल्यैः परिवृतदशमांशस्य कृत्स्नं रथस्य ।मध्यं व्याप्याधितिष्ठन् मणिरिव नभसो मण्डलश्चण्डरश्मेःब्रह्मज्योतिर्विवर्तः श्रुतिनिकरघनीभावरूपः समिन्धे ॥ २॥

ādityairapsarobhirmunibhirahivarairgrāmaṇīyātudhānaiḥgandharvairvālakhilyaiḥ parivṛtadaśamāṃśasya kṛtsnaṃ rathasya |madhyaṃ vyāpyādhitiṣṭhan maṇiriva nabhaso maṇḍalaścaṇḍaraśmeḥbrahmajyotirvivartaḥ śrutinikaraghanībhāvarūpaḥ samindhe || 2||

निर्गच्छन्तोऽर्कबिम्बान् निखिलजनिभृतां हार्दनाडीप्रविष्टाःनाड्यो वस्वादिवृन्दारकगणमधुनस्तस्य नानादिगुत्थाः ।वर्षन्तस्तोयमुष्णं तुहिनमपि जलान्यापिबन्तः समन्तात्पित्रादीनां स्वधौषध्यमृतरसकृतो भान्ति कान्तिप्ररोहाः॥ ३॥

nirgacchanto'rkabimbān nikhilajanibhṛtāṃ hārdanāḍīpraviṣṭāḥnāḍyo vasvādivṛndārakagaṇamadhunastasya nānādigutthāḥ |varṣantastoyamuṣṇaṃ tuhinamapi jalānyāpibantaḥ samantātpitrādīnāṃ svadhauṣadhyamṛtarasakṛto bhānti kāntiprarohāḥ|| 3||

श्रेष्ठास्तेषां सहस्रे त्रिदिववसुधयोः पञ्चदिग्व्याप्तिभाजांशुभ्रांशुं तारकौघं शशितनयमुखान् पञ्च चोद्भासयन्तः ।आरोगो भ्राजमुख्यास्त्रिभुवनदहने सप्तसूर्या भवन्तःसर्वान् व्याधीन् सुषुम्नाप्रभृतय इह मे सूर्यपादाः क्षिपन्तु ॥ ४॥

śreṣṭhāsteṣāṃ sahasre tridivavasudhayoḥ pañcadigvyāptibhājāṃśubhrāṃśuṃ tārakaughaṃ śaśitanayamukhān pañca codbhāsayantaḥ |ārogo bhrājamukhyāstribhuvanadahane saptasūryā bhavantaḥsarvān vyādhīn suṣumnāprabhṛtaya iha me sūryapādāḥ kṣipantu || 4||

आदित्यानाश्रिताः षण्णवतिगुणसहस्रान्विता रश्मयोऽन्येमासे मासे विभक्तास्त्रिभुवनभवनं पावयन्तः स्फुरन्ति ।येषां भुव्यप्रचारे जगदवनकृतां सप्तरश्म्युत्थितानांसंसर्पे चाधिमासे व्रतयजनमुखाः सत्क्रियाः न क्रियन्ते ॥ ५॥

ādityānāśritāḥ ṣaṇṇavatiguṇasahasrānvitā raśmayo'nyemāse māse vibhaktāstribhuvanabhavanaṃ pāvayantaḥ sphuranti |yeṣāṃ bhuvyapracāre jagadavanakṛtāṃ saptaraśmyutthitānāṃsaṃsarpe cādhimāse vratayajanamukhāḥ satkriyāḥ na kriyante || 5||

आदित्यं मण्डलान्तःस्फुरदरुणवपुस्तेजसा व्याप्तविश्वंप्रातर्मध्याह्नसायं समयविभजनादृग्यजुस्सामसेव्यम् ।प्राप्यं च प्रापकं च प्रथितमतिपथिज्ञानिनामुत्तरस्मिन्साक्षाद् ब्रह्मेत्युपास्यं सकलभयहराभ्युद्गमं संश्रयामि ॥ ६॥

ādityaṃ maṇḍalāntaḥsphuradaruṇavapustejasā vyāptaviśvaṃprātarmadhyāhnasāyaṃ samayavibhajanādṛgyajussāmasevyam |prāpyaṃ ca prāpakaṃ ca prathitamatipathijñānināmuttarasminsākṣād brahmetyupāsyaṃ sakalabhayaharābhyudgamaṃ saṃśrayāmi || 6||

यच्छक्त्याऽधिष्ठितानां तपनहिमजलोत्सर्जनादिर्जगत्याम्आदित्यानामशेषः प्रभवति नियतः स्वस्वमासाधिकारः ।यत् प्राधान्यं व्यनक्ति स्वयमपि भगवान् द्वादशस्तेषु भूत्वातं त्रैलोक्यस्य मूलं प्रणमत परमं दैवतं सप्तसप्तिम् ॥ ७॥

yacchaktyā'dhiṣṭhitānāṃ tapanahimajalotsarjanādirjagatyāmādityānāmaśeṣaḥ prabhavati niyataḥ svasvamāsādhikāraḥ |yat prādhānyaṃ vyanakti svayamapi bhagavān dvādaśasteṣu bhūtvātaṃ trailokyasya mūlaṃ praṇamata paramaṃ daivataṃ saptasaptim || 7||

स्वःस्त्रीगन्धर्वयक्षा मुनिवरभुजगा यातुधानाश्च नित्यंनृत्तैर्गीतैरभीशुग्रहनुतिवहनैरग्रतः सेवया च ।यस्य प्रीतिं वितन्वन्त्यमितपरिकरा द्वादश द्वादशैतेहृद्याभिर्वालखिल्याः सरणिभणितिभिस्तं भजे लोकबन्धुम् ॥ ८॥

svaḥstrīgandharvayakṣā munivarabhujagā yātudhānāśca nityaṃnṛttairgītairabhīśugrahanutivahanairagrataḥ sevayā ca |yasya prītiṃ vitanvantyamitaparikarā dvādaśa dvādaśaitehṛdyābhirvālakhilyāḥ saraṇibhaṇitibhistaṃ bhaje lokabandhum || 8||

ब्रह्माण्डे यस्य जन्मोदितमुषसि परब्रह्ममुख्यात्मजस्यध्येयं रूपं शिरोदोश्चरणपदजुषा व्याहृतीनां त्रयेण ।तत् सत्यं ब्रह्म पश्याम्यहरहमभिधं नित्यमादित्यरूपंभूतानां भूनभस्स्वः प्रभृतिषु वसतां प्राणसूक्ष्मांशमेकम् ॥ ९॥

brahmāṇḍe yasya janmoditamuṣasi parabrahmamukhyātmajasyadhyeyaṃ rūpaṃ śirodoścaraṇapadajuṣā vyāhṛtīnāṃ trayeṇa |tat satyaṃ brahma paśyāmyaharahamabhidhaṃ nityamādityarūpaṃbhūtānāṃ bhūnabhassvaḥ prabhṛtiṣu vasatāṃ prāṇasūkṣmāṃśamekam || 9||

आदित्ये लोकचक्षुष्यवहितमनसां योगिनां दृश्यमन्तःस्वच्छस्वर्णाभमूर्तिं विदलितनलिनोदारदृश्याक्षियुग्मम् ।ऋक्सामोद्गानगेष्णं निरतिशयलसल्लोककामेशभावंसर्वावद्योदितत्वादुदितसमुदितं ब्रह्म शम्भुं प्रपद्ये ॥ १०॥

āditye lokacakṣuṣyavahitamanasāṃ yogināṃ dṛśyamantaḥsvacchasvarṇābhamūrtiṃ vidalitanalinodāradṛśyākṣiyugmam |ṛksāmodgānageṣṇaṃ niratiśayalasallokakāmeśabhāvaṃsarvāvadyoditatvāduditasamuditaṃ brahma śambhuṃ prapadye || 10||

ओमित्युद्गीथभक्तेरवयवपदवीं प्राप्तवत्यक्षरेऽस्मिन्यस्योपास्तिः समस्तं दुरितमपनयत्वर्कबिम्बे स्थितस्य ।यत् पूजैकप्रधानान्यघमखिलमपि घ्नन्ति कृच्छ्रव्रतानिध्यातः सर्वोपतापान् हरतु परशिवः सोऽयमाद्यो भिषङ्नः ॥ ११॥

omityudgīthabhakteravayavapadavīṃ prāptavatyakṣare'sminyasyopāstiḥ samastaṃ duritamapanayatvarkabimbe sthitasya |yat pūjaikapradhānānyaghamakhilamapi ghnanti kṛcchravratānidhyātaḥ sarvopatāpān haratu paraśivaḥ so'yamādyo bhiṣaṅnaḥ || 11||

आदित्ये मण्डलार्चिः पुरुषविभिदयाद्यन्तमध्यागमात्मन्यागोपालाङ्गनाभ्यो नयनपथजुषा ज्योतिषा दीप्यमानम्गायत्रीमन्त्रसेव्यं निखिलजनधियां प्रेरकं विश्वरूपम् ।नीलग्रीवं त्रिने(णे)त्रं शिवमनिशमुमावल्लभं संश्रयामि ॥ १२॥

āditye maṇḍalārciḥ puruṣavibhidayādyantamadhyāgamātmanyāgopālāṅganābhyo nayanapathajuṣā jyotiṣā dīpyamānamgāyatrīmantrasevyaṃ nikhilajanadhiyāṃ prerakaṃ viśvarūpam |nīlagrīvaṃ trine(ṇe)traṃ śivamaniśamumāvallabhaṃ saṃśrayāmi || 12||

अभ्राकल्पः शताङ्गः स्थिरफणितिमयं मण्डलं रश्मिभेदाःसाहस्रास्तेषु सप्त श्रुतिभिरभिहिताः किञ्चिदूनाश्च लक्षाः ।एकैकेषां चतस्रस्तदनु दिनमणेरादिदेवस्य तिस्रःकॢप्ताः तत्तत्प्रभावप्रकटनमहिताः स्रग्धरा द्वादशैताः ॥ १३॥

abhrākalpaḥ śatāṅgaḥ sthiraphaṇitimayaṃ maṇḍalaṃ raśmibhedāḥsāhasrāsteṣu sapta śrutibhirabhihitāḥ kiñcidūnāśca lakṣāḥ |ekaikeṣāṃ catasrastadanu dinamaṇerādidevasya tisraḥkḷptāḥ tattatprabhāvaprakaṭanamahitāḥ sragdharā dvādaśaitāḥ || 13||

दुःस्वप्नं दुर्निमित्तं दुरितमखिलमप्यामयानप्यसाध्यान्दोषान् दुःस्थानसंस्थग्रहगणजनितान् दुष्टभूतान् ग्रहादीन् ।निर्धूनोति स्थिरां च श्रियमिह लभते मुक्तिमभ्येति चान्तेसङ्कीर्त्य स्तोत्ररत्नं सकृदपि मनुजः प्रत्यहं पत्युरह्नाम् ॥ १४॥

duḥsvapnaṃ durnimittaṃ duritamakhilamapyāmayānapyasādhyāndoṣān duḥsthānasaṃsthagrahagaṇajanitān duṣṭabhūtān grahādīn |nirdhūnoti sthirāṃ ca śriyamiha labhate muktimabhyeti cāntesaṅkīrtya stotraratnaṃ sakṛdapi manujaḥ pratyahaṃ patyurahnām || 14||

॥ इति श्रीमदप्पय्यदीक्षितविरचितश्रीमदादित्यस्तोत्ररत्नम् ॥

|| iti śrīmadappayyadīkṣitaviracitaśrīmadādityastotraratnam ||