लक्ष्मीसौभाग्यव्रतविधिनिरूपणम् १ Lakshmisaubhagyavratavidhinirupanam 1

वसन्तमासमासाद्य तृतीयायां तु शुक्लके ।पूर्वाह्णे यजमानस्तु तिलैः स्नानं समाचरेत् ॥ ७४॥

vasantamāsamāsādya tṛtīyāyāṃ tu śuklake |pūrvāhṇe yajamānastu tilaiḥ snānaṃ samācaret || 74||

सौभाग्या ललिता देवी वव्रे नारायणं तदा ।तया सहैव मां नारायणं सम्पूजयेत् प्रगे ॥ ७५॥

saubhāgyā lalitā devī vavre nārāyaṇaṃ tadā |tayā sahaiva māṃ nārāyaṇaṃ sampūjayet prage || 75||

तृतीयायां फलैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैर्निवेदनैः ।पञ्चगव्येन च तीर्थतोयैः संस्नापयेच्छ्रियम् ॥ ७६॥

tṛtīyāyāṃ phalaiḥ puṣpairdhūpairdīpairnivedanaiḥ |pañcagavyena ca tīrthatoyaiḥ saṃsnāpayecchriyam || 76||

नमो लक्ष्म्यै महालक्ष्म्यै ललितायै तु मस्तके ।नमो देव्यै महादेव्यै ललितायै मुखे नमः ॥ ७७॥

namo lakṣmyai mahālakṣmyai lalitāyai tu mastake |namo devyai mahādevyai lalitāyai mukhe namaḥ || 77||

नमो ब्राह्म्यै महाब्राह्म्यै वैष्णव्यै हृदये नमः ।नमो मात्रे महामात्रे नारायण्यै तथोदरे ॥ ७८॥

namo brāhmyai mahābrāhmyai vaiṣṇavyai hṛdaye namaḥ |namo mātre mahāmātre nārāyaṇyai tathodare || 78||

नमः श्रियै महाश्रियै वासुदेव्यै कटिस्थले ।नमो भाग्यै महाभाग्यै सौभाग्यायै उरौ नमः ॥ ७९॥

namaḥ śriyai mahāśriyai vāsudevyai kaṭisthale |namo bhāgyai mahābhāgyai saubhāgyāyai urau namaḥ || 79||

नमो भूम्न्यै महाशून्यै व्यापिकायै च पादयोः ।नमोऽनादिकृष्णनारायणपत्न्यै समन्ततः ॥ ८०॥

namo bhūmnyai mahāśūnyai vyāpikāyai ca pādayoḥ |namo'nādikṛṣṇanārāyaṇapatnyai samantataḥ || 80||

सौभाग्यभवनायै ते नमः कान्ताविभूतये ।नमो युगलरूपायै दम्पत्यै ते नमो नमः ॥ ८१॥

saubhāgyabhavanāyai te namaḥ kāntāvibhūtaye |namo yugalarūpāyai dampatyai te namo namaḥ || 81||

सर्वसौभाग्ययुक्तायै ललितायै नमो नमः ।एवं संस्नाप्य विधिना वस्त्रालङ्कारमर्पयेत् ॥ ८२॥

sarvasaubhāgyayuktāyai lalitāyai namo namaḥ |evaṃ saṃsnāpya vidhinā vastrālaṅkāramarpayet || 82||

भूषणानि समस्तानि शृङ्गाराणि समर्पयेत् ।घृतं सिन्दूरकं क्षीरं कुङ्कुमं लवणं तथा ॥ ८३॥

bhūṣaṇāni samastāni śṛṅgārāṇi samarpayet |ghṛtaṃ sindūrakaṃ kṣīraṃ kuṅkumaṃ lavaṇaṃ tathā || 83||

जीरकं कज्जलं चापि चन्दनं रक्तचन्दनम् ।हरिद्रां कर्पूरकं च कस्तूरीं कङ्कणानि च ॥ ८४॥

jīrakaṃ kajjalaṃ cāpi candanaṃ raktacandanam |haridrāṃ karpūrakaṃ ca kastūrīṃ kaṅkaṇāni ca || 84||

शृङ्खलां नत्थिकां तन्तीं नूपुरोर्मिकसंयुताम् ।निष्पावान् पत्रिकां पूगीफलं ताम्बूलकं तथा ॥ ८५॥

śṛṅkhalāṃ natthikāṃ tantīṃ nūpurormikasaṃyutām |niṣpāvān patrikāṃ pūgīphalaṃ tāmbūlakaṃ tathā || 85||

शर्करां च लवङ्गं च एलां संस्थापयेत् पुरः ।धूपं दीपं च नैवेद्यं दद्याज्जलं सुगन्धि च ॥ ८६॥

śarkarāṃ ca lavaṅgaṃ ca elāṃ saṃsthāpayet puraḥ |dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ dadyājjalaṃ sugandhi ca || 86||

आरार्त्रिकं प्रकुर्याद्वै ललितायाः प्रदक्षिणम् ।नमस्कारं पुनः कुर्यात् पुष्पाञ्जलिं समर्पयेत् ॥ ८७॥

ārārtrikaṃ prakuryādvai lalitāyāḥ pradakṣiṇam |namaskāraṃ punaḥ kuryāt puṣpāñjaliṃ samarpayet || 87||

प्रार्थयेल्ललितां कृष्णं दीयेतां भाग्यमुत्तमम् ।दम्पतीरूपमेवापि ह्यखण्डितसुखावहम् ॥ ८८॥

prārthayellalitāṃ kṛṣṇaṃ dīyetāṃ bhāgyamuttamam |dampatīrūpamevāpi hyakhaṇḍitasukhāvaham || 88||

रसधान्यादिभोज्यानि मिष्टान्नानि सदा गृहे ।सूपौदनानि शाकानि दध्योदनानि यानि च ॥ ८९॥

rasadhānyādibhojyāni miṣṭānnāni sadā gṛhe |sūpaudanāni śākāni dadhyodanāni yāni ca || 89||

क्षीरोद्भवानि सर्वाणि चेक्षुभवानि यानि च ।वेशवारादिकं चापि मुखवासादिकानि च ॥ ९०॥

kṣīrodbhavāni sarvāṇi cekṣubhavāni yāni ca |veśavārādikaṃ cāpi mukhavāsādikāni ca || 90||

शय्यास्तरणयानानि वेषशृङ्गारकाणि च ।भूषाम्बराणि सर्वाणि विविधाभूषणानि च ॥ ९१॥

śayyāstaraṇayānāni veṣaśṛṅgārakāṇi ca |bhūṣāmbarāṇi sarvāṇi vividhābhūṣaṇāni ca || 91||

यानवाहनरथका गोवाजिगजसद्वृषाः ।दासदासीभृत्यसखीवर्गाः स्वर्णालयास्तथा ॥ ९२॥

yānavāhanarathakā govājigajasadvṛṣāḥ |dāsadāsībhṛtyasakhīvargāḥ svarṇālayāstathā || 92||

भवनानि विचित्राणि क्षेत्राणि वाटिकास्तथा ।महोद्यानानि सर्वाणि वंशः पुत्राः सुतास्तथा ॥ ९३॥

bhavanāni vicitrāṇi kṣetrāṇi vāṭikāstathā |mahodyānāni sarvāṇi vaṃśaḥ putrāḥ sutāstathā || 93||

स्नुषाश्च बान्धवाश्चापि यशो कीर्तिश्च सम्पदः ।ऋद्धिः शान्तिः रत्नगजा आरोग्यं धर्म उत्तमः ॥ ९४॥

snuṣāśca bāndhavāścāpi yaśo kīrtiśca sampadaḥ |ṛddhiḥ śāntiḥ ratnagajā ārogyaṃ dharma uttamaḥ || 94||

भक्तिर्ज्ञानं च दीयन्तां कृष्णौ धामाक्षरं ततः ।एवमभ्यर्च्य तौ तत्र स्थापयेन्मण्डपे त्वथ ॥ ९५॥

bhaktirjñānaṃ ca dīyantāṃ kṛṣṇau dhāmākṣaraṃ tataḥ |evamabhyarcya tau tatra sthāpayenmaṇḍape tvatha || 95||

हवनं तु प्रकुर्याद्वै चाष्टोत्तरशतात्मकम् ।दक्षिणां च ततो दद्याद् भोजयेद्विप्रसज्जनान् ॥ ९६॥

havanaṃ tu prakuryādvai cāṣṭottaraśatātmakam |dakṣiṇāṃ ca tato dadyād bhojayedviprasajjanān || 96||

दीनाऽनाथान् भोजयेच्च दद्याद्दानानि वै ततः ।परिहारं प्रकुर्वीत मध्याह्ने पुनरेव च ॥ ९७॥

dīnā'nāthān bhojayecca dadyāddānāni vai tataḥ |parihāraṃ prakurvīta madhyāhne punareva ca || 97||

भोजयेद्विविधं भोज्यं जलं ताम्बूलकं दिशेत् ।स्वापयेद्घटिकामुत्थापयेत् कृष्णां नरायणम् ॥ ९८॥

bhojayedvividhaṃ bhojyaṃ jalaṃ tāmbūlakaṃ diśet |svāpayedghaṭikāmutthāpayet kṛṣṇāṃ narāyaṇam || 98||

जलं फलं प्रदद्याच्च सायं रात्रौ प्रपूजयेत् ।आरार्त्रिकं सोत्सवं च कारयेद्भोजयेत्ततः ॥ ९९॥

jalaṃ phalaṃ pradadyācca sāyaṃ rātrau prapūjayet |ārārtrikaṃ sotsavaṃ ca kārayedbhojayettataḥ || 99||

स्वापयेद्भगवन्तौ तौ शयने मृदुले शुभे ।सहैव शयनं चैतत् सौभाग्यशयनं व्रतम् ॥ १००॥

svāpayedbhagavantau tau śayane mṛdule śubhe |sahaiva śayanaṃ caitat saubhāgyaśayanaṃ vratam || 100||

प्रातरुत्थापयेद्देवौ पूजयेद्विधिना ततः ।तथा च द्विजदाम्पत्यं पूजयेद्वस्त्रभूषणैः ॥ १०१॥

prātarutthāpayeddevau pūjayedvidhinā tataḥ |tathā ca dvijadāmpatyaṃ pūjayedvastrabhūṣaṇaiḥ || 101||

सौभाग्याऽष्टकसंयुक्तं सुवर्णचरणद्वयम् ।द्वयोश्चतुष्टयं दद्याद्विप्राय साधवे तदा ॥ १०२॥

saubhāgyā'ṣṭakasaṃyuktaṃ suvarṇacaraṇadvayam |dvayoścatuṣṭayaṃ dadyādviprāya sādhave tadā || 102||

ललितां गुरवे दद्यात् कृष्णं दद्यात्तु साधवे ।युगलं साधवे दद्यात् सौभाग्यचिरताऽऽप्तये ॥ १०३॥

lalitāṃ gurave dadyāt kṛṣṇaṃ dadyāttu sādhave |yugalaṃ sādhave dadyāt saubhāgyaciratā''ptaye || 103||

एवं संवत्सरं यावत् तृतीयायां समाचरेत् ।वत्सरान्ते प्रकुर्याच्च सूद्यापनं महत्तमम् ॥ १०४॥

evaṃ saṃvatsaraṃ yāvat tṛtīyāyāṃ samācaret |vatsarānte prakuryācca sūdyāpanaṃ mahattamam || 104||

चैत्रे शृङ्गाटकं दद्याद्वैशाखे घृतपायसम् ।ज्येष्ठे मन्दारकुसुमं वृन्दापत्रं शुचौ तथा ॥ १०५॥

caitre śṛṅgāṭakaṃ dadyādvaiśākhe ghṛtapāyasam |jyeṣṭhe mandārakusumaṃ vṛndāpatraṃ śucau tathā || 105||

श्रावणे दधि दद्याच्च नभस्ये तु कुशोदकम् ।क्षीरमाश्वयुजे मासि कार्तिके नवनीतकम् ॥ १०६॥

śrāvaṇe dadhi dadyācca nabhasye tu kuśodakam |kṣīramāśvayuje māsi kārtike navanītakam || 106||

मार्गे मासे द्विदलां च पौषे घृतं सशर्करम् ।माघे कृष्णातिलान् दद्यात् पञ्चगव्यं तु फाल्गुने ॥ १०७॥

mārge māse dvidalāṃ ca pauṣe ghṛtaṃ saśarkaram |māghe kṛṣṇātilān dadyāt pañcagavyaṃ tu phālgune || 107||

तुलसीकमलादीनि सर्वमासे मतानि वै ।एवं कृत्वा व्रतं नारी कुमारी विधवाऽपि वा ॥ १०८॥

tulasīkamalādīni sarvamāse matāni vai |evaṃ kṛtvā vrataṃ nārī kumārī vidhavā'pi vā || 108||

व्रतान्ते शयनं दद्यात् सर्वोपस्करसंयुतम् ।लक्ष्मीनारायणौ हैमौ शयने स्थापयेत्ततः ॥ १०९॥

vratānte śayanaṃ dadyāt sarvopaskarasaṃyutam |lakṣmīnārāyaṇau haimau śayane sthāpayettataḥ || 109||

दानं दद्याद्ब्राह्मणाय साधवे वा सुपूजिने ।धान्यालङ्कारगोदानं धनं दद्याद्द्विजातये ॥ ११ ०॥एवं करोति यः सम्यक् सौभाग्यशयनव्रतम् ।सर्वान् कामानवाप्नोति पदं चानन्तमश्नुते ॥ १११॥

dānaṃ dadyādbrāhmaṇāya sādhave vā supūjine |dhānyālaṅkāragodānaṃ dhanaṃ dadyāddvijātaye || 11 0||evaṃ karoti yaḥ samyak saubhāgyaśayanavratam |sarvān kāmānavāpnoti padaṃ cānantamaśnute || 111||

यस्तु द्वादशवर्षाणि सौभाग्यशयनव्रतम् ।करोति स्त्री नरो वापि देव्यनुग्रहलालितौ ॥ ११२॥

yastu dvādaśavarṣāṇi saubhāgyaśayanavratam |karoti strī naro vāpi devyanugrahalālitau || 112||

पूज्यमानौ वसेतां स्वः यावत्कल्पाऽयुतत्रयम् ।शृणुयाद्वा पठेद्वापि प्रदद्यादथ वा मतिम् ॥ ११३॥

pūjyamānau vasetāṃ svaḥ yāvatkalpā'yutatrayam |śṛṇuyādvā paṭhedvāpi pradadyādatha vā matim || 113||

सोऽपि देवेश्वरो भूत्वा स्वर्गे वसेन्न संशयः ।भुक्तिं मुक्तिमवाप्नोति शाश्वतानन्दसम्पदः ॥ ११४॥

so'pi deveśvaro bhūtvā svarge vasenna saṃśayaḥ |bhuktiṃ muktimavāpnoti śāśvatānandasampadaḥ || 114||

इति श्रीलक्ष्मीनारायणीयसंहितायाः द्वापरयुगसन्तानात्मकस्यतृतीयखण्डे १३७अध्यायान्तर्गतंलक्ष्मीनारायणीयसंहिता । खण्ड ३। अध्याय १३६/७४११४॥लक्ष्मीनारायणीयसंहिता । खण्ड ३। अध्याय १३६/७४-११४॥

iti śrīlakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitāyāḥ dvāparayugasantānātmakasyatṛtīyakhaṇḍe 137adhyāyāntargataṃlakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitā | khaṇḍa 3| adhyāya 136/74114||lakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitā | khaṇḍa 3| adhyāya 136/74-114||