स्तोत्ररत्नं अथवा आलवन्दारस्तोत्रम् Stotraratnam or Alavandarastotram

स्वादयन्निह सर्वेषां त्रय्यन्तार्थं सुदुर्ग्रहम् ।स्तोत्रयामास योगीन्द्रस्तं वन्दे यामुनाह्वयम् ॥नमो नमो यामुनाय यामुनाय नमो नमः ।नमो नमो यामुनाय यामुनाय नमो नमः ॥नमो यामुनपादाब्जरेणुभिः पावितात्मने ।विदिताखिल वेद्याय गुरवे विदितात्मने ॥नमोऽचिन्त्याद्भुताक्लिष्ट ज्ञानवैराग्यराशये ।नाथाय मुनयेऽगाधभगवद्भक्तिसिन्धवे ॥ १॥

svādayanniha sarveṣāṃ trayyantārthaṃ sudurgraham |stotrayāmāsa yogīndrastaṃ vande yāmunāhvayam ||namo namo yāmunāya yāmunāya namo namaḥ |namo namo yāmunāya yāmunāya namo namaḥ ||namo yāmunapādābjareṇubhiḥ pāvitātmane |viditākhila vedyāya gurave viditātmane ||namo'cintyādbhutākliṣṭa jñānavairāgyarāśaye |nāthāya munaye'gādhabhagavadbhaktisindhave || 1||

तस्मै नमो मधुजिदङ्घ्रिसरोजतत्त्वज्ञानानुरागमहिमातिशयान्तसीम्ने ।नाथाय नाथमुनयेऽत्र परत्र चापि नित्यं यदीयचरणौ शरणं मदीयम् ॥ २॥

tasmai namo madhujidaṅghrisarojatattvajñānānurāgamahimātiśayāntasīmne |nāthāya nāthamunaye'tra paratra cāpi nityaṃ yadīyacaraṇau śaraṇaṃ madīyam || 2||

भूयो नमोऽपरिमिताच्युतभक्तितत्त्वज्ञानामृताब्धिपरिवाहशुभैर्वचोभिः ।लोकेऽवतीर्णपरमार्थसमग्रभक्तियोगाय नाथमुनये यमिनां वराय ॥ ३॥

bhūyo namo'parimitācyutabhaktitattvajñānāmṛtābdhiparivāhaśubhairvacobhiḥ |loke'vatīrṇaparamārthasamagrabhaktiyogāya nāthamunaye yamināṃ varāya || 3||

तत्त्वेन यश्चिदचिदीश्वरतत्स्वभावभोगापवर्गतदुपायगतीरुदारः ।सन्दर्शयन्निरममीत पुराणरत्नं तस्मै नमो मुनिवराय पराशराय ॥ ४॥

tattvena yaścidacidīśvaratatsvabhāvabhogāpavargatadupāyagatīrudāraḥ |sandarśayanniramamīta purāṇaratnaṃ tasmai namo munivarāya parāśarāya || 4||

माता पिता युवतयस्तनया विभूतिस्सर्वं यदेव नियमेन मदन्वयानाम् ।आद्यस्य नः कुलपतेर्वकुलाभिरामं श्रीमत्तदङ्घ्रियुगलं प्रणमामि मूर्ध्ना ॥ ५॥

mātā pitā yuvatayastanayā vibhūtissarvaṃ yadeva niyamena madanvayānām |ādyasya naḥ kulapatervakulābhirāmaṃ śrīmattadaṅghriyugalaṃ praṇamāmi mūrdhnā || 5||

यन्मूर्ध्नि मे श्रुतिशिरस्सु च भाति यस्मिन्नस्मन्मनोरथपथस्सकलस्समेति ।स्तोष्यामि नः कुलधनं कुलदैवतं तत्पादारविन्दमरविन्दविलोचनस्य ॥ ६॥

yanmūrdhni me śrutiśirassu ca bhāti yasminnasmanmanorathapathassakalassameti |stoṣyāmi naḥ kuladhanaṃ kuladaivataṃ tatpādāravindamaravindavilocanasya || 6||

तत्त्वेन यस्य महिमार्णवशीकराणुश्शक्यो न मातुमपि शर्वपितामहाद्यैः ।कर्तुं तदीयमहिमस्तुतिमुद्यतायमह्यं नमोऽस्तु कवये निरपत्रपाय ॥ ७॥

tattvena yasya mahimārṇavaśīkarāṇuśśakyo na mātumapi śarvapitāmahādyaiḥ |kartuṃ tadīyamahimastutimudyatāyamahyaṃ namo'stu kavaye nirapatrapāya || 7||

यद्वा श्रमावधि यथामति वाप्यशक्तस्स्तौम्येवमेव खलु तेऽपि सदा स्तुवन्तः ।वेदाश्चतुर्मुखमुखाश्च महार्णवान्तःको मज्जतोरणुकुलाचलयोर्विशेषः ॥ ८॥

yadvā śramāvadhi yathāmati vāpyaśaktasstaumyevameva khalu te'pi sadā stuvantaḥ |vedāścaturmukhamukhāśca mahārṇavāntaḥko majjatoraṇukulācalayorviśeṣaḥ || 8||

किञ्चैष शक्त्यतिशयेन न तेऽनुकम्प्यस्स्तोतापि तु स्तुतिकृतेन परिश्रमेण ।तत्र श्रुमस्तु सुलभो मम मन्दबुद्धेरित्युद्यमोऽयमुचितो मम चाब्जनेत्र ॥ ९॥

kiñcaiṣa śaktyatiśayena na te'nukampyasstotāpi tu stutikṛtena pariśrameṇa |tatra śrumastu sulabho mama mandabuddherityudyamo'yamucito mama cābjanetra || 9||

नावेक्षसे यदि ततो भुवनान्यमूनिनालं प्रभो भवितुमेव कुतः प्रवृत्तिः ।एवं निसर्गसुहृदि त्वयि सर्वजन्तोस्स्वामिन्विचित्रमिदमाश्रितवत्सलत्वम् ॥ १०॥

nāvekṣase yadi tato bhuvanānyamūninālaṃ prabho bhavitumeva kutaḥ pravṛttiḥ |evaṃ nisargasuhṛdi tvayi sarvajantossvāminvicitramidamāśritavatsalatvam || 10||

स्वाभाविकानवधिकातिशयेशितृत्वंनारायण त्वयि न मृष्यति वैदिकः कः ।ब्रह्मा शिवश्शतमखः परमस्वराडित्येतेऽपि यस्य महिमार्णवविप्रुषस्ते ॥ ११॥

svābhāvikānavadhikātiśayeśitṛtvaṃnārāyaṇa tvayi na mṛṣyati vaidikaḥ kaḥ |brahmā śivaśśatamakhaḥ paramasvarāḍityete'pi yasya mahimārṇavavipruṣaste || 11||

कश्श्रीश्श्रियः परमसत्त्वसमाश्रयः कःकः पुण्डरीकनयनः पुरुषोत्तमः कः ।कस्यायुतायुतशतैककलांशकांशेविश्वं विचित्रचिदचित्प्रविभागवृत्तम् ॥ १२॥

kaśśrīśśriyaḥ paramasattvasamāśrayaḥ kaḥkaḥ puṇḍarīkanayanaḥ puruṣottamaḥ kaḥ |kasyāyutāyutaśataikakalāṃśakāṃśeviśvaṃ vicitracidacitpravibhāgavṛttam || 12||

वेदापहारगुरुपातकदैत्यपीडाद्यापद्विमोचनमहिष्ठफलप्रदानैः ।कोऽन्यः प्रजापशुपती परिपाति कस्यपादोदकेन स शिवस्स्वशिरोधृतेन ॥ १३॥

vedāpahāragurupātakadaityapīḍādyāpadvimocanamahiṣṭhaphalapradānaiḥ |ko'nyaḥ prajāpaśupatī paripāti kasyapādodakena sa śivassvaśirodhṛtena || 13||

कस्योदरे हरविरिञ्चिमुखः प्रपञ्चःको रक्षतीममजनिष्ट च कस्य नाभेः ।क्रान्त्वा निगीर्य पुनरुद्गिरति त्वदन्यःकः केन वैष परवानिति शक्यशङ्कः ॥ १४॥

kasyodare haraviriñcimukhaḥ prapañcaḥko rakṣatīmamajaniṣṭa ca kasya nābheḥ |krāntvā nigīrya punarudgirati tvadanyaḥkaḥ kena vaiṣa paravāniti śakyaśaṅkaḥ || 14||

त्वां शीलरूपचरितैः परमप्रकृष्टसत्त्वेन सात्विकतया प्रबलैश्च शास्त्रैः ।प्रख्यातदैवपरमार्थविदां मतैश्चनैवासुरप्रकृतयः प्रभवन्ति बोद्धुम् ॥ १५॥

tvāṃ śīlarūpacaritaiḥ paramaprakṛṣṭasattvena sātvikatayā prabalaiśca śāstraiḥ |prakhyātadaivaparamārthavidāṃ mataiścanaivāsuraprakṛtayaḥ prabhavanti boddhum || 15||

उल्लङ्घितत्रिविधसीमसमातिशायिसम्भावनं तव परिव्रढिमस्वभावम् ।मायाबलेन भवताऽपि निगूह्यमानंपश्यन्ति केचिदनिशं त्वदनन्यभावाः ॥ १६॥

ullaṅghitatrividhasīmasamātiśāyisambhāvanaṃ tava parivraḍhimasvabhāvam |māyābalena bhavatā'pi nigūhyamānaṃpaśyanti kecidaniśaṃ tvadananyabhāvāḥ || 16||

यदण्डमण्डान्तरगोचरं च यद्दशोत्तराण्यावरणानि यानि च ।गुणाः प्रधानं पुरुषः परम्पदं परात्परं ब्रह्म च ते विभूतयः ॥ १७॥

yadaṇḍamaṇḍāntaragocaraṃ ca yaddaśottarāṇyāvaraṇāni yāni ca |guṇāḥ pradhānaṃ puruṣaḥ parampadaṃ parātparaṃ brahma ca te vibhūtayaḥ || 17||

वशी वदान्यो गुणवानृजुश्शुचिर्मृदुर्दयालुर्मधुरस्स्थिरस्समः ।कृती कृतज्ञस्त्वमसि स्वभावतस्समस्तकल्याणगुणामृतोदधिः ॥ १८॥

vaśī vadānyo guṇavānṛjuśśucirmṛdurdayālurmadhurassthirassamaḥ |kṛtī kṛtajñastvamasi svabhāvatassamastakalyāṇaguṇāmṛtodadhiḥ || 18||

उपर्युपर्यब्जभुवोऽपि पूरुषान्प्रकल्प्य ते ये शतमित्यनुक्रमात् ।गिरस्त्वदेकैकगुणावधीप्सया सदास्थिता नोद्यमतोऽतिशेरते ॥ १९॥

uparyuparyabjabhuvo'pi pūruṣānprakalpya te ye śatamityanukramāt |girastvadekaikaguṇāvadhīpsayā sadāsthitā nodyamato'tiśerate || 19||

त्वदाश्रितानां जगदुद्भवस्थितिप्रणाशसंसारविमोचनादयः ।भवन्ति लीलाविधयश्च वैदिकास्त्वदीयगम्भीरमनोऽनुसारिणः ॥ २०॥

tvadāśritānāṃ jagadudbhavasthitipraṇāśasaṃsāravimocanādayaḥ |bhavanti līlāvidhayaśca vaidikāstvadīyagambhīramano'nusāriṇaḥ || 20||

नमो नमो वाङ्मनसातिभूमये नमो नमो वाङ्मनसैकभूमये ।नमो नमोऽनन्तमहाविभूतये नमो नमोऽनन्तदयैकसिन्धवे ॥ २१॥

namo namo vāṅmanasātibhūmaye namo namo vāṅmanasaikabhūmaye |namo namo'nantamahāvibhūtaye namo namo'nantadayaikasindhave || 21||

न धर्मनिष्ठोऽस्मि न चात्मवेदी न भक्तिमांस्त्वच्चरणारविन्दे ।अकिञ्चनोऽनन्यगतिश्शरण्य त्वत्पादमूलं शरणं प्रपद्ये ॥ २२॥

na dharmaniṣṭho'smi na cātmavedī na bhaktimāṃstvaccaraṇāravinde |akiñcano'nanyagatiśśaraṇya tvatpādamūlaṃ śaraṇaṃ prapadye || 22||

न निन्दितं कर्म तदस्ति लोके सहस्रशो यन्न मया व्यधायि ।सोऽहं विपाकावसरे मुकुन्द क्रन्दामि सम्प्रत्यगतिस्तवाग्रे ॥ २३॥

na ninditaṃ karma tadasti loke sahasraśo yanna mayā vyadhāyi |so'haṃ vipākāvasare mukunda krandāmi sampratyagatistavāgre || 23||

निमज्जतोऽनन्तभवार्णवान्तश्चिराय मे कूलमिवासि लब्धः ।त्वयापि लब्धं भगवन्निदानीमनुत्तमं पात्रमिदं दयायाः ॥ २४॥

nimajjato'nantabhavārṇavāntaścirāya me kūlamivāsi labdhaḥ |tvayāpi labdhaṃ bhagavannidānīmanuttamaṃ pātramidaṃ dayāyāḥ || 24||

अभूतपूर्वं मम भावि किं वा सर्वं सहे मे सहजं हि दुःखम् ।किन्तु त्वदग्रे शरणागतानां पराभवो नाथ न तेऽनुरूपः ॥ २५॥

abhūtapūrvaṃ mama bhāvi kiṃ vā sarvaṃ sahe me sahajaṃ hi duḥkham |kintu tvadagre śaraṇāgatānāṃ parābhavo nātha na te'nurūpaḥ || 25||

निरासकस्यापि न तावदुत्सहे महेश हातुं तव पादपङ्कजम् ।रूषा निरस्तोऽपि शिशुस्स्तनन्धयो न जातु मातुश्चरणौ जिहासति ॥ २६॥

nirāsakasyāpi na tāvadutsahe maheśa hātuṃ tava pādapaṅkajam |rūṣā nirasto'pi śiśusstanandhayo na jātu mātuścaraṇau jihāsati || 26||

तवामृतस्यन्दिनि पादपङ्कजे निवेशितात्मा कथमन्यदिच्छति ।स्थितेऽरविन्दे मकरन्दनिर्भरे मधुव्रतो नेक्षुरकं हि वीक्षते ॥ २७॥

tavāmṛtasyandini pādapaṅkaje niveśitātmā kathamanyadicchati |sthite'ravinde makarandanirbhare madhuvrato nekṣurakaṃ hi vīkṣate || 27||

त्वदङ्घ्रिमुद्दिश्य कदापि केनचिद्यथा तथा वाऽपि सकृत्कृतोऽञ्चलिः ।तदैव मुष्णात्यशुभान्यशेषतश्शुभानि पुष्णाति न जातु हीयते ॥ २८॥

tvadaṅghrimuddiśya kadāpi kenacidyathā tathā vā'pi sakṛtkṛto'ñcaliḥ |tadaiva muṣṇātyaśubhānyaśeṣataśśubhāni puṣṇāti na jātu hīyate || 28||

उदीर्णसंसारदवाशुशुक्षणिं क्षणेन निर्व्याप्य परां च निर्वृतिम् ।प्रयच्छति त्वच्चरणारुणाम्बुजद्वयानुरागामृतसिन्धुशीकरः ॥ २९॥

udīrṇasaṃsāradavāśuśukṣaṇiṃ kṣaṇena nirvyāpya parāṃ ca nirvṛtim |prayacchati tvaccaraṇāruṇāmbujadvayānurāgāmṛtasindhuśīkaraḥ || 29||

विलासविक्रान्तपरावरालयं नमस्यदार्तिक्षपणे कृतक्षणम् ।धनं मदीयं तव पादपङ्कजं कदा नु साक्षात्करवाणि चक्षुषा ॥ ३०॥

vilāsavikrāntaparāvarālayaṃ namasyadārtikṣapaṇe kṛtakṣaṇam |dhanaṃ madīyaṃ tava pādapaṅkajaṃ kadā nu sākṣātkaravāṇi cakṣuṣā || 30||

कदा पुनश्शङ्खरथाङ्गकल्पकध्वजारविन्दाङ्कुशवज्रलाञ्छनम् ।त्रिविक्रम त्वच्चरणाम्बुजद्वयं मदीयमूर्धानमलङ्करिष्यति ॥ ३१॥

kadā punaśśaṅkharathāṅgakalpakadhvajāravindāṅkuśavajralāñchanam |trivikrama tvaccaraṇāmbujadvayaṃ madīyamūrdhānamalaṅkariṣyati || 31||

विराजमानोज्ज्वलपीतवाससं स्मितातसीसूनसमामलच्छविम् ।निमग्ननाभिं तनुभध्यमुन्नतं विशालवक्षस्स्थलशोभिलक्षणम् ॥ ३२॥

virājamānojjvalapītavāsasaṃ smitātasīsūnasamāmalacchavim |nimagnanābhiṃ tanubhadhyamunnataṃ viśālavakṣassthalaśobhilakṣaṇam || 32||

चकासतं ज्याकिणकर्कशैश्शुभैश्चतुर्भिराजानुविलम्बिभिर्भुजैः ।प्रियावतंसोत्पलकर्णभूषणश्लधालकाबन्धविमर्दशंसिभिः ॥ ३३॥

cakāsataṃ jyākiṇakarkaśaiśśubhaiścaturbhirājānuvilambibhirbhujaiḥ |priyāvataṃsotpalakarṇabhūṣaṇaśladhālakābandhavimardaśaṃsibhiḥ || 33||

उदग्रपीनांसविलम्बिकुण्डलालकावलीबन्धुरकम्बुकन्धरम् ।मुखश्रिया न्यक्कृतपूर्णनिर्मलामृतांशुबिम्बाम्बुरुहोज्ज्वलश्रियम् ॥ ३४॥

udagrapīnāṃsavilambikuṇḍalālakāvalībandhurakambukandharam |mukhaśriyā nyakkṛtapūrṇanirmalāmṛtāṃśubimbāmburuhojjvalaśriyam || 34||

प्रबुद्धमुग्धाम्बुजचारुलोचनं सविभ्रमभ्रूलतमुज्ज्वलाधरम् ।शुचिस्मितं कोमलगण्डमुन्नसं ललाटपर्यन्तविलम्बितालकम् ॥ ३५॥

prabuddhamugdhāmbujacārulocanaṃ savibhramabhrūlatamujjvalādharam |śucismitaṃ komalagaṇḍamunnasaṃ lalāṭaparyantavilambitālakam || 35||

स्फुरत्किरीटाङ्गदहारकण्ठिकामणीन्द्रकाञ्जीगुणनूपुरादिभिः ।रथाङ्गशङ्खासिगदाधनुर्वरैर्लसत्तुलस्यावनमालयोज्ज्वलम् ॥ ३६॥

sphuratkirīṭāṅgadahārakaṇṭhikāmaṇīndrakāñjīguṇanūpurādibhiḥ |rathāṅgaśaṅkhāsigadādhanurvarairlasattulasyāvanamālayojjvalam || 36||

चकर्थ यस्या भवनं भुजान्तरं तव प्रियं धाम यदीयजन्मभूः ।जगत्समस्तं यदपाङ्गसंश्रयं यदर्थमम्भोधिरमन्थ्यबन्धि च ॥ ३७॥

cakartha yasyā bhavanaṃ bhujāntaraṃ tava priyaṃ dhāma yadīyajanmabhūḥ |jagatsamastaṃ yadapāṅgasaṃśrayaṃ yadarthamambhodhiramanthyabandhi ca || 37||

स्ववैश्वरूप्येण सदाऽनुभूतयाप्यपूर्ववद्विस्मयमादधानया ।गुणेन रूपेण विलासचेष्टितैस्सदा तवैवोचितया तव श्रिया ॥ ३८॥

svavaiśvarūpyeṇa sadā'nubhūtayāpyapūrvavadvismayamādadhānayā |guṇena rūpeṇa vilāsaceṣṭitaissadā tavaivocitayā tava śriyā || 38||

तया सहासीनमनन्तभोगिनि प्रकृष्टविज्ञानबलैकधामनि ।फणामणित्रातमयूखमण्डलप्रकाशमानोदरदिव्यधामनि ॥ ३९॥

tayā sahāsīnamanantabhogini prakṛṣṭavijñānabalaikadhāmani |phaṇāmaṇitrātamayūkhamaṇḍalaprakāśamānodaradivyadhāmani || 39||

निवासशय्यासनपादुकांशुकोपधानवर्षातपवारणादिभिः ।शरीरभेदैस्तव शेषतां गतैर्यथोचितं शेष इतीर्यते जनैः ॥ ४०॥

nivāsaśayyāsanapādukāṃśukopadhānavarṣātapavāraṇādibhiḥ |śarīrabhedaistava śeṣatāṃ gatairyathocitaṃ śeṣa itīryate janaiḥ || 40||

दासस्सखा वाहनमासनं ध्वजो यस्ते वितानं व्यजनं त्रयीमयः ।उपस्थितं तेन पुरो गरुत्मता त्वदङ्घ्रिसम्मर्दकिणाङ्कशोभिना ॥ ४१॥

dāsassakhā vāhanamāsanaṃ dhvajo yaste vitānaṃ vyajanaṃ trayīmayaḥ |upasthitaṃ tena puro garutmatā tvadaṅghrisammardakiṇāṅkaśobhinā || 41||

वर् त्वदङ्घ्रिसंस्पर्शसुखैककामिनात्वदीयभुक्तोज्झितशेषभोजिना त्वया निवृष्टात्मभरेण यद्यथा ।प्रियेण सेनापतिना न्यवेदि तत्तथाऽनुजानन्तमुदारवीक्षणैः ॥ ४२॥

var tvadaṅghrisaṃsparśasukhaikakāminātvadīyabhuktojjhitaśeṣabhojinā tvayā nivṛṣṭātmabhareṇa yadyathā |priyeṇa senāpatinā nyavedi tattathā'nujānantamudāravīkṣaṇaiḥ || 42||

हताखिलक्लेशमलैस्स्वभावतस्सदानुकूल्यैकरसैस्तवोचितैः ।गृहीततत्तत्परिचारसाधनैर्निषेव्यमाणं सचिवैर्यथोचितम् ॥ ४३॥

hatākhilakleśamalaissvabhāvatassadānukūlyaikarasaistavocitaiḥ |gṛhītatattatparicārasādhanairniṣevyamāṇaṃ sacivairyathocitam || 43||

अपूर्वनानारसभावनिर्भरप्रबद्धया मुग्धविदग्धलीलया ।क्षणाणुवत्क्षिप्तपरादिकालया प्रहर्षयन्तं महिषीं महाभुजम् ॥ ४४॥

apūrvanānārasabhāvanirbharaprabaddhayā mugdhavidagdhalīlayā |kṣaṇāṇuvatkṣiptaparādikālayā praharṣayantaṃ mahiṣīṃ mahābhujam || 44||

अचिन्त्यदिव्याद्भुतनित्ययौवनस्वभावलावण्यमयामृतोदधिम् ।श्रियश्श्रियं भक्तजनैकजीवितं समर्थमापत्सस्खमर्थिकल्पकम् ॥ ४५॥

acintyadivyādbhutanityayauvanasvabhāvalāvaṇyamayāmṛtodadhim |śriyaśśriyaṃ bhaktajanaikajīvitaṃ samarthamāpatsaskhamarthikalpakam || 45||

भवन्तमेवानुचरन्निरन्तरप्रशान्तनिश्शेषमनोरथान्तरः ।कदाहमैकान्तिकनित्यकिङ्करः प्रहर्षयिष्यामि सनाथजीवितः ॥ ४६॥

bhavantamevānucarannirantarapraśāntaniśśeṣamanorathāntaraḥ |kadāhamaikāntikanityakiṅkaraḥ praharṣayiṣyāmi sanāthajīvitaḥ || 46||

धिगशुचिमविनीतं निर्दयं मामलज्जंपरमपुरुष योऽहं योगिवर्याग्रगण्यैः ।विधिशिवसनकाद्यैर्ध्यातुमत्यन्तदूरंतव परिजनभावं कामये कामवृत्तः ॥ ४७॥

dhigaśucimavinītaṃ nirdayaṃ māmalajjaṃparamapuruṣa yo'haṃ yogivaryāgragaṇyaiḥ |vidhiśivasanakādyairdhyātumatyantadūraṃtava parijanabhāvaṃ kāmaye kāmavṛttaḥ || 47||

अपराधसहस्रभाजनं पतितं भीमभवार्णवोदरे ।अगतिं शरणागतं हरे कृपया केवलमात्मसात्कुरु ॥ ४८॥

aparādhasahasrabhājanaṃ patitaṃ bhīmabhavārṇavodare |agatiṃ śaraṇāgataṃ hare kṛpayā kevalamātmasātkuru || 48||

अविवेकघनान्धदिङ्मुखे बहुधा सन्ततदुःखवर्षिणि ।भगवन्भवदुर्दिने पथस्खलितं मामवलोकयाच्युत ॥ ४९॥

avivekaghanāndhadiṅmukhe bahudhā santataduḥkhavarṣiṇi |bhagavanbhavadurdine pathaskhalitaṃ māmavalokayācyuta || 49||

न मृषा परमार्थमेव मे शृणु विज्ञापनमेकमग्रतः ।यदि मे न दयिष्यसे ततो दयनीयस्तव नाथ दुर्लभः ॥ ५०॥

na mṛṣā paramārthameva me śṛṇu vijñāpanamekamagrataḥ |yadi me na dayiṣyase tato dayanīyastava nātha durlabhaḥ || 50||

तदहं त्वदृते न नाथवान्मदृते त्वं दयनीयवान्न च ।विधिनिर्मितमेतदन्यं भगवन्पालय मा स्म जैह्म्यया ॥ ५१॥

tadahaṃ tvadṛte na nāthavānmadṛte tvaṃ dayanīyavānna ca |vidhinirmitametadanyaṃ bhagavanpālaya mā sma jaihmyayā || 51||

वपुरादिषु योऽपि कोऽपि वा गुणतोऽसानि यथातथाविधः ।तदयं तव पादपद्मयोरहमद्यैव मया समर्पितः ॥ ५२॥

vapurādiṣu yo'pi ko'pi vā guṇato'sāni yathātathāvidhaḥ |tadayaṃ tava pādapadmayorahamadyaiva mayā samarpitaḥ || 52||

मम नाथ यदस्ति योऽस्म्यहं सकलं तद्धि तवैव माधव ।नियतस्वमिति प्रबुद्धधीरथवा किन्नु समर्पयामि ते ॥ ५३॥

mama nātha yadasti yo'smyahaṃ sakalaṃ taddhi tavaiva mādhava |niyatasvamiti prabuddhadhīrathavā kinnu samarpayāmi te || 53||

अवबोधितवानिमां यथा मयि नित्यां भवदीयतां स्वयम् ।कृपयैवमनन्यभोग्यतां भगवन्भक्तिमपि प्रयच्छ मे ॥ ५४॥

avabodhitavānimāṃ yathā mayi nityāṃ bhavadīyatāṃ svayam |kṛpayaivamananyabhogyatāṃ bhagavanbhaktimapi prayaccha me || 54||

तवदास्यसुखैकसङ्गिनां भवनेष्वस्त्वपि कीटजन्म मे ।इतरावसथेषु मास्म भूदपि मे जन्म चतुर्मुखात्मना ॥ ५५॥

tavadāsyasukhaikasaṅgināṃ bhavaneṣvastvapi kīṭajanma me |itarāvasatheṣu māsma bhūdapi me janma caturmukhātmanā || 55||

सकृत्त्वदाकारविलोकनाशया तृणीकृतानुत्तमभुक्तिमुक्तिभिः ।महात्मभिर्मामवलोक्यतां नय क्षणेऽपि ते यद्विरहोऽतिदुस्सहः ॥ ५६॥

sakṛttvadākāravilokanāśayā tṛṇīkṛtānuttamabhuktimuktibhiḥ |mahātmabhirmāmavalokyatāṃ naya kṣaṇe'pi te yadviraho'tidussahaḥ || 56||

न देहं न प्राणान्न च सुखमशेषाभिलषितंन चात्मानं नान्यत्किमपि तव शेषत्वविभवात् ।बहिर्भूतं नाथ क्षणमपि सहे यातु शतथाविनाशं तत्सत्यं मधुमथन विज्ञापनमिदम् ॥ ५७॥

na dehaṃ na prāṇānna ca sukhamaśeṣābhilaṣitaṃna cātmānaṃ nānyatkimapi tava śeṣatvavibhavāt |bahirbhūtaṃ nātha kṣaṇamapi sahe yātu śatathāvināśaṃ tatsatyaṃ madhumathana vijñāpanamidam || 57||

दुरन्तस्यानादेरपरिहरणीयस्य महतोविहीनाचारोऽहं नृपशुरशुभस्यास्पदमपि ।दयासिन्धो बन्धो निरवधिकवात्सल्यजलधे ।तव स्मारं स्मारं गुणगणमितीच्छामि गतभीः ॥ ५८॥

durantasyānāderapariharaṇīyasya mahatovihīnācāro'haṃ nṛpaśuraśubhasyāspadamapi |dayāsindho bandho niravadhikavātsalyajaladhe |tava smāraṃ smāraṃ guṇagaṇamitīcchāmi gatabhīḥ || 58||

अनिच्छन्नप्येवं यदि पुनरितीच्छन्निव रजस्तमश्छन्नच्छद्मस्तुतिवचनभङ्गीमरचयम् ।तथापीत्थं रूपं वचनमवलम्ब्यापि कृपयात्वमेवैवं भूतं धरणिधर मे शिक्षय मनः ॥ ५९॥

anicchannapyevaṃ yadi punaritīcchanniva rajastamaśchannacchadmastutivacanabhaṅgīmaracayam |tathāpītthaṃ rūpaṃ vacanamavalambyāpi kṛpayātvamevaivaṃ bhūtaṃ dharaṇidhara me śikṣaya manaḥ || 59||

पिता त्वं माता त्वं दयित तनयस्त्वं प्रियसुहृत्त्वमेव त्वं मित्रं गुरुरसि गतिश्चासि जगताम् ।त्वदीयस्त्वद्भृत्यस्तव परिजनस्त्वद्गतिरहंप्रपन्नश्चैवं सत्यहमपि तवैवास्मि हि भरः ॥ ६०॥

pitā tvaṃ mātā tvaṃ dayita tanayastvaṃ priyasuhṛttvameva tvaṃ mitraṃ gururasi gatiścāsi jagatām |tvadīyastvadbhṛtyastava parijanastvadgatirahaṃprapannaścaivaṃ satyahamapi tavaivāsmi hi bharaḥ || 60||

जनित्वाऽहं वंशे महति जगति ख्यातयशसांशुचीनां युक्तानां गुणपुरुषतत्त्वस्थितिविदाम् ।निसर्गादेव त्वच्चरणकमलैकान्तमनसामधोधः पापात्मा शरणद निमज्जामि तमसि ॥ ६१॥

janitvā'haṃ vaṃśe mahati jagati khyātayaśasāṃśucīnāṃ yuktānāṃ guṇapuruṣatattvasthitividām |nisargādeva tvaccaraṇakamalaikāntamanasāmadhodhaḥ pāpātmā śaraṇada nimajjāmi tamasi || 61||

अमर्यादः क्षुद्रश्चलमतिरसूयाप्रसवभूःकृतघ्नो दुर्मानी स्मरपरवशो वञ्चनपरः ।नृशंसः पापिष्टः कथमहमितो दुःखजलधेरपारादुत्तीर्णस्तव परिचरेयं चरणयोः ॥ ६२॥

amaryādaḥ kṣudraścalamatirasūyāprasavabhūḥkṛtaghno durmānī smaraparavaśo vañcanaparaḥ |nṛśaṃsaḥ pāpiṣṭaḥ kathamahamito duḥkhajaladherapārāduttīrṇastava paricareyaṃ caraṇayoḥ || 62||

रघुवर यदभूस्त्वं तादृशो वायसस्यप्रणत इति दयालुर्यच्च चैद्यस्य कृष्णः ।प्रतिभवमपराद्धुर्मुग्धसायुज्यदोऽभूर्वद किमपदमागस्तस्य तेऽस्ति क्षमायाः ॥ ६३॥

raghuvara yadabhūstvaṃ tādṛśo vāyasasyapraṇata iti dayāluryacca caidyasya kṛṣṇaḥ |pratibhavamaparāddhurmugdhasāyujyado'bhūrvada kimapadamāgastasya te'sti kṣamāyāḥ || 63||

ननु प्रपन्नस्सकृदेव नाथ तवाहमस्मीति च याचमानः ।तवानुकम्प्यस्स्मरतः प्रतिज्ञां मदेकवर्जं किमिदं व्रतं ते ॥ ६४॥

nanu prapannassakṛdeva nātha tavāhamasmīti ca yācamānaḥ |tavānukampyassmarataḥ pratijñāṃ madekavarjaṃ kimidaṃ vrataṃ te || 64||

अकृत्रिमत्वच्चरणारविन्दप्रेमप्रकर्षावधिमात्मवन्तम् ।पितामहं नाथमुनिं विलोक्य प्रसीद मद्वृत्तमचिन्तयित्वा ॥ ६५॥

akṛtrimatvaccaraṇāravindapremaprakarṣāvadhimātmavantam |pitāmahaṃ nāthamuniṃ vilokya prasīda madvṛttamacintayitvā || 65||

यत्पादाम्भोरुहध्यानविध्वस्ताशेषकल्मषः ।वस्तुतामुपयातोऽहं यामुनेयां नमामितम् ॥ ६६॥

yatpādāmbhoruhadhyānavidhvastāśeṣakalmaṣaḥ |vastutāmupayāto'haṃ yāmuneyāṃ namāmitam || 66||

॥ इति श्रीमद्यामुनमुनिविरचितं श्रीआलवन्दारस्तोत्ररत्नं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīmadyāmunamuniviracitaṃ śrīālavandārastotraratnaṃ sampūrṇam ||