गोविन्दमादिपुरुषस्तोत्रम् Govindam Adipurusham Shtotram

(ब्रह्मसंहितान्तर्गतम्)ईश्वरः परमः कृष्णः सच्चिदानन्दविग्रहः ।अनादिरादिर्गोविन्दः सर्वकारणकारणम् ॥ १॥ (१)

(brahmasaṃhitāntargatam)īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ saccidānandavigrahaḥ |anādirādirgovindaḥ sarvakāraṇakāraṇam || 1|| (1)

चिन्तामणिप्रकरसद्मसु कल्पवृक्षलक्षावृतेषु सुरभीरभिपालयन्तम् ।लक्ष्मीसहस्रशतसम्भ्रमसेव्यमानंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २॥ (२९)

cintāmaṇiprakarasadmasu kalpavṛkṣalakṣāvṛteṣu surabhīrabhipālayantam |lakṣmīsahasraśatasambhramasevyamānaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 2|| (29)

वेणुं क्वणन्तमरविन्ददलायताक्षंबर्हावतंसमसिताम्बुदसुन्दराङ्गम् ।कन्दर्पकोटिकमनीयविशेषशोभंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ३॥

veṇuṃ kvaṇantamaravindadalāyatākṣaṃbarhāvataṃsamasitāmbudasundarāṅgam |kandarpakoṭikamanīyaviśeṣaśobhaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 3||

आलोलचन्द्रकलसद्वनमाल्यवंशीरत्नाङ्गदं प्रणयकेलिकलाविलासम् ।श्यामं त्रिभङ्गललितं नियतप्रकाशंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ४॥

ālolacandrakalasadvanamālyavaṃśīratnāṅgadaṃ praṇayakelikalāvilāsam |śyāmaṃ tribhaṅgalalitaṃ niyataprakāśaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 4||

अङ्गानि यस्य सकलेन्द्रियवृत्तिमन्तिपश्यन्ति पान्ति कलयन्ति चिरं जगन्ति ।आनन्दचिन्मयसदुज्ज्वलविग्रहस्यगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ५॥

aṅgāni yasya sakalendriyavṛttimantipaśyanti pānti kalayanti ciraṃ jaganti |ānandacinmayasadujjvalavigrahasyagovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 5||

अद्वैतमच्युतमनादिमनन्तरूपंआद्यं पुराणपुरुषं नवयौवनं च ।वेदेषु दुर्लभमदुर्लभमात्मभक्तौगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ६॥

advaitamacyutamanādimanantarūpaṃādyaṃ purāṇapuruṣaṃ navayauvanaṃ ca |vedeṣu durlabhamadurlabhamātmabhaktaugovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 6||

पन्थास्तु कोटिशतवत्सरसम्प्रगम्योवायोरथापि मनसो मुनिपुङ्गवानाम् ।सोऽप्यस्ति यत्प्रपदसीम्न्यविचिन्त्य तत्त्वेगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ७॥

panthāstu koṭiśatavatsarasampragamyovāyorathāpi manaso munipuṅgavānām |so'pyasti yatprapadasīmnyavicintya tattvegovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 7||

एकोऽप्यसौ रचयितुं जगदण्डकोटिंयच्छक्तिरस्ति जगदण्डचये यदन्तः ।अण्डान्तरस्थपरमाणुचयान्तरस्थंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ८॥

eko'pyasau racayituṃ jagadaṇḍakoṭiṃyacchaktirasti jagadaṇḍacaye yadantaḥ |aṇḍāntarasthaparamāṇucayāntarasthaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 8||

यद्भावभावितधियो मनुजास्तथैवसम्प्राप्यरूपमहिमासनयानभूषाः ।सूक्तैर्यमेव निगमप्रथितैः स्तुवन्तिगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ९॥

yadbhāvabhāvitadhiyo manujāstathaivasamprāpyarūpamahimāsanayānabhūṣāḥ |sūktairyameva nigamaprathitaiḥ stuvantigovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 9||

आनन्दचिन्मयरसप्रतिभाविताभिस्ताभिर्य एव निजरूपतया कलाभिः ।गोलोक एव निवसत्यखिलात्मभूतोगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १०॥

ānandacinmayarasapratibhāvitābhistābhirya eva nijarūpatayā kalābhiḥ |goloka eva nivasatyakhilātmabhūtogovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 10||

प्रेमाञ्जनच्छुरितभक्तिविलोचनेनसन्तः सदैव हृदयेषु विलोकयन्ति ।यं श्यामसुन्दरमचिन्त्यगुणस्वरूपंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ ११॥

premāñjanacchuritabhaktivilocanenasantaḥ sadaiva hṛdayeṣu vilokayanti |yaṃ śyāmasundaramacintyaguṇasvarūpaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 11||

रामादि मूर्तिषु कलानियमेन तिष्ठन्नानावतारमकरोद्भुवनेषु किन्तु ।कृष्णः स्वयं समभवत् परमः पुमान् योगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १२॥

rāmādi mūrtiṣu kalāniyamena tiṣṭhannānāvatāramakarodbhuvaneṣu kintu |kṛṣṇaḥ svayaṃ samabhavat paramaḥ pumān yogovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 12||

यस्य प्रभा प्रभवतो जगदण्डकोटिकोटिष्वशेषवसुधादिविभूतिभिन्नम् ।तद्ब्रह्म निष्कलमनन्तमशेषभूतंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १३॥

yasya prabhā prabhavato jagadaṇḍakoṭikoṭiṣvaśeṣavasudhādivibhūtibhinnam |tadbrahma niṣkalamanantamaśeṣabhūtaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 13||

माया हि यस्य जगदण्डशतानि सूतेत्रैगुण्यतद्विषयवेदवितायमाना ।सत्त्वावलम्बिपरसत्त्वविशुद्धसत्त्वंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १४॥

māyā hi yasya jagadaṇḍaśatāni sūtetraiguṇyatadviṣayavedavitāyamānā |sattvāvalambiparasattvaviśuddhasattvaṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 14||

आनन्दचिन्मयरसात्मकतया मनःसुयः प्राणिनां प्रतिफलं स्मरतामुपेत्य ।लीलायितेन भुवनानि जयत्यजस्रंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १५॥

ānandacinmayarasātmakatayā manaḥsuyaḥ prāṇināṃ pratiphalaṃ smaratāmupetya |līlāyitena bhuvanāni jayatyajasraṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 15||

गोलोकनाम्नि निजधाम्नि तले च तस्यदेवि महेशहरिधामसु तेषु तेषु ।ते ते प्रभावनिचया विहिताश्च येनगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १६॥

golokanāmni nijadhāmni tale ca tasyadevi maheśaharidhāmasu teṣu teṣu |te te prabhāvanicayā vihitāśca yenagovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 16||

सृष्टिस्थितिप्रलयसाधनशक्तिरेकाछायेव यस्य भुवनानि बिभर्ति दुर्गा ।इच्छानुरूपमपि यस्य च चेष्टते सागोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १७॥

sṛṣṭisthitipralayasādhanaśaktirekāchāyeva yasya bhuvanāni bibharti durgā |icchānurūpamapi yasya ca ceṣṭate sāgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 17||

क्षीरं यथा दधिविकारविशेषयोगात्सञ्जायते नहि ततः पृथगस्ति हेतोः ।यत्सम्भूतमपि तथा समुपैति कार्याद्गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १८॥

kṣīraṃ yathā dadhivikāraviśeṣayogātsañjāyate nahi tataḥ pṛthagasti hetoḥ |yatsambhūtamapi tathā samupaiti kāryādgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 18||

दीपार्चिरेव हि दशान्तरमभ्युपेत्यदीपायते विवृतहेतुसमानधर्मा ।यस्तादृगेव हि च विष्णुतया विभातिगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ १९॥

dīpārcireva hi daśāntaramabhyupetyadīpāyate vivṛtahetusamānadharmā |yastādṛgeva hi ca viṣṇutayā vibhātigovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 19||

यः कारणार्णवजले भजति स्म योगनिद्रामनन्तजगदण्डसरोमकूपः ।आधारशक्तिमवलम्ब्य परं स्वमूर्तिंगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २०॥

yaḥ kāraṇārṇavajale bhajati sma yoganidrāmanantajagadaṇḍasaromakūpaḥ |ādhāraśaktimavalambya paraṃ svamūrtiṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 20||

यस्यैकनिःश्वसितकालमथावलम्ब्यजीवन्ति लोमविलजा जगदण्डनाथाः ।विष्णुर्महान् स इह यस्य कलाविशेषोगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २१॥

yasyaikaniḥśvasitakālamathāvalambyajīvanti lomavilajā jagadaṇḍanāthāḥ |viṣṇurmahān sa iha yasya kalāviśeṣogovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 21||

भास्वान्यथाश्मशकलेषु निजेषु तेजःस्वीयं कियत्प्रकटयत्यपि तद्वदत्र ।ब्रह्मा य एष जगदण्डविधानकर्तागोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २२॥

bhāsvānyathāśmaśakaleṣu nijeṣu tejaḥsvīyaṃ kiyatprakaṭayatyapi tadvadatra |brahmā ya eṣa jagadaṇḍavidhānakartāgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 22||

यत्पादपल्लवयुगं विनिधाय कुम्भद्वन्द्वे प्रणामसमये स गणाधिराजः ।विघ्नान्विहन्तुमलमस्यजगत्त्रयस्यगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २३॥

yatpādapallavayugaṃ vinidhāya kumbhadvandve praṇāmasamaye sa gaṇādhirājaḥ |vighnānvihantumalamasyajagattrayasyagovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 23||

अग्निर्महीगगनमम्बुमरुद्दिशाश्चकालस्तथात्ममनसीति जगत्त्रयाणि ।यस्मात्भवन्ति विभवन्ति विशन्ति यं चगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २४॥

agnirmahīgaganamambumaruddiśāścakālastathātmamanasīti jagattrayāṇi |yasmātbhavanti vibhavanti viśanti yaṃ cagovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 24||

यच्चक्षुरेष सविता सकलग्रहाणांराजा समस्तसुरमूर्तिरशेषतेजः ।यस्याज्ञया भ्रमति सम्भृतकालचक्रोगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २५॥

yaccakṣureṣa savitā sakalagrahāṇāṃrājā samastasuramūrtiraśeṣatejaḥ |yasyājñayā bhramati sambhṛtakālacakrogovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 25||

धर्मोऽथ पापनिचयः श्रुतयस्तपांसिब्रह्मादिकीटपटगवादयश्च जीवाः ।यद्दत्तमात्रविभवप्रकटप्रभावागोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २६॥

dharmo'tha pāpanicayaḥ śrutayastapāṃsibrahmādikīṭapaṭagavādayaśca jīvāḥ |yaddattamātravibhavaprakaṭaprabhāvāgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 26||

यस्त्विन्द्रगोपमथवेन्द्रमहो स्वकर्मबन्धानुरूपफलभाजनमातनोति ।कर्माणि निर्दहति किन्तु च भक्तिभाजांगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २७॥

yastvindragopamathavendramaho svakarmabandhānurūpaphalabhājanamātanoti |karmāṇi nirdahati kintu ca bhaktibhājāṃgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 27||

यं क्रोधकामसहजप्रणयादिभीतिवात्सल्यमोहगुरुगौरवसेव्यभावैः ।सञ्चिन्त्य तस्य सदृशीं तनुमापुरेतेगोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ २८॥ (५५)

yaṃ krodhakāmasahajapraṇayādibhītivātsalyamohagurugauravasevyabhāvaiḥ |sañcintya tasya sadṛśīṃ tanumāpuretegovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 28|| (55)

श्रियः कान्ताः कान्तः परमपुरुषः कल्पतरवोद्रुमा भूमिश्चिन्तामणिगणमयि तोयममृतम् ।कथा गानं नाट्यं गमनमपि वंशी प्रियसखिचिदानन्दं ज्योतिः परमपि तदास्वाद्यमपि च ।स यत्र क्षीराब्धिः स्रवति सुरभीभ्यश्च सुमहान्निमेषार्धाख्यो वा व्रजति न हि यत्रापि समयः ।भजे श्वेतद्वीपं तमहमिह गोलोकमिति यंविदन्तस्ते सन्तः क्षितिविरलचाराः कतिपये ॥ २९॥ (५६)

śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ paramapuruṣaḥ kalpataravodrumā bhūmiścintāmaṇigaṇamayi toyamamṛtam |kathā gānaṃ nāṭyaṃ gamanamapi vaṃśī priyasakhicidānandaṃ jyotiḥ paramapi tadāsvādyamapi ca |sa yatra kṣīrābdhiḥ sravati surabhībhyaśca sumahānnimeṣārdhākhyo vā vrajati na hi yatrāpi samayaḥ |bhaje śvetadvīpaṃ tamahamiha golokamiti yaṃvidantaste santaḥ kṣitiviralacārāḥ katipaye || 29|| (56)

इति गोविन्दमादिपुरुषस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti govindamādipuruṣastotraṃ sampūrṇam |