श्रुतिसूक्तिमाला हरदत्तचार्यकृता Shri Haradattacharyakrita Shrutisuktimala

यस्मै नमो भवति यस्य गुणाः समग्राःनारायणोपनिपदा यदुपासनोक्ता ।यो नः प्रचोदयति बुद्धिम धिक्रतौ यःतं त्वामनन्यगतिरीश्वर संश्रयामि ॥ १॥

yasmai namo bhavati yasya guṇāḥ samagrāḥnārāyaṇopanipadā yadupāsanoktā |yo naḥ pracodayati buddhima dhikratau yaḥtaṃ tvāmananyagatirīśvara saṃśrayāmi || 1||

वेदेषु वा तदनुयायिषु वा विचार्यतन्त्रेषु वाक्यमखिलं प्रतिपादकन्ते ।तात्पर्य सङ्ग्रहमहं विदधे महेश !मह्यं प्रसीद नय मामृजुना पथा त्वम् ॥ २॥

vedeṣu vā tadanuyāyiṣu vā vicāryatantreṣu vākyamakhilaṃ pratipādakante |tātparya saṅgrahamahaṃ vidadhe maheśa !mahyaṃ prasīda naya māmṛjunā pathā tvam || 2||

मन्त्रार्थवादविधिभिर्वहुधा विभक्तोयश्शब्द राशिरनपेक्षतया प्रमाणम् ।सोयं विमत्सरविमृष्टपदार्थतत्वोवेदः प्रकाशयति केवलमीश्वरं त्वाम् ॥ ३॥

mantrārthavādavidhibhirvahudhā vibhaktoyaśśabda rāśiranapekṣatayā pramāṇam |soyaṃ vimatsaravimṛṣṭapadārthatatvovedaḥ prakāśayati kevalamīśvaraṃ tvām || 3||

शब्दोयमीश्वर इति श्रुतिगोचरस्सन्आनीलकण्ठमवर्तसिवचन्द्र लेखम् ।त्वामेव बोधयति नाथ ! निजार्थपोषात्अन्यं पुनः प्रकरणादि निपीडनेन ॥ ४॥

śabdoyamīśvara iti śrutigocarassanānīlakaṇṭhamavartasivacandra lekham |tvāmeva bodhayati nātha ! nijārthapoṣātanyaṃ punaḥ prakaraṇādi nipīḍanena || 4||

शब्दस्त वायमभिधानमनन्यशब्दोनैघण्डुका श्शिवपदा दिवदेनमाहुः ।वस्तु स्वभावकृतमेव तु पूज्यभावंब्रूते महेश्वर ! महान्परमञ्च शब्दः ॥ ५॥

śabdasta vāyamabhidhānamananyaśabdonaighaṇḍukā śśivapadā divadenamāhuḥ |vastu svabhāvakṛtameva tu pūjyabhāvaṃbrūte maheśvara ! mahānparamañca śabdaḥ || 5||

यस्योपसर्जनमसौ परमो महान्वाशब्दस्तदर्थममिधातुमलं प्रकृष्टम् ।शब्देन पूज्यवचनेन समस्यमानःपूजां ब्रवीति यदि शब्दविदः प्रमाणम् ॥ ६॥

yasyopasarjanamasau paramo mahānvāśabdastadarthamamidhātumalaṃ prakṛṣṭam |śabdena pūjyavacanena samasyamānaḥpūjāṃ bravīti yadi śabdavidaḥ pramāṇam || 6||

नानीश्वरं भवितुमर्हति विश्वमेतत्बडीश्वरच नितरामयथाप्रमाणम् ।तल्लोक वेद विदितेश्वरवर्जनेनकोयं भ्रमः कतिचिदीश्वरमन्यमाहुः ॥ ७॥

nānīśvaraṃ bhavitumarhati viśvametatbaḍīśvaraca nitarāmayathāpramāṇam |talloka veda viditeśvaravarjanenakoyaṃ bhramaḥ katicidīśvaramanyamāhuḥ || 7||

विश्वं निरीश्वरमिदं जगदाह साङ्ख्योयोगश्च सेश्वरमुभावनुवादिनोऽन्ये ।नत्वेव सम्भवति सेश्वरतां ब्रुवाण ःपद्मासनादिभिरनीश्वरशब्दवाच्यैः ॥ ८॥

viśvaṃ nirīśvaramidaṃ jagadāha sāṅkhyoyogaśca seśvaramubhāvanuvādino'nye |natveva sambhavati seśvaratāṃ bruvāṇa ḥpadmāsanādibhiranīśvaraśabdavācyaiḥ || 8||

ऐश्वर्यमग्रचमनुपाधिनिबन्धनन्तेयद्भूतनाथ ! नमसामपि पात्रमेकम् ।तत्प्रायशश्श्रुतिषु दुर्लभमेव वाक्यंमुक्त्या नमो भवति यत्र भवत्प्रसङ्गम् ॥ ९॥

aiśvaryamagracamanupādhinibandhananteyadbhūtanātha ! namasāmapi pātramekam |tatprāyaśaśśrutiṣu durlabhameva vākyaṃmuktyā namo bhavati yatra bhavatprasaṅgam || 9||

देव ! त्वदेकविषयाणि नमांसि पुंसांयस्मै नमश्श्रुतिबलादवधारयामः ।देवान्तरेषु विहितान्यपि तान्यमूनिस्रोतांसि सागर इव त्वयि सम्पतन्ति ॥ १०॥

deva ! tvadekaviṣayāṇi namāṃsi puṃsāṃyasmai namaśśrutibalādavadhārayāmaḥ |devāntareṣu vihitānyapi tānyamūnisrotāṃsi sāgara iva tvayi sampatanti || 10||

यस्मै नमश्श्रुतिरन्म नमस्खिनन्त्वामेका नियोजनमुवाच पशोः कपर्दिन् !अन्या च दिव्य शिशुमाराशिरो भवन्तंशक्यन्तदित्थमुभयेन नमो विधातुम् ॥ ११॥

yasmai namaśśrutiranma namaskhinantvāmekā niyojanamuvāca paśoḥ kapardin !anyā ca divya śiśumārāśiro bhavantaṃśakyantaditthamubhayena namo vidhātum || 11||

श्रुत्योर्द्वयोरपि नमस्विनमुच्यमानंत्वामेव तन्तमनुसन्दधतः प्रदेशम् ।शंसन्ति मन्दमतयोऽपि किमापतन्तंमध्यन्दिने हि सवितारमपन्हुवीरन् ॥ १२॥

śrutyordvayorapi namasvinamucyamānaṃtvāmeva tantamanusandadhataḥ pradeśam |śaṃsanti mandamatayo'pi kimāpatantaṃmadhyandine hi savitāramapanhuvīran || 12||

कर्मैव शूलधर शलगवन्त्वदीयंमन्त्रा भवन्तमखिलाः प्रतिपादयन्ति ।त्वामन्तरेण नमसा कृतलक्षणायकस्मै पशु नियुनजानि नियोजय त्वम् ॥ १३॥

karmaiva śūladhara śalagavantvadīyaṃmantrā bhavantamakhilāḥ pratipādayanti |tvāmantareṇa namasā kṛtalakṣaṇāyakasmai paśu niyunajāni niyojaya tvam || 13||

अङ्गान्तरेषु विबुधान्तरसंस्तुतेषुयश्शिंशुमारशिरसः परिशिष्यसे त्वम् ।तस्मै नमो भवितुमीश्वर साम्प्रतन्तेदेवान्तराय न कथञ्चिदनीश्वराय ॥ १४॥

aṅgāntareṣu vibudhāntarasaṃstuteṣuyaśśiṃśumāraśirasaḥ pariśiṣyase tvam |tasmai namo bhavitumīśvara sāmpratantedevāntarāya na kathañcidanīśvarāya || 14||

या बज्रिणी भवति शङ्कर शङ्खनी यामुद्रा च या कमलिनी भरतोपदिष्टा ।ताभिर्भवन्त्यमिनया विबुधान्तराणांमौळिस्पृशा करपुटाञ्जलिमुद्रया ते ॥ १५॥

yā bajriṇī bhavati śaṅkara śaṅkhanī yāmudrā ca yā kamalinī bharatopadiṣṭā |tābhirbhavantyaminayā vibudhāntarāṇāṃmauḷispṛśā karapuṭāñjalimudrayā te || 15||

दत्तन्नमः किमपिशुश्रुम देवताभ्यःत्वामन्तरेण नमसामवसानभूमिम् ।तास्तद्ग्रहीतुमनलन्न हि कश्चिदीष्टेचोरोपनीतमिव धारयितुं किरीटम् ॥ १६॥

dattannamaḥ kimapiśuśruma devatābhyaḥtvāmantareṇa namasāmavasānabhūmim |tāstadgrahītumanalanna hi kaścidīṣṭecoropanītamiva dhārayituṃ kirīṭam || 16||

तस्मै नमो भवतु यत्र निषीदसीतिसर्वं नमस्यमनया तु दिशा महेश !अप्योषधीः प्रति नमो वयमामनामोदेहीव देहमधितिष्ठसि येन सर्वम् ॥ १७॥

tasmai namo bhavatu yatra niṣīdasītisarvaṃ namasyamanayā tu diśā maheśa !apyoṣadhīḥ prati namo vayamāmanāmodehīva dehamadhitiṣṭhasi yena sarvam || 17||

सर्वं त्वया जगदघिष्ठितमेव मत्वाश्वान श्रुतौ नमसिताः पतयश्व तेषाम् ।लोके पुनस्तव महेश्वर ! भक्तियोगात्आरोपिता अपि वयं बहुमानपात्रम् ॥ १८॥

sarvaṃ tvayā jagadaghiṣṭhitameva matvāśvāna śrutau namasitāḥ patayaśva teṣām |loke punastava maheśvara ! bhaktiyogātāropitā api vayaṃ bahumānapātram || 18||

द्वेधा नमो विमृशतः प्रतिभाति लोकेवेदेषु वा विषमलोचन ! नान्यरूपम् ।यत्तन्नमस्त्वयि तदीश्वरताप्रयुक्तंत्वत्सन्निकर्षविहितं यदनीश्वरेषु ॥ १९॥

dvedhā namo vimṛśataḥ pratibhāti lokevedeṣu vā viṣamalocana ! nānyarūpam |yattannamastvayi tadīśvaratāprayuktaṃtvatsannikarṣavihitaṃ yadanīśvareṣu || 19||

त्वत्सन्निकर्षकृत एव नमः प्रयोगःप्रायो बसीयसि यवीयसि दृश्यमानः ।श्रेष्ठप्रयुक्त इति कल्पयितुं न शक्यमश्रेयसामपि नमांसि निदर्शितानि ॥ २०॥

tvatsannikarṣakṛta eva namaḥ prayogaḥprāyo basīyasi yavīyasi dṛśyamānaḥ |śreṣṭhaprayukta iti kalpayituṃ na śakyamaśreyasāmapi namāṃsi nidarśitāni || 20||

श्रेष्ठ्यप्रयुक्तमषि नाम नमस्त्वदीयंश्रेष्ठोऽसि यः ऋतुभुजां पतिरनियानाम् ।श्रेष्ठश्रुतोऽसि भगवन्नविशेषतस्त्वंमन्त्रेषु कृच्छ्रपठितेषु च सामगानाम् ॥ २१॥

śreṣṭhyaprayuktamaṣi nāma namastvadīyaṃśreṣṭho'si yaḥ ṛtubhujāṃ patiraniyānām |śreṣṭhaśruto'si bhagavannaviśeṣatastvaṃmantreṣu kṛcchrapaṭhiteṣu ca sāmagānām || 21||

देवान्तरस्सह नमस्तुतिह्तयस्तेतोषाय नालमलमेव विपर्ययाय ।पुत्रार्थिनवरुविधौ सह चन्द्रमौळे !सोमेन हूतमनुशुश्रम रुद्रमझिम् ॥ २२॥

devāntarassaha namastutihtayastetoṣāya nālamalameva viparyayāya |putrārthinavaruvidhau saha candramauḷe !somena hūtamanuśuśrama rudramajhim || 22||

अनिं प्रकृत्य खलु रुद्रपदं प्रयुङ्क्तेतद्ब्राह्मणं भवति यत्र तयोस्सहूतिः ।आह्वानमत्र भवतः पृथगेव दृष्टंयत्प्रातरग्निमिति सूक्तविदः पठन्ति ॥ २३॥

aniṃ prakṛtya khalu rudrapadaṃ prayuṅktetadbrāhmaṇaṃ bhavati yatra tayossahūtiḥ |āhvānamatra bhavataḥ pṛthageva dṛṣṭaṃyatprātaragnimiti sūktavidaḥ paṭhanti || 23||

अग्न्यादिभिस्तव महेश्वर ! इतिशङ्कामाभूदिति प्रकृतमप्यनुषङ्गोग्यम् ।मन्त्रः क्रियापदमपास्थ पदान्तरेणत्वमाह्वयन्नुतपदेन मिनत्ति रीतिम् ॥ २४॥

agnyādibhistava maheśvara ! itiśaṅkāmābhūditi prakṛtamapyanuṣaṅgogyam |mantraḥ kriyāpadamapāstha padāntareṇatvamāhvayannutapadena minatti rītim || 24||

न्यासीकृतं वसु बलादमरैरवाप्तुमन्वागतो रुदितवानिति रुद्रमग्निम् ।रुद्रस्त्वदुद्भवतया मरुतो गणान्वारुद्रावणेन च भवन्तमवैमि रुद्रम् ॥ २५॥

nyāsīkṛtaṃ vasu balādamarairavāptumanvāgato ruditavāniti rudramagnim |rudrastvadudbhavatayā maruto gaṇānvārudrāvaṇena ca bhavantamavaimi rudram || 25||

यज्ञेऽपि रुद्रपदमारुणकेतुकोक्तंतच्छब्दमीश्वर ! तदीयमपि स्मरन्ति ।यत्तत्प्रदेशगतरुद्रपदावकाशेयज्ञस्य शब्दमनुशुश्रुम सामगेभ्यः ॥ २६॥

yajñe'pi rudrapadamāruṇaketukoktaṃtacchabdamīśvara ! tadīyamapi smaranti |yattatpradeśagatarudrapadāvakāśeyajñasya śabdamanuśuśruma sāmagebhyaḥ || 26||

सन्ताप्य रोन्दयितरि प्रसभं जनानामाहुर्ज्वरेऽपि विषमेक्षण । रुद्रशब्दम् ।रौद्रश्च तत्प्रकृतिकं प्रतिरूपकं वाशब्दान्तरं भवति वायसशब्दकल्पम् ॥ २७॥

santāpya rondayitari prasabhaṃ janānāmāhurjvare'pi viṣamekṣaṇa | rudraśabdam |raudraśca tatprakṛtikaṃ pratirūpakaṃ vāśabdāntaraṃ bhavati vāyasaśabdakalpam || 27||

सन्त्येव तद्धितपदप्रतिरूपकाणिभूरीणि भागवतसात्वतसन्निभानि ।स्यात्ताहगेव भगवानिति शब्दरूपंषाइगुण्यहेतुकमपि त्वदुपैति नान्यम् ॥ २८॥

santyeva taddhitapadapratirūpakāṇibhūrīṇi bhāgavatasātvatasannibhāni |syāttāhageva bhagavāniti śabdarūpaṃṣāiguṇyahetukamapi tvadupaiti nānyam || 28||

ऐश्वर्यमग्रथमनुपाघिमती च लक्ष्मीःज्ञानं च वीर्ययशसी च विरागता च ।एते गुणाः षडपि ते भगसंज्ञयोक्ताःसन्तीत्यनेन भगवन् ! भगवानसि त्वम् ॥ २९॥

aiśvaryamagrathamanupāghimatī ca lakṣmīḥjñānaṃ ca vīryayaśasī ca virāgatā ca |ete guṇāḥ ṣaḍapi te bhagasaṃjñayoktāḥsantītyanena bhagavan ! bhagavānasi tvam || 29||

ऐश्वर्यमीश्वरपदश्रुतिरुग्रशब्दोवीर्यं यशश्शिवपदं च तवाभिधत्ते ।सर्वज्ञकामरिपुशब्दसमर्थितौ चसार्वज्ञरागविरहौ भवतः पुरारे ॥॥ ३०॥

aiśvaryamīśvarapadaśrutirugraśabdovīryaṃ yaśaśśivapadaṃ ca tavābhidhatte |sarvajñakāmaripuśabdasamarthitau casārvajñarāgavirahau bhavataḥ purāre |||| 30||

अर्थरिश्रया शिव ! न कोऽपि विरज्यस्तेश्रेष्ठस्तया त्वमसि दाशतयीभिरुक्तः ।लब्धुं श्रियं जनिम चारुविचित्ररूपअभ्यचितं तत्र मरुद्भिरुदाहन्ति ॥ ३१॥

arthariśrayā śiva ! na ko'pi virajyasteśreṣṭhastayā tvamasi dāśatayībhiruktaḥ |labdhuṃ śriyaṃ janima cāruvicitrarūpaabhyacitaṃ tatra marudbhirudāhanti || 31||

सत्यं क्षमा धृतिराधेष्ठितिरात्मबोधःसृष्टिविंरागतपसी मतिरीश्वरत्वम् ।नत्वद्वियन्ति न कदाचिदपैति धर्मःकिन्तन्नयद्भवति ते गुणसम्मतेषु ॥ ३२॥

satyaṃ kṣamā dhṛtirādheṣṭhitirātmabodhaḥsṛṣṭiviṃrāgatapasī matirīśvaratvam |natvadviyanti na kadācidapaiti dharmaḥkintannayadbhavati te guṇasammateṣu || 32||

नैवेश्वरान्नयशसा महतो न वीरान्न श्रीमतः क्षितिपतीनपि सार्वभौमान् ।अन्यादृशानपि महेश्वर ! वीतरागान्न्प्रज्ञावतो भगवतः प्रवदन्ति वृद्धाः ॥ ३३॥

naiveśvarānnayaśasā mahato na vīrānna śrīmataḥ kṣitipatīnapi sārvabhaumān |anyādṛśānapi maheśvara ! vītarāgānnprajñāvato bhagavataḥ pravadanti vṛddhāḥ || 33||

आथर्वाणा मदनशासन ! निब्रुवागा ःनामानि नाम भगवानिति ते निराहुः ।अत्याश्रमोपनिषदाह भगेश्वरं त्वांनैघण्टुकाच भगवन्तमुशन्ति पूज्यम् ॥ ३४॥

ātharvāṇā madanaśāsana ! nibruvāgā ḥnāmāni nāma bhagavāniti te nirāhuḥ |atyāśramopaniṣadāha bhageśvaraṃ tvāṃnaighaṇṭukāca bhagavantamuśanti pūjyam || 34||

पूजा तमुष्टुहिवता विहिता महेशमन्त्रेण वाङ्मनसकाय निबन्धना ते ।सर्वामिरप्युपनिषद्भिरुपासनोक्तानारायणोपनिषदं परिभावयामः ॥ ३५॥

pūjā tamuṣṭuhivatā vihitā maheśamantreṇa vāṅmanasakāya nibandhanā te |sarvāmirapyupaniṣadbhirupāsanoktānārāyaṇopaniṣadaṃ paribhāvayāmaḥ || 35||

वाक्यं यदाह दहरान्तरुपासनन्तेयद्वा समर्पयति रूपविशेषमस्मै ।अन्तर्गतैरपि तदौपयिकाभिधेयैःभाव्यं वचोभिरिति वाक्यविदां प्रवादः ॥ ३६॥

vākyaṃ yadāha daharāntarupāsananteyadvā samarpayati rūpaviśeṣamasmai |antargatairapi tadaupayikābhidheyaiḥbhāvyaṃ vacobhiriti vākyavidāṃ pravādaḥ || 36||

नारायणस्य यदुपास्यतयाऽभिधानंयद्वा फलन्तदिह नोपलमे कथञ्चित् ।उत्पत्तिशिष्टभवदन्वयमन्यगामिशक्यं महेश्वर ! न कर्तुमुपासनन्ते ॥ ३७॥

nārāyaṇasya yadupāsyatayā'bhidhānaṃyadvā phalantadiha nopalame kathañcit |utpattiśiṣṭabhavadanvayamanyagāmiśakyaṃ maheśvara ! na kartumupāsanante || 37||

नासाबुपासनमुपास्यकथैव दूरेतस्मादुपासकतया परिशेषसिद्धिः ।अन्तर्व्यवस्थितगिरा परमात्मनस्तेशब्दातेऽपि विहितं तदुपासकत्वम् ॥ ३८॥

nāsābupāsanamupāsyakathaiva dūretasmādupāsakatayā pariśeṣasiddhiḥ |antarvyavasthitagirā paramātmanasteśabdāte'pi vihitaṃ tadupāsakatvam || 38||

यस्य स्थितोऽसि हृदये परमस्त्वमात्मायुक्तन्न तस्य परमात्मतयाऽभिधानम् ।स्वेन स्वयं मनसि वह्निशिखान्तराळेतिष्टन्नुपास्य इति हास्यपदं न कस्य ॥ ३९॥

yasya sthito'si hṛdaye paramastvamātmāyuktanna tasya paramātmatayā'bhidhānam |svena svayaṃ manasi vahniśikhāntarāḷetiṣṭannupāsya iti hāsyapadaṃ na kasya || 39||

नारायणस्य हृदयं सुषिरं महाग्निरग्नेशिखा च परमात्मपदं यदुक्तम् ।सर्वोप्युपासनविधेरयमर्थवादःश्रद्धा विशिष्ट पुरुषाचरणा द्विधेये ॥ ४०॥

nārāyaṇasya hṛdayaṃ suṣiraṃ mahāgniragneśikhā ca paramātmapadaṃ yaduktam |sarvopyupāsanavidherayamarthavādaḥśraddhā viśiṣṭa puruṣācaraṇā dvidheye || 40||

नारायणप्रकरणे हृदयं यदुक्तंतस्यैव तद्भवितुमर्हति नापरेषाम् ।दृष्टं यतिप्रकरणे यतिमिर्गृहीतपूर्वानुवाकविहितं यदुपासनन्ते ॥ ४१॥

nārāyaṇaprakaraṇe hṛdayaṃ yaduktaṃtasyaiva tadbhavitumarhati nāpareṣām |dṛṣṭaṃ yatiprakaraṇe yatimirgṛhītapūrvānuvākavihitaṃ yadupāsanante || 41||

ब्रह्मोच्यते परमसौ परभं च तत्वंज्योतिः परं च परमेश्वर ! पद्मनाभः ।त्वद्भावनैकरसिकस्त्वदनन्यभावात्मन्त्री यथा गरुडभावनया गरुत्मान् ॥ ४२॥

brahmocyate paramasau parabhaṃ ca tatvaṃjyotiḥ paraṃ ca parameśvara ! padmanābhaḥ |tvadbhāvanaikarasikastvadananyabhāvātmantrī yathā garuḍabhāvanayā garutmān || 42||

गीतासु योगजविभूतिविभावनायनारायणश्शिवपदं प्रतिवाचमूचे ।योगन्निशायय महेश्वरगोचरं मेदिव्यं ददामि तव चक्षुरिति प्रसन्नः ॥ ४३॥

gītāsu yogajavibhūtivibhāvanāyanārāyaṇaśśivapadaṃ prativācamūce |yoganniśāyaya maheśvaragocaraṃ medivyaṃ dadāmi tava cakṣuriti prasannaḥ || 43||

त्वामन्तरेण न कथञ्चिदुपासनीयमन्यं ब्रवीति सशिवस्तुतिरन्तकारे !यद्ब्रह्मशब्दसमभिव्यवहारयोगात्संहारकारिणिहरे शिवशब्दमाहुः ॥ ४४॥

tvāmantareṇa na kathañcidupāsanīyamanyaṃ bravīti saśivastutirantakāre !yadbrahmaśabdasamabhivyavahārayogātsaṃhārakāriṇihare śivaśabdamāhuḥ || 44||

विश्वाधिकस्त्वमसि विश्वमयं मुरारिःयज्ञेश्वरस्त्वमसि यज्ञममुं गृणन्ति ।आद्या जगत्प्रकृतिरेषभवान्निमित्तमातः कथन्नु भगवन्युयोरभेदः ॥ ४५॥

viśvādhikastvamasi viśvamayaṃ murāriḥyajñeśvarastvamasi yajñamamuṃ gṛṇanti |ādyā jagatprakṛtireṣabhavānnimittamātaḥ kathannu bhagavanyuyorabhedaḥ || 45||

विश्वात्मनस्तुतिषु विश्वपतित्ववादःसङ्गच्छते स्तुतितयैव रथाङ्गपाणेःविश्वस्यपत्युरथ विश्वतयाभिधानंनालं गुणाय गुणगृह्यनिकर्षहेतुः ॥ ४६॥

viśvātmanastutiṣu viśvapatitvavādaḥsaṅgacchate stutitayaiva rathāṅgapāṇeḥviśvasyapatyuratha viśvatayābhidhānaṃnālaṃ guṇāya guṇagṛhyanikarṣahetuḥ || 46||

विश्वं महेश्वर ! भवानधितिष्टतीतिविश्वात्मताम्रपचरन्ति यदागमास्ते ।तत्पण्डिता बिदितवेदरहस्यशीला ःजानन्ति मन्दमतयस्तु तदेव सत्यम् ॥ ४७॥

viśvaṃ maheśvara ! bhavānadhitiṣṭatītiviśvātmatāmrapacaranti yadāgamāste |tatpaṇḍitā biditavedarahasyaśīlā ḥjānanti mandamatayastu tadeva satyam || 47||

तुभ्यं नमो विद्धदीश्वर ! तन्तमर्थमातिष्ठते सकलकर्मसु विश्वदर्शी ।सर्वानुवाद मिद मुक्तसमर्थनायकात्यायनो मुनिरुदाहरति स्म गृह्ये ॥ ४८॥

tubhyaṃ namo viddhadīśvara ! tantamarthamātiṣṭhate sakalakarmasu viśvadarśī |sarvānuvāda mida muktasamarthanāyakātyāyano munirudāharati sma gṛhye || 48||

स्थानं यदान्तरभुपास्तिरुपासको वाया सा परा परतया विविधा विभूतिः ।यद्वा पुनर्विपमनेत्रमुपासितव्यंनारायणोपनिषदाह तदत्र सर्वम् ॥ ४९॥

sthānaṃ yadāntarabhupāstirupāsako vāyā sā parā paratayā vividhā vibhūtiḥ |yadvā punarvipamanetramupāsitavyaṃnārāyaṇopaniṣadāha tadatra sarvam || 49||

यज्ञात्मना स्वयमसावृषिणोपदिष्टानारायणेन भवतः प्रतिपादयित्री ।सूक्तं यथा पुरुषदैवतमन्तकारेनारायणार्षमिति तद्वयपदिष्टमाहुः ॥ ५०॥

yajñātmanā svayamasāvṛṣiṇopadiṣṭānārāyaṇena bhavataḥ pratipādayitrī |sūktaṃ yathā puruṣadaivatamantakārenārāyaṇārṣamiti tadvayapadiṣṭamāhuḥ || 50||