गणपत्यथर्वशीर्षोपनिषत् अथवा गणपत्युपनिषत् Shri Ganapati Atharvashirsha Upanishad or Ganapati Upanishad

यं नत्वा मुनयः सर्वे निर्विघ्नं यान्ति तत्पदम् ।गणेशोपनिषद्वेद्यं तद्ब्रह्मैवास्मि सर्वगम् ॥

yaṃ natvā munayaḥ sarve nirvighnaṃ yānti tatpadam |gaṇeśopaniṣadvedyaṃ tadbrahmaivāsmi sarvagam ||

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः । भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवा+ सस्तनूभिः । व्यशेम देवहितं यदायुः ।स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः । स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः । स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥

oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devāḥ | bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ |sthirairaṅgaistuṣṭuvā+ sastanūbhiḥ | vyaśema devahitaṃ yadāyuḥ |svasti na indro vṛddhaśravāḥ | svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ |svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ | svasti no bṛhaspatirdadhātu ||

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||

हरिः ॐ नमस्ते गणपतये । त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि ।त्वमेव केवलंकर्तासि । त्वमेव केवलं धर्तासि । त्वमेव केवलं हर्तासि ।त्वमेवसर्वं खल्विदं ब्रह्मासि । त्वं साक्षादात्मासि नित्यम् ॥ १॥ऋतं वच्मि । सत्यं वच्मि । अव त्वं माम् । अव वक्तारम् । अवश्रोतारम् ॥ २॥अव दातारम् । अव धातारम् । अवानूचानमव शिष्यम् । अवपश्चात्तात् । अव पुरस्तात् । अवोत्तरात्तात् । अव दक्षिणात्तात् । अवचोर्ध्वात्तात् । अवाधरात्तात् । सर्वतो मां पाहि पाहि समन्तात् ॥ ३॥त्वं वाङ्मयस्त्वं चिन्मयः । त्वमानन्दमयस्त्वं ब्रह्ममयः । त्वंसच्चिदानन्दाद्वितीयोऽसि । त्वं प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वं ज्ञानमयोविज्ञानमयोऽसि ॥ ४॥सर्वं जगदिदं त्वत्तो जायते ।सर्वं जगदिदं त्वत्तस्तिष्ठति ।सर्वं जगदिदं त्वयि लयमेष्यति । सर्वं जगदिदं त्वयि प्रत्येति ।त्वं भूमिरापोऽनलोऽनिलो नभः ।त्वं चत्वारि वाक्पदानि ॥ ५॥त्वं गुणत्रयातीतः । त्वं अवस्थात्रयातीतः । त्वं देहत्रयातीतः ।त्वं कालत्रयातीतः । त्वं मूलाधारस्थितोऽसि नित्यम् । त्वंशक्तित्रयात्मकः ।त्वां योगिनो ध्यायन्ति नित्यम् । त्वं ब्रह्मा त्वंविष्णुस्त्वं रुद्रस्त्वमिन्द्रस्त्वमग्निस्त्वं वायुस्त्वं सूर्यस्त्वंचन्द्रमास्त्वं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम् ॥ ६॥गणादिं पूर्वमुच्चार्य वर्णादिंस्तदनन्तरम् । अनुस्वारः परतरः ।अर्धेन्दुलसितम् । तारेण ऋद्धम् । एतत्तव मनुस्वरूपम् । गकारःपूर्वरूपम् । अकारो मध्यमरूपम् । अनुस्वारश्चान्त्यरूपम् ।बिन्दुरुत्तररूपम् ंआदः सन्धानम् । संहिता सन्धिः । सैषागणेशविद्या । गणक ऋषिः । निचृद्गायत्री छन्दः ।श्रीमहागणपतिर्देवता । ॐ गं गणपतये नमः ॥ ७॥एकदन्ताय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि ।तन्नो दन्तिः प्रचोदयात् ॥ ८॥एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम् । रदं च वरदंहस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् । रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकंरक्तवाससम् । रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् ।भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम् । आविर्भूतं चसृष्ट्यादौ प्रकृतेः पुरुषात्परम् । एवं ध्यायति यो नित्यं सयोगी योगिनां वरः ॥ ९॥नमो व्रातपतये नमो गणपतये नमः प्रमथपतये नमस्तेऽस्तुलम्बोदराय एकदन्ताय विघ्नविनाशिने शिवसुताय श्रीवरदमूर्तयेनमः ॥ १०॥एतदथर्वशीर्षं योऽधीते । स ब्रह्मभूयाय कल्पते । ससर्वविघ्नैर्न बाध्यते । स सर्वतः सुखमेधते । स पञ्चमहापापात्प्रमुच्यते । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति ।प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायं प्रातःप्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति । धर्मार्थकाममोक्षं च विन्दति ।इदमथर्वशीर्षमशिष्याय न देयम् । यो यदि मोहाद् दास्यति । सपापीयान् भवति । सहस्रावर्तनाद्यं यं काममधीते । तं तमनेनसाधयेत् ॥ ११॥अनेन गणपतिमभिषिञ्चति । स वाग्मी भवति । चतुर्थ्यामनश्नन्जपति । स विद्यावान् भवति । इत्यथर्वणवाक्यम् । ब्रह्माद्याचरणंविद्यान्न बिभेति कदाचनेति ॥ १२॥यो दूर्वाङ्कुरैर्यजति । स वैश्रवणोपमो भवति । यो लाजैर्यजति । सयशोवान् भवति । स मेधावान् भवति । यो मोदकसहस्रेण यजति सवाञ्छितफलमवाप्नोति । यः साज्य समिद्भिर्यजति । स सर्वं लभतेस सर्वं लभते ॥ १३॥अष्टौ ब्राह्मणान् सम्यग् ग्राहयित्वा । सूर्यवर्चस्वी भवति ।सूर्यग्रहे महानद्यां प्रतिमासन्निधौ वा जप्त्वा । सिद्धमन्त्रो भवति ।महाविघ्नात् प्रमुच्यते । महादोषात् प्रमुच्यते । महापापात्प्रमुच्यते । महाप्रत्यवायात् प्रमुच्यते । स सर्वविद्भवति ससर्वविद्भवति । य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥ १४॥

hariḥ oṃ namaste gaṇapataye | tvameva pratyakṣaṃ tattvamasi |tvameva kevalaṃkartāsi | tvameva kevalaṃ dhartāsi | tvameva kevalaṃ hartāsi |tvamevasarvaṃ khalvidaṃ brahmāsi | tvaṃ sākṣādātmāsi nityam || 1||ṛtaṃ vacmi | satyaṃ vacmi | ava tvaṃ mām | ava vaktāram | avaśrotāram || 2||ava dātāram | ava dhātāram | avānūcānamava śiṣyam | avapaścāttāt | ava purastāt | avottarāttāt | ava dakṣiṇāttāt | avacordhvāttāt | avādharāttāt | sarvato māṃ pāhi pāhi samantāt || 3||tvaṃ vāṅmayastvaṃ cinmayaḥ | tvamānandamayastvaṃ brahmamayaḥ | tvaṃsaccidānandādvitīyo'si | tvaṃ pratyakṣaṃ brahmāsi | tvaṃ jñānamayovijñānamayo'si || 4||sarvaṃ jagadidaṃ tvatto jāyate |sarvaṃ jagadidaṃ tvattastiṣṭhati |sarvaṃ jagadidaṃ tvayi layameṣyati | sarvaṃ jagadidaṃ tvayi pratyeti |tvaṃ bhūmirāpo'nalo'nilo nabhaḥ |tvaṃ catvāri vākpadāni || 5||tvaṃ guṇatrayātītaḥ | tvaṃ avasthātrayātītaḥ | tvaṃ dehatrayātītaḥ |tvaṃ kālatrayātītaḥ | tvaṃ mūlādhārasthito'si nityam | tvaṃśaktitrayātmakaḥ |tvāṃ yogino dhyāyanti nityam | tvaṃ brahmā tvaṃviṣṇustvaṃ rudrastvamindrastvamagnistvaṃ vāyustvaṃ sūryastvaṃcandramāstvaṃ brahma bhūrbhuvaḥ svarom || 6||gaṇādiṃ pūrvamuccārya varṇādiṃstadanantaram | anusvāraḥ parataraḥ |ardhendulasitam | tāreṇa ṛddham | etattava manusvarūpam | gakāraḥpūrvarūpam | akāro madhyamarūpam | anusvāraścāntyarūpam |binduruttararūpam ṃādaḥ sandhānam | saṃhitā sandhiḥ | saiṣāgaṇeśavidyā | gaṇaka ṛṣiḥ | nicṛdgāyatrī chandaḥ |śrīmahāgaṇapatirdevatā | oṃ gaṃ gaṇapataye namaḥ || 7||ekadantāya vidmahe vakratuṇḍāya dhīmahi |tanno dantiḥ pracodayāt || 8||ekadantaṃ caturhastaṃ pāśamaṅkuśadhāriṇam | radaṃ ca varadaṃhastairbibhrāṇaṃ mūṣakadhvajam | raktaṃ lambodaraṃ śūrpakarṇakaṃraktavāsasam | raktagandhānuliptāṅgaṃ raktapuṣpaiḥ supūjitam |bhaktānukampinaṃ devaṃ jagatkāraṇamacyutam | āvirbhūtaṃ casṛṣṭyādau prakṛteḥ puruṣātparam | evaṃ dhyāyati yo nityaṃ sayogī yogināṃ varaḥ || 9||namo vrātapataye namo gaṇapataye namaḥ pramathapataye namaste'stulambodarāya ekadantāya vighnavināśine śivasutāya śrīvaradamūrtayenamaḥ || 10||etadatharvaśīrṣaṃ yo'dhīte | sa brahmabhūyāya kalpate | sasarvavighnairna bādhyate | sa sarvataḥ sukhamedhate | sa pañcamahāpāpātpramucyate | sāyamadhīyāno divasakṛtaṃ pāpaṃ nāśayati |prātaradhīyāno rātrikṛtaṃ pāpaṃ nāśayati | sāyaṃ prātaḥprayuñjānaḥ pāpo'pāpo bhavati | dharmārthakāmamokṣaṃ ca vindati |idamatharvaśīrṣamaśiṣyāya na deyam | yo yadi mohād dāsyati | sapāpīyān bhavati | sahasrāvartanādyaṃ yaṃ kāmamadhīte | taṃ tamanenasādhayet || 11||anena gaṇapatimabhiṣiñcati | sa vāgmī bhavati | caturthyāmanaśnanjapati | sa vidyāvān bhavati | ityatharvaṇavākyam | brahmādyācaraṇaṃvidyānna bibheti kadācaneti || 12||yo dūrvāṅkurairyajati | sa vaiśravaṇopamo bhavati | yo lājairyajati | sayaśovān bhavati | sa medhāvān bhavati | yo modakasahasreṇa yajati savāñchitaphalamavāpnoti | yaḥ sājya samidbhiryajati | sa sarvaṃ labhatesa sarvaṃ labhate || 13||aṣṭau brāhmaṇān samyag grāhayitvā | sūryavarcasvī bhavati |sūryagrahe mahānadyāṃ pratimāsannidhau vā japtvā | siddhamantro bhavati |mahāvighnāt pramucyate | mahādoṣāt pramucyate | mahāpāpātpramucyate | mahāpratyavāyāt pramucyate | sa sarvavidbhavati sasarvavidbhavati | ya evaṃ veda | ityupaniṣat || 14||

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः । भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवा+ सस्तनूभिः । व्यशेम देवहितं यदायुः ।स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः । स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः । स्वस्तिनस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः । स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥

oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devāḥ | bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ |sthirairaṅgaistuṣṭuvā+ sastanūbhiḥ | vyaśema devahitaṃ yadāyuḥ |svasti na indro vṛddhaśravāḥ | svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ | svastinastārkṣyo ariṣṭanemiḥ | svasti no bṛhaspatirdadhātu ||

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||

इति गणपत्युपनिषत्समाप्ता ॥

iti gaṇapatyupaniṣatsamāptā ||