त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् Tripurasundarimanasapujanastotram

श्रीगणेशाय नमः ॥अमृतजलधिमध्योल्लासिरत्नान्तरीपप्रसृमरकिरणालीकल्पितोद्यानशोभे ।सुरतरुनिकुरम्बस्पृष्टवातायनान्तश्चलदलिपटलीभिः कॢप्तधूपादिकृत्ये ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ ||amṛtajaladhimadhyollāsiratnāntarīpaprasṛmarakiraṇālīkalpitodyānaśobhe |suratarunikurambaspṛṣṭavātāyanāntaścaladalipaṭalībhiḥ kḷptadhūpādikṛtye || 1||

मणिमयभवनेऽन्तःप्रौढमाणिक्यशालामधिवसति विशाला कापि ते रत्नवेदी ।तदुपरिकृतवासं दत्तबालार्कहासंदिशतु शुभमनन्ते देवि सिंहासनं ते ॥ २॥

maṇimayabhavane'ntaḥprauḍhamāṇikyaśālāmadhivasati viśālā kāpi te ratnavedī |taduparikṛtavāsaṃ dattabālārkahāsaṃdiśatu śubhamanante devi siṃhāsanaṃ te || 2||

तदुपरि धृतनानाहेतिभूषाश्मरश्मिव्यतिकरपुनरुक्तीभूतरम्योत्तरीयाम् ।गलदमलदयाम्भःसिक्तभक्तप्ररोहांप्रणवनलिनभृङ्गीं भावये ज्ञानभङ्गीम् ॥ ३॥

tadupari dhṛtanānāhetibhūṣāśmaraśmivyatikarapunaruktībhūtaramyottarīyām |galadamaladayāmbhaḥsiktabhaktaprarohāṃpraṇavanalinabhṛṅgīṃ bhāvaye jñānabhaṅgīm || 3||

द्रुहिणहरिहराणां मौलिसञ्चारशीलंमणिघटितविभूषारश्मिनिर्णेजितं च ।निजमतिदृषदाहं भक्तिगङ्गापयोभिःपदयुगममलं ते देवि निर्णेजयामि ॥ ४॥

druhiṇahariharāṇāṃ maulisañcāraśīlaṃmaṇighaṭitavibhūṣāraśminirṇejitaṃ ca |nijamatidṛṣadāhaṃ bhaktigaṅgāpayobhiḥpadayugamamalaṃ te devi nirṇejayāmi || 4||

गरुडमणिमयूखस्पर्धिदूर्वासनाथैःकुशशिशुपरिजुष्टैः स्फीतसिद्धार्थसार्थैः ।उपहितसितगन्धैः साक्षतैर्वारिभिस्तेजननि चरणपद्मे पाद्यमाद्यं ददामि ॥ ५॥

garuḍamaṇimayūkhaspardhidūrvāsanāthaiḥkuśaśiśuparijuṣṭaiḥ sphītasiddhārthasārthaiḥ |upahitasitagandhaiḥ sākṣatairvāribhistejanani caraṇapadme pādyamādyaṃ dadāmi || 5||

फलकुसुमसनाथं नूत्नरत्नप्ररोहंमलयजरसदिग्धं स्निग्धमुग्धाक्षतं च ।दरनियमितभक्तानीकवाञ्छाप्रदानेकरसरसिरुहेऽस्मिन्नर्ध्यमर्घ्ये ददामि ॥ ६॥

phalakusumasanāthaṃ nūtnaratnaprarohaṃmalayajarasadigdhaṃ snigdhamugdhākṣataṃ ca |daraniyamitabhaktānīkavāñchāpradānekarasarasiruhe'sminnardhyamarghye dadāmi || 6||

शिशिरकिरणजातीपत्रदेवप्रसूनस्फुटितदलनवैलाक्रान्तकक्कोलगन्धम् ।शिशिरममलमेतद्बद्धपीयूवसख्यंसलिलमखिलमातस्त्वं प्रसन्नाऽऽचमेथाः ॥ ७॥

śiśirakiraṇajātīpatradevaprasūnasphuṭitadalanavailākrāntakakkolagandham |śiśiramamalametadbaddhapīyūvasakhyaṃsalilamakhilamātastvaṃ prasannā''camethāḥ || 7||

नवमणिहयपीठे प्रेतपद्मस्थितापिप्रपदतरलशोभास्पृष्टसद्विष्टरश्रि ।दधिमधुघृतमिश्रं त्रिर्विराजोपनीतंशशिमुखि मधुपर्कं त्वं मुखान्तर्नयेथाः ॥ ८॥

navamaṇihayapīṭhe pretapadmasthitāpiprapadataralaśobhāspṛṣṭasadviṣṭaraśri |dadhimadhughṛtamiśraṃ trirvirājopanītaṃśaśimukhi madhuparkaṃ tvaṃ mukhāntarnayethāḥ || 8||

पुनराचमनं कार्यं जगज्जननि सुव्रते ।त्वच्छिक्षितेन मार्गेण यतो लोकः प्रवर्तते ॥ ९॥

punarācamanaṃ kāryaṃ jagajjanani suvrate |tvacchikṣitena mārgeṇa yato lokaḥ pravartate || 9||

त्वरितसहचरीभिर्दत्तहस्तावलम्बंचरणनलिनमेतत्पादुकास्थं विधाय ।प्रविश विविधशालं स्नानगेहान्तरालंपशुपतिसहितैवाभ्यङ्गमङ्गीकुरुष्व ॥ १०॥

tvaritasahacarībhirdattahastāvalambaṃcaraṇanalinametatpādukāsthaṃ vidhāya |praviśa vividhaśālaṃ snānagehāntarālaṃpaśupatisahitaivābhyaṅgamaṅgīkuruṣva || 10||

अपि रसिकविगीतं भक्तचित्तानुमत्यैसदयहृदयभावे स्नाहि पञ्चामृतेन ।शशिमृगमदमुस्तागारसिद्धार्थचूर्णैःकुसुमजलविमिश्चैः स्वैरमुद्वर्तयाङ्गम् ॥ ११॥

api rasikavigītaṃ bhaktacittānumatyaisadayahṛdayabhāve snāhi pañcāmṛtena |śaśimṛgamadamustāgārasiddhārthacūrṇaiḥkusumajalavimiścaiḥ svairamudvartayāṅgam || 11||

परिजनपरिमृष्टे त्वच्छरीरे न यावच्छिशिरसलिलधारां कापि चिक्षप तावत् ।उदयिनि जनमातः सीत्कृते बद्धभावैस्त्रिपुरमथनहासैर्व्रीडितं क्रीडितं ते ॥ १२॥

parijanaparimṛṣṭe tvaccharīre na yāvacchiśirasaliladhārāṃ kāpi cikṣapa tāvat |udayini janamātaḥ sītkṛte baddhabhāvaistripuramathanahāsairvrīḍitaṃ krīḍitaṃ te || 12||

अथ विमलितरत्नस्वर्णदुर्वर्णकुम्भैस्त्रिभुवनगततीर्थानीतपानीयपूर्णैः ।स्नपयति सुरनारीवृन्दमेतत्तथापिप्रणयजलमिदं नः स्नानकृत्यं करोतु ॥ १३॥

atha vimalitaratnasvarṇadurvarṇakumbhaistribhuvanagatatīrthānītapānīyapūrṇaiḥ |snapayati suranārīvṛndametattathāpipraṇayajalamidaṃ naḥ snānakṛtyaṃ karotu || 13||

विमलधवलचीनप्रच्छदप्रावृताङ्ग्यास्तव शिरसिरुहेभ्यो निर्हरेऽम्बाम्बुबिन्दुन् ।अगरुशकलधूपैर्धूप्यतां चाङ्गमङ्गंसह पशुपतिना त्वं याहि वासोगृहान्तः ॥ १४॥

vimaladhavalacīnapracchadaprāvṛtāṅgyāstava śirasiruhebhyo nirhare'mbāmbubindun |agaruśakaladhūpairdhūpyatāṃ cāṅgamaṅgaṃsaha paśupatinā tvaṃ yāhi vāsogṛhāntaḥ || 14||

नवविमलविचित्रे वाससी नूत्नरत्नद्युतिकृतपुनरुक्तायामसंशोभिनी ते ।अथ कुचपरिणाहाच्छादिनीं शुम्भनेत्रत्रितयभवदसूयां कञ्चुकीमर्पयामि ॥ १५॥

navavimalavicitre vāsasī nūtnaratnadyutikṛtapunaruktāyāmasaṃśobhinī te |atha kucapariṇāhācchādinīṃ śumbhanetratritayabhavadasūyāṃ kañcukīmarpayāmi || 15||

नहनमपि कचनां कङ्कतीभिर्विधायग्रथितमणिविभूषां देवि वेणीं करोमि ।निहितनवकिरीटालम्बिमुत्तबालताभिस्ततबहलमयूखां चन्द्रलेखा विदध्याम् ॥ १६॥

nahanamapi kacanāṃ kaṅkatībhirvidhāyagrathitamaṇivibhūṣāṃ devi veṇīṃ karomi |nihitanavakirīṭālambimuttabālatābhistatabahalamayūkhāṃ candralekhā vidadhyām || 16||

अलिकतलविलम्बिस्फीतसीमन्तमुक्तासरणिधटितहीरास्पष्टचन्द्रात्ततन्द्रे ।विविधमणिगणाङ्कोत्तंससंश्लिष्यदश्माश्रवणयुगविभूषा देवि तोषाय भूयात् ॥ १७॥

alikatalavilambisphītasīmantamuktāsaraṇidhaṭitahīrāspaṣṭacandrāttatandre |vividhamaṇigaṇāṅkottaṃsasaṃśliṣyadaśmāśravaṇayugavibhūṣā devi toṣāya bhūyāt || 17||

विविधविरचनाभिर्भिन्नभिन्ना विभूषाजनयतु तव कण्ठे देवि कामप्यभिख्याम् ।गुणिनमपि गिरीशश्लेपदत्तान्तरायंकठिनकुचयुगाग्रे हारमारोपयामि ॥ १८॥

vividhaviracanābhirbhinnabhinnā vibhūṣājanayatu tava kaṇṭhe devi kāmapyabhikhyām |guṇinamapi girīśaślepadattāntarāyaṃkaṭhinakucayugāgre hāramāropayāmi || 18||

दरतरलविलम्बिस्वर्णसूत्रान्तगुच्छेजननि तव दिशेतामङ्गदे शर्मकर्म ।अथ वलयमणीनां रश्मिसम्भिन्नमुद्रांजनयतु पुनरुक्तां शृङ्खलामन्तरीणाम् ॥ १९॥

darataralavilambisvarṇasūtrāntagucchejanani tava diśetāmaṅgade śarmakarma |atha valayamaṇīnāṃ raśmisambhinnamudrāṃjanayatu punaruktāṃ śṛṅkhalāmantarīṇām || 19||

मणिमयरशनाधःक्षुद्रघण्टानिनादामणितगुणनिकानां स्मारकाः स्युः शिवस्य ।मरकतमणिजातं मञ्जुमञ्जीरयुग्मंरचयतु शशिमौले रञ्जनं सिञ्जितेन ॥ २०॥

maṇimayaraśanādhaḥkṣudraghaṇṭāninādāmaṇitaguṇanikānāṃ smārakāḥ syuḥ śivasya |marakatamaṇijātaṃ mañjumañjīrayugmaṃracayatu śaśimaule rañjanaṃ siñjitena || 20||

अरुणमणिकृतानामङ्गुलीभूषणानांप्रभवतु पदमुस्रैर्लाक्षया रञ्जितं ते ।मृगमदरचितायां पत्रभङ्गीलतायामनुभवतु दृगन्तो बन्धनं भूतभर्तुः ॥ २१॥

aruṇamaṇikṛtānāmaṅgulībhūṣaṇānāṃprabhavatu padamusrairlākṣayā rañjitaṃ te |mṛgamadaracitāyāṃ patrabhaṅgīlatāyāmanubhavatu dṛganto bandhanaṃ bhūtabhartuḥ || 21||

भज जननि हरिद्रां दत्तहारिद्रमुद्रांकुसुमसलिलतैलाक्रान्तकाश्मीरकोशाम् ।अथ नसि कुरु मुक्तां दन्तवासोऽनुषक्तांस्मितरुचिपुनरुक्तां नन्दितानेकभक्ताम् ॥ २२॥

bhaja janani haridrāṃ dattahāridramudrāṃkusumasalilatailākrāntakāśmīrakośām |atha nasi kuru muktāṃ dantavāso'nuṣaktāṃsmitarucipunaruktāṃ nanditānekabhaktām || 22||

सहजनलिननीले खञ्जने खञ्जनानांभवनिगडगतानां मोचने लोचने ते ।जननि गिरिशचेतोरञ्जने मन्दमन्दंमसृणिमसृणितैस्तैरञ्जनैरञ्जनेयम् ॥ २३॥

sahajanalinanīle khañjane khañjanānāṃbhavanigaḍagatānāṃ mocane locane te |janani giriśacetorañjane mandamandaṃmasṛṇimasṛṇitaistairañjanairañjaneyam || 23||

प्रणतिभिरुपनीतं दीप्तलालाटनेत्रप्रतिभटमिव शम्भोर्मृत्युबाधाविरोधि ।शशिन इव मुखेन्दोर्भेदकः कोऽपि धर्मोजनयतु मुदमुच्चैः कुङ्कुमं रङ्कुनेत्रे ॥ २४॥

praṇatibhirupanītaṃ dīptalālāṭanetrapratibhaṭamiva śambhormṛtyubādhāvirodhi |śaśina iva mukhendorbhedakaḥ ko'pi dharmojanayatu mudamuccaiḥ kuṅkumaṃ raṅkunetre || 24||

युगपदुपगतेन्द्रोपेन्द्ररुद्रादिमौलिस्थलमुकुटविघट्टच्चण्डदण्डाभिघातैः ।कृतसरणिरजस्रक्रुद्धदौवारिकैस्तेजननि भव विभूषा प्रेतपद्मासनस्य ॥ २५॥

yugapadupagatendropendrarudrādimaulisthalamukuṭavighaṭṭaccaṇḍadaṇḍābhighātaiḥ |kṛtasaraṇirajasrakruddhadauvārikaistejanani bhava vibhūṣā pretapadmāsanasya || 25||

अहमहमिकयाधः पातुकानां सुराणांप्रपदमपि शरीरे देवि संयोज्य शीघ्रम् ।करुणरसमयीनां लोचनान्तश्छटानांकतिपयवलनाभिर्देहि पूजावकाशम् ॥ २६॥

ahamahamikayādhaḥ pātukānāṃ surāṇāṃprapadamapi śarīre devi saṃyojya śīghram |karuṇarasamayīnāṃ locanāntaśchaṭānāṃkatipayavalanābhirdehi pūjāvakāśam || 26||

अगरुघुसृणचोरीशीरगोरोचनाभिःमलयजमृगनाभिस्फीतकर्पूरपूरैः ।कुसुमसलिलघृष्टैः कल्पयित्वाङ्गरागंपटुतरपटवासैर्वासये तेऽङ्गकानि ॥ २७॥

agarughusṛṇacorīśīragorocanābhiḥmalayajamṛganābhisphītakarpūrapūraiḥ |kusumasalilaghṛṣṭaiḥ kalpayitvāṅgarāgaṃpaṭutarapaṭavāsairvāsaye te'ṅgakāni || 27||

कमलकुमुदमल्लीमालतीकुन्दजातीबकुलकनकनीपाशोकचाम्पेयकाद्यैः ।मरुबकतुलसीभिः केतकीबिल्वपत्रैःदमनकशतपत्रैरर्चये त्वत्पदाब्जम् ॥ २८॥

kamalakumudamallīmālatīkundajātībakulakanakanīpāśokacāmpeyakādyaiḥ |marubakatulasībhiḥ ketakībilvapatraiḥdamanakaśatapatrairarcaye tvatpadābjam || 28||

हारशेखरवतंसशाटिकाप्रच्छकातुलितकञ्चुकीमुखैः ।मण्डपैर्जवनिकाभिरुच्चकैः कौसुमैस्तव मुदं कदम्बये ॥ २९॥

hāraśekharavataṃsaśāṭikāpracchakātulitakañcukīmukhaiḥ |maṇḍapairjavanikābhiruccakaiḥ kausumaistava mudaṃ kadambaye || 29||

कनकमयहसन्तीकोटिमध्यस्थितानांमृदुपवनधुतानां दीप्तवैश्वानराणाम् ।अगरुमुपरि हुत्वा गुग्गुलुं सर्जखण्डान्घृतजतुपरिमिश्रं त्वां शिवे धूपयामि ॥ ३०॥

kanakamayahasantīkoṭimadhyasthitānāṃmṛdupavanadhutānāṃ dīptavaiśvānarāṇām |agarumupari hutvā gugguluṃ sarjakhaṇḍānghṛtajatuparimiśraṃ tvāṃ śive dhūpayāmi || 30||

धूपवर्तितरमन्तरान्तरा गन्धतैलपरिपूर्णदीपिकाः ।आवहन्तु तव पार्श्वयोस्तरामम्बिके जवनिकापटश्रियम् ॥ ३१॥

dhūpavartitaramantarāntarā gandhatailaparipūrṇadīpikāḥ |āvahantu tava pārśvayostarāmambike javanikāpaṭaśriyam || 31||

सुरसुरभिजसर्पिःपूरिते रत्नपात्रेहिमकिरणरजोभिर्लोडितां तूलवर्तीम् ।तरुणदहनयुक्तामम्ब कृत्वा ददेयंनिरयनिरसनाय प्रस्फुरन्तं प्रदीपम् ॥ ३२॥

surasurabhijasarpiḥpūrite ratnapātrehimakiraṇarajobhirloḍitāṃ tūlavartīm |taruṇadahanayuktāmamba kṛtvā dadeyaṃnirayanirasanāya prasphurantaṃ pradīpam || 32||

रजतकनकहीराद्यश्मपात्रेषु मातःविविधरससनाथैश्चोष्यलेह्यप्रपेयैः ।उपाहितबहुभक्ष्यैर्व्यञ्जनैश्चारुखाद्यैःजठरदहनतृप्तिं नित्यतृप्ते चरेथाः ॥ ३३॥

rajatakanakahīrādyaśmapātreṣu mātaḥvividharasasanāthaiścoṣyalehyaprapeyaiḥ |upāhitabahubhakṣyairvyañjanaiścārukhādyaiḥjaṭharadahanatṛptiṃ nityatṛpte carethāḥ || 33||

परस्परकुतूहलैः कवलदानरूपैः शिवेपुराणतरुणौ युवां चरतमत्र लीलाशितम् ।सुगन्धि सलिलं तथा पिबतमेणनाभीरसैःसकेसरनिशाकरै रचयतं करोद्वर्तनम् ॥ ३४॥

parasparakutūhalaiḥ kavaladānarūpaiḥ śivepurāṇataruṇau yuvāṃ caratamatra līlāśitam |sugandhi salilaṃ tathā pibatameṇanābhīrasaiḥsakesaraniśākarai racayataṃ karodvartanam || 34||

पनसकदलजम्बूकर्कटीहारहूरामलकबदरनिम्बूदुम्बरैर्बीजपूरैः ।अमृतलकुचबिल्वैर्दाडिमीनालिकेरैरुचिरुचितफलैस्ते वर्धतां बद्धरागा ॥ ३५॥

panasakadalajambūkarkaṭīhārahūrāmalakabadaranimbūdumbarairbījapūraiḥ |amṛtalakucabilvairdāḍimīnālikerairucirucitaphalaiste vardhatāṃ baddharāgā || 35||

शशिकरधवलानां नागवल्लीदलानांक्रमुककदरजातीचन्द्रसंयोगभाजाम् ।मृगमदसुरसूनुस्फीतचूर्णावृतानांभजतु जननि रागं त्वन्मुखाम्भोजमेतत् ॥ ३६॥

śaśikaradhavalānāṃ nāgavallīdalānāṃkramukakadarajātīcandrasaṃyogabhājām |mṛgamadasurasūnusphītacūrṇāvṛtānāṃbhajatu janani rāgaṃ tvanmukhāmbhojametat || 36||

कनकभरितपृथ्वीं मानुषानन्दमाहुस्तदुपरि शतकोटिक्रामुकानन्दमाहुः ।जननि तव ददेयं दक्षिणां कां तथापिप्रथय मयि दृगन्तं दक्षिणावीक्षणेन ॥ ३७॥

kanakabharitapṛthvīṃ mānuṣānandamāhustadupari śatakoṭikrāmukānandamāhuḥ |janani tava dadeyaṃ dakṣiṇāṃ kāṃ tathāpiprathaya mayi dṛgantaṃ dakṣiṇāvīkṣaṇena || 37||

त्रिभुवनकुहरेऽस्मिन्पूरिते वेणुवीणापटुपटहकझिल्लीतालघण्टानिनादैः ।उरगसुरवधूभिर्गीयमानं समन्तात्जनयतु पदमुच्चैर्देवि नीराजनं ते ॥ ३८॥

tribhuvanakuhare'sminpūrite veṇuvīṇāpaṭupaṭahakajhillītālaghaṇṭāninādaiḥ |uragasuravadhūbhirgīyamānaṃ samantātjanayatu padamuccairdevi nīrājanaṃ te || 38||

प्राणेषु पञ्चसु निधाय षडात्मवृत्तिवर्तीश्चिदग्निपरिचुम्बितजातशोभाः ।नीराजयामि भवतीं भवतीव्रतापनिर्वापहेतुमधुना मधुनाऽलसाक्षि ॥ ३९॥

prāṇeṣu pañcasu nidhāya ṣaḍātmavṛttivartīścidagniparicumbitajātaśobhāḥ |nīrājayāmi bhavatīṃ bhavatīvratāpanirvāpahetumadhunā madhunā'lasākṣi || 39||

उरगतुरगहंसकेकिशालूरभृङ्गीमदकलकलविङ्कीश्येनपारावतानाम् ।गतिभिरुपचितोऽयं मौलितः पादमूलंहरतु दुरितजातं देवि कर्पूरदीपः ॥ ४०॥

uragaturagahaṃsakekiśālūrabhṛṅgīmadakalakalaviṅkīśyenapārāvatānām |gatibhirupacito'yaṃ maulitaḥ pādamūlaṃharatu duritajātaṃ devi karpūradīpaḥ || 40||

जय देवि जय देवि जय विश्वाधारेदीनानाथोद्धरणप्रवणे जनसारे ।त्वत्पदपद्मे पद्मे विधृतव्यापारेमयि दीने कुरु करुणां करुणामृतपारे ॥ ४१॥

jaya devi jaya devi jaya viśvādhāredīnānāthoddharaṇapravaṇe janasāre |tvatpadapadme padme vidhṛtavyāpāremayi dīne kuru karuṇāṃ karuṇāmṛtapāre || 41||

अमृतोदधिमध्यस्थितनवरत्नद्वीपेविष्वग्विकसितसुरतरुनवचम्पकनीपे ।नानाकुसुमामोदिनि विधुतागरुधूपेचिन्तामणिभवनेऽङ्गनतिष्ठत्सुरभूपे ॥ ४२॥

amṛtodadhimadhyasthitanavaratnadvīpeviṣvagvikasitasuratarunavacampakanīpe |nānākusumāmodini vidhutāgarudhūpecintāmaṇibhavane'ṅganatiṣṭhatsurabhūpe || 42||

माणिक्योज्ज्वलचत्वरसिंहासनशोभेशवपञ्चकमञ्चेऽञ्चितजनलोचनलोभे ।सुश्वेतातपवारणचलचामरदम्भेध्याये भवतीमनिशं कृतजगदारम्भे ॥ ४३॥

māṇikyojjvalacatvarasiṃhāsanaśobheśavapañcakamañce'ñcitajanalocanalobhe |suśvetātapavāraṇacalacāmaradambhedhyāye bhavatīmaniśaṃ kṛtajagadārambhe || 43||

दलितजपाकुसुमोपमवसनच्छन्नाङ्गींतरुणारुणकरुणप्रदकिरणावलिभङ्गीम् ।दधतीं रचनां नयने यमुनातारङ्गींकलयन्तीं कुचकोशे सुषमां नारङ्गीम् ॥ ४४॥

dalitajapākusumopamavasanacchannāṅgīṃtaruṇāruṇakaruṇapradakiraṇāvalibhaṅgīm |dadhatīṃ racanāṃ nayane yamunātāraṅgīṃkalayantīṃ kucakośe suṣamāṃ nāraṅgīm || 44||

शरपञ्चकबाणासनसृणिपाशोल्लसितांमलयानिलपरिवाददमुखपद्मश्वसिताम् ।बालामृतकरमण्डितचूडातटमीहतांज्योतिस्त्रितयालङ्कृतनयनत्रयसहिताम् ॥ ४५॥

śarapañcakabāṇāsanasṛṇipāśollasitāṃmalayānilaparivādadamukhapadmaśvasitām |bālāmṛtakaramaṇḍitacūḍātaṭamīhatāṃjyotistritayālaṅkṛtanayanatrayasahitām || 45||

पशुपतियन्त्रणपटुतररोमावलियूपांमन्मथतस्करगुप्तिक्षमनाभीकूपाम् ।प्रपदालम्बिशिखामणिवृन्दारकभूपांकमलासनहरिहरमुखचिन्त्यामितरूपाम् ॥ ४६॥

paśupatiyantraṇapaṭutararomāvaliyūpāṃmanmathataskaraguptikṣamanābhīkūpām |prapadālambiśikhāmaṇivṛndārakabhūpāṃkamalāsanahariharamukhacintyāmitarūpām || 46||

काली बगला बाला तारा भुवनेशीवाराही मातङ्गी कमला वचनेशी ।छिन्ना दुर्गा गङ्गा काशी कामेशीत्वत्तो नान्यत्किञ्चित्त्वं चिद्रसपेशी ॥ ४७॥

kālī bagalā bālā tārā bhuvaneśīvārāhī mātaṅgī kamalā vacaneśī |chinnā durgā gaṅgā kāśī kāmeśītvatto nānyatkiñcittvaṃ cidrasapeśī || 47||

त्वं भूमिस्त्वं सलिलं त्वं तेजः प्रबलंत्वं वायुस्त्वं व्योम त्वं चित्तं विमलम् ।त्वं जीवस्त्वं चेशस्त्वं ब्रह्मास्यमलंसत्यानृतयोरन्यत्त्वत्तः किं सकलम् ॥ ४८॥

tvaṃ bhūmistvaṃ salilaṃ tvaṃ tejaḥ prabalaṃtvaṃ vāyustvaṃ vyoma tvaṃ cittaṃ vimalam |tvaṃ jīvastvaṃ ceśastvaṃ brahmāsyamalaṃsatyānṛtayoranyattvattaḥ kiṃ sakalam || 48||

कुलकुण्डे त्वं कुरुषे शयने प्रस्वापंस्वाधिष्ठाने मिहिरायुतदीधितितापम् ।नीला नाभौ कण्ठे शशिभा हृतपापंवर्षस्यमृतं बिन्दावानन्दावापम् ॥ ४९॥

kulakuṇḍe tvaṃ kuruṣe śayane prasvāpaṃsvādhiṣṭhāne mihirāyutadīdhititāpam |nīlā nābhau kaṇṭhe śaśibhā hṛtapāpaṃvarṣasyamṛtaṃ bindāvānandāvāpam || 49||

त्वत्पदपद्मे चित्तं त्रिपुरे मे रमतांतत्रैव प्रतिवेलं मौलिर्मे नमताम् ।यातायातक्लेशः सद्यः संशमतांयाचे भूयो भूयो भवता मे भवताम् ॥ ५०॥

tvatpadapadme cittaṃ tripure me ramatāṃtatraiva prativelaṃ maulirme namatām |yātāyātakleśaḥ sadyaḥ saṃśamatāṃyāce bhūyo bhūyo bhavatā me bhavatām || 50||

नृत्यति गायति सुरसं सुरनारीवृन्देकरतालीदानोत्सुकसुरविततानन्दे ।नीराजनकाले तव मुनिजननुतवेदेचरणानतसम्राजः परिहृतभवखेदे ॥ ५१॥

nṛtyati gāyati surasaṃ suranārīvṛndekaratālīdānotsukasuravitatānande |nīrājanakāle tava munijananutavedecaraṇānatasamrājaḥ parihṛtabhavakhede || 51||

मिलदलिपटलीभिः केवलं घ्रातपूर्वःस्फुटितकुसुमगर्भः स्वैरसञ्चारिणीभिः ।उपहितपटवासः पुष्पधूलीकदम्बैःप्रभवतु पदपाती देवि पुष्पाञ्जलिस्ते ॥ ५२॥

miladalipaṭalībhiḥ kevalaṃ ghrātapūrvaḥsphuṭitakusumagarbhaḥ svairasañcāriṇībhiḥ |upahitapaṭavāsaḥ puṣpadhūlīkadambaiḥprabhavatu padapātī devi puṣpāñjaliste || 52||

सकृदपि विनताङ्घ्रिस्त्वां परिक्रम्य मातःभवति मखफलेषु क्षीणलोभं मनो नः ।सरसिजमकरन्दास्वादतृप्तो मिलिन्दःक्वचिदपि पिचुमन्दे चित्तवृत्तिं तनोति ॥ ५३॥

sakṛdapi vinatāṅghristvāṃ parikramya mātaḥbhavati makhaphaleṣu kṣīṇalobhaṃ mano naḥ |sarasijamakarandāsvādatṛpto milindaḥkvacidapi picumande cittavṛttiṃ tanoti || 53||

जननि खलकपोतन्यायतः पातुकानामधिपदकमलं ते मन्दवृन्दारकाणाम् ।भवतु नयनयोस्ते गोचरः क्वानतिर्मेन लसति पुनरुच्चेः स्वैरमुद्ग्रीविका चेत् ॥ ५४॥

janani khalakapotanyāyataḥ pātukānāmadhipadakamalaṃ te mandavṛndārakāṇām |bhavatu nayanayoste gocaraḥ kvānatirmena lasati punarucceḥ svairamudgrīvikā cet || 54||

विमलमुकुरबिम्बं पुण्डरीकातपत्रंशिशिरकरसमाने चामरे चामरेशि ।करितुरगकदम्बं शक्तिभिर्दिश्यमानंजनय सफलमञ्चल्लोचनालोचनाभिः ॥ ५५॥

vimalamukurabimbaṃ puṇḍarīkātapatraṃśiśirakarasamāne cāmare cāmareśi |karituragakadambaṃ śaktibhirdiśyamānaṃjanaya saphalamañcallocanālocanābhiḥ || 55||

अथ कृतपरिवाराभ्यर्चनं ते समर्प्यस्तुतिभिरनुपमाभिः पावये स्वां रसज्ञाम् ।यदपि न रविरश्मिः स्वोपकारं विधत्तेतदपि कमलमालाम्लानहानिं तनोति ॥ ५६॥

atha kṛtaparivārābhyarcanaṃ te samarpyastutibhiranupamābhiḥ pāvaye svāṃ rasajñām |yadapi na raviraśmiḥ svopakāraṃ vidhattetadapi kamalamālāmlānahāniṃ tanoti || 56||

श्रवसि विशति यस्य त्वन्मनोरेकवर्णःसकृदपि विधियोगादम्बिके मानवस्य ।लघुतरफलमेतद्यत्त्रिवर्गाश्रयत्वंपरिचरति पुरस्तात्पूरुषार्थश्चतुर्थः ॥ ५७॥

śravasi viśati yasya tvanmanorekavarṇaḥsakṛdapi vidhiyogādambike mānavasya |laghutaraphalametadyattrivargāśrayatvaṃparicarati purastātpūruṣārthaścaturthaḥ || 57||

हृदयकमलमध्ये त्वां समानीय मातःपवनभरितनाडीरन्ध्रमुद्राविधिज्ञाः ।दधति परमधन्याः कुण्डलीस्पर्शहृष्यच्छशिगलदमृतौघप्लावजन्यप्रमोदम् ॥ ५८॥

hṛdayakamalamadhye tvāṃ samānīya mātaḥpavanabharitanāḍīrandhramudrāvidhijñāḥ |dadhati paramadhanyāḥ kuṇḍalīsparśahṛṣyacchaśigaladamṛtaughaplāvajanyapramodam || 58||

वदति विधिकलत्रं त्वां शिवे कोऽपि कश्चित्त्रिपुरमथनपुण्यं श्रीपतेः कोऽपि भाग्यम् ।प्रकृतिमिति परेऽपि प्रौढविज्ञानमेकेनिखिलनिगममूलं मन्महे बोधमेव ॥ ५९॥

vadati vidhikalatraṃ tvāṃ śive ko'pi kaścittripuramathanapuṇyaṃ śrīpateḥ ko'pi bhāgyam |prakṛtimiti pare'pi prauḍhavijñānamekenikhilanigamamūlaṃ manmahe bodhameva || 59||

कदा तव पदाम्बुजस्मरणजातरोमोद्गमःसदाशिवमदालसे जननि मातरित्युद्गिरन् ।निलीनकरणक्रियस्त्रिदशगर्वसर्वङ्कषामखर्वपदवीं भजे हरिहरादिभिर्भाविताम् ॥ ६०॥

kadā tava padāmbujasmaraṇajātaromodgamaḥsadāśivamadālase janani mātarityudgiran |nilīnakaraṇakriyastridaśagarvasarvaṅkaṣāmakharvapadavīṃ bhaje hariharādibhirbhāvitām || 60||

त्वदीयमुखचन्दिरे चलितलोचनेन्दिन्दिरेप्रसादकुलमन्दिरे स्थगितपद्मचन्देन्दिरे ।प्रभापटलतन्तुरे ललितहावकेलीपुरेहृतस्मरहरान्तरे धृतमतिर्भवं सन्तरे ॥ ६१॥

tvadīyamukhacandire calitalocanendindireprasādakulamandire sthagitapadmacandendire |prabhāpaṭalatanture lalitahāvakelīpurehṛtasmaraharāntare dhṛtamatirbhavaṃ santare || 61||

त्वदीयं यद्रूपं जनजननि बिन्दुत्रययुतंस्मरन्नन्तर्योगात्त्रिदिवपतितामाप सुरपः ।इदं को जानीते क्षणमपि हरार्धं प्रजपतांहसार्धं व्यालम्ब्य प्रतिफलति हंसः परिणतिः ॥ ६२॥

tvadīyaṃ yadrūpaṃ janajanani bindutrayayutaṃsmarannantaryogāttridivapatitāmāpa surapaḥ |idaṃ ko jānīte kṣaṇamapi harārdhaṃ prajapatāṃhasārdhaṃ vyālambya pratiphalati haṃsaḥ pariṇatiḥ || 62||

जननि निभृतं यत्ते रूपं वदत्यतिशाश्वतंलसतु हृदि नो दीपप्रायः स कोऽपि हसात्मकः ।स्मरणविषये येन स्वैरं स्वरेण विजृम्भतात्रिपुरमथनः प्रापेशत्वं तदात्मकतां गतः ॥ ६३॥

janani nibhṛtaṃ yatte rūpaṃ vadatyatiśāśvataṃlasatu hṛdi no dīpaprāyaḥ sa ko'pi hasātmakaḥ |smaraṇaviṣaye yena svairaṃ svareṇa vijṛmbhatātripuramathanaḥ prāpeśatvaṃ tadātmakatāṃ gataḥ || 63||

ऋचामाचार्यासि स्तुतिशतजुषां चापि यजुषांमहाधाम्नां साम्नां प्रथितयशसोऽथर्वशिरसः ।हरिब्रह्मेशाद्याः प्रपदकिरणोत्तंसमुकुटास्तवातस्त्वां स्तोतुं जनजननि को वा प्रभवतु ॥ ६४॥

ṛcāmācāryāsi stutiśatajuṣāṃ cāpi yajuṣāṃmahādhāmnāṃ sāmnāṃ prathitayaśaso'tharvaśirasaḥ |haribrahmeśādyāḥ prapadakiraṇottaṃsamukuṭāstavātastvāṃ stotuṃ janajanani ko vā prabhavatu || 64||

त्रस्यत्खञ्जनगञ्जनव्यसनिनीमुन्माथिनीं माद्यतोजीवञ्जीवकुलस्य भृङ्गपटलीन्यक्कारबद्धव्रताम् ।रङ्कूच्छङ्कुविधायिनीं च नलिनश्रीगर्वसर्वङ्कषांकारुण्यामृतवर्षिणीं मयि शिवे दृष्टिं मनाङ्मोटय ॥ ६५॥

trasyatkhañjanagañjanavyasaninīmunmāthinīṃ mādyatojīvañjīvakulasya bhṛṅgapaṭalīnyakkārabaddhavratām |raṅkūcchaṅkuvidhāyinīṃ ca nalinaśrīgarvasarvaṅkaṣāṃkāruṇyāmṛtavarṣiṇīṃ mayi śive dṛṣṭiṃ manāṅmoṭaya || 65||

रिङ्गद्भृङ्गकदम्बडम्बरपरिष्वङ्गप्रसङ्गाकुलप्रत्यूषस्फुरमाणपङ्कजवनीसौभाग्यसर्वङ्कषः ।दृक्कोणः करुणाङ्कुराङ्क्षिततनुः कोऽप्यद्रिजे मद्वपुःपान्थत्वे तरसा भवेत्परिकरी धन्यस्तदा स्यां न किम् ॥ ६६॥

riṅgadbhṛṅgakadambaḍambarapariṣvaṅgaprasaṅgākulapratyūṣasphuramāṇapaṅkajavanīsaubhāgyasarvaṅkaṣaḥ |dṛkkoṇaḥ karuṇāṅkurāṅkṣitatanuḥ ko'pyadrije madvapuḥpānthatve tarasā bhavetparikarī dhanyastadā syāṃ na kim || 66||

समुद्यन्मार्तण्डप्रसृमरकरालीमसृणयापदद्वन्द्वानन्दप्रणयिजनरिङ्गत्करुणया ।ललल्लीलाभाजा परशिवपरिष्वङ्गपरयाधिया चेतः कालं नय गतनय त्वं क्षणमपि ॥ ६७॥

samudyanmārtaṇḍaprasṛmarakarālīmasṛṇayāpadadvandvānandapraṇayijanariṅgatkaruṇayā |lalallīlābhājā paraśivapariṣvaṅgaparayādhiyā cetaḥ kālaṃ naya gatanaya tvaṃ kṣaṇamapi || 67||

वेदैरङ्घ्रिभिरुज्ज्वलोपनिषदां वृन्दैरधःकल्पितैःशास्त्राद्यैरपि तिर्यगूर्ध्वकलितैरोङ्कारमार्गेण च ।विष्वङ्मात्रनिबन्धनैः परिचितेऽस्मिन्वाङ्मये पञ्जरेकीरी काचन चेतनैकविभवा चित्ते चकास्ताच्चिरम् ॥ ६८॥

vedairaṅghribhirujjvalopaniṣadāṃ vṛndairadhaḥkalpitaiḥśāstrādyairapi tiryagūrdhvakalitairoṅkāramārgeṇa ca |viṣvaṅmātranibandhanaiḥ paricite'sminvāṅmaye pañjarekīrī kācana cetanaikavibhavā citte cakāstācciram || 68||

तरुणारुणप्रतिमरम्यरुचिं कुसुमेषुचापसृणिपाशकराम् ।त्रिगुणात्परां त्रिगुणरूपमयीं भवतीमहर्निशमहं कलये ॥ ६९॥

taruṇāruṇapratimaramyaruciṃ kusumeṣucāpasṛṇipāśakarām |triguṇātparāṃ triguṇarūpamayīṃ bhavatīmaharniśamahaṃ kalaye || 69||

इति निजमतिवैभवानुरूपामकृत कविर्भुवि सामराजनामा ।समयिजनमुदेऽम्बिकासपर्याममृतसुखात्मकताविकासपर्याम् ॥ ७०॥

iti nijamativaibhavānurūpāmakṛta kavirbhuvi sāmarājanāmā |samayijanamude'mbikāsaparyāmamṛtasukhātmakatāvikāsaparyām || 70||

इति श्रीसत्यानन्दनाथापरनामधेयसामराजदीक्षितविरचितेपूजारत्नवर्ति त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti śrīsatyānandanāthāparanāmadheyasāmarājadīkṣitaviracitepūjāratnavarti tripurasundarīmānasapūjanastotraṃ sampūrṇam |